پایان نامه ارشد درباره اعداد و ارقام، نصیر الدین طوسی، شگفت انگیز، خواجه نصیر

دانلود پایان نامه ارشد

کشتن آن حیوان، گناهی نابخشودنی به حساب آمده و مجازات آن، مرگ هایی فجیع بود. این اعتقاد هنوز هم در برخی قبایل، به قوت خود باقیست.
« هر حیوانی را اثر و خاصیتی است و رؤیت آن، چه در خواب و چه در بیداری؛ خالی از حکمت نیست و باید مورد بررسی قرار گیرد. » ( تناولی، 1385 : 88 )
در خواب ها و رؤیاها نیز حیوانات و خصوصیات منتسب به آنها دخیل است: بطور مثال دیدن بعضی حیوانات مثل اسب و گاو در خواب ها نیکو و دیدن بعضی دیگر مانند موش و مار، اگر تک باشد و نیش بزند؛ بد است. کسی که علم تعبیر خواب می داند، با استفاده از شخصیت و خصوصیت حیوان مورد نظر، خواب را تعبیر می نماید که مهمترین و معروفترین آن، خواب فرعون مصر و تعبیر حضرت یوسف ( ع ) است. این نکته در مورد اختصاص دادن هر ماه و یا سال به یک حیوان نیز صادق است.
گیاهان نیز به نوبۀ خود مورد استفاده های فراوان دارند و در هر دو وجه خیر و شر بکارمی آیند. از چای ها و جوشانده های مخصوص و دعا خوانده، که باید طبق قوانین و در ساعات خاصی خورده و یا خورانده شوند؛ گرفته تا گیاهانی که دود آنها اثری ویژه دارد. در حال حاضر معروفترین و پر کاربردترین آنها اسپند است که بخصوص برای دفع شر و نظر خوردگی کاربرد فراوان دارد و دعا نویسان از آن بهره ها می برند. البته کاربرد آن بیشتر در جنبۀ خیر است و از نظر پزشکی نیز ثابت شده که دود اسپند، هوا را از آلودگی و امراض پاک می کند.

3-9 جادو به مثابۀ علم

« فریزر معتقد است که کنش ها و باورهای جادویی از جهات خاصی با باورها و کنش های علمی مشابه اند چرا که علم و جادو هر دو بر این اصل استوارند که سلسلۀ وقایع، از درون به هم پیوسته اند و وقایع اخیر، نتیجۀ اعمال پیشین اند. بر این اساس جادو، فهرستی از باورها و کنش هاست که نمی توان آن را مورد نقد و بررسی قرار داد و دوباره سنجی و یا رد کرد. در بررسی جادو معمولاً شواهد ضد و نقیض، کم اهمیت جلوه داده می شوند یا توجیه شده و به حساب آورده نمی شود. اما در رابطه با علم درستی سنجی و اعتبارسنجی صورت می گیرد و بر همین اساس می توان آن را نقد و بازنگری نمود. جادو براساس پیوندهای اتفاقی و نامحتمل و فرآیندهای متغیر عمل می کند و در واقع جادو واقعاً علم بدوی است. » (سلیمیان: 1384، 113)
هیچ سرزمین و دیار کهنی تهی از افسانه ها و اساطیر نیست و افسانه ها و اسطوره ها تاریخ رمزوار و نمادین آدمیانی است که پیشترها بر صفحۀ خاک زیسته اند و افسانه ها و اساطیرشان دنیایی جادویی دارد و پر از شگفتی است. مردمانی که دینشان، دانش هایشان و زندگی هایشان آمیخته با سحر و جادوست. اما این بدان معنی نیست که زندگی امروز بشر از جادو تهی شده است. امروزه روز، سحر و جادو به شکل های دیگر باقی مانده و در حال حاضر، هم به شیوه ای علمی تر بدان عمل می شود و هم دربارۀ آن کاوش و پژوهش انجام می گیرد. البته کم نیستند کسانی که از بیخ و بن، علمی بودن گونۀ جادو را نمی پذیرند.
تا گذشته های نه چندان دور، کل علوم را دو شاخۀ جدا از هم تشکیل می داد. یک شاخه ” جلیّه ” و شاخۀ دیگر ” خفیّه ” نام داشت. علوم جلیه مانند طب ، هندسه و منطق دارای قواعد و قوانین مشخصی بود که در کتاب ها نشر و در همه جا یکسان تدریس می شد اما علوم خفیه، که ” علوم غریبه ” هم نامیده می شد؛ چنین نبود و دانش و اسرار آن در سینۀ عالمان آن مکتوم بود. علوم غریبه چندین شاخه بود و هر شاخه، قسمتی از اسرار طبیعت را در بر می گرفت. مشخص ترین این شاخه ها پنج علم جدا از هم بود که ” خمسۀ محتجبه ” نامیده می شد. خمسۀ محتجبه و یا پنج علم پنهان به ترتیب عبارت بود از: کیمیا، لیمیا، هیمیا، سیمیا و ریمیا. حروف این پنج علم، واژۀ ” کلّه سر ” ( مجموعه اسرار ) را تشکیل می داد.
هریک از این علوم، محدودۀ عمل ویژه ای داشت، ” کیمیا ” همان علم اکسیر بود که به معدنیات و تبدیل اجسام و فلزات، از یکی به دیگری؛ مرتبط می شد. ” لیمیا ” در قسمت اعمال و افعال و تبدیل قوای فاعل به مفعول و یا بالعکس عمل می کرد و به مجموعۀ اعمال آن علم طلسمات گفته می شد. ” هیمیا ” با احوال ستارگان و حیوانات وابسته به آنها مرتبط بود و علم تسخیرات نام گرفته بود. ” سیمیا ” علم خیالات بود و هدف آن تصرف در خیالاتی بود که در دنیای خارج وجود ندارد و بالاخره “ریمیا ” علم شعبدات بود و هدف آن شناختن پدیده ها و نیروهای زمینی و ترکیب آنها با یکدیگر و بدست آوردن نیرویی تازه بود.
پیدایش علوم غریبه را می توان بسیار کهن و از علوم اولیۀ بشر شمرد. پی بردن به قدرت های فوق طبیعی و اسرار آمیز و علاقۀ انسان به ازدیاد قدرت و مقابله با نیروهای موذی و آگاهی از اخبار و وقایع آینده، همیشه و در همه جا مورد توجه بشر بوده است .
در منابع عرب و ایرانی از ” بلنیاس ” به عنوان پدر و بنیان گذار علوم غریبه یاد شده و به نام وی در بیشتر کتاب هایی که با علوم غریبه مرتبط است، اشاراتی شده است. در ایران نیز دانشمندان بزرگی چون ابن سینا، خواجه نصیر الدین طوسی و شیخ بهایی، به علوم غریبه علاقه و آگاهی داشتند و در این زمینه رسالاتی از خود باقی گذاشتند.« رسالۀ” کنوزالمعزمین” ( گنجینۀ اسرار و رموز ) تألیف شیخ الرئیس بوعلی سینا است. » ( تناولی، 1385: 18 و 19)
ابن سینا با دفاع از امور غریب و ماوراء الطبیعه، آنها را از سه مبداء دانست: یکی هیأت نفسانی که منشاء معجزه و کرامات انبیا و اولیا است، دوم خواص اجسام عنصری و سوم قوای آسمانی که میان قوای زمینی و احوال آنها فعل و انفعال ایجاد می کند و موجب آثار شگفت انگیز می شود. وی معجزات را از قسم اول، نیرنجات (خواص اجسام عنصری مانند آهن ربا ) را از قسم دوم و طلسمات ( یعنی مناسبت قوای آسمانی باقوای زمینی ) را از قسم سوم خوانده است .

3-9-1 رمل
« رمل دانشی است که با داستانی با حضرت دانیال (ع) پیوند می یابد و او را به یاری جبرئیل یابندۀ این دانش می دانند. رمل معجزۀ اوست. » ( دماوندی، 1388: 448)
آگاهی به علم رمل از واجبات علوم غریبه و طلسمات محسوب می شد. علم رمل را می توان یکی از مستدل ترین علوم ماوراء الطبیعه به حساب آورد. ابزار رمل جمعاً سه قطعه است واغلب از برنج وگاهی ازنقره و مصالح دیگر ساخته می شود. یک صفحۀ برنجی مدور که بر آن تصاویر برجها ( ماههای سال ) کشیده شده است ” تخته رمل ” نام دارد و دو مکعب برنجی، که هر کدام چهار تاس متحرک دارد و از بین آنها میله ای عبور کرده و ” خط رمل ” نامیده می شود. چهار طرف هر یک از تاس ها چند نقطه حک شده است، لازم به ذکر است که نقطه در علم رَمل نقش اساسی دارد. علاوه بر تاس و تخته رمل، برخی از رمالان به ابزار اندازه گیری بیشتر و دقیق تر از جمله اسطرلاب قطب نما و جهت نما مجهزند. این علم بر چهار عنصر آب آتش، باد و خاک استوار می باشد که آتش به منزلۀ روح، باد به منزلۀ عقل، آب به منزلۀ نفس و خاک به منزلۀ جسم است.
« علم رمل علمی است که از او مکشوف می شود مغیبات اشیاء به حسب پیوست دوازده گانه و اشکال شانزده گانه به حسب سیر نقاط هشت گانه، از نقاط آتش و باد و خاک و آب برای آنکه هر یک ناطقند به سری از اسرار الهی و مغیبات اشیاء و این علم شریف که محتاج الیه خاص و عام است و هیچ نفسی نیست که خالی از مطلب و مطلوب باشد و این علم، طریقۀ استدلال بر وقایع خیر و شر است. اصل موضوع، چهار نقطه است بر این وجه: اول آتش که به منزلۀ روح است، دوم باد که به منزلۀ عقل است، سوم آب که به منزلۀ نفس است و چهارم خاک به منزلۀ جسم و این چهار نقطه به حسب فردیت و زوجیت و ترکیب از هر دو در مراتب چهارگانه شانزده گونه شکل صورت می گیرد. هریک از این شکل ها را نام هایی است: لحیان قبض الدخل، قبض الخارج جماعت فرح ……..» ( تهانوی، 1998: 334-332 )
اعداد و ارقامی که رمال با ریختن تاس بر تخته رمل به دست می آورد و ارقامی که از نام فالخواه و مادر و پدر او در دست دارد، میزان کار رمال قرار می گیرد. وی، کلیۀ محاسبات خود را بر مبنای این اعداد قرار می دهد و پس از انتقال و انطباق اعداد با سال، ماه، هفته، روز خوب و بد ایام را تعیین و نسخۀ لازم را صادر می کند. این نسخه ها اغلب بر کاغذ است اما گاه بر اشیاء دیگری هم نوشته می شود تا فالخواه بتواند آن را بر انگشت کند و یا بر بازوی خود ببندد.
اعمال علوم غریبه و رمل از طریق کتاب و نوشته انجام می شود و نسخه های آن با نوشته و حروف سر و کار دارد، اما دستورالعمل جادوگران بیشتر با خوراکی ها و پوشیدنی ها مربوط می شود. گاهی ساحر، معجون هایی را که با خون حیوانات، مو و پوست آنها و یا برخی از گیاهان بدست آمده توصیه می کند، البته اعمال و توصیه هایی که بر آنها قاعده و قانونی نیست. در نتیجه، بر خلاف کار رمالان و پیشگویان که مبنای کار خود را بر حساب و کتاب و ابزار علمی قرار می دهند، کار جادوگران بر هیچ حساب و کتابی مبتنی نیست و اعمال آنان زاییدۀ افکار مشتی پیرزن خدعه گر و نیرنگ باز می باشد.

3-9-2 آشنایی با علم نجوم و گردش کواکب
با فرا رسیدن شب و تاریکی، شمارش ساعت آغاز می شد و هرچه از شب می گذشت بر تعداد ساعات افزوده می شد. برای مثال، دو ساعت از شب گذشته به معنای دو ساعت بعد از تاریکی بود و این البته در فصل های مختلف تغییر می کرد. دو ساعت از شب رفته، در تابستان می توانست یازده شب و در زمستان ساعت هفت شب باشد.
در فروردین 1304، تقویم ایران به طور رسمی از هجری قمری به هجری شمسی تبدیل شد و پایان روز، مطابق رسم اروپائیان؛ نیمه شب ( ساعت دوازده شب ) و آغاز روز لحظه ای پس از آن اعلام شد. این تغییرات هرچند عمومیت یافت، اما تقویم سابق را یکسره از یاد نبرد و بیشتر امور دینی و مراسم مربوط به آن و همچنین علوم غریبه، همچنان بر مبنای تقویم قمری باقی ماند.
نکتۀ دیگری که رمالان و پیشگویان به آن آگاهی داشتند، گردش سال بود. هرسال بر روی یکی از حیوانات می گشت و این گردش تکرار می شد. این حیوانات عبارت بود از موش، گاو پلنگ، خرگوش مار، اسب، گوسفند، بوزینه، مرغ، سگ و خوک. هر یک از روزهای هفته نیز متعلق به یکی از ستارگان بود، شنبه روز زحل، یکشنبه شمس، دوشنبه قمر، سه شنبه مریخ چهارشنبه عطارد، پنجشنبه مشتری و جمعه زهره بود. هریک از کواکب نیز دارای یک عدد تعویذ بود، یک شمارۀ رمز یا یک طلسم که به فالخواه توصیه می شد آن را به همراه داشته باشد.

3-9-3 آشنایی با قدرت حروف، کلمات و اسماء الهی
” گنج اسرار الهی حرف است گوهر مخزن شاهی حرف است
اثرش نا متناهی به دوام منتفع زو، چه خواص و چه عوام ”
این بیت که منتسب به شیخ بهایی است، وصف بجایی از قدرت و خاصیت حروف از دیدگاه دانشمندان علوم غریبه است. با وجود گوناگونی که در شاخه های مختلف علوم غریبه وجود دارد حرف و عدد مهمترین وسیله برای بیان مطالب آن است. ” علم اسرار حروف ” و یا اعتقاد به خاصیت حروف، تاریخی طولانی و پرماجرا دارد و قدمت آن در بین مسلمانان به قرون اولیۀ اسلام می رسد.
عالمان علوم غریبه برای نوشته ها و نسخه های درمانی خود، خط های ویژه ای داشتند که اولین و مهمترین آنها خط ” ابجد ” بود و حروف آن را اعداد تشکیل می داد. بویژه، دعا و نسخه هایی که برای درمان و یا گشایش کار اشخاص تجویز می شد، بطور عمده با حروف ابجد نوشته می شد. حروف ابجد از در هم ریزی حروف فارسی و عربی شکل گرفته که در هم ریزی حروف و دادن نظم جدید به آنها، یکی از اساس علوم غریبه است و ” دوایر حروف ” نام دارد .
در حال حاضر هم، از حروف ابجد استفاده می گردد و استفاده از آن دارای محاسباتی است. برای هر حرف یک عدد در نظر گرفته می شود و حروف یک اسم، بر اساس این اعداد و جمع آنان محاسبه می گردد. بطور مثال : الف = 1 ؛ ب = 2 ؛ ج = 3 ؛ د = 4 و ………..عدد ،110 که در حال حاضر برای نیروی انتظامی در نظر گرفته شده؛ در واقع نام امام علی ( ع ) به عدد حروف ابجد آن است. از آنجا که اسماء الهی متشکل از حروف است، این نتیجه حاصل می شود که

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره جنگ ایران و عراق، وضعیت مالی، فرهنگ عامه، گره گشایی Next Entries پایان نامه ارشد درباره ناخودآگاه، خودآگاهی، ادیان الهی، هزار و یک شب