پایان نامه ارشد درباره احساس امنیت، امنیت اجتماعی، احساس امنیت اجتماعی، فیزیولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

(کاظمی، 1384 :127).
بافت اجتماعی2 و جامعه ما نیز در سالهای اخیر متاثر از انقلاب مشروطیت، اصلاحات ارضی، شهرنشینی، انقلاب اسلامی و ظهور و گسترش رسانههای ارتباطی (بهویژه ماهواره و اینترنت) متحول شده است. به عنوان مثال، نرخ شهرنشینی از 1/19 در سال 1335 به 5/68 در سال 1385 افزایش یافته است، نرخ باسوادی از 15 درصد در سال 1335 به 6/84 در سال 1385 رسیده است (سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1385). اینترنت در سالهای 1380 تا 1385 رشدی حدود 25 درصد داشته است (منتظرقائم و شاقاسمی، 1387).

1-2- بیان مسأله

جامعه ما نیز در وضعیت مخاطرهای قرار دارد. البته این گفته معادل این نیست که جامعه ما در وضعیت هرج و مرج، آشوب و ناامنی فراگیر به سر میبرد، بلکه با بهکارگیری اصطلاح جامعه مخاطرهای بک3 میتوان گفت مفهوم مخاطره و جامعه مخاطرهای توصیفکننده عصری از جامعه مدرن است که در آن مخاطرات اجتماعی، سیاسی، بوم شناختی، اقتصادی و فردی که از طریق نیروی نوآوری بهوجود آمدهاند، به تدریج از کنترل نهادهای حفاظتی4 جامعه صنعتی خارج میشوند. این مفهوم بر یک عصر انتقالی دلالت دارد که به موجب آن عصر مدرن نه منحصرا از طریق ایجاد ثروت اجتماعی، یا “خوبها5 “، بلکه از طریق ایجاد آسیبهای اجتماعی یا “بدها6 “و همچنین از طریق مجموعهای از مخاطرات غیر قابل کنترل مشخص میشود که پیامدهای غیرعمدی و پیشبینی نشده نوآوری فنی سریع محسوب میشوند (بک، 1999: 72). اما نباید غافل شد که کشور‎های متفاوت درباره مخاطرات متفاوتی نگران هستند و اهمیت درجهبندی انواع مخاطرهها هم در بین و هم در درون کشورها با هم فرق دارد (بوهلم7، 1996: 10).
به عبارتی، جامعه ما جامعهای یک رنگ نیست بلکه هزار رنگ شده و از آنومی رنج می برد (نوایی نژاد، 1386). جامعه ما به عنوان جامعهای در حال گذار هم وامدار شکافهای جامعه سنتی و هم باردار شکافهای جامعه مدرن است (تاجیک، 1381).
انسان به عنوان موجودی اجتماعی دارای نیازهای چندی است، دستهبندیهای مهم و مختلفی از مجموعه نیازهای بشری توسط دانشمندان مختلف صورت گرفته است. جان لنگ8 در مدل نیازهای انسانی، سلسلهمراتب و روابط بین نیازها را در قالب دستههای مشتمل بر نیازهای فیزیولوژیک، امنیت، وابستگی، عزت و اعتماد به نفس، تحقق خویشتن و زیباشناختی مورد بررسی قرار میدهد و امنیت را به عنوان یکی از نیازهای انسانی در مرتبه دوم این تقسیم بندی قرار میدهد (کارمونا9، 2003 : 107).
انسان برای رسیدن به اهداف والای انسانی بعد از برآوردن نیازهای جسمانی نیاز به وجود امنیت و احساس امنیت دارد (صالحی، 1387: 107).
در بررسی ابعاد امنیت همواره سطوح مختلفی مطرح میباشد که از منظر درونی و بیرونی به امنیت عینی و ذهنی، از بعد قلمرو جغرافیایی به امنیت ملی، منطقهای و جهانی و از جهت عناصر ذینفع به امنیت فردی و عمومی و از حیث موضوع به امنیت جانی، مالی، شغلی، سیاسی، قضایی، فرهنگی، اجتماعی و امنیت مرزها تقسیم میشود (واثقی، 1380 : 21 ).
به طور کلی 2 بعد برای امنیت وجود دارد:
– بعد عینی10 که با پارامترهای عینی محیطی و رفتاری ارزیابی میگردد.
– بعد ذهنی11 که بر اساس احساس امنیت از جمع درک میشود.
هر دو بعد میتوانند بر یکدیگر اثر مثبت یا منفی بگذارند.
احساس امنیت عبارت است از نوعی ذهنیت و جهتگیری روانی مثبت (رضایتبخش، قانعکننده و آرامبخش) شهروندان نسبت به عدم تاثیرگذاری حضور و بروز رویدادها و وقایع ضدامنیتی (تهدیدات) در شرایط فعلی و آتی، در حوزههای امنیت اجتماعی، ثبات سیاسی، یکپارچگی و امنیت سرزمین (حاجیانی، 1384: 28).
امنیت از حقوق و نیازهای اولیه و لازمه رفاه انسانی و جنسیت مهمترین مؤلفه تأثیرگذار در بین ویژگیهای شخصیتی است (بمانیان و همکاران، 1388: 50). امنیت در مفهوم عینی به فقدان تهدید علیه ارزشها و در مفهوم ذهنی به فقدان احساس ترس از اینکه چنین ارزشهایی مورد حمله قرار خواهد گرفت، اشاره دارد (مولار12، 2000 :1). در مورد افراد، امنیت به نبود هراس و بیم نسبت به حقوق و آزادیهای مشروع و به مخاطره نیفتادن این حقوق و آزادیها اطلاق میگردد (صدیق سروستانی، 1375: 15).
در رابطه با موضوع امنیت، زنان از جمله آسیبپذیرترین اقشار هر جامعه هستند (احمدی و اسمعیلی، 1389: 169). زنان، حقیقتا از ترسی که در طول روز با آنها همراه است آگاه نیستند. هیچیک از آنها با این ترس بهدنیا نیامدهاند، زنان با این تفکر اجتماعی شدهاند که آنها آسیبپذیر هستند و برای مثال اگر تنها در شب بیرون بروند به آنها حمله خواهد شد. والدینشان، هم نوعانشان و رسانهها این ترس را تقویت میکنند و زنان هم آن را قبول میکنند و در برابر آن تسلیم میشوند (هاوارد13، 1399: 221).
منظور از احساس امنیت زنان آن است که زنان با حضور در اجتماع، محیط کار و در مکانهای عمومی و … تا چه حد اطمینان دارند که امنیت آنها تأمین میشود و احساس ترس و نگرانی نمیکنند. با توجه به موارد یادشده این مساله مطرح میشود که مهمترین عوامل مؤثر بر افزایش یا کاهش احساس امنیت زنان کدام است؟

1-3- اهمیت تحقیق

بررسی موضوع امنیت و شناسایی عوامل تأثیرگذار بر میزان احساس امنیت اهمیت زیادی دارد. با شناسایی این عوامل میتوان میزان ترس زنان را از حضور در فضاهای عمومی کاهش داد. ضرورت مطالعه و تحقیق در خصوص مساله مطرح شده از آنجا ناشی میشود که بررسی مفهوم امنیت نشان داده است که هر چند تشخیص نمودهای این مفهوم نسبتا ساده است، اما اغلب در زندگی روزمره با آن مواجه هستیم و آن را تجربه میکنیم و بسیاری از اعمال و رفتار ما به امنیت اتکا داشته و بر مبنای آن تنظیم میگردد (امیرکافی، 1385:2).
امروزه نقش و اهمیت امنیت در بسترسازی توسعه جوامع انسانی، فراهم آوردن فضای فکری و اندیشهای مدیریت زندگی اجتماعی، تنظیم و مدیریت روابط اجتماعی و بالاخره زمینهسازی برای سعادت دنیوی و اخروی بشر، در گروی امنیت برای افراد در جامعه میباشد. از اینرو، وجود امنیت در طول تاریخ، رشد و تعالی جوامع انسانی را رقم زده است. و بر همین مبنا حوزههای مطالعاتی امنیتی ابعاد و زوایای متعددی را پوشش میدهد (بیات، 1388: 12).
زنان نیمی از استعدادها و نیروهای بالقوه جامعه میباشند و نبود آنها در موقعیتهای کلیدی تأسفبار است، مسائل زنان باید در بحثهای روزمره و تصمیمگیریهای فنی مطرح شود. دغدغه اصلی جامعهشناسی از همان ابتدای پیدایش، نظم اجتماعی بوده است. اگر نظم اجتماعی به مخاطره افتد، یکی از پیامدهای آن احساس ناامنی برای شهروندان آن جامعه است. امنیت اولین عاملی است که امکان زندگی انسانها را در کنار هم فراهم میکند و موجب میشود افراد جامعه بتوانند از یاری یکدیگر بهرهمند گردند و در رشد و تعالی جامعه مؤثر واقع شوند (صالحی امیری و افشاری نادری، 1390 :50 ).
احساس امنیت شهروندان یک جامعه از خود امنیت اهمیت بیشتری دارد زیرا ممکن است در جامعهای امنیت تأمین شود، اما افراد احساس امنیت نکنند. کاهش احساس امنیت در جامعه میتواند پیامدهایی چون رواج بدبینی و شایعه، عدم مشارکت و همکاری در برنامههای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی کشور داشته باشد (پناهی و همکاران، 1389: 189).
انسان برای رسیدن به یک درجه موفقیت در زندگی و برای رسیدن به اهداف والای انسانی بعد از برآوردن نیازهای فیزیولوژیکی که اساس موجودیتش را شکل میدهد، نیاز به وجود امنیت و احساس امنیت دارد. نیاز به امنیت بعد از نیازهای فیزیولوژیکی انسان به عنوان یکی از ساختارهای اساسی و پایهای تشکیل دهنده شخصیت قلمداد میشود و تا زمانی که فرد در زندگی روزمره خود احساس امنیت نکند، هیچ پیشرفتی در ساختار شخصیتیاش نخواهد کرد (کلمن14، 1377 :80 ).
با توجه به ضرورت توجه به احساس امنیت زنان جامعه میتوان گفت که نخستین خاستگاه احساس امنیت خانه است. در این مکان پر اهمیت است که کودکان به واسطه مراقبت و حمایت مستمری که دریافت میکنند، درمییابند که دنیای اطراف عاری از خطر و تهدید است و آنان میتوانند قدم آغازین را برای گام نهادن در مسیر رشد و تجربهاندوزی بردارند. اولین کسی که در این مکان، حمایت و مراقبت و مهر بیدریغ خود را نثار کودکان و سایر اعضای خانواده میسازد، مادر است و اوست که با ارزانی داشتن عشق فراوان خود بذر پرثمر و غنی “دلبستگی” را در جان و روان کودک خویش میکارد و با دور نگهداشتن او از هر نوع ترس، خطر و اضطراب، ذهن او را مهیای فراگیری و پرورش میسازد. یک مادر برای ایفای این نقشها و نمایش درست این کارکردهای حیاتی باید خود بیش از دیگران احساس امنیت کند و از یک منبع امن و آسوده خاطر است که آرامش ساطع میشود. زمانی که مادر ناامن است چه بخواهد چه نخواهد ناامنی او بلاواسطه و سریع به سایر اعضای خانواده منتقل میشود. مسئلهای که زنان نسبت به آن احساس نگرانی میکنند، احساس عدم امنیت آنها در خارج از محیط خانه است. این ناامنیها میتواند در مکانهای عمومی، خیابان، دانشگاه، محیط کار و … صورت گیرد. امروزه با گسترش جوامع و افزایش حضور زنان در خارج از خانه، برقراری امنیت اجتماعی آنها از اهمیت به‎سزایی برخوردار است (www. google).
از آنجا که زنان در مقایسه با مردان نسبت به وجود ناامنی در جامعه آسیب پذیرترند بنابراین، وضعیت زندگی آنها وابستگی بیشتری به وجود امنیت در جامعه دارد. ظهور ناامنی در محیط زندگی میتواند فعالیت‎های اجتماعی زنان را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد و موجب ایجاد محدودیتهای بیشماری برای ایفای نقشهای اجتماعی زنان گردد. همچنین احساس عدم امنیت با افسردگی، اختلال روانی اسکیزوفرنی، تمایل به گفتن احساسات بد در مورد خود ،تمایل به غیر عادی بودن و روانرنجوری رابطه دارد (رضایی و حاتمی، 1389).
فقدان امنیت در هر یک از ابعاد آن، چه در سطح فردی و چه در سطح جامعه، مسائل عمدهای را پدید خواهد آورد. نبود امنیت ضمن رقم زدن دنیایی مشوش و اضطراب زا برای فرد، با دامن زدن به انواع بیماریهای جسمی و روانی، انگیزه هرگونه فعالیت را از افراد سلب نموده و در نهایت، زندگی وی را فلج خواهد کرد (لبافی، 1383: 3).

1-4- اهداف تحقیق

1-4- 1- اهداف کلی
این تحقیق درصدد آن است که عواملی را که بر احساس امنیت زنان اثر میگذارند، مورد شناسایی قرار دهد.

1-4-2- اهداف جزئی
بررسي عوامل اجتماعی مرتبط با احساس امنیت زنان.
بررسي عوامل فرهنگی مرتبط با احساس امنیت زنان.
بررسي عوامل روانشناختی مرتبط با احساس امنیت زنان.
بررسي عوامل زمینهای مرتبط با احساس امنیت زنان.

فصل دوم

پيشينه تحقیق

بحث امنیت و احساس امنیت از موضوعاتی است که در سالهای اخیر پژوهشهایی در مورد آن انجام گرفته است. برخی از مهمترین تحقیقات انجام شده به شرح زیر میباشد:

2-1- تحقیقات داخلی

افشانی و ذاکری ماهانه (1391) تحقیقی با عنوان “مطالعه تطبیقی میزان احساس امنیت اجتماعی زنان و مردان ساکن شهر یزد” انجام دادهاند، روش مورد استفاده در این تحقیق از نوع پیمایشی میباشد، دادهها با ابزار پرسشنامه و با استفاده از شیوه نمونهگیری خوشهای متناسب با حجم 246 نفر از افراد ساکن شهر یزد گرآوری شده است. احساس امنیت اجتماعی در 12 بعد امنیت جانی، مالی، اقتصادی، شغلی، اخلاقی، فرهنگی، عاطفی، احساسی، فکری، حقوقی، فضایی و امنیت نوامیس به تفکیک زنان و مردان سنجیده شده است، یافته تحقیق گویای این است که احساس امنیت جانی در زنان یزدی به طور معنیداری کمتر از مردان بوده، در حالی که احساس امنیت اقتصادی در مردان پایینتر از زنان است. در سایر ابعاد احساس امنیت اجتماعی، تفاوت معنیداری بین زنان و مردان وجود ندارد.
الهزیاری و همکاران (1391) تحقیقی با عنوان “تحلیل تطبیقی احساس امنیت در فضاهای شهری و روستایی” انجام دادهاند

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره توزیع فراوانی پاسخگویان، توزیع فراوانی، احساس امنیت، طبقه اجتماعی Next Entries پایان نامه ارشد درباره احساس امنیت، امنیت اجتماعی، امنیت شغلی، احساس ناامنی