پایان نامه ارشد با موضوع نفوذپذیری، فیزیولوژی، فیبرینوژن

دانلود پایان نامه ارشد

سلولی استاندارد برای نگهداری سلول فیبروبلاست کشت داده شده ضروری است (91و65و60).
ترمیم زخم می‌تواند روند بهبود بیماری یا عفونی شدن زخم را تحت‌تأثیر قرار دهد. به این منظور باید ترمیم زخم را به طور جزئی‌تری مورد بررسی قرار داده تا بتوان مهم‌ترین مرحله‌ای را که در این فرآیند نقش دارد به بهترين نحو تحت کنترل در آورد و به این ترتیب به تسریع التیام زخم کمک کرد. ترمیم زخم فرآیندی پیچیده و پویا، شامل بازسازی هر چه سریعتر ساختار‌های سلولی و لایه‌های بافتی در بافت آسیب دیده می‌باشد و مراحل فعال‌سازی کراتینوسیت‌ها، فیبروبلاست‌ها، سلول‌های اندوتلیال، ماکروفاژ‌ها و پلاکت‌ها را در بر می‌گیرد. تعدادی از فاکتور‌های رشد و سایتوکاین‌ها توسط این سلول‌ها آزاد شده که جهت انسجام و هماهنگی عمل التیام زخم ضروری هستند. به طور کلی چهار مرحله مجزا در ترمیم انواع زخم‌ها وجود دارد: مرحله التهاب، مرحله پاکسازی، مرحله تکثیر و مرحله بلوغ یا بازسازی که در تمام این مراحل رشد فیبروبلاست‌ها نقش مهمی‌ را ایفا می‌کنند. ترمیم زخم در بیشتر موارد به سرعت انجام می‌گیرد. در حالی که بعضی از زخم‌های حاد و مزمن به چندین هفته یا ماه برای بهبود نیاز دارند که این تأخیر می‌تواند به دلیل ایجاد عفونت، کمبود عروق خونی کافی در محل زخم، فشار‌های وارده و سایر عوامل باشد. وجود زخم‌هایی که به سختی التیام می‌یابند یکی از مشکلات عمده است. بیش از 100 فاکتور فیزیولوژیکی در ترمیم زخم دخالت دارند. از آن جمله می‌توان به کاهش یا نقص تولید فاکتور‌های رشد، پاسخ آنژیوژنیکی، عملکرد ماکروفاژ‌ها، تجمع کلاژن، فعالیت سد اپیدرمی، مقدار بافت گرانولاسیون، رشد و مهاجرت فیبروبلاست‌ها و کراتینوسیت‌ها و تعداد سلول‌های عصبی اپیدرمی‌اشاره کرد (25).

شكل 2-19. نمایی شماتیک از اندامک‌های داخلی فیبروبلاست

2-9. زخم
ترمیم زخم فرآیندی پیچیده است که به 3 مرحله‌ی واکنش‌های التهابی62، تکثیر63 و بازسازی64 که با هم همپوشانی دارند تقسیم می‌شود. مرحله‌ی التهاب شامل پاسخ‌های عروقی است که مرتبط با انعقاد خون، هموستاز و همچنین وقایع سلولی همچون نفوذ لوکوسیت‌ها با عملکرد‌های متفاوتی از ترشح سایتوکاین‌ها هستند که آغازگر پاسخ‌های تکثیری ترمیم زخم می‌باشند. برخی از محققین فرایند ترمیم زخم را در 4 مرحله توضیح می‌دهند که برای برجسته‌تر نشان دادن اهمیت پاسخ عروقی، اولین مرحله را به هموستاز اختصاص می‌دهند. طی مرحله‌ی تکثیر، تشکیل اپیتلیوم به منظور پوشش سطح زخم همزمان با رشد بافت گرانوله شده (بافت التیامی) برای پر کردن فضای زخم اتفاق می‌افتد. تشکیل بافت گرانوله شده شامل تکثیر فیبروبلاست‌ها، وضعیت کلاژن‌ها، ماتریکس خارج سلولی و رشد عروق خونی جدید می‌باشد. همزمان با تشکیل بافت جدید در زخم، مرحله‌ی بازسازی برای بازگرداندن یکپارچگی ساختار بافت و عملکرد آن شروع می‌شود.
2-9-1. چگونگی ترمیم زخم طی روز‌های مختلف
2-9-1-1. 24 ساعت اول
نوتروفیل‌هایی که در حاشیه‌ی برش زخم حضور دارند به سمت لخته‌ی فیبرینی حرکت می‌کنند. طی 24 تا 48 ساعت اول، سلول‌های اپیتلیال از لبه ی زخم (با تکثیر سلولی بسیار کم) تا حاشیه‌ی برش در درم حرکت کرده و اجزای غشای پایه را طی این حرکت رسوب می‌دهند. این سلول‌ها به زیر خط میانی پوسته‌ی زخم آمیخته شده و با تولید مداوم ولی نازک لایه‌ی اپیتلیال باعث بسته شدن زخم می‌شوند.
2-9-1-2. روز سوم
ماکروفاژ‌ها در این مرحله به طور گسترده‌ای جایگزین نوتروفیل‌ها می‌شوند. بافت گرانولاسیون به فضای برش حمله می‌کند. در این مرحله فیبر‌های کلاژن در حاشیه‌ی برش حضور پیدا می‌کنند ولی چون در ابتدا به صورت عمودی جهت‌یابی کرده‌اند باعث اتصال دو لبه‌ی برش نمی‌شوند. تکثیر سلول‌های اپیتلیال لایه‌ی اپیدرم را ضخیم‌تر می‌کند.
2-9-1-3. روز پنجم
فضای برش با بافت گرانولاسیون پر شده است. رگ‌سازی جدید در حالت ماکزیمم می‌باشد. تعداد فیبر‌های کلاژن بیشتر شده و شروع به اتصال دادن لبه‌های زخم می‌کنند. اپیدرم به ضخامت عادی خود بر می‌گردد و تمایز سلول‌های سطحی منجر به ایجاد ساختمان اپیدرمی ‌بالغ با سطح کراتینیزاسیون می‌شود.
2-9-1-4. هفته‌ی دوم
تجمع مداوم کلاژن و تکثیر فیبروبلاست‌ها ادامه دارد. ارتشاح لوکوسیت‌ها، ادم و عروق منتشره ناپدید می‌شوند. در این مرحله روند طولانی متعادل کننده‌ی شروع می‌شود که با افزایش تجمع کلاژن‌ها در محل زخم به همراه پس رفت کانال‌های عروقی صورت می‌گیرد.
2-9-1-5. اواخر ماه اول
محل زخم حاوی بافت همبند سلولی عاری از ارتشاحات التهابی بوده و با اپیدرم پوشش داده شده است. اتصالات درمی ‌که در خط برش از هم گسیخته شده بودند به طور دائمی‌ ناپدید شدند. سپس قدرت کششی زخم افزایش می‌یابد ولی ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا محل زخم شده به حداکثر میزان قدرت کششی دست یابد.

2-9-2. مراحل ترمیم زخم

شکل 2-20. مراحل ترمیم زخم پوستی

2-9-2-1. مرحله‌ی التهابی
التهاب از اجزای بسیار مؤثر واکنش اولیه‌ی ذاتی بدن به جراحت می‌باشد. این مرحله به ترمیم بافت و بازگشت عملکرد ختم می‌شود. پاسخ التهابی به پاسخ‌های سلولی و عروقی تقسیم می‌شود. این پاسخ 24 تا 48 ساعت به طول می‌انجامد و ممکن است در برخی حالات تا 2 هفته هم ادامه یابد (99). جراحت بافتی با شروع التهاب حاد و ورود نوتروفیل‌ها همراه است که در روز 1 بعد از آسیب به بافت حدود 50 درصد از تمام سلول‌ها در محل زخم ظاهر می‌شوند. مونوسیت‌ها/ ماکروفاژ‌ها هم به طور همزمان به محل زخم هجوم می‌برند. بعد از روز 2 با بسته شدن زخم و اپیتلیالیزاسیون، تعداد نوتروفیل‌ها که از فراوانترین سلول‌های خونی هستند کاهش می‌یابد. با توجه به اینکه ماکروفاژ‌ها دارای ظرفیت تولید سایتوکاین‌های التهابی و فاکتور‌های رشد هستند، در ترمیم زخم نقش اساسی ایفا می‌کنند. قابل ذکر است که بعد از روز 14 لنفوسیت‌ها با تعدادی مساوی با مونوسیت‌ها به محل زخم جذب می‌شوند چون لنفوسیت‌ها علاوه بر اینکه به عنوان سلول افکتور برای آنتی‌ژن اختصاصی عمل می‌کنند، در تولید فاکتور‌های رشد هم نقش دارند که در مرحله‌ی بازسازی ترمیم زخم شرکت می‌کنند (83). جراحت بافتی باعث تخریب رگها و خونریزی می‌شود. پلاکت‌ها نقش خود را با چسبیدن، تجمع و رهاسازی بسیاری از میانجی‌ها برای تسهیل انعقاد نشان می‌دهند. با اینکه هموستاز اصلی‌ترین جزء در انعقاد خون است دارای عملکردی ثانویه در آغاز مسیر ترمیم از طریق رهاسازی جاذب‌های شیمیایی و فاکتور‌های رشد می‌باشد. در پاسخ به این مدیاتور‌ها، لوکوسیت‌هایی همچون نوتروفیل‌ها و ماکروفاژ‌ها به ناحیه‌ی زخم نفوذ می‌کنند که به پاکسازی و حذف بافت‌های تخریبی و ذرات خارجی کمک می‌کنند. ماکروفاژ‌ها در محل زخم با رهاسازی فاکتور‌های رشد و سایتوکاین‌ها آغازگر تشکیل بافت گرانوله شده هستند (61).
پاسخ سلولی مرحله‌ی التهابی با اثر لوکوسیت‌ها در محل جراحت بارز می‌شود. در مرحله‌ی ابتدایی، نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌ها از برجسته‌ترین سلول‌ها در محل جراحت هستند که از مویرگ‌ها به سمت بافت زخمی‌ شده مهاجرت می‌کنند. فراخوانی نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌ها به واسطه‌ی فاکتور‌های جاذب شیمیایی که در طی هموستاز توسط ماست سل‌ها رها می‌شوند اتفاق می‌افتد. تولید فاکتور‌هایی مثل کالیکرین، فیبرینوپپتد توسط فیبرینوژن در مسیر انعقاد به بیان مولکول‌های چسبنده داخل سلولی کمک می‌کند. ماکروفاژ‌ها از مهم‌ترین سلول‌های تنظیمی ‌در واکنش‌های التهابی هستند. ماکروفاژ‌ها با فاگوسیتوز و از بین بردن ارگانیسم‌های بیماریزا و جارو کردن ضایعات بافتی و تخریب نوتروفیل‌های باقی مانده نقش خود را ایفا می‌کنند. بعد از اتصال به غشای خارج سلولی، فاگوسیتوز سلولی، باکتریایی و بافتی طی رهاسازی واسطه‌های واکنشگر اکسیژن و پروتئین‌های آنزیمی‌انجام می‌شوند. این فرآیند‌های مهم که توسط ماکروفاژ‌ها و مونوسیت‌ها صورت می‌گیرد در تحریک آنژیوژنز و تشکیل بافت گرانولاسیون نقش دارند.

شکل 2-21. نگاهی کلی به فاز التهابی ترمیم زخم

ماکروفاژ‌ها با رهاسازی فاکتور‌های جاذب شیمیایی (مثل فیبرونکتین) در جذب فیبروبلاست‌ها به ناحیه‌ی زخم نقش دارند. ماکروفاژ‌ها را می‌توان به عنوان کارخانه‌ای برای تولید فاکتور‌های رشدی مثل PDGF65، فاکتور رشد فیبروبلاست، فاکتور رشد اندوتلیال عروقی، TGF-β66 و TGF-α دانست. این سایتوکاین‌ها باعث تحریک مهاجرت سلولی، تکثیر و تولید ماتریکس می‌شوند. ماکروفاژ‌ها نقش انتقالی اساسی بین التهاب و ترمیم بازی می‌کند (61).

شکل 2-22. روز سوم زخم (فاز التهابی)

شکل 2-23. روز پنجم زخم (مرحله‌ی ری اپیتلیالیزاسیون و رگ‌سازی)

2-9-2-1-1. میانجی‌های شیمیایی التهاب
مواد شیمیایی مختلفی در آغاز و کنترل التهاب دخیل هستند. این مواد به طور هماهنگ کار می‌کنند: برخی از آنها پروتاگونیست و برخی هم آنتاگونیست التهاب هستند. این میانجی‌ها شامل آمین‌های وازواکتین هیستامین و سروتونین، پلاسما پروتئاز‌های کیتین، متابولیت‌های آراشیدونیک اسید پروستاگلاندین‌ها (PGs)67و لوکوترین‌ها (LTs)68، سایتوکاین‌ها، فاکتور‌های رشد، رادیکال‌های آزاد نیتریک اکسید و رادیکال‌های آزاد مشتق از اکسیژن هستند (61).
2-9-2-1-2. پروستاگلاندین‌ها و لوکوترین‌ها
پروستاگلاندین‌ها و لوکوترین‌ها دو نوع عمده از مواد زیستی قوی هستند که از فسفولیپید‌های غشایی ترشح می‌شوند. این مواد تقریباً در تمام سلول‌های بدن و در پاسخ به آسیب غشای سلولی تولید می‌شوند. پروستاگلاندین‌های I2، D2، E2 و F2α موادی قوی برای گشادی رگ‌ها هستند در حالی که پروستاگلاندین‌های D2، E2 و F2α در افزایش نفوذپذیری رگ‌ها و ایجاد ادم نقش دارند. پروستاگلاندین E2 دارای فعالیت کموتاکتیک است و باعث جذب لوکوسیت‌ها به ناحیه‌ی زخم می‌شود. به نظر می‌رسد پروستاگلاندین E2 با دیگر مواد التهابی مثل برادی‌کینین همکاری دارد و در حساس شدن رسپتور‌های درد دخیل است. لوکوترین‌ها گروه دیگری از آراشیدونیک اسید‌ها هستند. لوکوترین B4 از عوامل کموتاکتیک قوی بوده و باعث تحریک تجمع نوتروفیل‌ها می‌شود در حالی که لوکوترین‌های C4، D4 و E4 در تنگ شدن رگ‌ها و افزایش نفوذپذیری عروق نقش دارند.
2-9-2-2. مرحله تکثیر
پاسخ‌های التهابی ابتدایی به جراحت، چارچوب لازم برای تولید سدی جدید فراهم می‌کند. در این مرحله از ترمیم فعالیت سلولی غالب است. وقایع عمده در این مرحله شامل ساخت سد نفوذپذیر (ری اپیتلیالیزاسیون)69، برقراری ذخیره‌ی خونی کافی (آنژیوژنز)70 و تقویت بافت آسیب دیده درم (فیبروپلازیا)71 می‌باشد.
2-9-2-2-1. ری اپیتلیالیزاسیون: ری اپیتلیالیزاسیون فرآیند بازسازی اپیدرم سالم پس از جراحت پوستی است که شامل مراحل مهاجرت کراتینوسیت‌های اپیدرمی‌ مجاور به محل زخم، تکثیر کراتینوسیت‌ها، تمایز اپیتلیوم جدید به اپیدرم طبقه‌بندی شده و بازسازی ناحیه‌ی غشای پایه72 کامل که ارتباط دهنده‌ی اپیدرم با درم زیرین است.
2-9-2-2-2. فیبروپلازیا: فیبروپلازیا شامل فرآیندی از تکثیر فیبروبلاست و مهاجرت آن به لخته‌ی فیبرینی زخم و تولید کلاژن جدید و دیگر پروتئین‌های ماتریکس که در تشکیل بافت گرانولاسیون سهیم‌اند می‌باشد. به عنوان پاسخ اولیه، فیبروبلاست‌ها در لبه‌ی زخم شروع به تکثیر می‌کنند و تقریباً از روز سوم الی چهارم به ماتریکس موقتی که در لخته‌ی خون حضور دارد مهاجرت می‌کنند، محلی که ماتریکس غنی از کلاژن‌ها، پروتئوگلیکان‌ها و الاستین را ایجاد می‌کنند. زمانی که فیبروبلاست‌ها به محل زخم مهاجرت می‌کنند، تدریجاً به فنوتیپ‌های پروفیبروتیک تغییر می‌یابند و عملکرد اصلی آنها سنتز پروتئین‌ها می‌شود. همچنین فیبروبلاست‌ها به فنوتیپ‌های میوفیبروبلاست تغییر می‌یابند که در انقباض زخم دخیل‌اند. امکان تولید فنوتیپ‌های دیگری هم وجود دارد که هر کدام نقش متفاوتی در ترمیم زخم داشته باشند. مولکول‌های ساختاری ماتریکس خارج سلولی اولیه مثل فیبرونکتین و کلاژن در تشکیل بافت گرانولاسیون شرکت می‌کنند. فیبرونکتین

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد با موضوع سلول‌هاي، اکسيد، تنظيم Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع نفوذپذیری، مورفولوژی، فیزیولوژی