پایان نامه ارشد با موضوع مجازات اسلامی، قانون مجازات، قانون مجازات اسلامی، قتل عمد

دانلود پایان نامه ارشد

میتوان درخواست قسم نمود.
3- دعوای تصرف عدوانی. مدعی تصرف عدوانی نمیتواند از منکر آن درخواست نماید که عدم تصرف خود سوگند یاد کند.
4- دعوای مزاحمت در صورتی که منتهی به اختلاف در حقی که موجب مزاحمت شده است، نباشد مدعی نمیتواند از منکر مزاحمت، درخواست سوگند نماید مگر آن که در دعوای مزاحمت، مدعی علیه ادعا کند که ذیحق در عملی میباشد که موجب مزاحمت شده است که در این صورت مدعی میتواند نسبت به آن امر درخواست سوگند کند.
5- دعاوی راجع به اصل امتیازاتی که از طرف دولت داده میشود.
6- دعاوی راجع به علائم صنعتی و اسم و علائم تجارتی و حق التصنیف، حق اختراع و امثال اینها.59
مبحث پنجم: تعداد و تعدد قسم
قسم هرگاه تکرار شود مقسمٌبه متفاوت باشد. مثلا بگوید: «والله و الرحمن» در این صورت دو قسم محسوب میشود هرچند مقسم علیه یکی باشد و یا مختلف باشد. این در صورتی است که قصد و منظورش از تکرار قسم، تأکید قسم قبلی نباشد. اما اگر منظورش تأکید قسم سابق باشد یک قسم محسوب میشود.
اگر چند قسم یاد کند و نوع آنها مختلف باشد مثل قسم به ظهار و ایلاء برای هرکدام از آنها سوگندها یک کفاره لازم است.60
هرگاه کسی به جمیع اسماء خداوند در یک لفظ قسم یاد کند، فقط یک کفاره لازم میشود.61
گفتار اول: تعدد سوگند
طبق ماده 336 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 « نصاب قسامه برای اثبات قتل عمدی، سوگند پنجاه نفر مرد …….» وطبق ماده 337 « سوگند شاکی خواه مرد باشد و خواه زن، جزء نصاب قسم محسوب میشود لیکن، به موجب ماده 456 نصاب قسامه در جراحات به شرح زیر است:62
1- در جنایتی که موجب دیه کامل است، شش قسم.
2- در جنایتی که موجب پنج ششم دیه کامل است، پنج قسم.
3- در جنایتی که موجب دو سوم دیه کامل است، چهار قسم.
4- در جنایتی که موجب یک دوم است، سه قسم.
5- در جنایتی که موجب یک سوم است، دو قسم.
6- در جنایتی که موجب یک ششم دیه کامل یا کمتر از آن است، یک قسم.
مطابق تبصره 2 ماده 456، «در مورد هر یک از بندهای فوق، چنانچه مقدار دیه بیش از مقدار مقرر در آن بند و کمتر از مقدار مقرر در بند قبلی باشد، رعایت نصاب بیشتر لازم است. پس اگر دیه جراحت به مقدار یک چهارم و یا یک پنجم دیه کامل باشد، برای اثبات آن نصاب یک سوم یعنی دو قسم لازم است».63
مطابق تبصره ماده 461 قانون مجازات سابق مصوب 1370 «قسامه برای کوری دو چشم 6 قسم و برای کوری یک چشم 3 قسم و برای کم بینایی نسبت به کم شدن آن میباشد اعم از اینکه مدعی به تنهایی قسم یاد کند یا با افراد دیگر».
با توجه به تبصره ماده 460 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 که در آن قسامه را برای اثبات یا نفی قصاص و دیه معتبر دانسته از نظر قانون ایران بنظر میرسد که در جراحاتی که دیه مقدرنداشته و موجب ارش است با قسامه قابل اثبات نیست. البته در استفتائاتی که برخی از مراجع تقلید شده است برخی معتقد به جاری شدن قسامه و برخی معتقد به جاری نبودن آناند.64
گفتار دوم: تکرار سوگند
با توجه به ماده 336 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 یا قسم خورندگان وی در قتل نمیتواند سوگند خود را تکرار کنند تا به نصاب پنجاه قسم برسد. این حق در مورد قتل به موجب ماده 338 قانون مذکور تنها برای قسم خورندگان متهم در راستای حفظ حقوق وی پیشبینی شده است. بدین ترتیب، چنانچه تعداد قسم خوردگان متهم کمتر از پنجاه نفر باشد. هر یک میتواند بیش از یک قسم بخورند به نحوی که پنجاه قسم کامل شود. همینطور، به موجب همین ماده «…. با نداشتن ادا کنندۀسوگند،خودمتهم خواهم ردخواهزن سوگندها را تکرار مینماید و تبرئه میشود. لیکن، به نظر میرسد با توجه به تأکید ماده 338 به نداشتن ادا کنندۀسوگند»برای قبول تکرارقسم،قاضی بایدمتوجه شودکه متهم پنجاه نفرخویشان وبستگان نسبی ندارد و یا خویشان و بستگان او پنجاه نفر یا بیشتر هستند ولی حاضر به قسم خوردن نمیباشند.65
در اینجا ممکن است. با مقایسه مواد مختلف قانون سؤالی به ذهن برسد: آیا متهم زن جهت تبرئه خود میتواند به تکرار سوگند اقدام نماید و آیا شاکی زن میتواند خود همراه چهل و نه خویشاوند ذکور سوگند یاد کند تا عدد سوگندها به نصاب پنجاه برسد؟ قید حالت به شرح زیر قابل تصور است:
1- در صورتی که شاکی زن باشد طبق ماده 237 قانون مجازات اسلامی سوگند او جزء نصاب محسوب میشود. و او باد چهل و نه خویشاوند مرد را هم برای اداء سوگند حاضر نماید در غیر اینصورت این صورت ادعای او ثبات نمیشود.
ولی از دیدگاه فقهی در تحریرالوسیله و برخی دیگر از کتب فقهی امکان اداء سوگند شده است توسط مدعی چه زن و چه مرد در صورت فقدان خویشان نسبی پیشبینی شده است اما اصلاحات قانون مجازات اسلامی در سال 1380 امکان تکرار سوگند را از مدعی سلب مرده و همین موضع در ماده 336 * قانون، مجازات اسلامی مصوب 1392 نیر پذیرفته شده است. 66
2- در صورتی که متهم زن بوده و هیچ خویشاوندی که حاضر به سوگند خوردن نباشد یا نداشته باشد، وی میتواند برای تبرئه خود به موجب ماده 338 پنجاه بار سوگند بخورد و تبرئه شود.
3- هرگاه متهم زن بوده و خویشاوندی که حاضر به سوگند خوردن باشد، داشته باشد، خود زن نمیتواند یکی از سوگند خورندگان باشد. بلکه در صورت لزوم خویشاوندان ذکور به موجب ماده 338 باید سوگند خود را تا حد نصاب پنجاه تکرار نمایند.67
در جنایات بر اعضاء و منافع بر خلاف قتل، مجنی علیه (یعنی مدعی) چه زن باشد چه مرد میتواند در صورت نبودن نفرات لازم…. به همان اندازه قسم را تکرار کند (تبصرۀ 1 ماده 456 قانونمجازاتاسلامی). دلیل پیشبینی این امتیازبرای مدعی درجراحات،ضمانت اجرای حفیف تر قسامه درجراحات ونیزاین است که دراینجا برخلاف قتل، مدعی شخص مجنی علیه است که قول او بیش از قول خویشان مدعی قتل قابل پذیرش میباشد. زیرا وی، مثلاً ممکن است ایراد جراحت از سوی کسی علیه خود را به چشم دیده یا از خصومت دیگری با خود کاملاً مطمئن و از این رو حاضر به تکرار قسم به مقدار لازم باشد. شاید بر اساس همین استدلال «قانون مجازات اسلامی سابق مصوب 1370 در جنایات مادون نفس سوگند خوردن شخص مجنی علیه را در همه حالات ضروری میدانست. لیکن قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 این را حذف کرده است».68
مبحث ششم: توکیل در قسم
قسم یاد کردن قابل توکیل نیست ماده 133 قانون مدنی میگوید: «قسم یاد کردن قابل توکیل نیست و وکیل نمیتواند به جای موکل قسم یاد کند» اما تقاضای قسم قابل توکیل است صدر ماده مذکور اذعان میدارد که تقاضای قسم قابل توکیل است و وکیل در دعوی میتواند طرف را قسم دهد زیرا هر امری که قانون ان خصوصیت شخص معین در انجام آن منظور نباشد قابل توکیل است و تقاضای قسم از آن قبیل اعمال میباشد.69
همچنین در ماده 320 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 میگوید: «… سوگند به وسیله افراد قابل توکیل نیست».

فصل پنجم:قلمروه اجرای
سوگند

مبحث اول: تعریف دیه
دیه جمع دیات است که در فارسی به آن خونبها گویند و از ریشه «ودی» به معنی رد کردن است.
در فقه اسلامی عبارت از مالی که به عنوان پول نفس یا در جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص به قربانی و اولیاء دم پرداخت میشود بدین ترتیب در کنار قصاص و دیگر شیوههای مقابله با جنایت و جبران آنها میباشد.70
لزوم پرداخت دیه که در آیاتی از قرآن کریم مورد اشاره قرار گرفته است.71
تعریفی فقهی دیه در موادی از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 منعکس شده است.
مطابق ماده 17 دیه … مالی است که در شرع مقدس برای ایراد جنایت نیز عمدی بر نفس اعضاء و منافع و یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد.
در قانون مجازات اسلامی 1370 در ماده 15 آورده بود که دیه مالی است که از طرف شارع برای جنایت تعیین شده است.
قانون 1361 از دیه به عنوان جزای مالی نام برده بود و همین امر باعث بروز مشکلات زیادی شده بود که سرانجام قانونگذار در سال 1370 دیه را مالی دانسته که از طرف شارع برای جنایت تعیین شده است.72
که در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تعریف کاملتری بیان شده است.
مبحث دوم: راههای اثبات دیه
قانونگذار در سال 1392 در ماده 451 قانون مجازات اسلامی راههای اثبات دیه را بدین نحو پیشبینی کرده:
ماده 454 ق.م.ا. ادله اثبات دیه علاوه بر قسامه همان ادله اثبات و دیون و ضمان مالی است.
بنابراین ادله اثبات دیه نیز عبارت از اقرار، شهادت، سوگند، علم قاضی است.73
گفتار اول: نصاب قسم در اثبات قتل عمد و غیر عمد مستوجب دیه
به موجب ماده 454 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نصاب قسم و سوگند برای اثبات قتل عمد و غیر عمد مستوجب دیه به قرار زیر است:
ماده 455 ق.م.ا. قتل عمد مستوجب دیه با قسم پنجاه مرد و قتل غیر عمد با قسم بیست و پنج مرد تنها در صورت حصول … .
برای تبیین شرایط تحقق اتیان سوگند در اثبات قتل عمدی موجب دیه که با قسم پنجاه مرد صورت میگیرد از آنجایی که در قانون مدنی و قوانین جزای کشورمان، قبل از تصویب قانون جدید مجازات که در ماده 202 شیوه اتیان سوگند را پیشبینی کرده است. هر چند سایر قوانین ساکت بودهاند.
اما هماکنون به حکم ماده 202 ق.م.ا. لازم است که پنجاه مرد در محضر دادگاه با بیان لفظ و نام الله به هر زبانی قسم یاد کنند.74
سؤال: چنانچه دو نفر صغیر نسبت به همدیگر ایراد ضرب و جرح نمایند و دلیل اثباتی قاطعی وجود نداشته باشد و صغار بعد از اینکه به سن رشد و بلوغ رسیدند در مورد جرح وارده خواهان اجرای مراسم قسامه خودشان باشند و عاقله آنها حاضر به اجرای قسامه نباشد آیا با فرضی که در درگیری در زمان صغر آنها بوده امکان اجرای قسامه در زمان بلوغ میباشد.75
جواب: با توجه به اینکه ضرب و جرح در زمان صغر طرفین بوده و قسامه تابع زمان وقوع بزه میباشد تکلیفی متوجه آنهانیست تا در زمان بلوغ بتوانند سوگند یاد کنند. و مسئولیت متوجه عاقله میباشد و قبول یا نکول از قسم هم به آنها است وبا عنایت به اینکه قسامه از راههای اثبات بزه میباشد و منشاء آن اطاع قطعی میباشد و عاقله یا وجود اینکه در اصل حادثه نبودهاند ولی از طریق یقین میتواند قسم بخورند.
در مورد قتل غیر عمد که در عبارت ماده ذکر شده است ناظر به مواردی است که جنایت به صورت خطاء محض یا قتل شبهه عمد واقع شده است و با وجود لوث و فقدان سایر ادله دادگاه در صورت وجود بیست و پنج نفر برای قسم حکم صادر مینماید.
گفتار دوم: نصاب قسم در اثبات دیه اعضاء
به موجب ماده 456 قانون مجازات اسلامی قانونگذار نصاب قسم «دیه جنایات و منافع اعم از عمدی و غیر عمدی» به شرح زیر است:
الف) 6 قسم در جنایت که دیه آن به مقدار دیه کامل است: یعنی هرگاه شخصی بر دیگری جنایت وارد آورد که دیه آن برابر با دیه نفس و یا دیه کامل است در صورت وجود شرایط مذکور با 6 قسم میتواند جنایت وارده را ثابت نمود و دیه آن را دریافت کند.
ب) 5 قسم در جنایتی که دیه آن پنج ششم دیه کامل است.
پ) 4 قسم در جنایتی که دیه آن دو سوم دیه کامل است.
ت) 3 قسم در جنایتی که دیه آن یک دم دیه کامل است.
ث) 2 قسم در جنایتی که دیه آن یک سوم دیه کامل است.
ج) 1 قسم در جنایتی که دیه آن یک ششم دیه کامل است.

مبحث سوم: تأثیر قسم در اثبات دعوا کیفری
در مورد تأثیر قسم در دعوی کیفری و جرایم تعزیری دو دیدگاه وجود دارد:
دیدگاه اول: مطابق ماده 1258 ق.م قسم جزو ادله اثبات دعوی در مسائل حقوقی است. اما در هیچ یک از ابواب قانون مجازات اسلامی قسم موجب اسقاط و اثبات جرایم تعزیری به حساب نیامده است. با توجه به اطلاق حدیث شریف «لا یمین فی حد» که شامل تعزیر هم میشود و با توجه به اینکه تعزیر به نوعی حق الله است که نوع و اجرای آن در اختیار حاکم (قاضی) است.
پس همان طور که حدود با قسم و سوگند ثابت نمیشود تعزیر و دعوای کیفری هم با قسم ثابت نمیشود.
و قیاس دعوا حقوقی با دعوای کیفری و راهها اثبات آن جائز نیست. زیرا در دعوی حقوقی قسم هم مسقط دعوا و هم اثبات آن به این بیان که با ادای سوگند توسط مدعی علیه دعوا ختم شده و خصومت خاتمه مییابد. و در صورت نکول یا رد دعوا مدعی با ادای سوگند حق خود را ثابت میکند.
و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد با موضوع آیین دادرسی، قانون مجازات، مجازات اسلامی، قانون مجازات اسلامی Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع قواعد فقهی، زمان پیامبر، قاعده فقهی، امام صادق