پایان نامه ارشد با موضوع صحیفه سجادیه

دانلود پایان نامه ارشد

بلند است.61(3:3)
• و جبريل امين و درستكار بر وحى و پيروى شده در آسمانها و ارجمند در پيشگاه و مقرّب در نزد تو است‏.62(3:4)
• و روح كه موكّل و گماشته بر فرشتگان حجابها است. و روح (نام فرشته بسيار بزرگ) كه از عالم امر تو است،63(6و5 :3)
دسته دوم:
• بر اصناف گوناگون فرشتگان كه براى خود اختصاص دادهاى و آنان را با تقديس خود از خوردنى و آشاميدنى بىنياز كردهاى، و در درون طبقههاى آسمانهايت جا دادهاى.64 (3:11)
• و بر فرشتگانى كه در گوشههاى آسمانهايت توقّف نمودهاند براى رسيدن فرمان به تمام گشتن وعده تو.65 (3:12)
• بر خزانهداران باران و رانندگان ابر.66(3:13)
• و بر فرشتهاى كه از صداى زجر و راندنش بانگ رعدها شنيده ميشود و چون ابر خروشان با صداى زجر او به شنا درآيد شعلههاى برقها بدرخشد.67(3:14)
• و بر فرشتگاني كه همراه برف و تگرگاند، و فرشتگاني كه با دانههاى باران كه ميبارد فرود ميآيند، و فرشتگاني كه بر خزانههاى بادها زمامدارانند، و فرشتگاني كه بر كوهها گماشتهاند تا از هم نپاشند.68(3:15)
• بر فرشتگاني كه سنجش آبها و پيمانه بارانهاى سخت و رگبارها را به آنان شناساندهاى.69(3:16)
• و بر فرشتگان فرستاده شده به اهل زمين كه گرفتارى ناگوار و گشايش خوشايند ميآورند.70(3:17)
• و بر هر فرشتهاى كه نام او را نياورديم و مقام و منزلتش را درپيشگاه تو و اينكه به چه كارى او را بر گماشتهاى ندانستيم.71(3:22)
• و بر فرشتگانى كه در هوا و زمين و آب، جا دارند، و بر آناني كه بر خلق گماشته شدهاند.72(3:23)
همه‌ی این فرازها در بیان اصناف مختلف فرشتگان است و در انتها به همه‌ی آنها درود و تحیت می‌فرستد.
2-5. مضمون پنجم: سپاسگزاری
در صحیفه سجادیه حمد هم در معنای ستایش و هم در معنای سپاس به کار رفته است. و سپاس با ستایش متفاوت است.سپاس مربوط به دارایی‌هایی است که در اختیار انسان قرار داده شده است73 فرد مؤمن همه داشتههای خود را بخشش و نعمت خداوند میداند و در قبال آن خویش را موظف به سپاسگزاری و شکر می‌یابد.74 از این رو شکر عبارت است: از قدردانی نعمت منعم و آثار این قدردانی در قلب، به طوری بروز کند و در زبان، به طوری و در افعال و اعمال قالبیه، به طوری. اما در قلب، آثارش از قبیل خضوع و خشوع و محبت و خشیت و امثال آن است، ودر زبان، ثنا و سپاس، و در جوارح، اطاعت استعمال جوارح در رضای منعم و امثال این است. و از راغب منقول است که: “شکر تصوّر نعمت و اظهار آن است.”
بنابراین شکر عبارت از پرشدن از ذکر منعم است و بر سه قسم است: “شکر قلب و آن تصوّر نعمت است، و شکر به زبان و آن ثنای بر منعم است، وشکر به سایر اعضا و آن مکافات نعمت است به قدر استحقاق آن.75
عارف محقق خواجه انصاری میفرماید: “شکر اسمی است برای معرفت نعمت، زیرا که آن طریق معرفت منعم است.”
و شارح محقق گوید: “تصور نعمت از منعم و معرفت اینکه آن نعمت اوست عین شکر است.76
شکر نعمت موقوف به شناختن آن است از این رو در صحیفه سجادیه با برشمردن نعمتهای الهی او را سپاس میگوید. شکر عبارت است: “از شناختن نعمت از منعم و آن را از او دانستن و به مقتضای آن عمل کردن به عبارت دیگر سه رکن شکر را میتوان شکر قلبی و زبانی و عملی برشمرد.”77
روایات و اخباری در زمینه سپاسگزاری از کسی که نسبت به انسان انعام و احسانی نموده به خاطر این است که آن شخص، واسطه و مظهر نعمتی که منعم واقعی آن ذات باری تعالی است گشته است.78 سپاس خداوند در برابر نعمتهای اوست ودر حالی که منعم حقیقی در جمیع نعمتها ذات باری تعالی است تمام سپاسها از آن اوست.79
به طور خلاصه سپاس خداوند عبارت از این است که انسان نعمت را بشناسد و آن را اظهار کند و از منعم خشنود باشد، پس آن کس که قلب و عملش هم با حمد و ستایشی که به زبان میآورد موافق باشد، او حامد و ستایشگر واقعی است.80
شکر بهترین قدردانی از نعمتهای خداوند است و آثار زیادی به دنبال خود دارد. شکرسبب دفع بلا و وباعث افزوده شدن نعمتهااست و به این جهت امر و ترغیب به آن شده است.81 (قرآن14: 7): “لإن شکرتم لأزیدنکم.”
بنابراین فرازهایی که نعمتهای الهی در حق انسان را برشمرده است ذیل این مضمون آورده شده است.
نمونههایی از سپاسگزاری
• و ستايش خداى را كه چون از او چيزى درخواست كنم به من عطا میكند و هر چند هنگامى كه او از من قرض مىخواهد من بخل مىورزم.82 (دعای ابوحمزه)
• ستايش خداى را كه من او را مى‏خوانم و او اجابت مىكند و هر چند وقتى كه او مرا مىخواند كندى و كاهلى مىكنم‏.83‏ (دعای ابوحمزه)
• و چه بسيار ناپسندها كه از من دور كردى و چه بسيار ثناى نيكو كه من لايق آن نبودم و تو از من بر زبانها منتشر ساختى.84 (دعای کمیل)
• و چه بسيار بلاهاى سخت از من بگردانيدى و چه بسيار از لغزشها كه مرا نگاه داشتى.85 (دعای کمیل)
سپاس خداوند به خاطر نعمت پیامبر(صلی الله علیه و آله):
• سپاس خداى را كه به وسیله محمّد پيغمبرش (صلّى اللّه عليه و آله)، بر ما منّت نهاد (او را به ما ارزانى داشت) منّتى كه امّتهاى گذشته و مردم پيش از ما از آن بىبهره بودند.86(2:1)
سپاس خداوند به دلیل نعمتهای متعدد ، به خصوص توفیق شکرگزاری:
• ما را آخرين همه كساني كه آفريده، قرار داد و (بعض از) ما (ائمّه اطهار (عليهم السّلام)) را بر كسانى (كفّار و منافقين) كه (دين و احكام خدا را) انكار كردهاند، گواه گردانيد و ما را به نعمت خود بر كساني كه اندك بودند، فزونى بخشيد.87(2:2)
• سپس آنان را در راه اراده و خواست خويشتن روان گردانيد، و در راه محبّت و دوستى به خود بر انگيخت.‏88(1:4)
• نعمتها و بخششهايش (براى همه) پىدرپى است.89 (1:7)
• سپاس خداى را كه اگر بندگانش را از شناختنِ سپاسگزارى خود، بر نعمتهاى پى در پى كه به ايشان داده، و بخششهاى پيوسته كه براى آنها تمام گردانيده، باز ميداشت، هر آينه نعمتهايش را صرف نموده او را سپاس نميگزاردند، و در روزى كه عطا فرموده، فراخى مييافتند، شكرش بجا نميآوردند.90 (1:8)
• سپاس خداى را كه خويشتن را به ما شناساند و شكر و سپاس خود را به ما الهام نمود و درهاى علم به ربوبيّت و پروردگارياش را بر ما گشود و با اخلاصِ درتوحيد و يگانگياش، راهنمائيمان فرمود، و از عدول و كجروى و شكّ و دو دلى، در امر خود، دورمان ساخت.‏91(1:10)
• سپاس خداى را كه نيكوئيهاى آفرينش را براى ما برگزيد و روزيهاى پاكيزه را براى ما روان گردانيد.(1:17)
• با تسلّط و توانائى، ما را بر همه آفريدگان برترى داد، و از اين رو به قدرت و توانائى او، همه مخلوقاتش فرمانبرِ ما بوده، و به نيرو و توانش، به اطاعت ما در ميآيند.(1:18)
• سپاس خداى را كه درِ نيازمندى را جز به سوى خود، به روى ما بست.(1:19)
• سپاس خداى را كه ابزار بسط و گشاده را در (بدن) ما به هم پيوسته، و افزارهاى قبض و درهم كشيدن را در (كالبد) ما قرار داد، و ما را از روانهاى زندگى بهرهمند نمود و اندام كردارها را در ما استوار گردانيد، و ما را با روزيهاى پاكيزه پرورش داد، و به بخشش خود توانگرمان ساخت، و به نعمت خويش سرمايه (زندگانى) به ما بخشيد.(1)(1:20)
• پس از آن ما را فرمان داده تا طاعت و پيرويمان را بيازمايد، و نهى نموده تا شكر و سپاسگزاريمان را آزمايش نمايد، پس از راه فرمانش پا بيرون نهاديم و بر پشتهاى نهيش سوار شديم پس به كيفر ما شتاب نكرد، و در انتقام ما تعجيل ننمود، بلكه بر اثر رحمتش از روى كرم و بزرگوارى با ما همراهى نمود، و به سبب مهربانياش از روى حلم و بردبارى باز گشت ما را انتظار كشيد.‏92(1:21)
سپاس خداوند به خاطر آفرینش روز و شب:
• و شب را براى ايشان آفريد تا از جنبشهاى رنجآور و دشواريهاى خسته كننده (روز) بيارامند، و آن را لباس و جامه گردانيد تا در آن آرام گرفته، بخوابند، كه آن بر ايشان ‏آسايش و توانائى است، و تا به سبب آن خوشى و خوشگذرانى يابند.(6:5)
• روز را براى ايشان بينا كننده (روشن) آفريد تا در آن فضل و احسان او را بطلبند، و وسيله روزياش را به دست آورند، و براى رسيدن به سود كنونى از دنيایشان و يافتن سود آينده در آخرتشان در زمين او گردش نمايند.93(6و5 :6)
• بار خدايا پس براى تو است حمد و سپاس كه صبح را براى ما (به روشنى روز) شكافتى و به وسيله آن ما را از روشنى روز بهرهمند گردانيدى، و به جاهائي كه روزيها به دست ميآيد بينا فرمودى، و در آن از پيشامدهاى بلاء و سختيها نگهداشتى.94(6:8)
سپاس خداوند به خاطر توبهپذیری:
• درِ توبه و بازگشت به سوى خود را به روي من گشوده‏اى.‏95(12:7)
• اى آنكه با گذشتِ نيك بر آفريدگانش منّت نهاده، و اى آنكه بندگانش را به توبه پذيرى عادت داده، و اى آنكه اصلاح تباهيهاى ايشان را به وسيله توبه خواسته، و اى آنكه از كردار ايشان به اندك خوشنود گشته، و اى آنكه اندك ايشان را پاداش بسيار داده،96(12:10)
• سپاس خداى را كه ما را به (حقيقت) توبه و بازگشت (از گناه) راهنمائى نمود، توبهاى كه آن را نيافتهايم جز به فضل و احسان او، پس اگر از فضل و بخشش او جز همان (نعمت) توبه را به شمار بياوريم نعمت او در حقّ ما نيكو و احسانش درباره ما بزرگ و فضلش بر ما عظيم ميباشد.(1:22)
• روش او در توبه براى پيشينيان (بنى اسرائيل) چنين نبوده و آنچه به آن توانائى نداريم از ما برداشته، و به ما جز به آنچه طاقت داريم تكليف نفرموده، و جز كار آسان از ما نخواسته، و براى هيچ يك از ما برهان و بهانهاى جا نگذاشته است.97(1:23)
سپاس خداوند به خاطر نعمت آگاهی و توفیق بازگشت از گناه
• با آگاهی دادن تو، از غفلت و فراموشى خويشتن آگاه شدم، و با توفيق تو، از لغزشم برخاستم، و با راهنمائى تو از به سر درآمدنم (در گناه) برگرديدم.‏98(13:16)
سپاس خداوند به خاطر نعمت تندرستی
• خدايا تو را سپاس بر تندرستى تنِ من كه (پيش از اين) هميشه در آن به سر ميبردم، و تو را سپاس بر بيمارى كه (اينك) در بدنم پديد آوردهاى.‏99(15:1)
سپاس خداوند به خاطر نعمتهای هنگام تندرستی
• هنگام تندرستى كه در آن روزيهاى پاكيزهات را به من گوارا ساخته و براى درخواست خوشنودى و احسانت شادمانى بخشيده، و با آن بر طاعت خويش توفيقم داده، توانايم كرده بودى؟100(15:3)
سپاس خداوند به خاطر نعمت‌ها در هنگام بیماری
• هنگام بيمارى كه من را با آن (از گناهان) رهانيدى و هنگام نعمتهایی (دردهائى) كه آنها را به من ارمغان دادى تا گناهانى را كه پشت مرا سنگين كرده، سبك نمايد، و از بديهائى كه در آن فرو رفتهام پاكم سازد، و براى فراگرفتن توبه، آگاه نمودن و براى از بين بردن گناه، به نعمت پيشين (تندرستى) يادآورى باشد؟101(15:4)
• در حالي كه در بين آن بيمارى كردارهاى پاكيزهاى است كه دو فرشته نويسنده اعمال براي من نوشتهاند، كردارى كه نه دلى در آن انديشه نموده، و نه زبانى به آن گويا گشته، و نه اندامى (در انجامش) رنج كشيده، بلكه فضل و احسان تو است بر من.(15:5)
سپاس خداوند به خاطر ستاربودن و پردهپوشی:
• خداى من، سپاس تو را، كه چه بسيار عيب مرا پوشاندى، و (نزد مردم) رسوايم نكردى، و چه بسيار گناه مرا پنهان نمودى و (به آن نزد ديگران) معروفم ننمودى، و چه بسا زشتى (گناه) كه به جاآوردم و پرده مرا ندريدى، و طوق ناپسندى و زشتى آن را به گردنم نيانداختى، و بديهاى آن را بر همسايگانم، كه در جستجوى عيبهايم هستند، و بر رشکبران، نعمتى كه به من داده‏اى، آشكارنساختى.‏102 (16:21)
• اى خداى من، چون (گناهان) مرا با پرده (عفو) خود پوشاندى و رسوايم نكردى، و با بخشش خود با من خوش رفتارى نمودى و در كيفرم شتاب نكردى، و از فضل و احسان خويش درباره‌ی من بردبارى نمودى و نعمت را از من نگرفتى، و احسانت را به من تيره نساختى.103(16:32)
سپاس خداوند به خاطر نیکویی‌ها و دفع بلا
سپاس تو را بر نيكوئى آنچه مقدّر نمودهاى، و به آفت و بدى كه از من دور ساختى.‏104(18:1)

شبکه مضامین:

توضیح شبکه مضامین:
در این شبکه مضمون، ستایش به مثابه یک مضمون محوری؛ به همراه مضامینی که به نوعی با این مفهوم مرتبط هستند، ترسیم شده است. ستایش خداوند، ستایش ماه رمضان، ستایش

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد با موضوع صحیفه سجادیه، قرآن کریم، امام صادق Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع صفات خداوند، امام صادق