پایان نامه ارشد با موضوع سازمان ملل متحد، سازمان ملل

دانلود پایان نامه ارشد

ي مهندس علي تقي‌زاده داوري خصوصاً- که متداولترين وسيله بررسي تجربي در جامعه شناسي است، تمسّک جستيم.
بنابراين روش گردآوري اطلاعات و مدارک براي ما بوسيله‌ي تتبّع در آثار مکتوب (کتب، نشريات، آثار اينترنتي و …) و نيز مصاحبه با رهبران شيعي عراق، مصاحبه با کارشناسان و مطّلعين آگاه از امور شيعيان عراق که در ماهنام? اخبار شيعيان به چاپ رسيده اند، حاصل گشت.
روش تجزيه و تحليل داده‌ها
اما پرسش اساسي ديگر در اين قسمت آن است که اطلاعات گردآوري شده از گروهها، جريان‌ها و جناح‌هاي سياسي- اجتماعي شيعي درعراق معاصر، چگونه مورد تجزيه و تحليل قرار خواهد گرفت؟
داده‌هاي گردآوري شده مي‌توانند دوش به دوش فرايند تحقيق، زيربناي يک نظريه شوند. يعني اينکه “اکثر فرضيه‌ها و مفاهيم نه تنها از داده‌ها حاصل مي‌شوند، بلکه در طول پژوهش روي آنها به طور منظم در ارتباط با داده‌ها، کار مي‌شود”20.
ما تلاش مي‌کنيم پس از گردآوري داده‌ها، شروع به پروراندن “مؤلفه‌هايي” کنيم که داده‌ها را توضيح دهند و با آن‌ها به خوبي منطبق شوند. لذا محقّق تمام تلاش خود را جهت اشباع مؤلفه‌ها، از داده‌هاي مورد نظر مربوط به شناخت ديدگاه جريان‌هاي عمد? شيعي در مورد آن مؤلفه‌‌ها، به کار خواهد گرفت. در ادامه اين مولّفه‌ها، مبناي تبيين و تحليل رويکردهاي اين جريان‌ها، براي محقق قرار مي‌گيرند. بنابراين روش تجزيه و تحليل ما در اين پژوهش به شيو? توصيفي- تبيني خواهد بود.

فصل‌دوّم: آشنايي با عراق فعلي

بخش اوّل: مشخّصات عمومي عراق
کشور عراق بر پايه قانون اساسي اين کشور داراي مساحت‌ ?????? کيلومتر مربع است که در رتبه 57 از نظر وسعت در جهان قرار دارد؛ 432162 کيلومتر مربع آن خشکي و 4910 کيلومتر مربع آن نيز آبي شامل: درياچه، باطلاق‌ها و ساير پهنه‌هاي آبي مي‌باشد21 بين 29 درجه و 3 دقيقه تا 37 درجه و 22 دقيقه عرض شمالي و 39 درجه و 13 دقيقه تا 48 درجه و 36 دقيقه طول شرقي قرار گرفته است22. از شمال به جمهوري ترکيه، از شمال غربي به کشور سوريه، از مغرب به اردن هاشمي، از جنوب غربي و جنوب به پادشاهي عربستان سعودي، از سوي جنوب شرقي به خليج فارس و کشور کويت و جانب شرق نيز به کشور جمهوري اسلامي ايران محدود مي‌شود.
1. جغرافياي تاريخي
از آن‌جاييکه شيعيان از همان اوايل ظهوراسلام به اين منطق? جغرافيايي وارد گشتند لذا مرور اجمالي تاريخچ? اين کشور براي اين پژوهش به عنوان مقدم? بحث ضروري مي‌نمايد. بنابراين در اين بخش به بررسي دگرگوني‌هاي اسمي و لفظي عراق و همچنين تاريخچ? اين کشور خواهيم پرداخت.
وجه تسميه
قديمي‌ترين نامي که براي عراق امروزي به کار رفته سومر است که در هزاره پنجم تا هزاره سوم قبل از ميلاد نام دولت و ملتي در جنوب عراق کنوني بوده‌است. پس از دولت‌هاي آکد در مرکز و جنوب ، آشور در شمال و بابل در جنوب آن تأسيس گرديد که به همين جهت به قسمت‌هايي از آن، مملکت آشور، مملکت اکد و مملکت بابل نيز مي‌گفتند.
به دليل جريان دو رود دجله و فرات، عراق را از قديم بين النهرين ناميده‌اند؛ کلم? عراق به گونه‌اي که امروزه مورد استفاده قرار مي‌گيرد پس از فتح ايران به دست مسلمانان وضع و رايج گشته‌است. گروهي از لغت شناسان عراق را به معناي زمين ساحلي23 دانسته‌اند. عراق در ابتدا به جنوب بين النهرين گفته مي‌شد که مجاور خليج فارس است.24
ابوبکر بن قاسم انباري از ابن اعرابي نقل مي‌کند که:
“أخبرنا على بن أبي على البصريّ قال أنبأنا إسماعيل بن سعيد المعدّل قال قال أبو بكر محمّد بن القاسم الأنباريّ قال ابن الأعرابي: إنما سمي العراق عراقا لأنه سفل عن نجد و دنا من البحر.”25
“همانا دليل انتخاب اسم عراق به خاطر اين است که منطقه‌اي است که پايين‌تر از زمين‌هاي بلند و بالاتر از دريا قرار گرفته است.”
و قال قطرب: “إنما سمي العراق عراقاً لأنه دنا من البحر و فيه سباخ و شجر26” قطرب در وجه تسمي? عراق گفته است: عراق به جهت نزديکي به دريا که در آن زمين‌هاي باتلاقي (هور) و درخت وجود دارد، ناميده شده است.
تاريخ عراق معاصر را مي‌توان به پنج دوره تقسيم کرد که طي آن جريان‌هاي خاصّي در عرصه اجتماعي و سياسي به منصه ظهور رسيدند. پنج دوره مذکور بدين شرح است:
1. دوران گذار و کودتاهاي پي‌در‌پي (1930م – 1958م )
2. دولت انقلابي عبدالکريم قاسم (1958 – 1963)
3. کودتاي 1963م و همکاري ملّي‌ها و بعثي‌ها (1963 – 1968)
4. کودتاي 1968م حزب بعث تا سقوط صدام توسّط نيروهاي اشغالگر خارجي (1968م – 2003م)
5. از تشکيل دولت شيعي تا امروز (2003 م تا 2013م). يک دهه استقرار تفکّر شيعي در صحن? سياسي عراق.
2. جغرافياي انساني
کسب شناخت از ويژگي‌هاي انسانيِ جغرافياي عراق، به عنوان ظرفيت‌هاي بالقو? اجتماعي- سياسي در اين کشور، ضروري مي‌نمايد؛ لذا براي فهم جايگاه اجتماعي شيعيان در عراق ضروري‌ است که بدانيم در کنار اين جمعيت اکثريتي، چه گروه‌هاي اجتماعي ديگري با ويژگي‌هاي خاصّ خود در حال زندگي کردن هستند.
مرزهاي سياسي
کل مرزهاي عراق 3859 کيلومتر مي‌باشد که از اين ميان 1609 کيلومتر با ايران، 181 کيلومتر با اردن، 240 کيلومتر با کويت، 814 کيلومتر با عربستان سعودي، 605 کيلومتر با سوريه و 352 کيلومتر با کشور ترکيه مرز مشترک دارد، طول نوار ساحلي اين کشور در خليج فارس که تنها مسير دسترسي به آب‌هاي آزاد است حدود 58 کيلومتر مي‌باشد.27اگرچه طول دسترسي به پهن? خليج فارس را منبع فوق 58 کيلومتر ذکر کرده ولي طبق محاسبات انجام شده از طرف سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلّح و بر اساس حريم جزر و مد، نوار ساحلي عراق بين 20 تا 48 کيلومتر برآورد مي‌شود.
تقسيمات كشوري
بر اساس اولين تقسيمات کشوري در عراق سه ولايت موصل، بغداد و بصره تشکيل دهنده عراق فعلي بودند، قانون اساسي مصوّب سال 1970م که يک سال بعد، اصلاحيه‌اي بدان منضم گشت عراق، متشکل از 16 استان (به جزء استان نجف و تکريت که امروزه به استان‌هاي شانزده‌گان? قبلي عراق افزوده شده‌اند) بود.28 که زير نظر فرماندار دولت مرکزي اداره مي‌شد. اما امروزه نظام فدرال جمهوري عراق متشكل از يك پايتخت و چند منطقه و استان غيرمركزي و ادارات محلي است29. هر استان از چند شهرستان و ناحيه و روستا تشكيل شده است.30 به استانهايي كه در قالب منطقه سازمان يافته‌اند اختيارت اداري و مالي گسترده‌اي داده مي‌شود تا بتواند امور خود را براساس اصل مركزيت‌زداييِ اداري، اداره كند. استاندار كه شوراي استان او را انتخاب مي‌كند رئيس اجرايي عالي استان براي اجراي اختيارات، كه شوراي استان به او داده است به شمار مي‌رود.
شهر بغداد با مرزهاي شهري پايتخت جمهوري عراق است31 و مركزيت سياسي اين كشور را دارا است. بغداد با مرزهاي اداري، استان بغداد به‌شمار مي‌رود، براي بغداد قانون خاص تدوين مي‌شود و جايز نيست پايتخت به منطقه‌اي منضم شود.
امروزه كشور عراق به 18 استان (به عربي: المحافظه و به کردي: پاريزگه) موصل، كركوك، دياله، رمّادي، بغداد، حلّه، كربلا، كوت، تكريت، نجف، ديوانيه، سماوه، ناصريه، عمّاره، بصره، دهوك، اربيل و سليمانيه تقسيم ميشود.
از شهرهاي مهم عراق مي‌توان از موصل، بصره، كركوك، كربلا و نجف نام برد.
سه استان سليمانيه ، اربيل و دهوك در شمال و شمال شرق اين كشور ناحيه كردنشين را تشكيل مي دهند و اين سه استان هم اكنون حالت خود مختاري داشته و مركز سياسي آن شهر سليمانيه انتخاب شده است. كردستانِ خودمختار، داراي مجلس و رياست جمهوري است و رئيس جمهور آن هم اكنون32 نيچروان بارزاني است .
پراکندگي جمعيت
ميزان جمعيت عراق در دوران‌هاي مختلف از افت و خيز فراواني برخوردار بوده است. ابراهيم جعفري نخست وزير سابق عراق مي‌گويد: “در ادوار مختلف ادعاهاي متفاوتي به علت نبود آمار دقيقي که جمعيت عناصر تشکيل دهند? جامع? عراق را مشخص کند ارائه شده است”33. با اين وجود در فاصله قرون 8 تا 12 ميلادي جمعيت عراق بين 7 تا 12 ميليون نفر برآورد شده است. امّا حمله مغول و قتل و عام صورت گرفته توسّط آن‌ها، باعث کاهش چشم‌گير جمعيت گرديد. “در سال 1800 ميلادي جمعيت عراق از چند ميليون نفر در قرن هشتم، فقط به 1 ميليون نفر کاهش يافت.34” جمعيت عراق در سال 1932م و همزمان با استقلال و ايجاد اين کشور، حدود 3/5 ميليون نفر تخمين زده شده‌است.35بطور کلي از اواخر دهه‌ي 40 ميلادي جمعيت عراق به‌طور پيوسته روندي افزايشي داشته است. اين نرخ رشد بالا، عليرغم تلفات جمعيّتي ناشي از جنگ‌ها و مهاجرت‌هاي متعدّد طي سه دهه‌ي اخير بوده‌است. در نخستين سرشماري رسمي کشور عراق که در سال 1947 صورت گرفت، جمعيت آن 8 ميليون 300 هزار نفر اعلام شد.36 تا سال 1987 چهار سرشماري ديگر در اين کشور انجام پذيرفت که مقايس? جمعيت اين دوره‌ها نشان از نرخ بالاي رشد جمعيت در طول اين دوره‌ها دارد. جمعيت عراق در سال 2002 ميلادي حدود 24001816 نفر تخمين زده شده است37 که از اين تعداد، 75 درصد ساکن شهرها بوده و پرجمعيت‌ترين شهر آن بغداد، حدود 30 درصد از جمعيت شهرنشين را در خود جاي داده‌است. همچنين طبق پژوهشي که در سال 2004 توسط مرکز توسعه انساني سازمان ملل متحد در بغداد صورت گرفت، جمعيت عراق 585/139/27 نفر اعلام شد که نسبت به سال 1947 (نخستين سرشماري رسمي)، جمعيت اين کشور بيش از هفت برابر شده است.
در گزارش توسعه‌ي انسانيِ سال 2006م جمعيت عراق 000/057/28 نفر اعلام شده است. البته در منبع ديگري رقم مذکور براي جولاي سال 2006، 383/783/26 نفر برآورد شده‌است.38
با توجه به جدول شمار? 1 در بخش ضمائم، نرخ رشد جمعيت در کشور عراق به خصوص در طول دهه‌هاي 70 و 80 ميلادي بالا و به‌طور ميانگين 3 درصد بوده‌است. نرخ رشد جمعيت براي سال 2011 حدود 39/2 درصدد برآورد شده است. ترکيب جمعيتي کشور عراق نشان‌دهنده‌ي جواني جمعيّت در اين کشور است؛ بطوريکه 9/58 درصد39 از جمعيت اين کشور در اين سال را افراد زير 45 سال تشکيل مي‌دهند. ميانگين سِنّي مردان و زنان براي سال 2011م، به ترتيب 8/20 و 21 درصد برآورد شده است.
تحت تأثير جنگ‌هاي بلند مدّت در عراق، اميد به زندگي در اين کشور در سال 2006م، 8/58 درصد برآورد شده است40 که اين درصد در سال 2011م، به 55/7041 افزايش يافته است.
ميزان مواليد در سال 2011م، 81/28 در هزار برآورد شده است و ميزان مرگ و مير در هر 1000 تولد براي بچه‌هاي زير 5 سال،82/4 در هزار بوده است.42
ترکيب سِنّي کشور عراق در سال 2011م، نشان مي‌دهد که حدوداً 38 درصد از جمعيت کل را افراد زير 14 سال، 9/58 درصد را افراد 64-15، و 1/3 درصد را افراد بالاي 65 سال تشکيل مي‌دهند43.
در سال 1947، جمعيت شهري عراق 39 درصد و جمعيت روستايي آن 61 درصد بوده است. در سال 1965 اين نسبت به 44 درصد شهرنشين و 56 درصد روستانشين تغيير يافت. در دهه‌هاي 60 و 70 ، نرخ رشد شهرنشيني به ترتيب 2/6 و 3/5 درصد بود. به‌طورکلّي بين سال‌هاي 1960 تا 2001 م ، جمعيت شهري سالانه، بيش از 5 درصد رشد داشته است. اين روند باعث شد جمعيت شهرنشين تا سال 2004، برابر 8/2 درصد از جمعيت روستانشين بيشتر شود. جمعيت شهرنشين در اين سال 19.991.000 نفر(68/73 درصد) و جمعيت روستايي 71.410.000 نفر (32/26 درصد) برآورد شده است در حاليکه اين درصدها در سال 2011م، نشان‌دهند? افزايش رشد جمعيت شهري نسبت به جمعيت روستايي مي‌باشد در اين سال جمعيت شهرنشين به 66 درصد رسيده‌است.44جمعيت پراکنده و کوچ‌نشين در اين کشور نيز حدود 700 هزار نفر اعلام شده‌است.45 در ابتداي قرن 20، حدود 17 درصد از جمعيت عراق کوچ‌نشين بودند که اين ميزان در سال 1957 به 4 درصد کاهش يافت.46 به‌طور کلّي عامل عمده در ايجاد تغيير ساختار اجتماعي عراق، شهري شدن بود. هرچند هنوز هم جمعيّت عراق داراي ساختار عشيره‌اي-قبيله‌اي است. هويت‌هاي متمايز قبيله‌اي [يکي ديگر از ويژگي‌هاي انسانيِ جغرافياي عراق است] که به رغم روند نوسازي طي چند دهه‌ي اخير پابرجا بوده و تا حدّ زيادي زنده مانده است.47
قوميّت و پراکندگي قومي
عراق همانند بسياري از کشورهاي نوين داراي قوميتهايي با فرهنگ

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد با موضوع ساختار قدرت، نقش برجسته، روش پژوهش Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع اقتصاد کشور، اقتصاد بازار، سازمان ملل، حقوق انسان