پایان نامه ارشد با موضوع سازمان ملل، اعتماد متقابل، ساختار قدرت، نقش برجسته

دانلود پایان نامه ارشد

سياسي عراق باعث نگراني ملت عراق شد و به شکل منفي بر دو ملت آمريکا و انگليس بازتاب داشت؛ همچنان که در ملتهاي ديگر بازتابهايي داشت. براي مثال، دولت اسپانيا سقوط کرد، نخست وزير انگليس با مشکلاتي داخلي مواجه شد و دولت بوش و حزب متبوعش (حزب جمهوري خواه) اکثر کرسيهاي کنگره را از دست دادند352. شکاف‌هاي قومي ـ فرقه‌اي عامل عمده‌اي در تأثيرپذيري جامعه عراق از عوامل و مؤلفه‌هاي خارجي و ارتباط وسيع سياست داخلي عراق با محيط پيراموني آن مي‌باشد. از منظر تاريخي، تلاش گروه‌هاي قومي ـ فرقه‌اي عراق براي کسب حمايت بازيگران خارجي، عاملي عمده در توازن قدرت بين ‌گروه‌ها و حاکميت و يا قدرت‌نمايي در برابر حاکميت بوده است. سني‌هاي عراق به‌واسطه حمايت غرب و جهان عرب براي چندين دهه در عراق حاکم بودند و سرانجام يک نيروي خارجي به حاکميت آنها پايان داد. فعاليت کردهاي عراق در برابر دولت مرکزي نيز تا حد بسيار زيادي تابع حمايت‌هاي خارجي بوده است و با کاهش و يا پايان حمايت خارجي در مواردي چون انعقاد قرارداد الجزيره در سال 1975 و عدم حمايت ايران در زمان پهلوي، قدرت آنها فروکش کرده است. کسب حمايت خارجي از سوي شيعيان شايد نسبت به دو گروه ديگر کمتر بوده است، اما ساختار اجتماعي و سياسي عراق، چاره ديگري براي آنها باقي نمي‌گذارد.
اپوزيسيون شيعي در دوره بعث به حمايت‌هاي جمهوري اسلامي ايران بيشتر توجه داشت و در دهه 1990 نيز با امريکا در مقابله با رژيم صدام همکاري مي‌کرد، اما با فروپاشي رژيم بعث جايگاه گروه‌هاي شيعي به ساختار سياسي منتقل شده است و آنها روابط و تعاملات خود با بازيگران خارجي را براساس رويکردي جديد دنبال مي‌کنند. رويکرد گروه‌هاي شيعي در عرصه سياست خارجي در دوره جديد، در چارچوب شکل‌بندي سياسي ـ اجتماعي گروه‌هاي داخلي عراق و در جهت کسب حمايت‌هاي بيروني به منظور موفقيت در منازعات قدرت در داخل کشور و ايجاد ثبات و اداره کشور قرار دارد. از اين‌رو، سياست اکثر گروه‌هاي شيعي در تعاملات خارجي خود عمدتاً داراي ويژگي‌هاي سياست قدرت و در جهت امنيت‌سازي و ثبات مي‌باشد. اکثر شيعيان عراق اکنون ايران و امريکا را به‌عنوان ستون‌هاي دوگانه قدرت و منابع اصلي کسب حمايت خارجي براي پيشرفت و ارتقاي جايگاه خود در منازعات گروهي قدرت تلقي مي‌کنند و رويکرد سياست خارجي خود را بر اين اساس استوار کرده‌اند353. در مقطع کنوني، شيعيان عراق به‌واسطه در اکثريت بودن، از عراق جديد نفع مي‌برند و به همين جهت اکثر آنها که در قدرت هستند با امريکا نيز همکاري مي‌کنند و از درگيري در يک جنگ داخلي اجتناب مي‌ورزند. البته رويکرد گروه صدر در اين خصوص و درگيري‌هاي آنها در برخي از مقاطع زماني، يک استثنا محسوب مي‌شود. يکي از دلايل رويکرد متعادل و مسالمت‌آميز شيعيان نسبت به امريکا که از اواسط دهه 1990 در ميان برخي از گروه‌هاي شيعي در خاورميانه به وجود آمد، گرايش به سوي سازگاري با شرايط و ايجاد فضاي سياسي بيشتر براي خود بود که اين مغاير با اقدامات نظامي گروه‌هاي سني افراطي در اين منطقه مي‌باشد354.
يکي از ويژگي‌هاي اصلي عراق جديد تأثيرگذاري فزاينده بازيگران خارجي در روند تحولات اين کشور به منظور تعقيب منافع خود از يک سو و سعي گروه‌هاي داخلي عراق براي کسب حمايت بيشتر از محيط پيراموني و عوامل قدرت از سوي ديگر است. کردها توجه خود را به سوي کسب حمايت از امريکا معطوف نموده‌اند و سني‌ها نيز از حمايت جهان عرب و حتي امريکا برخوردارند. در اين ميان، شيعيان با مخالفت جهان عرب روبه‌رو مي‌باشند، اما اکثر آنها با نگرشي عمل‌گرايانه، کاهش تنش با امريکا و در نتيجه سعي در کسب حمايت آن در مقابل ساير گروه‌ها و همچنين استفاده از پيوندهاي مذهبي ـ سياسي با ايران و اتکا به قدرت آن را کانون اصلي رويکرد خود در سياست خارجي قرار داده‌اند.
بنابراين استراتژي کلي شيعيان عراق در سياست خارجي‌شان که در برنامه توسعه سياسي عراق نقش برجستهاي دارند به قرار ذيل است:
* احترام متقابل و به رسميت شناختن مرزهاي بينالمللي بر اساس قراردادهاي دوجانبه يا قطعنامههاي سازمان ملل.
* رعايت حسن همجواري، تنشزدايي و ايجاد اعتماد متقابل.
* تأسيس يک مرجع قطعي قانوني براي رسيدگي به ادعاهاي ارضي و مرزي.355
مقتدي صدر به تأسي از پدرش در خطبه‌هاي نماز جمعه به شدت عليه ايالات متحده موضع‌گيري مي‌کند. در دهه 90 ميلادي محمدصادق صدر نيز آمريکا را “قدرت‌طلبي مي‌دانست که قصد دارد بر تمام جهان سيطره پيدا کند.”356 مي‌توان گفت مهمترين متغير در مؤلف? سياست خارجي جريان صدر رويکرد ضد اشغالگري و مخالفت آن با آمريکا و حضور نيروهاي آن در عراق است.
لذا حزب فضيلت در مرامنام? خود اينگونه موضع خود را بيان مي‌نمايد: ” هدف اين حزب در پيش گرفتن يک سياست‌خارجي، محتاطانه است که بتواند جايگاه مناسبي را براي عراق در ميان کشورهاي جهان به دست آورد و به دنبال ايجاد دوستي و همکاري با کشورهاي همسايه و جهان به ترويج صلح و امنيت بين‌المللي کمک کرده و دست يابي به منافع مشترکشان را تضمين کنند.”357
همچنين با طرح اينکه “عراق به عنوان عضو موسس اتحاديه عرب و سازمان کنفرانس اسلامي و سازمان ملل” مي‌باشد اين موارد را به عنوان سند چشم اندازي براي پي‌گيري سياست خارجي و منافع ملي بر اساس منافع عراق و مردم آن بر اساس هنجارها و قوانين حاکم بر روابط بين‌الملل فرض کرده و معتقد است که عراق در روابط خود به تعهدات بين‌المللي و محتواي معاهدات و کنواسيون‌ها براساس صداقت وفادار خواهد ماند و حزب بر اساس اصول زير با ديگران به تعامل خواهد پرداخت:
1. سياست خارجي عراق براساس قالب عراق واحد، عرب و مسلمان پيگيري خواهد شد و در اين چهارچوب عراق سعي خواهد کرد روابط همسنگي را با اتحاديه عرب و سازمان کنفرانس اسلامي پايه‌گذاري کند و با درک آگاهانه از نقش و جايگاه خودبا کمک دولت‌هاي عرب با توسعه نيافتگي، وابستگي و استبداد به مقابله خواهد پرداخت تا آينده روشني از هماهنگي، همکاري، و هبستگي ميان اين دولت‌ها ايجاد گردد.
2. روابط دوستانه با همسايگان متمايز جغرافيايي براساس منافع متقابل، حسن همجواري و عمق روابط تاريخي و فرهنگي پايه گذاري خواهد شد و مسائل باقي مانده از طريق روش‌هاي مسالمت‌آميز و بدون دخالت در امور داخلي ديگري پي گيري خواهد شد.
3. در سياست خارجي به قاعده عمل مقابله به مثل، مصالح مشترک و منافع متقابل تمسک جسته خواهد شد.
4. سياست خارجي بر اساس عدم دخالت در امور داخلي و اسقلال کشور‌ها و محافظت از مصالح مشترک بايستي به حرکت در آيد.
5. گروه يا دولت خارجي در داخل خاک عراق اجازه فعاليت عليه کشورهاي همسايه عراق تحت هيچ شرايطي را ندارند و اعطاي هرگونه مقر يا اجازه استقرار يا يک مجرا براي فعاليت ممنوع است.
6. عراق بايستي در سياست‌هاي ايجاد صلح و امنيتي بين‌دولت‌ها مشارکت کرده و درمقابل هرگونه بي‌قانوني و سياست‌هاي تهاجمي ايستادگي کند.
7. به همه مردم عراق اجازه داده مي‌شود که تمام وسايل تکنولوژيکي و اسباب توليد صنعتي و اقتصادي را وارد کرده و مورد استفاده قرار دهند و دولت با ايجاد کارتل و تراست براساس قوانين بين‌المللي برخورد خواهد کرد.
8. حزب فضيلت يک سياست حمايت را در مورد مردم فلسطين دنبال مي‌کند تا فلسطيني‌ها بتوانند با آزادسازي زمين‌هاي خود از دست اسرائيل به تاسيس دولت مستقل همت گماشته و بيت‌المقدس به عنوان پايتخت اباد کنند همچنين حزب فضيلت تلاش‌ميکند تا حمايت‌هاي دولت‌هاي عربي را در اين زمينه جذب کند.
9. عراق نبايستي در پيمان‌ها، اتحاد‌هاي نظامي و جناح‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي که ممکن است عراق را در درگير‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي وارد کند عضو شده و حضور پيدا کند.
10. با تمام کشور‌هاي جهان به جز اسرائيل بايستي روابط متوازن برقرار شود.
11. تعهدات و توافنامه‌هاي بين‌المللي و منطقه‌اي عراق با نظام بين‌الملل بايستي مورد احترام قرار گيرد.
12. به صلح دوستي ملت عراق تاکيد شود.
13. با ايفاي نقش فعال در سازمان‌هاي بين‌المللي و منطقه‌اي تصوير مثبتي از عراق بايستي به نمايش گذاشته شود و چهره مخدوش سابق بهبود يابد.
14. روابط عراق با ايلات متحده و انگليس بر اساس عدم مداخله در امور داخلي، احترام به حاکميت عراق و مطابق با منافع متقابل برقرار شود.358
از آنجاييکه حزب فضيلت خود را فرزند فکري-عقيدتي شهيد صدر مي‌داند، موارد مطرح شده از سوي آن‌ها قابل توجه است.
ميزان تأثير جريان‌هاي شيعي بر ساختاهاي قدرت عراق
بر اساس واقعيت‌هاي نوين ساختار قدرت در عراق “هر نوع نظام سياسي [در اين کشور] که به شيعيان نقشي متناسب با اکثريت جمعيتي آنان ندهد، محکوم به شکست و تفرقه است.”359 بنابراين شيعيان عراق، در دوره اخير براي کسب قدرت و جايگاه مناسب در ساختار سياسي نوين، بيش از هر چيز ديگر، بر توسل به قواعد و شيوه‌هاي دموکراتيک به منظور پيشبرد روند سياسي عراق تأکيد کرده‌اند. عامل اصلي گرايش و تأکيد رهبران شيعي بر قواعد و راهکارهاي دموکراتيک بيش از آنکه ناشي از اعتقاد و باور آنها به دموکراسي و هنجارهاي دموکراتيک باشد، ناشي از ساختار جمعيتي عراق و سهم شيعيان در اين ساختار و در نتيجه بهره‌برداري راهبردي از آن به منظور دستيابي به حقوق و منافع تاريخي‌شان مي‌باشد360. شيعيان به اين باور رسيدهاند که اکثريت بايد سياسي باشند، نه مذهبي باشد. اين امر نيازمند کاهش تعصبات مذهبي و در پيش گرفتن سياست بازي در مقابل بقيه عناصر تشکيل دهنده جامعه عراق است. چنين سياستي تنها راه ممکن و درست در اين وضعيت است و به نوبه خود بر مواضع عربهاي سني تأثير خواهد گذاشت و آنها خواهند ديد مجراي امور روند طبيعي و ملي خود را طي ميکند. اين امر نقش آنها را به عنوان شريکي فعال در اداره دولت، تشکيل ائتلافهاي سياسي و کنترل تأثيرات يکجانبه منفي آن، پر کردن شکاف مفهوم هويت ملي پس از تعريف مجدد آن بر اساس اصول جديد و مشارکت فعال در انجام مأموريتهاي ديگر، مطرح خواهد کرد.
با سرنگوني صدام حسين اولين شوراي حکومتي در تيرماه 1382 هجري تشکيل شد که داراي 25 عضو (13 نفر شيعه، 5 نفر سني، 5 نفر کرد، 1 نفر ترکمن و 1 نفر مسيحي)بود. رياست يک ماهه اين شورا اولين بار بر اساس حروف الفبايي به ابراهيم جعفري رسيد. در 10 مي 2005م تعداد 55 نفر که 28 نفرشان از ليست شيعيان بودند، براي تدوين قانون اساسي تعيين شدند. چالشهايي بر سر پيشنويس قانون اساسي که در آگوست 2005 تسليم مجلس ملي انتقالي گرديد وجود داشت. در اين قانون اساسي اسلام به عنوان منبع اصلي قانونگذاري مشخص شد. ماده‌اي در قانون اساسي موقت تصويب شد که بر اساس آن قانون تابعيت که سابق? 8 دهه‌اي داشت را لغو، و بر اساس آن به افرادي که حق شهروندي‌شان باطل شده بود اين حق بازگردانده شد. اين قانون نماد اولين تلاش شيعيان عراق در تأثير گذاري بر نهادهاي قدرت در عراق جديد بود. در نسخ? نهايي قانون اساسي عراق طبق ماده 18 (تبصر? 1، 2 و 3) از بخش دوم که مربوط به حقوق و آزادي‌هاي حقوق مدني و سياسي است آمده است: “هركس پدر يا مادر عراقي داشته باشد عراقي محسوب مي‌شود، مليت عراقي حق هر عراقي است واساس شهروندي وي به شمار مي رود. سلب مليت عراقي از كسي كه درعراق متولد شده به هر دليلي كه باشد ممنوع است و كسي كه اين حق از وي سلب شده است مي تواند اعاده حق خود را خواستار شود. اين امر براساس قانون مشخص مي شود.”
در قانون اساسي مذکور همچنين در بر گيرنده زباني بود که بتواند منجر به ايجاد يک منطقه بزرگ خود مختار تحت حاکميت شيعه گردد. لذا تجلي قدرت‌گيري شيعيان در تدوين قانون اساسي جديد عراق به اوج خود رسيد و تحرکات مخالفين باعث ايجاد بزرگترين صدمات به بدن? شيعي عراق شدند. طي حمل? تروريستي جسرالائمه در 25 رجب آن سال، بيش از هزار نفر از شيعيان به شهادت رسيدند. مسئوليت انجام اين عمليات تروريستي را، القاعده شاخ? عراق به رهبري ابو مصعب الزرقاوي به عهده گرفت.
موفقيت حزب الدعوه در ساختار سياسي و رقابت‌هاي قدرت در عراق را مرهون عواملي چون: روابط و تعاملات با

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سود سهام، اقلام تعهدی، قلام تعهدی، کیفیت سود Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع آداب و رسوم، منابع قدرت، دانشگاهها