پایان نامه ارشد با موضوع امام سجاد، علی بن الحسین، امام حسین

دانلود پایان نامه ارشد

انجامدادن و همچنین انحراف فکری را میتوان به کجیاندیشه و عقیده و زاویهگرفتن از حق، معنا کرد.
2) معنای اصطلاحی
تفاوت «شرح لفظ» با «تعریف حقیقی» در ژرف کاوی معنای «واژه» است. «شرح لفظ» فقط پوسته ظاهری «واژه» را کنار میزند اما «تعریف» به «شناخت» میرساند. یعنی به ترسیم مرز «معنایی» برای یک «واژه» اقدام میکند به گونهای که مشخص شود اعضا و افراد مندرج در داخل حوزه «معنایی» شامل چه مواردی است و نیز چه مصداقهایی در خارج از حوزه «معنایی» قرار دارد.
با این وصف اگر «انحراف» به «عبور از هنجار» تعریف شود2 و «هنجار» را به معنای مقررات رسمی یا غیر رسمی که تعیین کنندة رفتار در یک وضعیت مشخصاند، در نظر بگیریم3، ازاین رو میتوان معنای اصطلاحی «انحراف» را عبور و گذشتن از مقررات و معیارهای شرعی وعقلی دانست که آنچنان در بین جامعه پذیرفته شدهاند که در بعضی مواقع به ندرت متوجه وجود آن‌ها میشویم، مگر آنکه توسط شخصی یا گروهی شکسته بشوند.
ب) انواع انحراف
در بحث انواع انحرافات مقصود بر این نبوده که به سراغ تقسیمبندیهای مفصل جامعهشناسی و علوم اجتماعی برویم؛ بلکه غرض،از انواع انحرافات، انحراف در حوزهها و ابعاد مختلف یک جامعه میباشد، که میتوان انواع انحراف در حوزههای مختلف یک جامعه را به انحرافات اجتماعی سیاسی و انحرافات فرهنگی اخلاقی و انحرافات فکری عقیدتی تقسیم کرد که هر کدام از این انحرافات در بینش، نگرش و رفتار یک جامعه بسیار مؤثر میباشد.
در بعد انحرافات سیاسی اجتماعی اگر جامعه یا رهبران جامعه دچار کجرویهایی در این زمینه بشوند و از اصول و ارزشهای یک جامعه که میتواند توسط فردیا گروهی تدوین شده باشد، فاصله بگیرند بِالطبع در نگرش و فکر مردم آن جامعه هم تأثیر میگذارد و این مطلب بنا به حکم «الناس علی دین ملوکهم» میباشد.
و همچنین شبیه آن در انحرافات فرهنگی اخلاقی روی میدهد یعنی اگر جامعهای دچار بی مبالاتی فرهنگی و بیبندو باریهای اخلاقی بشود، به مرور زمان آن جامعه از ارزشهای دینی و عقیدتی خود زاویه می‌گیرد و این انحرافات در بینش و نگرش آن مردم اثرخواهد گذاشت.
در زمینه انحرافات عقیدتی میتوان گفت این انحرافات بیشترین تأثیر و مهمترین تأثیر را در فکر و بینش مردم میگذارد تا جایی که اشخاص حاضرند از جان و مال خود بگذرند و مصیبتها و شکنجهها را تحمل کنند ولی ذرهای از باورها و عقاید خود کوتاه نیایند تا آن عقاید در جامعه محقق بشود؛ حال آن باورها حق باشد و یا ناحق؛ از راه صحیح بدست آمده باشد و یا ناصحیح.
و این همان تاثیر عقیده واندیشه درنگرش ورفتار مردم می‌باشد.
گفتار دوم: آشنایی با امام سجاد و زمان ایشان
1) القاب، کنیهها، تاریخ و مکان ولادت حضرت
امام سجاد فرزند حسینبن علیبنابیطالب، امام سوم شیعیان و مادرش «شهربانویه»4 میباشد.
نام آن حضرت «علی»، کنیههای مشهورش «ابوالحسن» و «ابومحمد»5 و مشهورترین القابش «زینالعابدین»، «سجاد» و «ذوالثفنات» بود6
یکی از محققان درباره این لقبها مینویسد:
بیشتر کسانی که‌این لقبها را بدو دادهاند نه شیعه بودند و نه او را امام و منصوب از جانب خدا میدانستند، اما نمیتوانستند آنچه را در او میبینند نادیده بگیرند. هر یک از این لقبها نشاندهندة مرتبهای از کمال نفس، درجهای از ایمان، مرحله‌ای از تقوا و پایهای از اخلاص است و بیان دارندة اعتماد و اعتقاد مردم به دارندة این لقبهاست: سیدعابدان، پیشوای زاهدان، سیدالمتقین، منارالقانتین (چراغ شبزندهداران)، امام مؤمنان، زیور صالحان، دارای پیشانی پینهبسته چنانکه خواهید خواند او به حقیقت مظهر نمایان این صفتها بوده است، این گفتهای است که همگی برآن باورداشتند.7
آن بزرگوار بنا به قول مشهور در نیمه جمادیالاخر سال 38 هجری روز 5شنبه یا جمعه دیده به جهان گشود8
آن حضرت دو سال از دوران امامت امام علی، ده سال از امامت امام مجتبی و ده سال از امامت پدر بزرگوارش امام حسین را درک کرده و بعد از آن، به مدت 34 سال امامت و هدایت جامعه را برعهده داشته است9
همانطور که درباره زمان تولد حضرت اختلاف است، در مورد محل تولد حضرت نیز اختلاف است. بنابر گفته مشهور، شهر مدینه محل تولد حضرت سجاد بوده است10 اما بعضی محل تولد او را شهر کوفه میدانند11. به نظر میرسد قول اخیر به حقیقت نزدیکتر میباشد، چرا که امام علی همراه فرزندانش امام حسن و امام حسین از سال 36 هجری تا زمان شهادتش چهلم هجری در کوفه به سر میبردهاند لذا تولد امام سجاد ( بنا به مشهور: 38 ه ق) در مدینه نبوده است.
امام سجاد در محرم سال 61 ه ق در جریان قیام و شهادت پدرش حسین در سرزمین کربلا حضور داشت. پس از واقعه کربلا که امامت به او رسید، همراه دیگر اسیران کربلا به اسیری به کوفه و شام برده شد و پس از بازگشت از شام، در شهر مدینه اقامت گزید تا آن که در سال 95 ه ق به شهادت رسید و در قبرستان معروف «بقیع» در کنار قبر عمویش امام حسن به خاک سپرده شد12.
2) فضائل و مناقب امام سجاد
الف – خصوصیات اخلاقی امام سجاد
امامان معصوم خورشیدهای فروزان آسمان بشریتند. آنان به معنای واقعی کلمه، انسانهای کاملی هستند که در همة جهات اخلاقی، عبادی و علمی به اوج کمال رسیده و نمونه تجسم عینی قرآن هستند. در عصر خلافت جباران اموی که ارزشهای انسانی و فضایل اخلاقی فراموش شده و دنیاخواهی، تجمل، اشرافیت، تکبر، ظلم و سایر رذایل انسانی، خوی پسندیدة زمان بود، امام سجاد احیاگر اخلاق عظیم پیامبر بود و با سیرت نیکوی خویش، خاطرة شیرین رسول خدا و امیرمؤمنان را در ذهنها تجدید کرد. مردمی که سالها از عصر نبوت فاصله گرفته و از مکارم اخلاقی پیامبر فقط داستانهایی شنیده بودند و شاید مصداق آن را اسطوره و افسانه میپنداشتند، ناگاه امام سجاد را مصداق عینی و واقعی همة آن فضایل آن هم در مرتبهای فوق تصور خود یافتند. چه بسیار افرادی که با مشاهدة آن مجسمة تقوا و فضیلت، به امامت او اعتراف کردند و او را جانشین صالح و فرزند راستین پیامبر شمردند. فضایل و کرامات اخلاقی، سیره نیکو و رفتار و کردار بزرگوارانة امام سجاد آنچنان بروز و نمود داشت که دشمن نیز بدان ارزش‌ها و صفات معترف بود و با این که بیشتر بزرگان عصر امام وی را (امام) نمیدانستند اما همگی به شأن والا و مرتبة عالی و فوق تصور حضرتش اعتراف کردهاند.
چنانکه روزی امام در مجلس عمربنعبدالعزیز – که در آن سالها حاکم مدینه بود – حاضر بود و چون برخاست و از مجلس بیرون رفت، عمر از حاضران پرسید: «شریفترین مردم کیست؟» حاضران گفتند: «توهستی» گفت: «چنین نیست، شریفترین مردم کسی است که هم اکنون از نزد من بیرون رفت. همة مردم دوست دارند بدو پیوسته باشند و او دوست ندارد به کسی پیوسته باشد13. شایسته است به منظور آشنایی با مقام والای این امام همام، گوشهای از فضایل بیشمار حضرت بیان شود.
1)عبادت و بندگی
امام زینالعابدین در میدان عبادت و بندگی نسبت به خداوند یکتا، گوی سبقت را از تمام همگنان خود ربوده بود، تا آن جا که همه معترفند که او آقا و زینت عبادت کنندگان بود. آنقدر به پیشگاه خداوند پیشانی برخاک سایید که همه مواضع سجدهاش پینه بست و به همین جهت آن بزرگوار را «ذوالثفنات» ( دارای پیشانی پینه بسته) نامیدند14
چون میخواست وضو سازد، رنگ چهرهاش دگرگون میشد، وقتی از علت آن جویا میشدند میفرمود: «اتدرون بین یدی من ارید ان اقوم»15 آیا میدانید در مقابل چه کسی میخواهم بایستم؟
مالکبن انس گوید:
«علی بن الحسین مُحرِم شد، چون تلبیه گفت بیهوش شده از شتر پایین افتاد». وی میگوید: «به من خبر رسیده که او شبانه روز تا وقت مرگ هزار رکعت نماز میخوانده و به خاطر عبادت، «زینالعابدین» نامیده شده است16.»
از امام صادق نقل شده است که وقتی از کنیز او خواستند تا آن بزرگوار را توصیف مختصر نماید، چنین گفت: «من هیچگاه روز برای وی طعامی نیاورده و شب برای او بستری نگستردهام17».
امام سجاد در وقت نماز به هیچ چیز توجه نداشتند یکبار در وقت نماز، دست فرزند امام شکست، او از درد فریاد میزد، شکسته بند آوردند و استخوان دست را جا انداخت و فرزند امام از درد فریاد میکشید. بعد از آن امام دست بچه را دید که گردنش آویزان است. در آن وقت بود که تازه متوجه شد که دست بچه شکسته است18
در شرح حال امام سجاد نوشتهاند که آن حضرت در هر شبانهروزی هزار رکعت نماز میخواند19
سعیدبنمسبب از محدثین مشهور، درباره امام سجاد میگفت:
«مارایت اورع من علیبن الحسین» 20 هیچکس را با تقواتر از علی بن الحسین ندیدم.
امام سجاد آنقدر به عبادت و راز و نیاز با خدا انس داشت که حتی افرادی چون زهری – که مدتی شاگرد امام بوده و بعدها از علمای درباری شد – نسبت به عبادت و خلوص حضرت سجاد عشق میورزید، چنانکه نقل شده:
«کان الزهری اذا اذکر علیبن الحسین یبکی و یقول: زینالعابدین21».
2) دستگیری از مستمندان و رسیدگی و محبت به محرومان
امام زینالعابدین چون اجداد طاهرش، در محبت ورزیدن به مستمندان و بیچیزان و رسیدگی به احوال آنان ضربالمثل بود. چنانکه پس از شهادت حضرت معلوم شد که صد خانوار در شهر مدینه از انفاق و صدقات آن حضرت زندگی میکردهاند22.
روزی امام بر گروهی از جذامیان گذشت، بدو گفتند: «بنشین و با ما غذا بخور» فرمود: «اگر روزه نبودم با شما مینشستم» چون به خانه رفت سفارش طعامی برای آنان داد و چون غذا آماده شد برای ایشان فرستاد و خود نزدشان رفت و با آنان هم غذا شد23.
ابن عایشه میگوید: «از مردم مدینه شنیدم که میگفتند: ما صدقه پنهانی را هنگامی از دست دادیم که علی بن الحسین در گذشت24 شب هنگام انبانهای نان را بر پشت خود برمیداشت و به خانه مستمندان میرفت و میفرمود: «صدقه پنهانی آتش غضب پروردگار را خاموش میکند».
امام باقر میفرمایند پدرم علی بن الحسین آنقدر انبانهای غذا را بر پشت خود حمل کرده بود که بعد از شهادت، هنگام غسل آن بزرگوار، آثار کبودی بر پشت ایشان نمایان بود25
به گفته ابنسعد: چون مستمندی نزد او میآمد، برمیخاست و حاجت او را روا میکرد و میفرمود: «صدقه بیش از آن که به دست خواهنده برسد، به دست خدا میرسد26.
امام سجاد از هر کسی زودتر به رفع نیاز دیگران اقدام میکرد تا مبادا دیگری زودتر اقدام نماید و او از اجر و ثواب آن کار خیر محروم بماند و میفرمود:
اگر دشمن من حاجتی داشته باشد و به من عرضه کند من هرچه زودتر نیاز او را برطرف خواهم کرد تا مبادا دیگری برمن پیشی بگیرد و او را از من بینیاز کند و من از فضیلت آن محروم شوم27
3) بزرگواری، بردباری، گذشت
از اخلاق انسانهای بزرگوار دفع بدی با خوبی است. امام سجاد در این زمینه هم پیشتاز بودند. چه بسیار کسانی که نسبت به حضرت بدرفتاری میکردند ولی آن حضرت بزرگوارانه گذشت میکرد. و وقتی از مقام و قدرت سقوط میکردند، مورد لطف و مرحمت امام قرار میگرفتند. نمونهاش ستمهای فراوان فرماندار مدینه «هشامبناسماعیل» نسبت به مردم به ویژه امام سجاد بود اما زمانی که ولیدبنعبدالملک هشام را از کار برکنار کرد، امام سجاد برخلاف انتظار هشام، نزدیکان خود را از بیاحترامی نسبت به وی بازداشت و چون بر هشام گذشت، بر او سلام کرد. هشام با مشاهدة این عظمت روحی و کرامت اخلاقی گفت: «الله اعلم حیث یجعل رسالته28» خدا میداند که رسالت خود را در کجا قرار دهد29
سیرة آن بزرگوار با غلامان و کنیزانش به واقع درسآموز است روزی یکی از بزرگان خود را برای کاری خواست و او پاسخ نداد، بار دوم و سوم نیز، سرانجام از او پرسید: «پسرم صدای مرا نشنیدی؟» گفت: «چرا؟» فرمود: «چرا پاسخ مرا ندادی؟» گفت: «چون از تو نمیترسم» امام فرمود: «سپاس خدا را که غلام من از من نمیترسد»30.
یکی از کنیزان حضرت سجاد به روی دست مبارک حضرت آب میریخت که ناگهان کوزه آب از دست کنیز افتاد و دست آن حضرت بدرد آورد، امام سر خود را بالا آورد، کنیز گفت: خداوند میفرمایند: «والکاظمین الغیظ» «آل عمران آیه 134» امام فرمود: م

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد با موضوع امام سجاد، ابعاد شخصیت، مجلس شورای اسلامی Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع امام سجاد، تاریخ اسلام، نهی از منکر