پایان نامه ارشد با موضوع آداب و رسوم، منابع قدرت، دانشگاهها

دانلود پایان نامه ارشد

مرجعيت شيعه، بهره‌گيري از فضاي روابط گروه‌هاي شيعي به خصوص سه گروه عمد? ديگر يعني مجلس اعلاي اسلامي عراق، جريان صدر و حزب فضيلت، درک شرايط سياسي و اجتماعي عراق و از جمله تلاش براي کارآمد و فرافرقه‌اي نشان دادن خود، انعطاف پذيري و تعاملات مثبت با گروه‌هاي داخلي و بازيگران خارجي را مي‌توان از عوامل عمد? نفوذ حزب الدعوه بر ساختارهاي قدرت عراق دانست. اين عوامل تاکنون حزب الدعوه را در رأس هرم نظام سياسي عراق قرار داده است.361 مجلس اعلاي اسلامي، حزب الدعوه و گروه صدر از احزاب شيعي عمده عراق هستند که در کنار رهبران مذهبي چون آيت‌الله سيستاني، در ساختار سياسي جديد عراق داراي بيشترين تأثيرگذاري مي‌باشند. اين احزاب در قالب ائتلاف عراق يکپارچه، قدرتمندترين بلوک سياسي در پارلمان عراق را تشکيل مي‌دادند و در دولت نيز پست نخست‌وزيري و بخش عمده‌اي از پست‌هاي وزارتي را به خود اختصاص دادند. اما با وجود اين، رهبران شيعي در خصوص مسائل عراق داراي ديدگاه‌ها و رويکردهاي متفاوت و حتي متناقضي هستند. اين مسئله استحکام ائتلاف شيعي را تحت تأثير قرار داده و در قالب‌هايي چون خروج صدريون از دولت و پارلمان و حتي درگيري جيش‌المهدي با دولت مالکي نمودار شده است. در انتخابات اخير عراق بدون شك جريان‌هاي شيعي بيش از گذشته بر مبناي اين اصول گره‌گشا، سياست خويش را تنظيم نمودند، كه محور و مدار امور، راي و خواست مردم است. اين واقعيت از نگاه جانشين رهبر فقيد مجلس اعلا دور نخواهد ماند كه جريان سياسي اسلام‌گراي شيعيان در نهمين سال تجرب? دولت‌داري خود در حلقه‌اي از فشارها، رقابت‌ها وخصومت‌هاي بازيگران داخلي وخارجي احاطه شده است و وضعيت سياسي امروز جريان شيعه، يك وضعيت استثنايي وغير قابل قياس با كل ادوار تاريخ عراق است. مي‌توان مختصات اين شرايط سخت را چنين ترسيم كرد: بدن? اجتماعي و آحاد جمعيت غيرنظامي شيعه، آماج بي‌رحمانه‌ترين حملات شبكه خشونت‌گران واقع شده است. پيكره سياسي جريان‌هاي عمد? شيعه، که در سه طيف بزرگ ـ حزب الدعوه، مجلس اعلا وگروه صدريون ـ در ائتلافي نيرومند گرد هم آمده بود با دو وظيفه سنگين؛ يعني حفظ ائتلاف لرزان حكومت مركزي در بغداد و حفظ انسجام احزاب و جريان‌هاي شيعه در جنوب ازيك سو و رقابت با حريفان سرسخت داخلي ومنطقه‌اي ازسوي ديگر روبه رو است. همين شرايط موجب شد رهبران عمد? شيعي و در رأس آن مرجع با نفوذ و مقتدر اين جريان ـ آيت الله سيستاني ـ كادر سياسي اين ائتلاف را بارها به شور و مشورت در نجف فراخوانند. رهبري مجلس اعلا اعلام كرده كه در اين وضعيت به توصيه‌هاي مراد خويش، گوش خواهد سپرد تا عفريت خشونت را از نواحي شيعه‌نشين كه رنگي از تراژدي نسل‌كشي به خود گرفته است دور سازد. رجال سياسي شيعه در يافته‌اند كه شبكه خشونت‌گرايان به سازوبرگ جديدي از جانب حريفان منطقه‌اي شيعه و برخي دولت‌هاي عربي تجهيز شده‌اند و براي ساقط كردن دولت شيعه اين بار ائتلافي بس وسيع‌تر از جناح بندي گذشته شكل گرفته است. ائتلافي كه در يك سوي آن دولت هاي محافظه كار و متعصب عرب و در سوي ديگر برخي ازطرف‌هاي به اصطلاح “دوستان غربي بغداد” قرار گرفته‌اند و همين ائتلاف ناميمون است كه رسالت جريان‌هاي عمد? شيعي در عراق جديد را، خطيرتر از گذشته نشان مي‌دهد. از مهمترين منابع قدرت حزب فضيلت در جنوب عراق مي‌توان به کنترل اين حزب بر بخشي از منابع نفتي در بصره اشاره کرد. جايي که به تنهايي حدود 71 % نفت عراق را در خود جاي داده‌است.362 بنابراين نفت بصره و منافع نفتي نقش مهمي در سياست طرفداران ايجاد منطق? فدرالي در جنوب عراق از جمله مجلس اعلاي اسلامي عراق و حزب فضيلت در تأکيد بر تسلط بر اين منطقه دارند. لذا گماردن 15 هزار نيروي حفاظت از نفت جهت حفاظت از تأسيسات نفتي در بصره از سوي حزب فضيلت، اهميت اين متغير را در سپهر سياسي جريان‌هاي شيعي مي‌رساند.
در کنار رقابت ميان جريان‌هاي عمد? شيعي در عراق جهت تأثيرگذاري بيشتر بر ساختارهاي قدرت عراق، اين جريان‌ها متوجه رقابت ساير جريان‌هاي فعال سياسي در صحنه قدرت عراق نيز هستند. سهم‌خواهي ساير گروه‌ها از جمله کردها از يک سو و العراقيه از سوي ديگر که در درون عراق حضور دارند. آنها سعي مي‌کنند با توجه به مشکلاتي که نخست‌وزير شيعي و بالتبع جريان شيعه در ادار? عراق جديد دارد، جايگاه و سهم‌خواهي خود را افزايش دهند. بنابراين جريان‌هاي شيعي عراق در عين حال که دچار نوعي رقابت داخلي هستند، اما اينکه در اين رقابت جايگاه شيعه آسيب ببيند را نمي‌پذيرند. به عنوان مثال يکي از مخالفان نوري المالکي، عمار حکيم، رئيس مجلس اعلاي عراق است، اما در مراسم نهمين سالگرد (1391ش/ 1433ق /2012م )شهادت آيت الله سيد محمد باقر حکيم اعلام کرد که خط قرمز براي ما اين است که جايگاه شيعه در [ساختار جديد قدرت] عراق متزلزل نشود.
بنابراين با وجود رقابت شيعي در عرص? دستيابي به قدرت، ثروت و منزلت بيشتر در عراق اينگونه نيست که به صورت مطلق باشد و يا اينکه حتي شيعه حاضر باشد به قيمت متزلزل شدن جايگاه خود به رقابت‌ ادامه دهد.
ديدگاه جريانها در باره هلال شيعي
طرح خطر “ايجاد يک هلال شيعي” بعد از دستيابي شيعيان به قدرت در عراقي که عمدتاً تحت سلط? اقليت حاکم سني مذهب بود را مي‌توان، دو دليل عمده دانست:
الف). ديدگاه اهل سنت درباره زمينه‌هاي تاريخي پيدايش شيعه و توهم اهدافي مانند ايجاد تفرقه و بر هم زدن اتحاد امّت اسلامي براي شيعيان از سوي سني مذهبان که نتيجتاً شيعه را گروهي طرد شده بايد انگاشت که راه هرگونه دسترسي‌شان به قدرت را بايد محدود کرد و آنها بايد ناگزير از پذيرش نظريه سياسي غالب در اسلام باشند.
ب). اساساً تشيع متهم است که ايدئولوژي و جنبشي غير عربي است که موالي(غير عرب‌ها و مخصوصاً ايراني‌ها) آن‌را ساخته و پرداخته‌اند363 که قدرت اسلام و عربيّت آنرا به خطر بياندازند. اين اتهام در تاريخ معاصر کشورهاي عربي به وضوح ديده مي‌شود. در دهه‌هاي مياني قرن بيستم نظريه‌ پردازان پان‌عرب و ملّي‌گرا در کشورهاي عربي مبارزه با شئونات ديني عموماً، و جلوه‌هاي فکري-عقيدتي شيعه خصوصاً، را در دستور کار خود داشتند؛ اما امروزه با توجه به کم رنگ شدن روح عصبيت‌ در جوامع عرب زبان و ناتواني جهت مبارزه علني و آشکار با شيعه به عنوان يک تهديد، از يک سو و قدرت گيري شيعيان عراق از سوي ديگر حاکمان سني عرب‌زبان منطقه در اولين دهه از قرن بيست‌ويکم برآن داشت که تحت تأثير کشورهاي غربي بويژه ايالات متحده آمريکا، طرح جديدي موسوم به “هلال شيعي”364 را کليد زنند؛ اين اصطلاح بيشتر از سوي کساني که در صدد القاي خطر شدت يافتن روابط شيعيان عراق با شيعيان خارج از عراق خصوصاً ايران استفاده مي‌شود. عبدالله دوم، پادشاه اردن، در کاربردي “شيعه هراسانه” از آن براي بيان تمايلات ايران دوستانه شيعيان عراق استفاده نمود. از ديدگاه مدعيان اين پديده، نفوذ تاريخي ايران بر شيعيان خاورميانه را عاملي براي اختلال امنيت سياسي منطقه خاورميانه مي‌دانند، و باورمندان به اين انديشه، به‌شدت بر استفاده از اين واژه اصرار دارند. با وجود اين پيشينه انديشمندان اجتماعي تمايل چنداني به استفاده از اين واژه ندارند.365
جريانهاي عمده شيعي اين ايده را رد و در برابر آن ايستادگي کردند. هم روحانيون ارشد شيعه در نجف و هم رهبران احزاب اصلي آن، نقشههايي مبني بر تأسيس حکومت ديني شيعه در عراق را تکذيب کردند. آنها در عوض، به استمرار وحدت عراق، شکلگيري مجلس ملي نمايندگي و تدوين يک قانون اساسي با ويژگيهاي اسلامي در عراق تأکيد کردند. روحانيون و رهبران شيعه همچنين حقوق همه مذاهب و فرقهها را مورد احترام قرار داده و خواهان تنظيم يک جدول زماني براي خروج گروههاي خارجي از عراق شدند.366
ديدگاه جريان‌ها در مورد توسع? فرهنگي
حزب الدعوه نظريات و تئوري‌هاي در هم? عرصه‌هاي زندگي دارد. براي مثال، حزب الدعوه نگاه اجتماعي خاصي به تعامل با زن دارد، در حاليکه زن آداب و رسومي را از جامعه به ارث برده است که بر او سنگيني مي کند. به اين علت، اگر جامعه‌اي زن را انکار کند و تعريف اجتماعي بسته‌اي درباره او داشته باشد زن دست از مطالبات خود براي احقاق حقوقش بر مي‌دارد. امّا حزب الدعوه با فرهنگ سازي و پايبندي به احکام دين و با بينش و درک ماهيت تحولات جامعه و جهان، تفاوت‌هايي را که جامعه ايجاد کرده است، از ميان برداشت. به اين ترتيب زن ايده‌آل حزب الدعوه به مبلغي فرهيخته، دانشمند و پزشک تبديل و پيشگام فرايند سياسي شد. در عمق درگيري ها و حوادث بود، به زندان رفت و در اين راه هم شهيد شد367. همچنين درباره شعائر حسيني حزب الدعوه رويکردي خاص دارد. اين حزب معتقد است اين احساسات به ارث رسيده از اين جامعه يا آن جامعه، مشتمل بر مسائل درست و نادرست است. از اين رو، به اين احساسات در عرص? فعاليت‌هاي اجتماعي عينيت بخشيد که در قالب دسته‌هاي دانشگاهي نمود يافت؛ به گونه‌اي که دانشجويان دانشگاهها با جمعيتي بالغ بر هزاران نفر از زاوي? معرفتي و فرهنگي و تخصصي، شعائر حسيني را همزمان به عمل و رفتاري تهذيبي و تنويري تبديل شده است، احيا مي‌کنند.368 اعضاي حزب الدعوه به خوبي مي‌دانند که نمي‌خواهند تمام ملت عراق را جذب حزب کنند، بلکه ميخواهند با همه ملت همکاري کنند و به خصوصيات آنها احترام بگذارند حتي اگر اين ملت حزب الدعوه را قبول نداشته باشند يا اسلامي نباشند.
مشي اساسي فعاليتهاي مجلس اعلاي اسلامي عراق در دوره پس از صدام سياسي، فرهنگي و عقيدتي ميباشد. اگرچه تا زمان سقوط رژيم بعث بر تحرکات نظامي تأکيد داشت و در گذشته مبناي نظري عقيدتي آن مبتني بر نظريه ولايت فقيه بود، اما در شرايط پس از صدام همچون مقتضيات جامعهشناختي عراق و استراتژي هژمونيک آمريکا در آن کشور، رويکرد اساسي مجلس اعلا يا توجه به اکثريت شيعي جمعيت عراق، پيگيري نهادينهسازي فرايندهاي دموکراتيک در عراق ميباشد؛ چراکه نهادينه شدن ايستارهاي دموکراتيک در عراق در مجموع با توجه به اکثريت جمعيتي شيعيان به نفع آنها است.369
مجلس اعلاي اسلاني عراق اهداف فرهنگي و عقيدتي خود را در عراق از طريق مؤسسه شهيد محراب پيگيري ميکند و گرايشهاي مذهبي خود در مسائل فرهنگي و سياسي را کماکان به طور نسبي حفظ کرده است.
حزب فضيلت اسلامي در معرفي اهداف خود مي‌گويد: “ما معتقديم که شريعت اسلام همه جنبه‌هاي زندگي را پوشش مي‌دهد ورويکرد يکپارچه‌اي به زندگي دارد.” همچنين در بندي ديگر از مرامنام? خود اينگونه مي‌گويد: “حزب به چندجانبه گرايي، آزادي‌هاي فکري و سياسي معتقد است و ديکتاتوري در تمام اشکال اين اصول را رد مي‌کند.”

ديدگاه جريان‌ها در توسع? سياسي
قرائت آيت الله سيستاني از اوضاع جاري در عراق، مبتني بر دقت و تعمق در اوضاع و بررسي روند حوادث و نتايج آن و سپس نتيجه گيري از اين فرايند است. براي مثال، اميد ايشان دربار? انتخابات، حاصل اين باور است که نظام پلوراليسم در نهايت غلبه خواهد کرد و موانع غير قابل قبول عبوري که اکنون در اين مسير مشاهده ميشوند، صرفاً آخرين تلاشهاست که چندان دوامي ندارد و نميتواند عراق را به وضعت سابق برگرداند. ايشان تنوع و تکثّر وجود گروه‌هاي مختلف در اداره عراق را ضروري مي‌دانند. آيت‌الله سيستاني ضمن ملاقات با رهبران کرد و مسيحي، تأکيد کردند که حضور اهل تسنن در دولت به منظور اثر بخشي در اداره عراق جديد، حياتي است370. هم چنين آيت الله سيستاني دربار? موضوع مقاومت مسلحانه در مقابل اشغالگران نيز معتقد است که اين نوع مقاومت بايد به عنوان سلاحي راهبردي در اختبار مردم عراق باشد و نبايد آن را هدر داد371.حزب الدعوه در معرفي خود اينگونه مي‌گويد: “ما در داخل جامعه، يک جنبش و در عمل، يک سازمان و در هر حال مبلغان اسلام هستيم و کار ما دعوت به اسلام است. اين حزب با تعيين اهداف سياسي خود راههاي رسيدن به آنها را در چهار مرحله تعيين کرده است: تهيه مقدمات و زمينه مساعد، برخورد و درگيري مستقيم، دريافت قدرت و تثبيت پايه و مباني آن و ورود به مرحله رهبري و اجراي اصول372. برنامه سياسي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد با موضوع سازمان ملل، اعتماد متقابل، ساختار قدرت، نقش برجسته Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد تقسیم سود، گزارشگری مالی، کیفیت گزارشگری، کیفیت گزارشگری مالی