نهج البلاغه، عهدنامه مالک اشتر، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

اصلاح مي گردد، نقض مکن!
حفظ سنت هاي
پسنديده

حفظ فرهنگ

هماهنگي

2-7-4- سازماندهي:
در مديريت، سازماندهي را فرآيندي مي دانند که طي آن با تقسيم کار ميان افراد و گروه هاي کاري و ايجاد هماهنگي ميان آن ها، براي کسب اهداف تلاش مي شود (رضاييان، 1390،273). سازماندهي در حکم فرآيندي است که به صورت پيوسته و مستمر ادامه دارد و حيات سازماني به اطمينان از وجود ساختاري که اثربخشي وکارآيي را حاصل گرداند، بستگي خواهد داشت http:fig.ir/course/elearning/34-article003.htm1) ).
در واقع سازماندهي شامل وظايفي است که بايد اجرا شود، تشخيص کساني است که بايد اجرا کنند، چگونگي گروه بندي وظايف و تعيين کساني است که بايد گزارش بگيرند (فيضي،1383،156). به عبارت ديگر فرآيند سازماندهي شامل سه مرحله زير است:
1- طراحي و تعريف کارها و فعاليت هاي ضروري
2- دسته بندي فعاليت ها بر حسب مشاغل و منصب هاي سازماني تعريف شده.
3- برقرار رابطه ميان مشاغل و منصب هاي سازماني، براي کسب اهداف مشترک (رضاييان، 273،1390).
حضرت علي (ع) در عهدنامه، جامعه را داراي طبقات اجتماعي دانسته، هر يک از آن ها را بر اساس نوع کار و چگونگي مسئوليت شان دسته بندي مي کند و مي فرمايد:
” اي مالک! بدان مردم از گروه هاي مختلف تشکيل يافته اند که هر کدام جز به وسيله ديگري اصلاح و تکميل نمي شوند. “
از ويژگي هاي مورد توجه در امر سازماندهي نيروها، مسأله تفويض اختيار است. مديران براي افزايش اثر بخشي خود در محيط کار و براي اين که بتوانند به وظايف مهم و کليدي خود برسند، بايد قسمتي از اختيارات خود را به کارکنان تفويض کنند. امام علي(ع) در اين باره مي فرمايد:
” بايد براي هر نوعي از کارها يک رئيس انتخاب کني! رئيسي که کارهاي مهم، وي را درمانده و مغلوب نسازد و. .. “
يکي از اصول سازماندهي و يکي راه هاي ايجاد هماهنگي بين سطوح مختلف سازمان، رعايت اصل سلسله مراتب فرماندهي است. امام علي(ع) در نامه 13 نهج البلاغه در اين باب مي فرمايند: ” من مالک اشتر پسر حارث را بر شما و سپاهياني که تحت امر شما هستند، فرماندهي دادم. گفته او را بشنويد، و از فرمان او اطاعت کنيد، او را چون زره و سپر نگهبان خود برگزينيد، زيرا که مالک نه سستي به خرج داده و نه دچار لغزش مي شود. .. “
در عهدنامه مالک اشتر نيز مي فرمايند: ” در اين موارد از عفو و گذشت خود آن مقدار به آن ها عطا کن، که دوست داري خداوند از چشم پوشي و عفوش به تو عنايت کند. زيرا تو مافوق آن ها و پيشوايت مافوق تو و خداوند مافوق کسي است که تو را زمامدار قرار داده است! “

شکل 7-4: نمودار محوري سازماندهي

جدول8-4 : مقوله برنامه ريزي
گزاره
برمبناي عهدنامه مالک اشتر مديريت اسلامي چه وظايفي دارد.
مفهوم
مقوله
مقوله کلي
مقدمه 1- تا ماليات هاي آن سرزمين را جمع آوري کند با دشمنان آن کشور بجنگد به اصلاح اهل آن همت گمارد و به عمران و آبادي شهرها قصبات و روستاها و قريه هاي آن بپردازد.

اهداف حکومت

تعيين اهداف بلند
مدت

برنامه ريزي استراتژيک
7-8 2- براي مراجعان خود وقتي مقرر کن که به نياز آن ها شخصاً رسيدگي کني!
برگزاري مجالس
عمومي
شناخت وضع موجود
برنامه ريزي استراتژيک و
برنامه ريزي مديريتي
39- بدان قسمتي از کارهاست که شخصاً بايد آنرا انجام دهي و نبايد به ديگران واگذار کني از جمله : پاسخ دادن به کار گزاران دولت. .و برآوردن نيازهاي مردم است در همان روز که احتياجات گزارش مي شود.

انجام مسئوليت هاي
مديريتي

پاسخگويي و رفع
موانع موجود

برنامه ريزي مديريتي
48-. ..براي هر کدام از اين گروه ها خداوند سهمي مقرر داشته و در کتاب خدا، يا سنت پيامبر که بصورت عهدنزدما محفوظ است اين سهم را مشخص و معين ساخته است.
سهم هر يک از
گروههاي جامعه
برنامه ريزي مالي و
تنظيم بودجه
برنامه ريزي مديريتي
7-8 5- خدا را ! خدا را! در مورد طبقه پايين.. قسمتي از بيت المال و قسمتي از غلات خاصه جات اسلامي را در هر محل به آن ها اختصاص ده و بدان..
سهم طبق پايين
جامعه
برنامه ريزي مالي
برنامه ريزي مديريتي
67- با دانشمندان زياد به گفتگو بنشين. .اين گونه بحث ها و گفتگوها بايد درباره اموري باشد که به وسيله آن وضع کشورت را اصلاح مي کني و آنچ ه پيش از تو موجب قوام کار مردم بوده برقرار مي گردد.

بحث ها و گفتگوها

شناخت وضع موجود و رفع موانع موجود

برنامه ريزي استراتژيک و
مديريتي
79- به هوش باش! کار هر روز را در همان روز انجام ده زيرا هر روز کاري مخصوص به خود دارد.
انجام کارهاي روزانه
تدوين برنا مه هاي
کوتاه مدت
برنامه ريزي عملياتي
4-12 8-. . و هر امري را در جاي خويش و هر کاري را به موقع خود انجام ده!
به موقع بودن کارها
زمانبندي برنامه ها
برنامه ريزي عملياتي
91-نخست او را به تقوا و ترس از خداوند، ايثار و فداکاري در راه اطاعتش و متابعت از آنچه در کتاب خدا به آن امر شده است. فرمان مي دهد.

متابعت از کتاب خدا

تعيين خط مشي ها

برنامه ريزي عملياتي
5-12 10- بر تو واجب است که همواره به ياد حکومت هاي عادلانه پيش از خود باشي همچنين توجه خود را بر روش هاي خوب يا اثري که از پيامبران رسيده و با فريضه اي که در کتاب خداوند آمده معطوف دار به خطوطي از حکومت که در روش من مشاهده کرده اي اقتدا کن و..

پيروي از خطوط
حکومتي انبياء و اولياء

تعيين خط مشي

برنامه ريزي عملياتي
3-7-4- برنامه ريزي
برنامه ريزي يا طرح ريزي يعني انديشيدن از پيش. متخصصين از زواياي متعدد براي برنامه ريزي تعاريف متعددي ارائه کرده اندکه برخي از آن ها از اين قرار است:
1-تعيين هدف، يافتن وساختن راه وصول به آن
2-تصميم گيري در مورد اين که چه کارهايي بايد انجام گيرد.
3-تجسم و طراحي وضعيت مطلوب درآينده و يافتن و ساختن راه ها و وسايلي که رسيدن به آن را فراهم
کند.
4-طراحي عملياتي که شيئي يا موضوعي را برمبناي شيوه اي که از پيش تعريف شده، تغيير بدهد. (رضائيان، 1369، 92).
برنامه ريزي، نوعي پديده ي عيني اجتماعي است و خصوصيت هاي ويژه خود را دارد. در عين حال، يک رويداد منحصر به فرد نيست که داراي ابتدا و انتهاي مشخص باشد بلکه يک فرآيند مستمر و دائمي و منعکس کننده ي تغييرات و در صدد رسيدن به اهداف است. در سازمان هاي پيچيده ي امروزي، بدون برنامه ريزي هاي دقيق، امکان ادامه ي حيات نيست و برنامه ريزي، مستلزم آگاهي از فرصت ها و تهديدهاي آتي و پيش بيني شيوه ي مواجهه با آنها است (محمدي، 1385، 73).
برنامه ريزي از وظايف بسيار مهم مديران است و با ساير وظايف آن ها ارتباطي تنگاتنگ دارد و تحقق اهداف فردي و سازماني مستلزم برنامه ريزي است. در چندجاي عهدنامه امام علي(ع) به برنامه ريزي يا همان طرح ريزي اشاره کرده اند که نشان دهنده ي اهميت برنامه ريزي در وظايف مديريت است. به جز متن عهدنامه، احاديث و روايات متعددي از امام علي(ع) موجود است که به اهميت برنامه ريزي تأکيد مي کنند. که در اين جا به چند مورد از احاديث وارده از امام علي(ع) در باب برنامه ريزي اشاره مي شود.
امام علي(ع) مي فرمايند: هيچ عقل و درايتي چون عاقبت انديشي نيست (نهج البلاغه، ترجمه دشتي، حکمت 113).
ودرجاي ديگرمي فرمايند: مؤمن بايد شبانه روز خود را به سه قسم تقسيم کند: زماني براي نيايش و عبادت پروردگار، و زماني براي تأمين هزينه زندگي، و زماني براي وا داشتن نفس به لذت هايي که حلال و ماية زيبايي است. خردمند را نشايد جز آن که در پي سه چيز حرکت کند: کسب حلال براي تأمين زندگي، يا گام نهادن در راه آخرت، يا به دست آوردن لذت هاي حلال (نهج البلاغه، ترجمه دشتي، حکمت 390).
در چند جاي عهد نامه مالک اشتر نيز، امام به نکاتي سفارش مي کنند که نشان دهنده اهميت و وجوب برنامه ريزي در وظايف مديريت است:
“بهوش باش! کار هر روز را در همان روز انجام ده! زيرا هر روز کاري مخصوص به خود دارد.”
“از عجله در مورد کارهايي که وقتشان نرسيده، يا سستي در کارهايي که امکان عمل آن فراهم شده، يا لجاجت در اموري که مبهم است، يا سستي در کارها هنگامي که واضح و روشن است بر حذر باش!”
“بايد بهترين اوقات و بهترين ساعات عمرت را براي خلوت با خدا با خدا قرار دهي! هر چند اگر نيت خالص داشته باشي، کارهايت عبادت و براي خداست.”

پایان نامه
Previous Entries سنجش عملکرد، عهدنامه مالک اشتر، حقوق و دستمزد Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره نفوذپذيري، ميزان، اندازه‌گيري