نقش آفرینی، فعال نمودن، شگفت انگیز

دانلود پایان نامه ارشد

فراگیرخلق می شود.شاگردان به جز مرحله نهایی که به مسئله اولیه باز می گردند،مقایسه های ساده انجام نمی دهند..
2-غریب را آشنا ساختن :این روش برعکس راه اول است ،یعنی عقایدجدیدوناآشنارامعنادار وآشنا می کنیم مثلاازشاگردان می خواهیم تا بدن انسان را که به تازگی درباره آن اطلاعاتی به دست آورده اند باسیستم حمل ونقل مقایسه کنند.این روش برخلاف روش اول به دنبال افزایش درک شاگردان ودرونی سازی مقدار قابل توجهی مطالب جدیدیا دشوار است(به نقل از بی .آر.هگهنام،ترجمه سیف2000) .
2-1-14-چارچوب اجرایی روش تدریس بدیعه پردازی :
گام اول-توصیف اولیه:
دراین مرحله ،محیط کلاس بیشتر به سمت وسوی اهداف از پیش تعیین شده سوق داده می شود وفرصتی ایجادمی شود تاموقعیت کلاس درمسیر خواسته های دانش آموز باشد،اگرچه این مرحله ،مرحله مقدماتی است اما زمینه بروز مراحل بعدی را آماده می کند به نوعی می توان بیان نمود که این مرحله ،مرحله گرم کردن می باشد هرچه قدر موضوع مورد نظر موشکافانه تر باشد ودقیق وجذاب ارائه داده شودذهن فراگیر آمادگی بهتری برای شروع گام بعدی واستفاده از قیاس ها راپیدا می کند برفرض مثال موضوع اگر راجع به تک سلولی ها باشد بنابراین گام اول در ارتباط با این موضوع ارائه می شود..
نقش مربی دراین گام به عنوان راهنما،ناظر وهدایت کننده است .معلم موقعیتی رابه وجود می آورد که دانش آموزان وارد موضوع مورد نظر شوند .این موقعیت را با پرسیدن سئوال به اشکال مختلف به وجود می آورد.وی با پرسیدن سئوالهای متعدد،ذهن فراگیران را به سمت موضوع اصلی سوق می دهد.برای مثال باپرسیدن سئوالهایی این چنین می توان مرحله گرم کردن راشروع کرد:یک تک سلولی چه کارهایی رامی تواند انجام دهد؟فواید آن چیست؟
گام دوم-قیاس مستقیم:
دراین مرحله ،قیاس ونشانه بین دوعامل ،دو موجودویا دومقوله انجام می گیرد.همان طور که گفته شد مثال ما تک سلولی بود بنابراین معلم دانش آموزان راترغیب می کند تا در راستای هدف حرکت کنند از فراگیران پرسیده می شود یک تک سلولی شبیه چه چیزی است واز آنان خواسته می شود قیاس های خود را با ذکر دلیل شباهت بیان کنند ومعلم فرصتی برای اندیشیدن به دانش آموزان می دهدوسپس با ترغیب کردن آنها وایجاد فضای نو اندیشی وخلاقانه ،جواب های دانش آموزان را بر روی تخته می نویسد. او متذکر می شود که دانش آموزان ذهن خود را آزاد گذارند ومحدودیتی در پاسخ گویی برای خود ایجاد نکنند.هرچه شباهت ها بعید تر به نظر آیدبهتر خواهد بود ودر ادامه بهترین شباهت توسط دانش آموزان انتخاب خواهد شد.
گام سوم-قیاس شخصی:
این مرحله یکی از زیباترین مراحل روش تدریس بدیعه پردازی می باشد.در این مرحله فراگیر خود رابه جای یک فرد،یک شی وحتی یک گیاه قرار می دهدو خود راتفسیر وتشریح می کند.تغییر شخصیت موقتی که نیاز به خود تمرکزی وخارج شدن از موقعیت کنونی دارد،منتج به تقویت تفکر وارتقاءتفکر انتزاعی می شود.که این مهم کاملا در مسیر خلق تفکری بدیع تأثیرگذار خواهد بود.معلم به طور دائم دانش آموزان را درگیر فعالیت های ذهنی می کند واز آنها می خواهد نظرات خود را هرچند کوچک ارائه دهند. دراین مرحله نقش آفرینی معلم بسیار ارزشمند می باشد .
معلم به طور مداوم باید همه دانش آموزان را وادار به صحبت ونقش آفرینی واظهار نظر کند واجازه ندهد هیچ کسی سکوت کند وظیفه معلم این است که با نگاه ،نوع کلام خود وبا استفاده ازشگردهای خاص خودوهنر تدریسش،قدرت تخیل وبدیعه گویی دانش آموزان رابه تدریج افزایش دهد.مثال ما درتفهیم این مطالب تک سلولی بود که در مرحله قبل به کارخانه تشبیه شد ودر نتیجه در مرحله قیاس شخصی دانش آموزان خودرا به یک کارخانه در نظر می گیرند وشروع به نوشتن تصورات واندیشه های خویش می کنند.
گام چهام-تعارض فشرده(قیاس متضاد)
اگر برای موضوعی بخواهیم تشبیه هایی پیداکنیم ،شاید محدوده ذهن،مجال زیادی برای یافتن تشبیه های متعدد وفراوان را نداشته باشد.اما اگر برای همان موضوع به دنبال تضادها تناقض هایی باشیم احتمال پیداکردن تضادهاوتناقض گویی های بیشتری را خواهیم داشت .
در این مرحله از دانش آموزان خواسته می شودکه بین قیاس ها وتشبیه هایی که در مراحل دوم وسوم(قیاس مستقیم وقیاس شخصی)انجام داده است که بیشترین تضاد رابا موضوع داشته باشد وباشگفت انگیز ترین تضاد وحتی عجیب ترین تضاد از سوی دانش آموز باشد.همان طور که معلم زمینه خلاقیت رابه تدریج فراهم می کند،درصدد تقویت ذهن وفعال نمودن هرچه بیشتر قدرت تخیل دانش آموزان خواهد بود..معلم از دانش آموزان می خواهد بین مطالب گام دوم وسوم کلماتی راکه درتضاد معنایی هستند پیدا کندوآنها رابیان نماید.معلم براین موضوع تاکید خواهد داشت که دانش آموزان هر تضادی راکه مطلوب نظر آنان می باشد رابرگزینندواین اجازه رابه ذهن خود بدهد که با تکیه برسلیقه خود،این تعارض فشرده را انجام دهند..
گام پنجم-قیاس مستقیم مجدد:
دراین مرحله تار وپودروش بدیعه پردازی کاملا جلوه می کندوبه اوج تخیل وبدیعه پردازی می رسد.دراین مرحله ،فراگیران با توجه به گزینش زوج کلمه متضاد یاهمان قیاس تضاد،موضوع تشابه (کارخانه)رابابیان،نوشتار ویا حتی تصویر توصیف می کنند.این مسیر اصولا شریان ایده های خلاق را در ذهن می پروراندومدام ذهن دانش آموزان رابه چالش،تلاطم وکنجکاوی سوق می دهد.لازم به ذکر است که انتخاب زوج کلمه متضاد،بهتر است به نحوی انتخاب شود که باشاخص هاو ویژگی های موضوع اصلی(تک سلولی)همخوانی داشته باشد.البته این مهم با هدایت معلم که نقش هدایت گری دارد،انجام می پذیرد.ارائه مستقیم مجدد بهتر است یک کار گروهی باشد وهمه دانش آموزان درآن سهیم باشند.
گام ششم-جمع بندی:
دراین مرحله، معلم کلاس را به مسئله اولیه بر می گرداندوتوجه دانش آموزان رابه خلاقیت ایجادشده در درس جلب می کندوازشاگردان می خواهدکه با استفاده از قیاس های مختلفی که ایجاد کرده اند در باره تک سلولی مطلبی بنویسند..با به کارگیری یکی دیگر از زوج کلمات متناقض ،بند دیگری را درباره تک سلولی بنویسند.در واقع این مرحله ،مرحله پایانی می باشد وفراگیران رابه موضوع اصلی برمی گرداند. واز تجاربی که در مراحل قبل ،به وسیله قیاس ها وتضادها کسب کرده اند به تمرین وجمع بندی بپردازند. در مرحله پایانی ،معلم دانش آموزان را به موضوع اصلی مرتبط می سازد واز آنها می خواهد دوباره داستانی بسازنداما این بار سعی کنند از زوج کلمه دیگری که پیش تر انتخاب نموده اند،موضوع اصلی راتوصیف کنند.
ارائه متن جدید بهتر است با تعامل ومشارکت همه دانش آموزان انجام شود .بدین طریق که هر دانش آموزی یک جمله ویا جملاتی رابیان کند.معلم به طور ضمنی سعی کند،آن دسته از سئوالاتی راکه در مرحله اول مطرح کرده بود،به نوعی در این متن جدید به جواب نزدیک تر باشد.
جدول2-1- خلاصه مراحل مختلف راهبردهای مختلف الگوی تدریس بدیعه پردازی (نقیه ،1386).
مراحل
راهبرد خلق چیز جدید
راهبرد غریب را آشنا ساختن
اول
توصیف وضعیت جدید: تک سلولی چیست و از نظر وجودشان ضروری است
داده های واقعی: معلم در مورد موصوع درس اطلاعات ارائه می دهد
دوم
قیاس مستقیم: تک سلولی شبیه چه چیست؟
بهترین قیاس انتخاب و توصیف می شود.
قیاس مستقیم: معلم قیاسی را پیشنهاد می کند و از شاگردان می خواهد آن را توصیف کنند
سوم
قیاس شخصی: شاگردان همان قیاسی می شوند که در مرحله دوم انتخاب کرده اند.
قیاس شخصی: شاگردان قیاس های شخصی دیگری را که متناسب با قیاس مستقیم است، ارائه می دهند.
چهارم
تعارض فشرده: بر اساس مرحله 2 و3 چند تعارض ارائه و یکی را انتخاب می کنند
مقایسه قیاس ها : دانش اموزان به مقایسه قیاس های شخصی با قیاس مستقیم می پردازند.
پنجم
قیاس مستقیم: ارائه قیاس مستقیم بر اساس تعارض فشرده
توضیح تفاوت ها: دانش آموزان توضیح می دهند که قیاس در کجا با موضوع تطبیق ندارد.
ششم
بررسی مجدد وظیفه اولیه: معلم دانش آموزان را وادار می کند تا بر اساس آخرین قیاس به بحث اصلی برگردند ( توضیح مفهوم تک سلولی)
اکتشاف: دانش اموزان به کشف مجدد موضع اولیه
می پردازند.

2-1-15-مهم ترين ويژگي هاي روش تدريس بدیعه پردازی
– در روش تدريس بدیعه پردازی، يادگيري عبارت است از تغييرات تجربه بر اثر رفتار يادگيرنده و كسب ساخت جديدي از عمليات ذهني . در اين روش هايادگيري تابع تحول ذهني كودك است.و تحول رواني توضيح دهنده يادگيري است .(شهنی ییلاق وهمکاران1388) .
– يادگيري در روش بدیعه پردازی برپایه تفکر وحل مسئله است . ولذا در اين روش، چگونه يادگرفتن مهم تر از چه چيز حفظ کردن است .در روش بدیعه پردازی دانش آموزان روش يادگرفتن را نيز ياد مي گيرند.
– معلمان فعاليت هاي يادگيري از طريق تعاملي را به گونه اي سازمان مي دهند كه دانش آموزان حقيقتا” به يكديگر وابسته باشندوهيچ يك از اعضاء گروه نمي تواند موفق شود مگر اين كه تمام اعضا موفق شوند. شعار كلاس تعاملي وهمياري اين است: يا همه نجات مي يابيم يا همه غرق مي شويم لذا در اين روش ها جنبه هاي منفي رقابت دانش آموزان از بين مي رود.(آسیش2010).
– يادگيري واقعي در اين روش ها عبارت است از فرايند تغيير دادن ادراكات جديد براي هم خوان كردن آنها با ساخت هاي شناختي فعلي از يك سو و تغيير دادن ساخت هاي شناختي براي هم خوان كردن آن با ادراكات جديد .
– يادگيرنده منبع اصلي تحول خويشتن است .يادگيري فعاليتي است كه از فراگيرنده سر مي زند و دايما در حال تحول است . ولذا يادگيرنده هم تجربه را تغيير مي دهد و هم خود را براساس تجربه تغيير مي دهد .
– فرايند يادگيري در زمان انجام دادن فعاليت دانش آموزان فرايندي خودگردان ، خودفرمان ، خودنظم جو و خودراهبر است(سیف1386).
– در روش تدریس بدیعه پردازی ، يادگيري از ثبات وپايداري بيشتري برخوردار است. دانش آموزان اغلب در سطوح بالاترحيطه شناختي درگير مي شوند.و اكتسابات يادگيرنده در عمق حيطه هاي عاطفي و رفتاري نيز رسوخ مي كند. سایمنتون(2007) .معتقد است: وقتي آنچه را فرامي گيريد براي ديگري توضيح دهيد يادگيري شما بسيار بيشتر از زماني است كه يادگيري فقط از طريق گوش كردن يا خواندن چيزي به تنهايي انجام مي شود.
– در تدريس بدیعه پردازی هدف كسب حقايق علمي از طريق تحقيق،تفكر،مباحثه واستدلال منطقي،اصلاح وتقويت درك وفهم مهارتهاي تفكر است.
-روش بدیعه پردازی ، فرصت مناسبي براي يادگيرنده ها ايجاد مي كنند،تا بتوانند بر تجربه هاي خود،بازتاب داشته باشند ودرنتيجه،قادر شوند تا تضادهاي بين فهم ودرك هاي موجود خود را با تجربه هاي جديد،حل كنند وفهم و درك هاي بديل را در نظر بگيرند.(ادوارد2005).
– روش تدريس بدیعه پردازی به اصلاح وتقويت مهارتهاي همكاري واحترام به انديشه هاي ديگران،پرورش تفكر انتقادي وتحمل انديشه هاي مخالف منتهي مي گردد.وقتي دانش آموزان با ويژگي هاي مختلف در يك گروه كاري براي يك هدف مشترك كار مي كنند،آنها نسبت به يكديگر علاقه واحترام پيدا مي كنند.يادگيري از طريق همياري از سويي باعث افزايش پذيرش اجتماعي افراد مي شود وازسوي ديگر روابط دوستانه بين دانش آموزان را افزايش مي دهد.(بریانت2010) .
– يادگيري از طريق روش بدیعه پردازی در پرورش اعتماد به نفس دانش آموزان بسيار موثر است. دانش آموزان موفقيت ها وحمايت را در گروه تجربه مي كنندوزماني كه دانش آموزان ديگر از آنها سئوال مي پرسند وبه مشاركت آن ها احتياج دارند خود را با ارزش احساس مي كنند.
-هم كوشي به وجود آمده در منظومه هاي مبتني بر تشريك مساعي وتعامل بيش از محيط هاي مبتني بر رقابت وفردگرايي ايجاد انگيزش مي كند.دانش آموزان در اين روش ها به منظور رضايت دروني فعال شده وكمتر به مشوق هاي معلمان وابسته مي شوند.(سیف1386) .با توجه به بند هاي ذكر شده مي توان گفت : در اين روش ها سه وجه پويا و فعال كاوش ، وحدت بخشيدن و تعالي در مركز ثقل فعاليتها قرار دارند . و از تعامل اين سه وجه ، دانش آموزان در يك فرايند فعال فكري، به دانش و معرفت همراه با تعالي و ارزش مي رسند. در چنين الگويي، يادگيري يك فرايند تعاملي بين دانش آموزان و

پایان نامه
Previous Entries علوم تجربی، آموزش علوم، مفهوم سازی Next Entries ایفای نقش، روش های تدریس، روش های آموزشی