منبع پایان نامه درمورد پیشگیری از جرم، ارتکاب جرم، پیشگیری وضعی، تکرار جرم

دانلود پایان نامه ارشد

تعریف خاص:«پیشگیری از جرم الگویی از نگرش ها و رفتارها است که هدف از آن کاهش خطر جرم و بالا بردن احساس امنیت و اطمینان است،برای آنکه به طور جدی بر کیفیت زندگی در جامعه تاثیر بگذارد و به ایجاد محیطی که در آن رشد و گسترش جرائم وجود نداشته باشد کمک کند.»یا در تعریف دیگری می گویند که مجموعه رفتارهایی است برای کاهش موارد جرم و انحراف و رفتارهای مرتبط با آن،با دستکاری و تغییر در علل به وجود آورنده آنها.40
در این رویکرد پیشگیرانه می توانیم جامعه و افراد را در برابر این عوامل مقاوم سازی کنیم،از جمله:داشتن عدالت اجتماعی مناسب،ایجاد اشتغال،رشد فرهنگی،استفاده از ابزار و ادوات پیشگیرانه مانند دوربین مداربسته و دیگر ابزارهای پیشگیری پلیسی،در دسترس بودن آموزش،داشتن دستگاه عدالت کیفری موثر و… همه اینها مقاومت جامعه را در برابر بزهکاری بالا می برد که به این عوامل،عوامل مقاومت ساز می گوییم.41 امروزه جرم شناسی پیشگیرانه در چهارچوب همین مفاهیم خاص شکل می گیرد.در پیشگیری خاص مجموعه اقدامات و تدابیر غیر کیفری جهت کم کردن احتمال وقوع جرائم و از بین بردن عامل به وجود آورنده جرم به کار می رود.این عوامل و اقدامات سوای از روشهای قهری پیشگیرانه فقط شامل تدابیر غیر کیفری می گردندکه یا از طریق حذف یا محدود کردن عامل جرم زا یا از طریق اعمال مدیریت مناسب بر عوامل اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی،محیطی و یا اعمال تغییراتی در آن و به کنترل در آوردن آن فرصتهای انجام بزه را کور می کند یا حداقل آن را محدود می نماید.این نوع پیشگیری مربوط به مرحله قبل از وقوع جرم است و هدف آن مبارزه با بزه است و نه بزهکار.تکیه اصلی این نوع اقدامات مبتنی بر روشی غیر کیفری است.42 البته به این نوع پیشگیری پیشگیری کنشی نیز می گویند که شامل:«مجموعه تدابیر و اقدامات غیر کیفری است که پیش از ارتکاب بزه و با مداخله در فرآیند فعلیت جرم و وضعیت پیش جنایی درصدد جلوگیری از بزهکاری است.» “گسن” در مورد تعریف خاص پیشگیری از جرم می گوید:«مجموعه اقداماتی خارج از نظام کیفری که هدف غایی آن منحصراٌ یا به صورت جزئی محدود کردن دامنه ارتکاب جرم،غیر ممکن کردن یا کم کردن احتمال وقوع جرم باشد» “کوسن” نیز معتقد است«مجموعه تدابیر غیر قهرآمیز که با هدف خاص مهار بزهکاری،کاهش احتمال جرم،کاهش وخامت جرم و…پیرامون علل جرم اتخاذ شود.پیشگیری مستلزم علت شناسی اولیه از جرم است.»43

گفتار دوم: انواع پیشگیری از جرم
درجوامع قدیم به علت نبودن آموزش یا فرهنگ و با داشتن باورهای غلط و انتقامی،یگانه راه مقابله با جرائم مجازات بود و گمان داشتند که با اعمال مجازات از میزان جرم کم شده و افراد از مجازات اشخاص دیگر عبرت می گیرند.به طور کلی جرم شناسان پیشگیری را به دو دسته پیشگیری کیفری و پیشگیری غیر کیفری تقسیم می کنند.در پیشگیری کیفری که کهن ترین وسیله برای پیشگیری و مانعی برای ارتکاب جرم بوده است،بوسیله ترساندن با اعمال مجازات به عنوان یک عامل بازدارنده و پیشگیر از ارتکاب جرم توسط افراد یاد می شود.ولی در پیشگیری غیر کیفری بر مجموعه تدابیر و اقداماتی برای جلوگیری از وقوع یا تکرار جرم با توسل بر روشهای غیر کیفری تاکید می شود.
بعضی ها از جرم شناسان عقیده دارند که قدیمی ترین نوع پیشگیری،پیشگیری از بزهکاری اطفال و پیشگیری از بزهکاری عمومی است.به این معنا که در گذشته اعتقاد داشتند در مورد اطفال و کودکان بزهکار و دارای انحراف باید از تدابیر آموزش و باز پروری استفاده کرد.زیرا هنوز شخصیت آنها شکل نگرفته و هنوز می توان با آموزش و تعلیم آنان را به جامعه باز گرداند و برخورد قهری نیاز نیست.اما در مورد بزرگسالان به دلیل اینکه شخصیت آنان شکل گرفته است باید از مجازاتها و عوامل ارعاب برانگیز استفاده نمود.44از نظر سازمان ملل پیشگیری از جرم به چهار دسته تقسیم می شود:1-پیشگیری از جرم توسعه مدار،2-پیشگیری از جرم محله مدار،3-پیشگیری وضعی 4-پیشگیری از جرم از طریق بازپروری.
1-پیشگیری از جرم توسعه مدار:این مدل پیشگیری بر مبنای رشد توسعه فرهنگی،آموزشی و اجتماعی،تربیتی و بهداشتی از طریق اجرای برنامه های فرهنگی،آموزشی،اجتماعی به منظور بالا بردن آگاهی و آموزش مردم در جهت رشد کودکان و نوجوانان و آشنایی مردم با مواردی که زندگی فردی و اجتماعی آنان را تهدید می کند می شود.
2-پیشگیری محله مدار:این نوع از پیشگیری به جای تمرکز بر افراد و آموزش آنها توسعه فکری،اماکن و محله هایی که امکان وقوع جرم در آنها بالاست را هدف قرار می دهد.از جمله مناطق محروم که جرم خیزی در این نواحی و استعداد وقوع جرم بیشتر از مکانهای دیگر است.از راهکارهایی که این مدل پیشگیری دارد توسعه امکانات و سخت افزار و بالا بردن سطح خدمات است.مثلا ایجاد پارک یا تفریحگاه ها برای جوانان آن منطقه و بالا بردن سطح بهداشت و درمان برای خانواده ها از این دست امور می باشد.
3-پیشگیری وضعی:منظور کم کردن فرصت ها و امکان وقوع بزه است که افراد با استفاده از آنها مرتکب جرم می گردند.مانند ایجاد دوربین مداربسته در فروشگاه ها و یا گشتهای پلیسی که از نمونه های پیشگیری وضعی به شمار می رود.
4-برنامه های بازپروری:منظور کلیه برنامه هایی است که در جهت اصلاح و اجتماعی کردن دوباره مجرم برای بازگشت او به جامعه انجام می گیرد.45 البته بعضی از علما تقسیمات دیگری مثل پیشگیری مرتکب مدار و پیشگیری بزه دیده مدار،پیشگیری دفاعی و پیشگیری رهایی بخش،پیشگیری بر اساس سن افراد و دیگر تقسیم بندی ها اشاره کرده اند که چندان مورد توجه قرار نگرفته است.46 ولی ما در این پژوهش به پیشگیری از جرم بر اساس معیار ذهن،پیشگیری عمومی و اختصاصی،پیشگیری فعال و انفعالی،پیشگیری اولیه،ثانویه و ثالث و پیشگیری وضعی و اجتماعی که طبقه بندی متداولی در پیشگیری از جرم است می پردازیم.
بند اول: پیشگیری بر اساس معیار ذهن
تقسیم بندی محیطی به دو نوع محیط عینی و محیط ذهنی تقسیم می شود.محیط عینی همان محیط بیرونی و واقعی و به اعتباری شخصی و نوعی است.یعنی شامل تمام مواردی که در بیرون از وجود آدمی و در عالم پیرامون او وجود دارد می شود.محیط ذهنی در واقع قوه ادراکی یا تخیلی اشخاص در ذهن است که در درون آدمی وجود دارد.انسان درکی که از عالم واقع دارد به صورت تصویر ها یا تصوراتی در ذهن او نقش می بندد.بسیاری از عوامل در شکل دهی و جهت دهی به محیط ذهنی نقش ایفا می کنند که هر کدام از آنها ممکن است تصور ما را از محیط پیرامون خود بسازد.مانند:سینما، رسانه، مطبوعات، روابط اجتماعی و… بحثی که در اینجا مهم است این است که همانطور که داشتن یک محیط امن و سالم در پیشرفت و تعالی فردی و شکوفایی استعداد افراد جامعه بسیار موثر است و هر چه جامعه امن تر آن جامعه دارای پیشرفت و شکوفایی بیشتری خواهد بود به همان نسبت هم باید به محیط ذهنی و ایجاد امنیت برای این محیط توجه داشت.عموما جرم شناسان شرط اساسی و عامل اصلی وقوع جرائم را محیط ذهنی مجرم می دانند.یعنی نطفه یک عمل مجرمانه در ذهن و روان فرد شکل می گیرد.هرچه ذهن محیط امن تری داشته باشد امکان وقوع جرم به مراتب کمتر از ذهنی است که دائما مضطرب است و درگیر انواع خواستنهای بیجا و گره های روانی است.ممکن است که حتی محیط ناامن باشد اما ذهن فرد از یک شرایط آرام و امنی برخوردار باشد در این مواقع هم امکان وقوع جرم به شدت اندک است.یا برعکس ممکن است محیط سالم و امن باشد ولی ذهن نا آرام و فاقد امنیت لازم و منجر به وقوع جرم گردد.پس نتیجه می گیریم که داشتن یک محیط ذهنی آرام و امن یکی از عوامل مهم بازدارنده در وقوع جرائم است.47
گفتیم که نطفه یک جرم در ذهن آدمی شکل می گیرد.اگر این جنین ذهنی محیطی برای تغذیه انحرافات و خصایص زشت انسانی نباشد هر فکر مجرمانه و سوء نیتی عقیم خواهد ماند. این ذهن است که با استفاده از داده هایی که از طریق حواس پنج گانه دریافت می دارد آنها را تجزیه و تحلیل و تصمیم نهایی برای انجام عملی می گیرد.هر چه این داده ها پالایش یافته تر و دارای سلامت بیشر باشد تصمیم درست تر خواهد بود.اما حتی اگر داده های بیرونی نیز دارای آلودگی هایی باشد ولی تربیت ذهن و پرورش آن به گونه ای باشد که به راحتی این آلودگی ها و پلشتی ها را به کناری بزند و بر ضد تحریکات و ترغیبات مجرمانه بتواند تصمیم گیری کند باز هم نتایج پیشگیری را شامل می شود.محیط بیرونی و عینی نیز نمودی از آن چیزی است که در ذهن افراد رخ می دهد.صحنه جامعه بازتاب ذهن افراد است که به صورت عینی و افعال گوناکون نمود پیدا کرده است.در این حالت هر چه محیط زیست انسانی سالم تر و در آن تنش و ناراحتی کمتر باشد به این نتیجه می رسیم که ذهن افراد از آرامش و اطمینان بیشتری برخوردار است.هر چه که محیط ذهن را به سمت باورهای مثبت و تلقینات درست هدایت کنیم نتایج بهتر و مثبت تری نیز در جهت پیشگیری از جرائم خواهیم گرفت.
بند دوم: پیشگیری عمومی و اختصاصی
پیشگیری عمومی از جرم به طور کلی عوامل عمومی بزهکاری مثل فقر،فرهنگ،اجتماع را مورد تحلیل قرار می دهد و نظر به جرم خاصی ندارد.ولی در تعریفی گویا پیشگیری اختصاصی به عوامل خاص تر و نزدیکتر جرم می پردازد و جرم خاصی را مدنظر داشته و اهداف کلان و نهادهای عمومی را مورد بررسی قرار نمی دهد.در نظریه سودمندی کیفر انریکو فری درباره آثار مفید اجرای کیفر می نویسد،کیفر باید متضمن سه نوع فایده باشد:1-پیشگیری عمومی(که به آن پیشگیری گروهی نیز می گویند،برای ارعاب کسانی که آمادگی جرم را دارند)2-پیشگیری اختصاصی(برای جلوگیری محکوم علیه از تکرار جرم)3-پیشگیری غیر مستقیم(به نشانه تشویق انسانهای درستکار و تشدید تنفر از جرم)48 در پیشگیری عام کیفری هدف استفاده از جنبه های ارعاب آمیز و بازدارنده حقوق کیفری خصوصا مجازات هاست.استدلال هم این است که ترس از دستگیری و مجازات و شدت آن و محرومیت های اجتماعی و برچسب هایی که برای فرد دارد همه باعث می شود که هزینه انجام جرم برای افراد بالا رود و مجرم را از ارتکاب جرم منصرف نماید.زیرا در صورت نبودن مجازات ممکن است که مجرمان وسوسه شوند و به ارتکاب جرم دست بزنند.پس اعمال کیفر می تواند به عنوان یک عامل پیشگیر در عدم ارتکاب جرائم باشد که از جمله اهداف عام پیشگیری است.
در پیشگیری اختصاصی از نزدیک با جرایم روبرو می گردند و در هر مورد از جرم راهکارهای پیشگیرانه اختصاصی ارائه می نمایند.در تعریف خاص پیشگیری از جرم،جرم شناسان نظرات متفاوتی دارند:
1- عده ای معتقدند که پیشگیری خاص از بزهکاری عبارت از این است که در آن عوامل جرم زا از بین می رود آنهم از طریق وسایل و ابزاری که دولت و جامعه مدنی به منظور مهار خاص بزهکاری از طریق حذف یا محدود کردن عوامل جرم زا و یا مدیریت مناسب عوامل محیطی و اجتماعی به کار می گیرند.در این پیشگیری خاص باید عوامل جرم زا نشانه گذاری شده و از بین برود یا با مدیریت مناسب اماکن و اجتماع مستعد بزه عوامل مستوجب جرم را به کنترل خود در آورد.
2-برخی دیگر معتقدند پیشگیری خاص عبارت از تدابیری خاص است که ارتکاب جرم از سوی بزهکاران را کم می کند.در این نوع از پیشگیری از یکسو علل اثرگذار بر روی جرم را شناسایی کرده و بعد از آن تدابیر لازم برای مبارزه و از بین بردن این علل را اعمال می کنند.نکته ای که اینجا باید گفته شود این است که در این نوع پیشگیری به موشکافی دقیق در علل به وجود آورنده یک جرم می پردازند و با ارائه راه حل سعی در جلوگیری از وقوع آن می نمایند.
3-گروه دیگری معتقدند که این نوع از پیشگیری مجموعه اقدامات غیر قهرآمیزی است که برای تحقق هدفی ویژه یعنی مهار بزهکاری،کاهش تعداد جرائم و در نهایت کاهش شدت بزه از طریق تاثیر گذاری بر عوامل و علل وقوع بزه انجام می گیرد.
4- عده ای معتقدند که پیشگیری هر تدبیر سیاست جنایی است که هدف نهایی آن محدود کردن عوامل جرم زا و به حداقل رساندن امکان وقوع جرم از طرق غیر ممکن ساختن،دشوار کردن،یا کاهش احتمال آن یا کاهش تشدید آن بدون استفاده از کیفر یا تهدید بوسیله آن است. که تعریفی گسترده تر از سایر تعاریف

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد پیشگیری از جرم، جرم شناسی، باور دینی، ارتکاب جرم Next Entries منبع پایان نامه درمورد ارتکاب جرم، پیشگیری وضعی، پیشگیری اجتماعی، جرم شناسی