منبع پایان نامه درمورد میزان استفاده، پایگاه های اطلاعاتی، کتابخانه های دانشگاهی، منابع اطلاعاتی

دانلود پایان نامه ارشد

اطلاعات
2. تهیه گزارشهای مورد نیاز با اطمینان از صحت آنها
3. استفاده موثر و مطلوب از حافظه رایانه
4. مدیریت بهینه اطلاعات موجود در بانک
در سالهای اخیر، کتابخانه ها در صد بالایی از هزینه های مالی خود را صرف خرید پایگاه های اطلاعاتی
می کنند به همین دلیل لازم است که که میزان سودمند بودن این پایگاهها مورد بررسی قرار گیرد. و این امر مورد بازبینی قرار گیرد که آیا هزینه های صرف شده برای خرید سودمند بوده است؟
در این پژوهش سعی شده که سودمند بودن پایگاه های اطلاعاتی در کتابخانه پزوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری مورد بررسی قرار گیرد.کتابخانه پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری یکی از کتابخانه های تخصصی در زمینه علوم زیستی می باشد و کاربران آن شامل اعضای هیات علمی-دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و دکتری و کارمندان است. بیشتر کاربران به کار تحقیق و پژوهش مشغول هستند و استفاده از این پایگاه های اطلاعاتی برای آنان امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.
مهمترین سوالاتی که ممکن است در این پژوهش مورد بررسی قرار گیرد موارد ذیل می باشد:
چرا باید آمارهای میزان استفاده را جمع آوری کنیم؟
چه آمارهایی را باید جمع آوری نماییم؟
چگونه این آمارها را جمع آوری و سپس آنها را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم؟
میزان سودمندی پایگاه های اطلاعاتی در این پژوهش بر اساس میزان استفاده از پایگاه مورد نظر بررسی می شود.
2-6.نگاهی اجمالی بر استانداردهای سنجش منابع و نظامهای الکترونیکی
با گسترش روزافزون منابع اطلاعاتی و استفاده از آنها روش هایی یکسان جهت سنجش منابع ،مورد توجه تولیدکنندگان و استفاده کنندگان اطلاعات قرار گرفت. اما با وجود پیشرفت های سریع کتابخانه های دیجیتال، توسعه معیارها و استانداردهای سنجش اینگونه کتابخانه ها به کندی صورت پذیرفت. (وینک ورث7، 2001،62).
جهت سنجش منابع و نظامهای الکترونیکی استانداردهای مختلفی وجود دارد. از جمله می توان به استانداردهای انسی/نیسوزد7/398(1968)، تی. سی46/اس. سی89(1991)، ایزو11620(1998)، استاندارد اکونیکس10(1998)، استاندارد انجمن کتابخانه های پژوهشی11(2000)، استاندارد ای- متریک(2000)، استاندارد رهنمودهای آی. سی.اُ. ال. سی(2001)، استاندارد اکوینت12(2002)، استاندارد کانتر(2002)، استاندارد سوشی13(2008) اشاره نمود در مورد هر یک نیز توضیحات مربوط داده خواهد شد.
استانداردهای سنجش منابع و نظامهای الکترونیکی در کتابخانه ها توسط تشکیلات سازمانی ای گسترش پیدا کردند که روابط ملی و بین المللی کتابخانه ها و متخصصان کتابخانه ها را تشریح می کند.تعدادی از استانداردهای مناسب جهت سنجش منابع پیش از پیدایش اینترنت را می توان در تلاش های جمعی سازمان استانداردهای اطلاعات ملی و موسسه استانداردهای ملی آمریکا یافت. در سال 1968 همکاری این دو سازمان به مجموعه ای از سنجش های کتابخانه ای تحت عنوان انسی/نیسوزد7/39 منتهی شد. این دو انجمن ملی تعاریف و سنجش هایی را برای بسیاری از جنبه های مجموعه ها، خدمات و عملیات کتابخانه ای موجود در کتابخانه های آمریکا ارائه دادند. در ایالات متحده دو بنیاد سنجش کتابخانه ای دیگر بوسیله مرکز ملی آمارهای آموزشی(ان. سی. ای. اس)14 به وجود آمد. یکی از شاخص های ان. سی. ایی. اس نظام جامع داده های آموزشی دانشگاهی15، پیشرفت کتابخانه های دانشگاهی را به عنوان بخشی از دستورالعمل خود قرار داد که در گردآوری داده های فعالیت های موسسات آموزشی آمریکا مورد بررسی قرار گرفت. شاخه دیگر ان. سی. ای. اس، نظام تعاونی فدرالی ایالتی(اف. اس. سی. اس)16، داده هایی درباره 9 هزار کتابخانه عمومی شناخته شده در ایالات متحده از طریق هماهنگ کنندگان داده های ایالتی گردآوری کرد. طرح داده های کتابخانه های عمومی اف. اس. سی. اس تا سال 1989 سالانه به گردآوری داده های مربوط به کتابخانه های عمومی مبادرت ورزید. سنجش های آماری مختلف کتابخانه ای که به انسی/نیسو و ان. سی. ای. اس ارائه گزارش می کنند، در اصل هسته ای مشترک از رده ها و تعاریف دارند.(دادخواه، 1389،15)
گسترش و تاسیسات مشابه سنجش های کتابخانه ای، بخشی از تلاش های رو به توسعه در جامعه بین المللی کتابخانه ها و متخصصان کتابخانه ها بوده اند. گروهی پژوهشی که در سازمان بین المللی استاندارد17 تحت عنوان تی. سی46/اس. سی8 شناخته شده است، مجموعه مشابهی از استانداردهای بین المللی برای آمارهای کتابخانه ای دارد که برای اولین بار در 1991 تصویب شد. هم چنین ادامه کاری که از سوی تی. سی46/اس. سی8 انجام پذیرفت، به ارائه دو سند مهم به عنوان راهنمای ارزشیابی عملکرد کتابخانه ها منجر شد. یکی از این اسناد استاندارد بین المللی سنجش عملکرد کتابخانه ها18، ایزو11620 است که در سال 1998 به چاپ رسیده است. در این استاندارد دسته ای از شاخص های عملکرد معرفی شده است که کلیه جوانب عملکرد کتابخانه ها به جز ترویج کتابداری و اطلاع رسانی منابع انسانی و آموزش کاربران را در بر می گیرد. سند مهم دیگر که اخیراً منتشر شده، رهنمودهای بین المللی عملکرد کتابخانه های دانشگاهی است که توسط کمیته ی کتابخانه های دانشگاهی و سایر کتابخانه های ایفلا تهیه شده است. در هر دو سند بر اهمیت سنجش عملکرد کتابخانه ها و نیاز به مجموعه سازی و جمع آوری داده ها توسط کتابخانه ها تاکید شده است(زاویه بابا، 1384، 141). بررسی اجمالی استانداردهای انسی/نیسو، ان. سی. ای. اس و ایزو11620 نشان می دهد که در اصل 6 رده اصلی وجود دارد که می توان برای سنجش شناسایی نمود. هر رده به طبقه های سنجشی بیشتری تقسیم شده است. این رده های اولیه که در استاندارد انسی/نیسو زد7/39 توصیف شده اند عبارتند از: واحد گزارش دهی و جمعیت هدف اصلی؛ منابع انسانی؛ منابع مجموعه، تسهیلات فیزیکی؛ منابع مالی؛ معیارهای خدماتی و فعالیتی. کتابخانه ها با استفاده از دستورالعمل ها و استانداردهای فوق می توانند به عنوان مثال اندازه و وسعت سیاهه، فضای فیزیکی کتابخانه، حجم مرجع و امانت تعداد ورود به کتابخانه، کارگزینی و اختصاص بودجه را برآورد نمایند.(دادخواه، 1389،16)
برجسته ترین استانداردهای بین المللی سنجش منابع و نظام های الکترونیکی، استاندارد اکونیکس است که از جانب کمسیون اروپایی و تحت طراحی دوساله، از نوامبر 1998 تا نوامبر 2000 مورد تایید و حمایت واقع شده است. تمرکز این استاندارد نیز نظیر سایر استانداردهای آی. سی. اُ. ال. سی (ائتلاف کتابخانه های مشترک)، انجمن کتابخانه های پژوهشی، نیسو و ایزو بر شناسایی مجموعه ای از شاخص های اجرایی کتابخانه های الکترونیکی، توسعه عملکرد کتابخانه، سنجش های کیفی عملکرد کتابخانه و تعریف مجموعه ای مناسب برای تعیین این سنجش های تکیه دارد. این شاخص ها عبارتند از: تعداد جلسات پرداخت شده به هریک از کتابخانه های الکترونیکی به ازای هر عضو از جمعیت هدف؛ تعداد جلسات راه دور پرداخته شده به خدمات الکترونیکی به ازای هر عضو از جامعه ای که قرار است به آن خدمت رسانی شود؛ تعداد مدارک و مدخل های (پیشینه) رویت شده در هر جلسه برای هر یک از خدمات کتابخانه الکترونیکی؛ درصد تقاضاهای اطلاعاتی که بصورت الکترونیکی ارائه شده اند؛ تعداد ساعات پایانه رایانه ای19 کتابخانه که برای هر یک از اعضای جامعه که قرار است به آن خدمت رسانی شود، صرف شده است؛ جلسات ناموفق20 به عنوان درصدی از مجموع جلساتی که در آن تلاش صورت پذیرفته است (بارتون و بلگ دن21،1998). باز هم میان شاخص های اجرایی اکونیکس و تعاریف مجموعه داده ها در نتایج ایزو، نیسو، انجمن کتابخانه های پژوهشی و آی. سی. اُ. ال. سی شباهت هایی می بینیم. اما اکونیکس دو نقص دارد. اکثر شاخص های اجرایی که توسط اکونیکس تعریف شده اند به روش شناسی های ثبت تأمین کنندگان اشتراک برای وصول اولیه داده های مربوط به میزان استفاده در هر جلسه یا هر مدرک بستگی دارد. ممکن است بخشی از کارایی های اکونیکس تحت تأثیر فقدان استانداردهای گزارش دهی کارگزاران قرار گرفته باشد که قبل از طرح کانتر توسعه یافتند. در نهایت، اکونیکس نسبت به استانداردهای پیشین به عنوان نظام کاملی محسوب شد که برای کتابخانه هایی که زیر ساخت کافی از کارمندان پشتیبانی در حوزه های فن آوری اطلاعات داشتند، می توانست مناسب باشد.(دادخواه، 1389،16)
با ظهور اینترنت و نشر رقومی، به عنوان عاملی سریع در گسترش استانداردهای جدید سنجش منابع و نظام های الکترونیکی کتابخانه گسترش پیدا کرد. به همین علت تعدادی از بزرگترین سازمان های کتابخانه ای ملی و بین المللی، ائتلاف های استاندارد و ناشران رقومی، با توسعه و صرف بودجه بر روی چند طرح سنجش منابع و نظام های الکترونیکی رویکرد خود را به سمت استانداردهای مورد نیاز و جدید سنجش قرار دارند.
کوشش های وسیعی در ارتباط با سنجش منابع و نظام های الکترونیکی در قالب استاندارد، از جانب ائتلاف بین المللی کنسرسیوم های کتابخانه ای، انجمن کتابخانه های پژوهشی و کمسیون ملی کتابخانه ها و علم اطلاع رسانی22 انجام شده است که در زیر می توان به آنها اشاره نمود:
اولین و مؤثرترین مجموعه از نتایج حاصل از طرح های سنجش منابع و نظام های الکترونیکی را شاید بتوان در مقاله ” رهنمودهایی برای ارزیابی آماری از منابع نمایه، چکیده و تمام متن” یافت که در سال 1998 در نتیجه کوشش های آی. سی. اُ. ال. سی بوجود آمد. این مقاله در بر گیرنده چند شاخص مهم برای عناصر داده ای سنجش منابع و نظام های الکترونیکی می شود از جمله: تعداد جلسات (ورود به نظام23)؛ تعداد پرس و جوها (جستجوها)؛ تعداد انتخاب فهرست ها؛ تعداد واحدهای تمام متن؛ تعداد ممانعت ها از دسترسی؛ تعداد اقلام بررسی شده. این تعاریف و توصیه های استاندارد آی. سی. اُ. ال. سی به عنوان رهنمودهایی ارزیابی تهیه شدند که بتوانند بعدها از جانب کتابخانه ها و همچنین فروشندگان و فراهم کنندگان منابع اطلاعاتی الکترونیکی مورد پذیرش قرار گیرند. آی. سی. اُ. ال. سی هم چنین به فراهم کنندگان اطلاعات توصیه کرد تا از این تعاریف مربوط به عناصر داده ای در ارائه گزارش های سنجش منابع و نظام های الکترونیکی کارگزاران به مشتریان و کتابخانه های عضو استفاده نمایند. تعاریف و سنجش های استانداردی که از طرح آی. سی. اُ. ال. سی نشأت گرفته اند تا امروز به عنوان بنیانی برای سایر تلاش های سنجش منابع و نظام های الکترونیکی که از جانب سایر مؤسسات صورت پذیرفته، به کار گرفته شده اند. در واقع کنسرسیوم ائتلافی مسئول است تا برای کتابخانه های عضو، اطلاعاتی را در مورد قرار داد مجوز و میزان استفاده از منابع اطلاعاتی الکترونیکی تهیه کند. در قواعد این کنسرسیوم لحاظ شده تا میزان استفاده را بر اساس1) هر پایگاه 2) هر آی. پی24 3)کل کنسرسیوم 4) نیاز مشترکان 5) زمان مشخص؛ برای کتابخانه های عضو فراهم نماید. مقایسه گزارشهای میزان استفاده کارگزاران با رهنمودهای آی. سی. اُ. ال. سی، تنها رقابت بین کارگزاران مختلف را ثابت می کرد. بعضی از یافته های مهم در این خصوص شامل چیزهایی مثل تنوع گزینه های تحویل توسط کارگزاران مختلف که منجر به انواع متفاوتی از گزارشها می شد و اینکه کارگزاران مختلف هر کدام به گونه ای مختلف رهنمودهای آی. سی. اُ. ال. سی، را تفسیر می نمودند.
عناصر داده ای اصلی که در گزارش های سنجش منابع و نظام های الکترونیکی انجمن کتابخانه های پژوهشی مورد استفاده قرار گرفته است، مشابه عناصر بکار رفته در رهنمودهای آی. سی. اُ. ال. سی است. در این خصوص پروژه های متنوعی نیز در گزارش فعالیتهای کتابخانه های انجمن پژوهشی دیده شده است که از مهمترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد: سنجش کیفیت خدمات؛ مطالعات هزینه سودمندی؛ بررسی مقایسه میزان استنادات و کارهای پژوهشی با داده های میزان استفاده؛ مطالعات مربوط به امانت بین کتابخانه ای و تحویل سند؛ بررسی سنجش آمارهای شبکه ای و منابع الکترونیک که این بررسی در استاندارد ای-متریک ظاهر گردید. تدوین این

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد پایگاه های اطلاعاتی، میزان استفاده، کتابداران، ضریب تاثیر Next Entries منبع پایان نامه درمورد نشریات الکترونیکی، میزان استفاده، منابع اطلاعاتی، ساینس دایرکت