منبع پایان نامه درمورد منابع محدود، تخصیص منابع، اجرای برنامه

دانلود پایان نامه ارشد

امکان دارد بر پایه سطوح مختلف پیریزی شود. بودجه نمایی ارائه شده روشهای مختلفی دارد که قادر خواهد بود خدمات ویژهای را برای واحدها ارائه دهد. این خدمات به مدیران این امکان را میدهد تا چگونه به اهداف هریک از واحدها نائل شوند. از اینرو این نوع بودجهریزی نظامی است که شامل مبنای تصمیمگیری مناسب و معقول در مرحله سیاستسازی و اعلام خطمشی طراحی برنامههای اجرایی و تخصیص منابع محدود در بین نیازهای نامحدود بوده و برقراری ارتباط مداوم بین این عوامل را فراهم میسازد. به این ترتیب هریک از اجزاء نظام از لحاظ نیل به هدفهای تعیین شده در ارتباط با جزء دیگر نقش دارد (فرج وند، 1381 .(
روشي كه اخيراً براي تكميل بودجه برنامهاي در بسياري از كشور ها معمول شده است نظام بودجه نويسي طرح و برنامه P.P.B.S است. در بودجهبندي طرح و برنامه ما با يك طرح كلي و يك سري برنامه و تعداد بسياري پروژه رو به رو هستيم. مثلاً افزايش توليد به عنوان طرح كلي ميتواند شامل برنامههاي مختلف مانند توسعه صنعت، توسعه كشاروزي و هر يك از اين برنامه ها نيز حاوي پروژههايي اجرايي متعددي باشند به كمك روش بودجهبندي طرح و برنامه در يك قالب كلي طرحها، برنامهها و پروژهها مورد بررسي و ارزيابي قرار ميگيرد و با نگرشي سيستمي به بودجهبندي اقدام ميشود. امكان مقايسه پروژهها و برنامهها با هم و انتخاب اثر بخشترين آنها در نيل به اهداف كلي يكي از مهمترين ويژگيهاي نظام بودجهبندي طرح و برنامه است .
نظام بودجهريزي طرح وبرنامه پوششي در جهت نهادينهكردن تجزيه و تحليل در فرآيند بودجهریزي سازماني است از اينرو اين نظام به معناي تجزيه و تحليل و يا شكلي از آن نيست. اين نظام، كاربرد تجزيه و تحليل مطلوبيت نهايي، مطالعه هزينه – فايده، تجزيه و تحليل سودمندي هزينه، تجزيه و تحليل حساسيت، ماتريس نتيجه نهايي، ارزش فعلي و ديگر فنون را مورد تاكيد قرار ميدهند با استفاده از ساز وكارهاي متعدد، نظام بودجهريزي طرح و برنامه به عمل در ميآيد. تجزيه و تحليلها به خصوص در ابتداي مرحله گردش بودجه مورد تاكيد قرار ميگيرد طبقهبندي برنامههاي سازمان كه ( ساختار برنامه ) ناميده ميشوند، براي تسهيل مقايسه تحليلي مورد نيازند. با استفاده از نظام P.P.B.S ميتوان برنامهريزي، طرحريزي، بودجهریزي، اطلاعات مديريت، كنترل مديريت و ارزشيابي برنامهاي را به هم مرتبط ساخت و در عين حال نسبت به تجزيه و تحليل نظاممند هر يك از عناصر تأكيد كرد در اين نظام بيش از آنكه بودجهريزي داده ها مطرح باشد، بودجهريزي ستادهها مطرح است.
محور اصلي بحث دراين نظام عبارت است از هدفها و نتايج نهايي و امكان نيل به اين هدفها از طريق عمليات مختلف و مقايسه اين عمليات و انتخاب بهترين و ارزانترين و سريع ترين و مناسبترين آنها. نكته مهم اين است كه اين مجموعه را بايد يك نظام تلقي نمود نه روش و فن خاص نظامی که شامل مبانی تصمیمگیری مناسب و معقول در مرحله سیاستسازی و اعلام خط مشی طراحی برنامههای اجرایی و تخصیص منابع محدود میان نیازهای نامحدود بوده، برقراری ارتباط مداوم بین این عوامل را میسر میسازد .به این ترتیب هر یک از اجزای نظام از لحاظ نیل به هدفهای تعیین شده در ارتباط با جزء دیگر نقشی دارد. استفاده از منابع دولتی برای نیل به هدفهای عمومی همچنین امکان تعیین هدفها، تشخیص اولویتها، برنامههای لازم برای اجرای هدفها  انتخاب مطلوبترین روش و بالاخره اندازهگیری روش از مزایای این روش محسوب میشوند. در این نظام هر سال که قسمتی از طرح بلند مدت اجرا میشود امکانات و موانع پیشبینی شده روشنتر میگردد و در صورت نیاز، تجدید نظر در طرحهای بلند مدت و اصلاحات و تعدیلهای لازم به عمل میآید (فخاریان،1384).

2-15-6- بودجه بندي برمبناي صفر (11ZBB )
مدل رياضي معروف ديگر، مدل بودجهريزي بر مبناي صفراست. در اين روش مدير بايد هر واحد تصميمي را به عنوان يك بسته تصميم تشريح نمايد. هر سطح از يك بسته تصميم بايد شامل شرح كاملي ازفعاليت ها، منابع مورد نياز، اهداف كوتاه مدت و اثر فعاليت پيشنهادي بر اهداف اصلي باشد. در وضعيتي كه بستههاي تصميم ايجاد مي شوند، بايد به منظور اولويتبندي، رتبهبندي وبازنگري شود. رتبهبندي بستههاي تصميم در قالب اولويتها به مديران اجازه ميدهد كه در هر سطح سازمان آن دسته از آرمانها و اهداف را كه مهم هستند شناسايي كند. اين رتبهبندي همچنين تخصيص بهينه منابع محدود را به اهداف مهم فراهم ميآورد. از آنجا كه بستههاي تصميم از تمامي برنامهها يا فعاليتهاي جمعآوري شده و رتبهبندي شده به دست ميآيد، بنابراين تفصيل مواد بودجه را نيز فراهم ميآورد.
مدل رياضيZBB سه دسته محدوديت آرماني اساسي دارد. دسته اول برنامه يا فعاليتهاي دستيابي به هدف. دسته دوم هدف رسيدن به حداقل بسته تصميم و دسته سوم آرمان سقف بودجه. تابع هدف مسئله بودجهريزي بر مبناي صفر، شامل اهداف متعدد اقتصادي، اجتماعي و سياسي است .اولويت آرمانها در بستههاي تصميم ايجاد كننده يك تابع هدف در مسئله هستند ZBBكه نشان دهندهي حداقل كردن متغيرهاي انحرافي نامناسب است.
همچنين در مدل جامع براي بودجهريزي در كوتاه مدت و بلندمدت، چارنز، كوپر و ميلر ازمدل برنامهريزي خطي براي برنامهريزي نقدينگي و تعاملش با توليد استفاده كردهاند. بيكر و دامون نيز از مدلهاي مختلف برنامهريزي خطي براي فرمولهكردن چنين مسائلي استفاده كردهاند. ساكلين و كرنبلوث همچنين برنامهريزيخطي را براي بودجهريزي مالي كوتاه مدت مدنظر قرار دادهاند. دامون و اسكرم نيز يك مدل غيرخطي را كه شامل متغيرهاي توليد، مالي و بازاريابي است توسعه دادهاند.
يكي از جامعترين مدلهايي كه توسط بورتن و همكاران براي برنامهريزي كوتاه مدت وبلندمدت ارايه شده، به بودجه به عنوان يك منبع در كنار مواد و تجهيزات توجه دارد. بهعلاوه اين مدل تلاش دارد كه در بودجهريزي، افق زماني را به بيش از يكسال بكشاند، درحاليكه ساير مدلهاي گفته شده در بالا بيشتر تأكيد بر برنامهريزي و بودجهريزي دركوتاه مدت داشتند.
بودجهریزی بر مبنای صفر نوع پیشرفته سیستمP.P.B.S است که تمام عوامل اجرایی )برنامهها، فعالیتها) درحین عملکرد اطلاعرسانی برای بودجه یکسال بر مبنای صفر دوباره بازنویسی می شوند و برطبق این سیستم بودجه به سادگی بر مبنای رضایت از بودجههای سال قبل پایهریزی میشود. در این سیستم تمام قسمتهای یک سازمان با بودجه صفر شروع به کار میکنند و بایست نسبت به آن اصل کسب رضایت کنند (مکی، 2003(.
بودجهریزی برمبنای صفر توجیه مجدد هر فعالیت از مبنای صفر است و برای هرفعالیت یا برنامه باید توجیهی وجود داشته باشد که آیا لازم است یا نه؟ با چنین بودجهای هر ریالی که مصرف میشود باید توجیه منطقی وجود داشته باشد. در ظاهر بودجهریزی بر مبنای صفر باعث میشود که بتوان اولویتهای بودجه را به شیوهای بهتر تعیین کرد و کارآیی سازمان را بالا برد، ولی واقعیت این است که چنین کاری باعث میشود تا مقدار بیشتری کارهای دفتری انجام شود و احتمالاً روحیه افراد و مدیرانی که باید اقلام هزینههای پیشنهادی را به همراه دلایل موجه ارائه نمایند، تضعیف گردد (فرج وند، 1381 ).
بودجهبندي بر مبناي صفر سعي دارد كه اين نقيصه را بر طرف كند ZBB تعديل مجدد هر فعاليت از مبناي صفر است و براي هر فعاليت و يا برنامه بايد توجيهي وجود داشته باشد كه آيا لازم است يا نه ؟ در بودجه بر مبناي صفر هزينهها به جاي اينكه بر مبناي سطح جاري محاسبه شوند از صفر شروع ميشود. با چنين بودجهاي براي هر ريالي كه مصرف ميشود بايد توجيه منطقي وجود داشته باشد. در بودجهبندي بر مبناي صفر، تحليلگر بودجه طبعاً اطلاعاتي راجع به سطوح هزينههاي گذشته و كارهاي انجام شده درخواست خواهد نمود اما اين دادهها مبناي كار او نخواهد بود و آنها را در اين مورد ناديده خواهدگرفت.
بودجهبندي بر مبناي صفر در مقايسه با بودجه سنتي داراي مزايايي به شرح ذيل است:
الف) اين بودجه درباره اينكه آيا فعاليت ها بايد ادامه يابند و يا متوقف شوند، توجيه بيشتري دارد.
ب) اشتراك مساعي تمام كساني را كه با بودجه ارتباط دارند مجاز ميداند.
ج) از آنجا كه هر يك از شقوق مختلف به طور كمي محاسبه ميشوند، معيارهاي لازم براي مقايسه وجود دارند، در نتيجه، ارزيابي آنها روشن و خالي از ابهام است.
د) فعاليتهايي كه اولويت پايين دارند با اطمينان خاطر حذف ميشوند.
بودجهبندي بر مبناي صفر شامل تهيه پيشنهادهاي بودجهاي و سطوح جايگزين مصارف است كه بستههاي تصميمگيري طبقهبندي شدهاند. بسته هاي تصميمگيري واحدهاي كامل براي انتخاب بودجه شامل اطلاعاتي راجع به دادهها و ستادهها ( يعني منابع مورد نياز براي اجراي برنامه و محصولات آن برنامه ) و نيز سطح مورد انتظار عملكرد براي هر يك از سطوح تعيين شده مصارفاند. اين بستهها را مديران مسئول پايينترين سطوح سازماني كه قادر به تدوين درخواست بودجهاند تهيه ميكنند. و بدين ترتيب تصميمها جايگزين كه امكان تجزيه و تحليل مطلوبيت نهايي و مقايسه را فراهم ميكنند تهيه و درجهبندي ميشوند. مديران عالي و مديران برنامه سپس اين بستههاي تصميمگيري را بر اساس اولويت درجهبندي ميكنند، به طوري كه سطوح پايين شامل دريافت بودجه نميشوند )فرج وند، اسفندیار. 1381(.

مزایای بودجهریزی بر مبنای صفر:
1- تصمیمگیری برای ادامه یا توقف فعالیتها.
2- تجزیه و تحلیل ارزشیابی و مقایسه فعالیتها.
3- حذف فعالیتهای غیرضروری و کم اهمیت.
4- مشارکت در تصمیمگیری برای همه اشخاص مرتیط با بودجه

معایب بودجهریزی بر مبنای صفر:
1- مستلزم صرف دقت و هزینه زیاد است.
2- مدیران اصرار دارند فعالیتهایی تحت نظر خود را بزرگ جلوه دهند تا ضرورت فعالیت را به اثبات برسانند.
3- تعیین اولویت بین فعالیتهایی که در یک گروه نبودند و باهم تفاوتهای کلی داشتند (عباسی، ابراهیم، 1390).

2-15-7- بودجهریزي بر مبناي هدف (MBO12)
MBO سومین نظام بودجهریزی بود که در سال 1973 نیکسون رئیس جمهوری آمریکا گرفت. این روش بودجهریزی در پی آن بود تا اهداف بیان شده از طریق دستگاههای اجرایی را به تقاضاهای اجرایی و به تقاضاهای بودجهای انها پیوند دهد. این نظام به گونهای طراحی شده بود تا مسئولیت دستیابی به خروجیها ونتایج مورد توافق را به عهده آن دستگاه قرار دهد. در این نظام فرایندهایی طراحی میشود که جهت نیل به این خروجیها مورد نیاز است. ارزیابی نتایج هزینههای دولت در این دوره آغاز شد که امروزه به آن ارزیابی نتایج (پیامدها13) میگویند. دربودجهریزی هدفمند یا بر مبنای هدف، مشکل اصلی تعیین سهم هر یک از مدیریت ها در کمک به تولید اهداف است. این سهم را مدیریت بر مبنای هدف تعیین می کند. مسئله دیگر استفاده از شاخصهای مناسب برای تسهیم هزینهها بر مبنای هدف است. در سازمانها و پروژههای بزرگ که خدمات و محصولات متفاوتی تولید میشود نمیتواند از یک شاخص برای تسهیم هزینهها استفاده کرد (عباسی، 1387، ص45).
اين رويكرد، كه نظام بودجهريزي طرح و برنامه و مباني آن را رد ميكند، در بعضي كشورها تحت عنوان بودجهريزي پاكتي نیز ناميده ميشود. بودجهريزي بر مبناي هدف، بودجهريزي با فرآيند جيرهبندي از بالا به پايين است كه در آن تعيين اولويتها و محدوديتها در بالا اساس انتخاب راهكارها در پايين است. اين نوع بودجهبندي نه بر عقلايي بودن اقتصادي كه بر عقلايي بودن سياسي تكيه ميكند :
1-  اجازه در مورد تعيين سقفها، اولويتها و سطوح مصارف پاكتي براي هر وزير.
2-  تفويض اختيار جهت تامين اعتبار پيشنهادهاي جديد از منابع پاكتي تعيين شده.
اجازه براي تامين اعتبار اضافي براي پيشنهادهاي جديد از طريق حذف محدوديتهاي سياسي در اين نوع بودجهريزي از واحدهاي عمده دولت خواسته ميشود تا بودجه خود را در محدوده اهداف يا سقفهاي پاكتي تسليم نمايند و ملاحظهكاريهاي سياسي مورد ملاحظه قرار ميگيرند (الماسی، 1387، ص179و180).

2-15-8- بودجه عملياتي14
بودجهریزی عملیاتی در واقع همان بودجه برنامهای است که به نحو دقیقتر و روشنتری اجرای برنامهها را از دیدگاه فایده و هزینه تجزیه و تحلیل مینماید و به علل افزایش

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد حقوق و دستمزد، داراییهای نامشهود، نیروی انسانی، منابع سازمان Next Entries منبع پایان نامه درمورد سلسله مراتب، قیمت تمام شده، منابع سازمان، اجرای برنامه