منبع پایان نامه درمورد عدالت ترمیمی، قانون مجازات، تخفیف مجازات، باورهای دینی

دانلود پایان نامه ارشد

درجه شش،هفت و هشت،چنانچه مرتکب توبه نماید و ندامت و اصلاح او برای قاضی محرز شود،مجازات ساقط می شود.در سایر جرایم موجب تعزیر،دادگاه می تواند مقررات راجع به تخفیف مجازات را اعمال نماید.253 احراز تحقق توبه به عنوان یکی از معاذیر معاف کننده با قاضی است و در صورت احراز آن قبل از ثبوت جرم حد ساقط می شود254. البته بر طبق قانون مجازات اسلامی مصوب 1392در ماده 117:در مواردی که توبه مرتکب،موجب سقوط یا تخفیف مجازات می گردد،توبه،اصلاح و ندامت وی باید احراز گردد،و به ادعای مرتکب اکتفا نمی شود.چنانچه پس از اعمال مقررات راجع به توبه،ثابت شود که مرتکب تظاهر به توبه کرده است،سقوط مجازات و تخفیفات در نظر گرفته شده ملغی و مجازات اجراء می گردد.در این مورد چنانچه مجازات از نوع تعزیر باشد مرتکب به حداکثر مجازات تعزیری محکوم می شود.
پس مشاهده می کنیم که صرف توبه زبانی برای سقوط مجازات کافی نیست و مرتکب باید به صورت عملی نشان دهد که از کاری پشیمان گشته است و از آن نادم است. حتی در قانون مجازات سال 92 برای تظاهر به توبه نیز ضمانت اجرا در نظر گرفته شده وعلاوه بر لغو سقوط مجازات و تخفیفات در نظر گرفته شده در مجازات تعزیری به حداکثر آن مجازات نیز محکوم می گردد.

گفتار دوم: آثار اصلاحی – تربیتی توبه
«قالا رَبَّنَا ظَلَمنا اَنفُسَنَا وَ اِن لَم یَغفِرلَنا وَ تَرحَمنَا لَنَکُوئَنَّ مِنَ الخَاسِرین:گفتند پرودگارا به خودمان ستم کردیم و اگر ما را نیامرزی و به ما بخشش ننمایی هر آینه از زیانکاران بوده ایم.255 توبه راهی است برای بازگشت و راهی برای جبران خسارت،اینکه آدمی بگوید:«قَالَ رَب أِنّی ظَلَمتُ نَفسی فَاغفِرلی فَغَفَرَ لَهُ:خداوندا به نفس خود ستم کردم پس مرا بیامرز،پس خداوند او را آمرزش کرد.» 256اینکه فردی از اعماق وجود از کاری که کرده است پشیمان و نادم باشد و مصمم باشد که دیگر سمت انحراف و جرم نرود هدفی است که به سختی می توان با مجازات به عنوان یک عامل بازدارنده ثانوی به وجود آورد.هیچ اقدام تأمینی و تربیتی نمی تواند اینگونه انقلابی در درون فرد ایجاد کند و هیچ سیاست جنایی نخواهد توانست اینگونه این فرد را نسبت به گناه و جرم مصون بدارد. و هیچ عدالت ترمیمی نخواهد توانست به جبران زیان زیان دیده از سوی مقصر و بزهکار اصلی بپردازد آنگونه که خود فرد از این مکانیزم دینی به جبران حقی که ضایع کرده است می پردازد.
توبه نقش موثری در سعادت و تکامل انسان دارد و می تواند از موارد پیشگیری اولیه قرار گیرد.یکی از مهمترین اهداف تربیت اسلامی اصلاح رابطه انسان با خویش است.اینکه انسان دوباره با خود آشتی کند و خود را بشناسد تفکر و عقل خود را اصلاح کند و بر وجود او به معنای واقعی عقل حاکم باشد نه نفس.دوباره با درس گرفتن از گذشته و شناخت استعدادهای نهفته خود راه سعادت و تکامل را در پیش بگیرد وخیر دنیا و آخرت را برای خود داشته باشد.بدین ترتیب اصلاح خود و بازگشت به خود فطری و تربیت دوباره نفس از اهداف مهم تربیت در دین است.257 در ماه هایی مثل رمضان که انسان به خدا نزدیکتر می شود فرصتی برای بازگشت از راه ناصواب و برگشتن از آنچه که تا کنون آدمی بوده است دست می دهد.این مراسم که به طور مرتب و سالانه و یا در هر نوبتی از زمان برگزار می شود خود نشان از وجود فرصتی برای بازگشت و توبه برای افراد است.در ماه رمضان فضای معنوی که در جامعه حاکم می شود بر فضای روانی اجتماع نیز تاثیر کرده و توبه فردی،روند اجتماعی به خود می گیرد.یعنی اجتماع نیز راه برگشت از بی عدالتی و انصاف و خلاف شرع و عقل را در پیش می گیرد که از آن تعبیر به اصلاحات اجتماعی می کنند.258 توبه واقعی مانع تمایل انسان به سمت انحرافات می گردد زیرا اولین شرط توبه پشیمانی از اعمال گذشته است.
توبه به عنوان درمانی برای بیماری های روحی نیز به کار می رود.همانطور که جسم به بیماری ها و امراض مختلف دچار می شود روح نیز به انواع بیماری ها و انحرافاتی دچار می شود که باید درمان شود و لذا برای واکسینه شدن روح باید از دارویی به نام توبه استفاده نمود.259 توبه نه تنها باعث تعدیل و آرامش درونی و غلبه بر گرایش های مجرمانه فرد می گردد بلکه حتی باعث عدم تمایل واقعی به برخی از جرایم نیز می گردد به طوریکه فرد در برابر بعضی از جرایم واکسینه می گردد.در این مسیر فرد با خود و خدایش عهد می بندد که دیگر گرایش مجرمانه بر این روح مومانه غلبه نکند.زیرا انسانی که عمل مجرمانه یا گناهی انجام می دهد باعث غلبه حیوان وجودیش بر فرشته روحانیش می شود و باعث می شود که دیوی که در درون دارد بر آن فرشته مسلط می گردد.

بند اول: برقراری ارتباط مجدد با خالق
ناله مومن همی داریـم دوســت گو تضرّع کن که این اعزاز اوسـت
حاجت آوردش زغفلت سوی من آن کشیدش موکشان تا کوی من
گر بـرآرم حاجــتــش او را رود هم در آن بازیچه مستغرق شــود
«فَمَن تابَ مِن بَعدِ ظُلمِهِ وَ اَصلَحَ فَاِنَّ اللهَ یَتوبُ عَلَیه: پس کسی که بعد از ظلم و ستم توبه نموده و اصلاح نماید بدرستی که خدا بسوی او باز خواهد گشت.»260 «وَ مَن تابَ وَ عَمَلَ صالِحاً فَاِنَّهُ یَتوبُ اِلی اللهِ مَتاباً»261 اگر انسان گمان کند که دیگر راه نجاتی ندارد و از هر نوع بخشش قطع امید نماید،با اینکه پشیمان از کارش است و فکر کند که هیچ راهی برای جبران خطاهای گذشته ندارد در گناه غرق شده و خدا هم دیگر او را نمی بخشد و به قول خودش آب از سرش گذشته است.بدین طریق روی به تعداد بیشتری از گناه و جرائم می آورد و اعمال بد را ممکن است با شدت بیشتری انجام دهد.اینگونه انسان هم دنیای خود را از دست می دهد و هم آخرت خود را و غرق در آلوده ترین مفاسد می گردد که هم خود و هم جامعه را ممکن است نابود کند.اما دَرِ رحمت خداوند بر روی همه کس باز است.همواره در دستگاه عدالت الهی بخشش و رحمت بالاترین جایگاه را دارد و ناامیدی از رحمت بدترین و پایین ترین جایگاه و گناهی نابخشودنی262. انسان هر چقدر که گناهکار باشد باز هم باید امید به رحمت و گذشت خداوند داشته باشد،این امید و باور چندین فایده دارد:1- باعث می شود فرد دیگر به فکر گناه جدیدی نیفتد(از تکرار جرم جلوگیری می شود)2-در صدد جبران اعمال گذشته و بهبود و ترمیم خسارتهای بزه دیده و جامعه محلی برآید(که یکی از اهداف مهم عدالت ترمیمی است.)3-باعث بازپروری و دوباره اجتماعی شدن فرد گناهکار می گردد(که از اهداف اصلی جرم شناسی است)4-باعث رفع حالت خطرناک فرد می شود5-برچسب را از روی این فرد بر می دارد و… «قُل یا عِبادیَ الَّذینَ اَسرَفوا عَلی اَنفُسِهِم لا تَقنِطوا من رَحمَهِ اللهِ إِنَّ اللهَ یَغفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً أِنَّهُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحیمُ:بگو ای بندگان من که بر خویش زیاده روی روا داشته اید،از رحمت خدا نومید نشوید که همانا خداوند همه گناهان را می آمرزد که او آمرزنده مهربان است.»263
«غافِرُ الذَّنبِ وَقابِل التَوبِ شَدیدُ العِقابِ ذی الطّولِ لا اله اِلّا هُوَ اِلَیهِ المَصیر:خدایی که بخشنده گناه و پذیرنده توبه بندگان با ایمان و منتقم سخت است خدایی که صاحب رحمت و نعمت است جز او هیچ خدایی نیست و بازگشت همه بسوی اوست.»264خداوند نیز از توبه تائب خشنود می گردد و انسان تائب را دوست دارد،زیرا انسان از طریق توبه از راه های انحراف دست کشیده و در مسیر الهی و درست خویش قدم می گذارد.265 «اِنَّ اللهَ یُحِبُّ التَّوابینَ وَ یُحِبُّ المطَهَّرین:ترجمه:همانا خدوند کسانی را که بسیار توبه کنند و همچنین پاکیزگان را دوست دارد.»266 پس کسی که توبه می کند خود را دوباره در آغوش لطف و کرم بی پایان خداوند می بیند و یک احساس اطمینان و آرامشی به او دست می دهد که بسیار در کنترل رفتارهای مجرمانه و در دست گرفتن عنان این نوع رفتارها موثر است.فردی که بار دیگر با خالق خود ارتباط برقرار می کند رفتاری نرم تر و آسوده تر از قبل دارد و هر چه ایمان و شناخت او از خدا بیشتر باشد این سکون و آرامش بیشتر در او دیده می شود.
بند دوم: بازسازگاری اجتماعی بزهکار
«وَالَّذینَّ اذا فَعَلوا فاحِشَهً اَو ظَلَمُوا اَنفُسَهُم ذَکَرُا الّلهَ فَاستَغفَرُوا لِذُنُوبِهِم وَ مَن یَغفِرُ الذُّنُوبَ اِلّا وَ لَم یُصِروِّا عَلی ما فَعَلُوا وَ هُم یَعلَمُونَ.(و آنان که چون کار زشتی کنند،یا بر خود ستم روا دارند،خدا را به یاد می آورند و برای گناهانشان آمرزش می خواهند و چه کسی جز خدا گناهان را می آمرزد؟و بر آنچه مرتکب شده اند،با آنکه می دانند[گناه است]پافشاری نمی کنند.»267
کسی که توبه می کند به نوعی هجرت می کند،هجرت از گناهان،زیرا دیگر مقیم آن اعمال و کردار نیست و مثل یک مهاجر روحش به سوی یک موقعیت جدید و دور از فعل بد درگذشته در حرکت است.به همین دلیل انسانها وقتی توبه می کنند یک مهاجر هستند.نمونه های زیادی وجود دارد که در زندگی به این سفر درونی قدم گذاشته اند ازجمله آنها فضیل عیاض یا بشر حافی که اولی پادشاه و دومی دزد و راهزن بودند که بواسطه شنیدن و یا دیدن یک نشانه تصمیم به ترک دیار گناه و معصیت گرفتند و راه سعادت و ماندگاری را در پیش.فضیل عیاض مردی بود که قطاع الطریق بود و بر مردم راه می بست و اموال آنان را به غارت می برد طوری که مردم از دست او آسایش نداشتند،یک شب از دیوار بلندی به قصد دزدی بالا رفت و بر روی آن نشست و وقتی خواست پایین بیاید صدای مرد عابد و زاهدی را شنید که قرآن می خواند.اتفاقا به این آیه رسید که:«اَلَم یأنِ لِلَّذینَ امَنوا ان تَخشَعَ قُلبُهُم لِذِکرِ الَّله آیا وقت آن نرسیده که مدعیان ایمان قلبشان برای یاد خدا نرم و آرام شود؟»268 انگار که این آیه به او وحی شده باشد و مخاطب شخص او باشد،پاسخ داد که آری وقت آن رسیده است.او از دیوار پایین آمد و دیگر دزدی و شراب و قمار نکرد و بعد از آن یک فرد عابد و متقی شد به طوری که ما او را امروزه به عنوان یکی از نمونه انسانهای عابد و زاهد روزگار خود می شناسیم.269 ما در اینجا باز هم یکی از مکانیزم های موثر باورهای دینی به نام توبه را ملاحظه می کنیم. با چه تعلیم و تربیت و مکانیزمی می شد یک سردسته راهزن و کسی که آسایش دیگران را سلب می کند را به یک فرد عابد و یک انسان به هنجار تبدیل کرد؟ که نه تنها دیگر به کارهای گذشته باز نمی گردد که خود یکی از اهداف عالی جرم شناسان و جزا دانان است که در باز پروری و باز اجتماعی کردن فرد بزهکار موثر واقع می گردد از سوی دیگر خود او به عنوان فردی الگو و نمونه می کوشد تا دیگرانی را گرفتار هستند رهایی بخشد و این از مکانیزم های باورهای دینی است.دلیل موفقیت آن هم این است که افراد در فطرت و ضمیر خود نا آشنا با این مسائل نیستند، اما غبار فراموشی و توجیهات و دلایل واهی آنان را به سمت ارتکاب جرم می کشاند و به همن دلیل با تلنگری،یادآوری و نهادی به نام توبه دوباره فرد در مسیر درست و بهنجاری باز می گردد.تفاوت دیگر این است که در توبه بر خلاف مجازات ها فرد مأیوس از اینکه دیگر آب از سر او گذشته نیست و همیشه یک راهی برای بازگشت وجود دارد.بر خلاف مجازات ها که به محض وقوع فعل مجرمانه مجازات بر فرد بار می شود و راهی برای خلاصی از آن وجود ندارد.
یکی از اهداف مهم تربیت اسلامی آشتی انسان با خود و اصلاح رابطه با خودش است.انسان ابتدا باید با خود آشتی کند تا بتواند با دیگران به آشتی برسد.کسی که با خود آشتی کند بیشتر به درون خود نظر می کند و در پی یافتن استعدادهای خودش است،چنین فردی اگر هم از مسیر سعادت و کمال دور شده باشد بار دیگر می تواند به جاده سعادت باز گردد.انسان باید این حقیقت را درک کند که رستگاری او به تزکیه نفس او مرتبط است و باید برای اصلاح خود بکوشد آنگاه می بیند که جامعه نیز آغوش دوباره خود را برای او باز کرده است.270 در مکتب دفاع اجتماعی که بیشتر اجتماع مهم است تا افراد،به بازسازگاری افراد و اجتماع پذیری آنها بسیار توجه شده است،زیرا با سازگاری مجدد این افراد و بازگشت آنان به اجتماع خطر دوباره وقوع جرم از ناحیه آنان بسیار محدود می

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد نهی از منکر، امر به معروف، مجازات اسلامی، قرآن کریم Next Entries منبع پایان نامه درمورد مدعی خصوصی، اجرای مجازات، قانون اساسی، آیین دادرسی