منبع پایان نامه درمورد صنایع دستی، توسعه گردشگری، جامعه آماری، جمعیت شناختی

دانلود پایان نامه ارشد

تمایل صنعتگران به ایجاد محصولات جدید و یا طرح های جدید مطابق با سلیقه گردشگران نیز افزایش می یابد (پوپلکا و ولیترال،1991؛توپس،1993).
بر همین اساس در راستای هدف این تحقیق یعنی بررسی اثرات اقتصادی توسعه گردشگری بر شکوفایی صنایع دستی محقق مدل مفهومی زیر را بر اساس آنچه بیان شد، برای انجام تحقیق پیش رو در نظر گرفته است.

شکل1-1- مدل مفهومی تحقیق

1-4-1- پیشینه تحقیق
مطالعات محقق نشان میدهد که در زمینه بررسی اثرات اقتصادی توسعه گردشگری بر شکوفایی و رونق صنایع دستی تا کنون تحقیقی در داخل ایران صورت نگرفته است. لیکن مقالات گوناگونی پیرامون صنایع دستی و سوغات و همچنین اثرات گردشگری صورت گرفته که در این تحقیق از آنها استفاده می شود. منجمله مجموعه مقالات نخستین سمینار بین المللی گردشگری و صنایع دستی که در این تحقیق از آن استفاده شده است.
در تحقیقی که توسط عطرسائی(1388) با عنوان “رابطه عوامل جمعیت شناختی و رفتار خرید صنایع دستی گردشگران اروپایی در اصفهان” که به منظور مشخص کردن وجود رابطه بین عوامل جمعیت شناختی ، ویژگی های سفر و ویژگی های محیطی و هزینه کرد گردشگران اروپایی برای خرید صنایع دستی و اولویت بندی انواع صنایع دستی مورد علاقه گردشگران و اولویت بندی ویژگی های صنایع دستی مورد علاقه این گردشگران در اصفهان صورت گرفته است، مشخص شد که گردشگران اروپایی بازدید کننده از اصفهان در زمینه خرید صنایع دستی در رتبه نخست میناکاری سپس مینیاتور و پس از آن فیروزه کاری و گلیم و سفال قرار داشتند. همچنین در زمینه اهمیت شاخص های ارزیابی صنایع دستی مشخص شد که طرح جذاب از بیشترین اهمیت برای گردشگران برخوردار بوده و پس از آن مهارت بالا و بسته بندی مناسب و قابلیت حمل آسان در سفر دارای بیشترین اهمیت است. رنگ جذاب و استفاده یا نمایش در خانه و منحصر به فردی ، داشتن موتیف های منطقه مورد بازدید به ترتیب در مرحله بعد اهمیت قرار داشتند. در زمینه ویژگی های جمعیت شناختی نیز تحقیق عطرسائی مشخص کرد که سن، وضعیت تاهل، گروه گردشگری،کشور مبدا، تعداد دفعات بازدید، ارزش و احساسات مثبت دریافت شده از محیط و اختصاص هزینه خاص برای خرید صنایع دستی با میزان هزینه کرد همبستگی مثبت دارند. در میان گروه های گردشگری، گردشگران تفریحی رتبه اول را در خرید صنایع دستی به خود اختصاص دادند و همچنین افرادی که مدت اقامت آنها سه روز بود بیشترین میزان خرید صنایع دستی را داشتند.
تحقیقات خارجی شامل:
مطالعات نیسون9 (1984) در زمینه صنایع دستی ، گردشگری و هویت قومی مشخص ساخت که در ماکرونزیا رونق صنایع دستی با ورود گردشگران به این منطقه رابطه مستقیم دارد. افزایش اشتغال و تولید صنایع دستی در این منطقه در سال 1965 و با ورود 4000 گردشگر به این منطقه شروع شد. تا قبل از آن صنایع دستی محلی در این منطقه رو به افول می رفت. با توسعه گردشگری وضعیت صنایع دستی و زندگی هنرمندان نیز تغییر کرد. توجه و علاقه گردشگران به محصولات صنایع دستی این جزیره برداشت جامعه محلی از هویت قومی خویش را نیز تغییر داده است. حضور گردشگران منجر به افزایش 36 درصدی درآمد سرزمینی شد، که درآمدهای فروش صنایع دستی را نیز در بر می گرفت. در سالهای 1978-1977 بیش از 70000 گردشگر به این جزیره سفر کردند و تقریبا 2. 6 میلیون دلار در اقتصاد محلی خرج کردند. تقریبا 800000 دلار این درآمد مربوط به بخش صنایع دستی بود.

مطالعات نشان داد که هنرمندان و صنعتگران این منطقه پس از توسعه گردشگری از موقعیت اجتماعی بالاتری نسبت به سایرین برخوردار شده اند که به دلیل دانش و صنعت تخصصی آنها است. آنها از حقوق و مزایای ویژه ای برخوردارند که این مساله به دلیل خلاقیت آنها در ایجاد محصولات زیبا و با ارزش و همچنین تولید ثروت است. تولید صنایع دستی به عنوان یک منبع درآمد ثانویه مورد توجه اغلب زنان در این جزیره قرار گرفت. همچنان که بازار صنایع دستی و ارزش اقتصادی آن به دلیل افزایش گردشگران گسترش می یافت ، زنان تبدیل به عمده تولید کنندگان این محصولات برای بازار گردشگران شدند. 91 درصد از هنرمندان و فروشندگان صنایع دستی را زنان تشکیل می دادند. توسعه گردشگری در جزایر ماکرونزیا افزایش اشتغال و کسب درآمد در بخش صنایع دستی را به خصوص برای زنان به دنبال داشت که این مساله خود موجب ارتقای جایگاه زنان در این منطقه شده است.

پوپلکا و لیترال (1991( در تحقیق خود با عنوان” بررسی اثرات گردشگری بر تحول صنایع دستی” به درک تحولاتی که در نتیجه گردشگری بر صنایع دستی رخ داده ،تمرکز کره اند. با استفاده از مدل گرابورن در زمینه تحول محصولات به دلیل توسعه گردشگری به بررسی درک صنعتگران از تغییرات در شکل،مواد اولیه،رنگ،طرح پارچه به عنوان صنایع دستی سنتی منطقه پرداخته اند. پاسخ ها با استفاده از شیوه تجزیه وتحلیل محتوا و آمار توصیفی مورد تحلیل قرار گرفت. بر این اساس ،تحولات در بازار و تغییر در محصولات به سه دوره تقسیم شدند. این سه دوره بر اساس تغییراتی است که در ترجیحات مصرف کنندگان و تغییر محصولات از لحاظ شکل ، مواد اولیه به کار رفته در آن،رنگ و طراحی صورت گرفته است. در دوره اول اغلب محصولات برای پاسخگویی به نیاز بومیان به منظور تامین پوشاک فراهم شده است. در این دوره صنعتگران شروع به شناسایی نیاز گردشگران و علائق انها در این زمینه شده اند. در دوره دوم ، صنعتگران شروع به پذیرش طرح های غیر سنتی و خارج از فرهنگ بومی کردند و تغییراتی در اندازه و مواد اولیه محصولات به وجود آوردند. در دوره سوم،که دوره انفجار طرح های الهام گرفته شده از منابع خارج از فرهنگ سنتی است ، طرح ها و رنگها به منظور پاسخگویی به سلایق گردشگران تغییر کرده است. به طور کلی مشخص شد بر اساس نیاز و سلایق گردشگران از کشورهای گوناگون تغییرات مختلفی در فرم،رنگ شکل واندازه و طراحی پارچه ها ولباسهای سنتی ایجاد شده است. تولیدات سنتی نساجی به منظور پاسخگویی به نیاز گردشگران تغییرات گوناگونی در محصولات سنتی خود ایجاد کرده اند. در نتیجه توسعه گردشگری منجر به تحول پارچه ها وصنعت نساجی سنتی به منظور تطبیق با نیازهای گردشگران و همچنین نوآوری در تولیدات شده است اما این محصولات همچنان جوانب سنتی خود را حفظ کرده اند.

تاپس (1993) در مقاله خود با عنوان “بررسی صنایع دستی زیجیانگ” به بررسی نقش گردشگری بین المللی در تحول و تکامل صنایع دستی در ایالت زیجیانگ پرداخته است. بر اساس یافته ها صنایع دستی به دو نوع تقسیم شدند: صنایع دستی قومی و صنایع دستی مختص گردشگران. این دوگانگی در شکل و عملکرد با دوگانگی در این دو بازار تطابق دارد. در این ایالت تولید صنایع دستی به صورت مدرن به منظور عرضه به بازار گردشگران توسعه یافته است. مشخص شد که توسعه گردشگری تولید محصولات خاصی از صنایع دستی را تشویق کرده است همچنین موجب احیای بسیاری از صنایع دستی رو به افول شده است. توسعه گردشگری موجب رونق اقتصادی از طریق فروش صنایع دستی در این منطقه شده است. همچنین مشخص شد که تولید محصولات جدید برای عرضه به گردشگران موجب افول صنایع دستی سنتی منطقه نشده است، بلکه این دو گروه عملا کارکرد متفاوتی دارند. همچنین این تحقیق به این نتیجه رسید که علاقه مندی گردشگران به صنایع دستی موجب به رسمیت شناختن هویت قومی شده است. توسعه گردشگری در این منطقه موجب افزایش اشتغال در بخش صنایع دستی با استفاده از نیروی کار بومی و مواد اولیه محلی ودانش بومی وهمچنین افزایش کسب و کارهای کوچک مقیاس محلی و ایجاد نوآوری در طرح ها و کاربرد محصولات صنایع دستی در این ایالت شده است.

کوهن (2001) در تحقیق خود به این نتیجه رسید که تولید صنایع دستی به دلیل افزایش تقاضای گردشگران افزایش یافته است. این مساله موجب ایجاد فرصت های اشتغال برای بسیاری از بافندگان و افزایش درآمد آنها شده است. اکثر خانواده ها با سرمایه خود کسب وکار خانوادگی در زمینه تولید و فروش صنایع دستی و بافندگی راه اندازی کرده اند. اما بسیاری از افراد که به صورت قراردادی برای واسطه ها کار می کردند سود ناچیزی عایدشان شده است. افزایش تقاضای گردشگران موجب شد تا برای 52% از خانواده ها تولید صنایع دستی از شغل مکمل تبدیل به شغل اصلی شود. توسعه گردشگری در مکزیک منجر به رونق صنایع دستی شده است. هرچند که بافندگان قراردادی از سود کمتری بهره می برند اما بافندگان مستقل که اکثریت جامعه را تشکیل می دادند وضعیت بهتری را در زمینه درآمد و اشتغال تجربه می کنند.

5-1- شرح واژه ها و اصطلاحات تحقیق
صنایع دستی: به مجموعه ای از هنر- صنعت ها اطلاق می شود که عمدتا با استفاده از مواد اولیه بومی وانجام قسمتی از مراحل اساسی تولید به کمک دست و ابزار دستی موجب تهیه و ساخت محصولاتی می شود که در هر واحد آن ذوق هنری وخلاقیت فکری صنعتگر سازنده به نحوی تجلی یافته وهمین عامل وجه تمایز اصلی این گونه محصولات از مصنوعات مشابه ماشینی و کارخانه ای است.(اطلس ملی صنایع دستی ایران،1380)
اثر گردشگری: اثر گردشگری به طور کلی به اثراتی گفته می شود که گردشگران وتوسعه گردشگری بر روی جامعه یا منطقه دارند.اثرات معمولا به سه دسته اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی و زیست محیطی تقسیم میشوند.(ضیائی ومیرزایی،1386)

6-1- روش شناسی تحقیق
1-6-1- روش کلی تحقیق
این تحقیق از لحاظ هدف، توسعه‏ای و از نظر روش و ماهیت جزء تحقیقات توصیفی محسوب می شود. در تحقیقات توصیفی محقق آنچه را که هست توصیف و تفسیر می کند و به شرایط و روابط موجود، عقاید متداول، فرایندهای جاری، آثار مشهود یا روندهای در حال گسترش توجه دارد. پژوهش حاضر نیز از نوع تحقیقات توصیفی محسوب می شود زیرا با استفاده از دیدگاه صنعتگران و هنرمندان به بررسی اثرات اقتصادی توسعه گردشگری بر شکوفایی صنایع دستی پرداخته است. به بیانی دیگر در تحقیقات توصیفی پژوهشگر به ارزیابی شرایط کار، موقعیت پدیده، عقاید موجود و روابط بین متغیرهای مورد مطالعه می پردازد. استراتژی های پژوهش های کمی سه گونه اند: پیمایشی، همبستگی، تجربی. تحقیق حاضر از استراتژی پیمایشی استفاده کرده است که در آن پژوهشگر نوعی پیمایش بر روی یک نمونه یا کلیت جامعه اجرا می کند تا نگرش ها، افکار، رفتار یا خصیصه های جامعه را توصیف کند.

2-6-1- روش گردآوری اطلاعات
در این تحقیق از روش های زیر جهت گردآوری اطلاعات استفاده شده است:
داده های اولیه : از پرسشنامه به صورت حضوری و الکترونیکی جهت گردآوری داده های اولیه این تحقیق استفاده شده است.
داده های ثانویه: استفاده از مقالات داخلی و خارجی و کتاب های موجود پیرامون موضوع و همچنین اطلاعات به دست آمده از سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری و همچنین اطلاعات موجود در وب سایت های رسمی و اینترنت.

7-1- جامعه آماری و روش نمونه گیری و حجم نمونه
1-7-1- جامعه آماری
هر تحقیق علمی با هدف شناخت یک پدیده در یک جامعه آماری انجام می شود. در تعریف جامعه آماری اینچنین آمده است که جامعه آماری شامل کلیه عناصر و افرادی است که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص دارای یک یا چند صفت مشترک هستند. جامعه آماری این تحقیق جامعه آماری نامحدود است و شامل صنعتگران و هنرمندان فعال در تولید صنایع دستی در شهر تهران است.

2-7-1- نمونه آماری
طبق نظر دکتر دلاور 1380، در مطالعات پیمایشی انتخاب حجم نمونهای برابر 100 عدد کافی است (دلاور، 1380: 97). در این مطالعه نیز بر اساس نظر فوق و همچنین دشواری دسترسی به جامعهی آماری مورد نظر، همین تعداد حجم نمونه، مبنای جمعآوری دادهها قرار گرفته است؛ اما با این وجود، تعداد 175 عدد پرسشنامه در بین جامعهی آماری توزیع شد که به تعداد 156 پرسشنامه قابل استفاده جمع آوری شد.
3-7-1- روش نمونه گیری
برای توزیع پرسشنامهی این تحقیق، به دلیل دشواری دسترسی به جامعه آماری از روش نمونهگیری در دسترس استفاده شده است.

4-7-1- روش تجزیه و تحلیل داده ها
تجزیه و تحلیل داده های حاصل از پرسشنامه در این تحقیق به دو

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد صنایع دستی، توسعه گردشگری، اثرات اقتصادی، ایجاد اشتغال Next Entries منبع پایان نامه درمورد صنایع دستی، کشورهای در حال توسعه، توسعه گردشگری، توسعه اقتصادی