منبع پایان نامه درمورد سلسله مراتب، قیمت تمام شده، منابع سازمان، اجرای برنامه

دانلود پایان نامه ارشد

قیمت تمام شده واقف میگردد و در نهایت به مدیریت سازمان کمک میکند. استقرار این سیستم مستلزم وجود اطلاعات دقیق در مورد اجرای برنامهها، فعالیتها و عملیات هر واحد است، لذا حرکت به سوی بودجه عملیاتی موجب گسترش و نگهداری حسابها و جزئیات در امور مالی دستگاه میباشد (فرزیب، 1381 (.
در نظام بودجهريزي عملياتي، بين كارآيي و اثربخشي تمايز قائل ميشوند. دركارآيي، استفاده مفيد از منابع مورد توجه است، در حالي كه اثربخشي با عملكرد مرتبط است. در بودجهريزي عملياتي، طبقه بندي عمليات به نحوي است كه اهداف شفافتر بيان ميشوند ارزيابي بودجه سهلتر است و در روش هزينهيابي آن، ارتباط بين داده و ستانده مورد توجه قرار ميگيرد (هاتري،1989(.
يكي از عوامل مؤثر بر اثربخشي بودجهريزي عملياتي ظرفيت يا توانايي سازمان در اجراي بودجهريزي عملياتي است. سه جنبه از توانايي سازماني براي اجراي اثربخش بودجهريزي عملياتي مؤثر هستند. آنها عبارتند از توانايي ارزيابي عملكرد، توانايي پرسنل و كاركنان و توانايي فني سازمان.
عامل مؤثر ديگر بر اثربخشي بودجهريزي عملياتي، اختيار در اجراي بودجهريزي عملياتي است اختيار بودجهريزي عملياتي، سه بعد اختيار قانوني، رويهاي و سازماني را شامل ميشود منظور از اختيار قانوني اين است كه با توجه به قوانين موجود، سازمان براي رفع تضادها چقدر از اختيار قانوني برخوردار است. منظور از اختيار رويهاي نيز اين است كه رويههاي سازماني چقدر به اجراي بودجهريزي عملياتي اثربخش كمك ميكنند. اختيار سازماني نيز بيانگر اين موضوع است گاهي به دليل محدوديتهاي بيروني، سازمانها از اختيار كامل در اجراي بودجهريزي عملياتي برخوردار نيستند.
عامل دیگری كه بر اثربخشي بودجهريزي عملياتي قبل از اجراي آن تأثير ميگذارد، پذيرش بودجهريزي عملياتي است و پذيرش سياسي، مديريتي و انگيزشي را شامل ميشود. پذيرش سياسي به عوامل سياسي بيرون سازماني براي اجراي بودجهريزي عملياتي مربوط ميشود، پذيرش مديريتي نيز بيانگر پذيرش عوامل مديريتي سازمان براي اجراي بودجهريزي عملياتي است و پذيرش انگيزشي نيز كارمندان سازمان براي اجراي بودجهريزي عملياتي را شامل ميشود )آندريوس، 2004(.
عوامل مؤثر بر اثربخشي بودجهريزي عملياتي به چهار دسته تقسيم شده است،که عبارتند از: كيفيت ارتباطات در سطح سازمان، كيفيت كارمندان سازمانهاي عمومي، شناسايي اولويتهاي استراتژيك در سازمان و تخصيص منابع مبتني بر عملكرد در سازمان )توگن و همكاران2008(.
در بودجه عملياتي علاوه بر تفكيك اعتبارات به وظايف، برنامهها، فعاليتها و طرحها حجم عمليات و هزينههاي اجراي عمليات سازمان، طبق روشهاي عملياتي مانند حسابداري قيمت تمام شده محاسبه و اندازهگيري ميشوند. ارقام پيشبيني شده در بودجه عملياتي بايد مستند به تجزيه و تحليل تفصيلي برنامهها و عمليات و نيز قيمت تمام شده آنها باشد. براي مثال در بودجه عملياتي مشخص شود كه قيمت تمام شده يك تخت بيمارستان چقدر بايد باشد و يك بيمارستان صد تختخوابي چقدر هزينه و زمان نياز دارد )يوسف نژاد، 1386(.

2-15-8-1- مزاياي بودجهريزي عملياتي
عبارتند ا ز:
الف) افزايش پاسخگويي عمومي
ب) مديريت براي عملكرد بهتر
ج) بهبود نحوه تخصيص منابع
د) يك ابزار تشخيصي ارزشمند ارائه مي دهد
ه) به توجيه بودجه كمك مي كند
يك بودجه عملياتي اثربخش، نسبت به بودجهريزي سنتي، شفافيت بيشتري را به عملكرد عملياتي نسبت به بودجهريزي سنتي ميدهد. بودجهريزي عملياتي با استفاده ازمقياسهاي واضح، هزينه كلي فعاليت را به عنوان مبنايي براي چهارچوب ستادههاي برنامهها و اهداف عملكرد ميسنجد و ابزار ارزشمندي براي بررسي چگونگي تأثير تغييرات در مخارج بر نتايج را تأمين ميكند. به عنوان مبنايي براي نظام مديريت عملكرد عمل مي كند. اجازه ميدهد برنامه ها اهداف دوجانبه داشته باشد واز تصميمهاي آگاهانه و ملموستر حمايت مي كند) ميلر،2002(.
بطورخلاصه ميتوان مزاياي دیگری برای بودجهريزي عملياتي، چنين عنوان نمود :
الف) افزايش پاسخگويي براساس نتايج : اگر چه بسياري از دولتها دسترسي به اطلاعات عملكرد خود را امكان پذير ميسازند، اما در وراي بحثهاي سياسي ، اطلاعات عملكرد منتج از بودجهريزي عملياتي ميتواند به شيوههاي مختلف، نظير اسناد بودجهاي ، برنامههاي راهبردي و گزارش عملكرد به اطلاع عموم برسد.
ب) بهبود مديريت عملكرد: اطلاعات عملكرد ، بيشتر مورد استفاده مديراني است كه مايلند كارايي عملياتي برنامهها و فرايندهاي كاري خود را افزايش دهند .
ج) بهبود نحوه تخصيص : در بودجهريزي عملياتي، منابع با شاخصهاي عملكرد مرتبط ميشود . مرتبط ساختن برنامهريزي راهبردي به منابع، یعنی تخصيص منابع يكي از الزامات اصلي تخصيص منابع بر مبناي هدف است (پناهي ،1384).
هدف نهایی بودجهریزی عملیاتی کمک به اتخاذ تصمیمات عقلائی درباره تخصیص و تعهد منابع سازمان براساس پیامدهای قابل سنجش میباشد که نتایج قابل انتظار(عملکرد) دستگاه را در طول زمان منعکس میکند) صفری، غلامرضایی.(

2-15-8-2- مقايسه بودجه برنامهاي و بودجه عملياتي
بين بودجه برنامهاي و بودجه عملياتي نميتوان خط روشني رسم كرد، زيرا در واقع بودجه عملياتي مرحله پيشرفتهتري از بودجه برنامه است. برخي نويسندگان حتي اين دو اصطلاح را به طور مترادف به كار ميبرند، اما در حقيقت، اين دو عنوان كاملاً مترادف نيستند.
بودجه برنامهاي بيشتر مربوط به طبقات بالاي سلسله مراتب سازماني است. درحاليكه در بودجه عملياتي حدود فعاليت و عمليات طبقات پايينتر نيز بررسي و پيشبيني ميشود. واحد سازماني كه در طبقات بالاتر سلسله مراتب سازماني قرار دارد ممكن است خدماتي انجام دهد كه به چندين برنامه مربوط باشد ولي واحدهايي كه در طبقات پايينتر قرار دارند غالبا فعاليتهايي را انجام ميدهند كه منحصراً به يك برنامه مربوط است. در تنظيم بودجه برنامهاي ممكن است بدون محاسبه دقيق مخارج هر واحد از فعاليت سازماني هزينهها را فقط بر اساس سياست كلي مالي سازمان پيشبيني كرد. در صورتي كه شرط اساسي براي تهيه بودجه عملياتي اين است كه حجم و مقدار فعاليت سازمانهاي سازمان تعيين هزينه هر واحد از فعاليتها محاسبه شود.
بهطور كلي ميتوان گفت كه بودجه برنامهاي فقط براي راهنمايي مديران سازمانها در اداره امور و اخذ تصميم مفيد واقع ميشود، در حالي كه بودجه عملياتي علاوه بر راهنمايي، عملكرد كليه واحدهاي سازماني و كاركنان موسسات و ادارات دولتي را نيز كنترل ميكند.
در بودجه برنامهاي مواد هزينه در قالب برنامه و فعاليت تهيه ميشود. اگر اين نقطه را پايان بودجه برنامهاي بدانيم وظيفه بودجه عملياتي از اين نقطه به بعد آغاز ميشود. به عبارت ديگر بودجه برنامهاي و عملياتي تا اينجا با هم مرز مشترك دارند و در حقيقت بودجه عملياتي بدون بودجه برنامهاي مفهومي ندارد .
فرق اساسي بودجه عملياتي و بودجه برنامهاي در اندازهگيري حجم عمليات و چگونگي محاسبه هزينه است. در بودجه برنامهاي عمليات دستگاه بر حسب برنامهها و فعاليتهاي تابعه طبقهبندي و هزينه هر فعاليت نيز به تفكيك فصول و مواد هزينه محاسبه ميشود، در حالي كه در بودجه عملياتي حجم عمليات طبق موازين فني دقيقاً اندازهگيري و هزينه عمليات طبق فنون و روشهاي مختلف مانند حسابداري قيمت تمام شده يا اندازه گيري كار محاسبه ميشود .
در بودجه عملياتي حدود فعاليت بودجه محدودتر ميشود ولي در عوض حجم عمليات به طريقي علمي محاسبه ميگردد. در حقيقت در بودجه عملياتي اجراي هدف از نظر تقسيم مخارج بر حسب قيمت تمام شده واحد صورت ميگيرد و براي هر هدف، واحدكاري بخصوصي به منظور معيار برآورد انتخاب ميشود. بدين معني كه براي محاسبه هزينه بر اساس هدف، از روش حسابداري قيمت تمام شده يا از روش اندازهگيري حجم کار استفاده ميشود، لذا مخارج اجراي هر برنامه مشخص ميگردد .
روش اندازهگيري كار در امر بودجهبندي دو مزيت دارد :
1- ارقام پيشبيني شده به علت تجزيه و تحليل قبلي به حقيقت نزديكتر خواهد بود
2- استفاده از اين روش موجب نوعي به كنترل خودكار در اجراي برنامهها و فعاليتها ميشود.
در بودجه عملياتي بايد به هر ترتيب از هزينه هر واحد كار استفاده شود. در اينگونه موارد ميتوان از نرمها و استانداردها به عنوان واحد هزينه استفاده نمود. نرم (هنجار ) و استاندار براي برآورد هزينه واحد مورد استفاده قرار ميگيرد. نرم، نتيجه آماري تجربيات گذشته است.

2-15-8-3- روشهاي برآورد هزينه در بودجه عملياتي
در روش بودجهعملياتي بايد عمليات داخل برنامه و فعاليتها به نوعي مشخص باشد كه به آساني بتوان واحدي براي سنجش عمليات داخل فعاليت به دست آورد و سپس با استفاده از فنون مذكور هزينه واحد مورد بحث را محاسبه كرده، ميزان واحدها را در سال بودجه پيشبيني و بدين ترتيب بودجه فعاليت خاصي را برآورد نمود. در اين نوع بودجه اجراي عمليات دقيقاً مقارن با هزينههاي عمليات است و بدين ترتيب كنترل مالي و عملياتي كاملاً در هم ادغام ميشود. بزرگترين مزيت بودجه عملياتي اين است كه مديران اجرايي را در مقابل كار خود مسئوول قرار ميدهد. براي روشن شدن روش بودجه عملياتي به شرح ذیل به مراحل مختلف آن پرداخته میشود :
الف) طبقهبندي عملياتي: در بودجه عملياتي بايد واحد مشخصي انتخاب شود كه گوياي عمليات طبقهبندي شده باشد . بدين منظور بايد يك واحد اندازهگيري مناسب را كه داراي خصوصيات زير باشد در نظر بگيريم :
1- قابل شمارش باشد
2- به مرور زمان ثبات خود را از دست ندهد
3- مصطلح و رايج باشد
4- کوشش واقعي كار انجام شده را نشان دهد
سه عامل اول قابل حصول است، ولي يافتن واحد مشخص در خدمات سازمان كه گوياي تمام عمليات انجام شده باشد دشوار است، زيرا نرم و استاندارد مشخصي براي بررسي اينكه تمام سعي براي تحقق اين واحد انجام شده وجود ندارد و بايد به طريق ديگري متوسل شد .
واحد اندازهگيري كار: در نظام بودجه عملياتي در مواردي بايد از اندازهگيري كار استفاده نمود . اندازهگيري كار عبارت است از برقراري يك رابطه صحيح و منطقي ميان حجم كار انجام شده با نيروي انساني و يا ماشين به كار گرفته شده در تكميل آن مقدار كار .
پس از انتخاب واحدهاي اندازهگيري كار بايد حجم كار واقعي واحدهاي انتخاب شده را تعيين نمود. به منظور اندازهگيري كار و تعيين ارتباط حقيقي كار با نيروي مصرف شده از روشها و فنوني مانند نمونهگيري از كار، مطالعات زماني برآورد فني، استانداردهاي زماني و استانداردهاي آماري استفاده ميشود .
ب) برآورد هزينه عملياتي
در بودجه عملياتي براي تعيين واحد عملياتي اعم از اينكه اندازهگيري كار نرم و استاندارد استفاده شود بايد هزينه واحد عمليات محاسبه شود براي برآورد اين هزينه از دو طريق مي توان استفاده كرد :
الف- قيمت تمام شده: استفاده از اين روش مخصوص موسسات تجاري است زيرا در موسسات و ادارات خدماتي تعيين قيمت تمام شده واحد خدمت مشكلتر است و استهلاك در اين موسسات محاسبه نميشود لذا اين روش كمتر در بودجه برنامهاي و يا عملياتي سازمان مورد نظر قرار ميگيرد .
ب- هزينه عوامل تشكيل دهنده كار: در اين روش پس از اينكه از طريق اندازهگيري كار، شاخص و استاندارد اطمينان حاصل شد كه از كليه عوامل حد اكثر استفاده به عمل ميآيد هزينههاي تشكيل دهنده يك واحد عملياتي را به هر طريق كه آسان و مقدور باشد محاسبه ميكنند و پس از آن محاسبه بودجهاي تقريباً پايان يافته است http://havasi.blogfa.com) روشهاي تنظيم بودجه).

2-15-8-4- مراحل بودجهريزي عملياتي
براي انجام بودجهريزي عميات بطورخلاصه ميتوان مراحل زير را عنوان نمود:
1- تجديد ساختار بودجه و سازماندهي آن براساس برنامه هاي راهبردي دستگاههاي اجرايي و سازمانها
2- تشريح و تصريح رابطه ساختار سازمان با بودجههاي عملياتي از بالا به پايين
3- مرتبط ساختن فعاليتهاي روزمره به بودجه براساس شاخصها
4- استخراج هزينه كامل فعاليت جهت تسهيل دستيبابي به اهداف) پناهي ،1384(

2-15-8-5- مدلها وتکنیکهای بودجهریزی عملیاتی
روش15ABC
یکی از مدلهای مورد استفاده در بودجهریزی عملیاتی میباشد. ABC مفهوم

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد آموزش و پرورش، حقوق و دستمزد، حسابداری دولتی، آموزش ابتدایی Next Entries منبع پایان نامه درمورد سازمان تامین اجتماعی، عملکرد سازمان، بر عملکرد سازمان، موفقیت سازمان