منبع پایان نامه درمورد سرچشمه ها

دانلود پایان نامه ارشد

پنجاب و ورس.70
مهمترين پديده هاي طبيعي ولايت باميان کوهها و آب هاي جاري د رمنطقه و معادن آن است که ذيلا به بررسي مهم ترين آنها مي پردازيم:
ج/1. کوههاي ولايت باميان
کوه بابا
بزرگترين سلسله جبال هزارستان که به مثابه ستون فقرات آن مي باشد، کوههاي بابا است که در جهت غرب باميان کشيده شده است و تا 200کيلومتر ادامه دارد و از آنجا به سفيدکوه، سياه کوه، و تيربند ترکستان مي‌پيوندد.71 مرتفع ترين نقطه کوه بابا قله شاه فولادي، شاخه اي از کوه بابا است که در جنوب غرب باميان قرار دارد و ارتفاع آن از 5914 تا5191 متر ثبت کرده اند . بعد از قله شاه فولادي قله زرد سنگ قرار دارد که ارتفاع آن 4674 متر ميرسد.72
کوه عروس
از کوههاي مشهور پنجاب مي باشد ، که منبع آب براي تمام مناطقي است که در دامنه آن قرار دارد.73 کوه ميخ، کوه جوشه، مندل کوه از ديگر کوه‌هاي پنجاب است74.
کوتل ها(گردنه ها)
به دليل کوهستاني بودن ولايت باميان راه‍‍‍هاي ارتباطي اين شهر با ديگر نقاط از طريق گردنه هاي صعب‌العبور ميگذردکه در گويش محلي به اين گردنه ها کوتل ميگويند.اين گردنه ها معمولا نقش مهمي در اتباطات زميني بين شهرستان‎ها(ولسوالي ها) دارد و معمولا به عنوان مرز طبيعي بين شهرستان‌ها (ولسوالي ها) ميباشد. برخي از کوتل هاي مشهور منطقه باميان از قرار زير هستند:
کوتل شيبر: در مسير باميان-کابل قرار دارد.اين کوتل مرز طبيعي بين ولايت باميان وولايت پروان و حد فاصله ولسوالي شيخ علي و دره شنبل و شيبر ميباشد. ارتفاع آن 3025متر تخمين زده شده است75.
کوتل آجه گگ: در مسير باميان-بهسود حد فاصل اين دو منطقه مي‌باشد.اين کوتل معبري بسيار قديمي بين شمال و جنوب بوده است و بسياري از رفت و آمدها بين شمال و باميان با کابل و شهرهاي جنوب از اين کوتل انجام مي‌شود76.
کوتل آق رباط:در مسير باميان-سيغان حد فاصل اين دو منطقه مي باشد، اين کوتل در 20کيلومتري شمال غرب شهر باميان قرار دارد.77
کوتل حوض شاه: در مسير باميان يکه و لنگ و حدفاصل حوض شاه و کوهي کنک و بند امير مي‌باشد و ارتفاع آن تخمين به 3092 متر مي رسد78.
کوتل بکک: در مسير ي يکه و لنگ-پنجاب و مرز طبيعي شهرستان هاي (ولسوالي هاي) پنجاب و يکاولنگ مي‌باشد.79
کوتل صد برگ: حد فاصل سياه دره يکه ولنگ و کرمان پنجاب است.80
کوتل قوناق: حد فاصل شهر ورس و شهر شهرستان، و مرز استان تازه تأسيس دايکندي و استان باميان است.81
کوتل نرگس: بين منطقه گودر و نرگس پنجاو درمسير شاهراه عمومي هرات- غور و کابل قرار دارد.82
ج/2 . آب ها
باميان از نظر منابع ابي بسيار مهم و غني است.رودخانه ها و چشمه هاي فراواني در اين منطقه وجود دارد.چنانکه مقدسي اورده است: «چهار رودخانه از کوههاي باميان سرچشمه مي‌گيرد: يکي از آنها داخل رود هند مي شودو دومي ورو رود را سيراب مي‌کند و سومي بلخ را سيراب مي کند و چهارمي سيستان را و آنچه از آن فزوني کند، در درياچه به نام زره جمع مي شود. اين رود خانه هايي که شمرديم، رودخانه هاي بزرگ است، اما رودخانه هاي کوچک و چشمه ها، هيچ کس جز خدا، از همه آنها آگاهي ندارد».83
مشهورترين رودهاي باميان به قرار زير اند:
رود باميان
رود باميان از دامنه شمالي کوه بابا سرچشمه مي‌گيرد و به سمت شمال به جريان مي افتد . در اين مسير ازکل دره‌هاي مشرف بر باميان چون دره کالو، دره ککرک، دره فولادي و دره شهيدان آبهاي فراواني به اين رودخانه ميپيوندد. اين رود در نقطه «دو آب بلوله» با رود شيبر شنبل و رود دره شکاري يکجا ميشود و با نيروي بيشتري به طرف «دو آب ميخ زرين» پيش مي رود84.در اين نقطه آب هاي دره اشرف، رود سيغان و کهمرد که ادامه رود آجر ميباشد، نيز به اين آب اضافه شده و همگي به سوي شمال، تا «دوشي» پيش ميرود و در «دوشي» با رود «اندراب» يکي مي‌شود 85.
رود بند امير
اين رود، از چشمه معروف کُپرُدر شمال بند ذوالفقار(يکي از مجموعه بندهاي موسوم به بند امير) شروع ميشود. طي مسافتي طولاني‌ از يکاولنگ به سوي بلخ پيش مي رود و در مسير راه، رودهاي فرعي زيادي در يکاولنگ (مانند رودهاي، دره علي، زارين، نيطاق، خشک دره، سبز دره، سچک، سرذوليج، دره چاشت، سرسياه دره، سر مرغي)، به آن ميريزد، تا اين که در دهنه کاشان با آب کاشان و آب هايي که از مناطق مختلف بلخاب به آن مي ريزد و آن راتقويت مي کند، در نهايت به بلخ مي رسد و به هيجده نهر تقسيم مي گردد86.
رود بند امير
بند(سد ) امير که سدي طبعي است، متشکل از چندين سد طبيعي ميباشد که در ارتفاع سه هزار متري و در شمال کوه بابا در 75 کيلومتري شمال غرب ولايت باميان در 34کيلومتري شهر يکاولنگ در اراضي آهکي به وجود آمده‌اند.آب بندها باتوجه به عمق زيادي که دارند باجذب اشعه خورشيد رنگ نيلگون زيبايي به خود ميگيرند. بند امير شامل هفت سد کوچک و بزرگ مي‌باشد، بنام بند ذوالفقار، بند پودينه، بند پنير، بند هيبت، بند قنبر، بند غلامان و بند اسپي آب (سفيد آب) ، بند ذوالفقار بزرگترين و بند اسپي آب کوچکترين آنها و زيباترين آنها بند هيبت است. گرچه با نبودن امکانات گردشگري، اين بند، گردشگران بسياري را به خود جذب کرده است .87
رود دره چاشت
رودي که به اندازه شش آسياب آب دارد که همه اين آبها از هفت عدد چشمه که از منطقه اي به همين نام ميباشد، سرچشمه ميگيرد. اين رود در منطقه «پيشده»، نرسيده به دهنه دره چاشت، حوضچه بسيار بزرگي را موسوم به «جيهي ميخو» تشکيل ميدهد، که اين حوضچه منظره زيبايي دارد. سرريز اين حوضچه بارود بند امير در دهنه دره چاشت به هم مي پيوندد.88
ه. رود پنجاب
پنجاب محل اتصال پنج رود خانه مي باشد. اين پنج رود، از دره‌هاي نرگس، تگاب برگ، سياه دره، غرغري، مُهرو تره پس، با همين نام ها به اين منطقه ريخته و در ياي پنجاب را تشکيل ميدهد که بعد از پشت سر گذاشتن پنجاب به درياچه هلمند ميريزد.89
ي. رود ورس
رودهايي که از شهرستان ورس سرچشمه ميگيرد مقدار حجم آب متفاوت بوده، ولي در فصل تابستان معمولا کم آب است.سرچشمه هاي اين رودها عبارتنداز سراب و اسپيد غو(سفيد غو) و چيجين ، قوم برفي، و قوم ياري، که اين رودها در منطقه اي بنام «رزک» به هم مي پيوندد و به در ياي هلمند ميريزد.90
چشمه هاي معروف:
چشمة گدوب آب
در شهرستان ورس چشمة جوشاني معروف و جالب در قريه نوشخال دربخش پتاوجوي وجود دارد . اين چشمه به چشمه گدوآب معروف است.91
چشمه شرشره
اين چشمه در منطقه شيوقل ورس در قريه شينيه پژندور واقع شده است، که از درون کوهي بسيار بلند باحالت فشار فوران ميکند، و بسيارصاف وشيرين و در عين حال داراي خاصيت طبي مي باشد، براي امراض پوستي مفيد است.92
چشمه بيني گاو
اين چشمه در منطقه بيني گاو واقع شده است. وجه تسميه آن به اين علت است که از درون سلسله کوهي به ارتفاع حدود 4000متر فوران ميکند و محل جوشش آن دو سوراخي است که از دور به شکل بيني گاو مي باشد. آبي که از آن فوران ميکند بدون صدا و داراي کف فراوان و کاملا سفيد ميباشد و به همين علت به سفيداب نيز مشهور است به همين جهت کل اين منطقه را بيني گاو مي گويند.93
چشمه شاه غار
اين چشمه نيز در نزديکي شينينه پژندور ورس قرار دارد و از بين يک غار جوشش دارد که يکي از چشمه هاي جالبي است که در هفته، دو روز آب آن خشک مي شود و در بقيه روز ها آب آن بسيار زياد و به اندازة دو آسياب آب مي باشد.94
ه. هفت چشمه
اين چشمه جذاب در منطقه دهسرخک ابتداي دره چاشت شهرستان يکاو لنگ قرار دارد.95
و. چشمه جوشنک سرقل
در منطقه سر قل يکاولنگ در منطقه جوشنک يک چشمه معروف و بسيارعميق است.96
ز. چشمه چهل تن
درمنطقه کهمرد در دره آجر چشمه آب عظيم از درون يک صخره بيرون مي زند که مقدار ده الي چهارده آسياب سنگ تخمين زده ميشود. محمد ايوب الحاسب از نويسندگان قرن چهارم هجري دروصف آن چنين مگويد: ديگر به حد باميان چشمه اي است بزرگ وابي از وي همي آيد و آوازي از آن بيروون آيد پنداري صداي رعد است و هرگز نبود که آن آب نجوشد به نهيب و آن بانگ نکند به هول.97
امااکنون در اثر زلزله 1956 ميلادي اين چشمه از آن حالت خارج شده و آب از چند جاي صخره بيرون مي آيد و ديگر غرش ندارد.98
چشمه هاي آب گرم
الف. چشمه آب گرم رزک99
اين چشمه در منطقه شيو قل ورس در قريه رزک کنار رود خانه قرار دارد.آبي که از اين چشمه مي جوشد در تمام فصول سال، گرم است.
ب. چشمه آب گرم شهيدان100
در منطقه قسمت غربي منطقه شهيدان باميان در بالاي تپه که از آهک تشکيل شده، آبي مي‌جوشد که بسيار شور است؛ مردم جهت امراض پوستي و جلدي به آنجا رفته استحمام مي‌نمايد.
ج. چشمه آب گرم خواجه علي101
مسير باميان-شهيدان در منطقه خواجه علي چشمه اي وجود دارد که آب آن بسيار گرم است، آب چشمه املاحي دارد که لباس را بدون مواد شوينده تميز ميکند.
د. چشمه دهن سرداق102
در انتها يزارين يکاولنگ نزديک قرية «دهن سرداق» تپه اي از آهک وجود دارد که اژدر ميگويند. از روي آن تپه آب شوري ميجوشد که مردم محلي براي مداواي امراض پوستي از آن استفاده ميکند.

ه. چشمه آب گرم پاي موري103
اين چشمه آب گرم و آب معدني که در پاي موري دره کالو قرار دارد، داراي خاصيت طبي ميباشدو مسافران که در گذشته مسافتهارا پياده ميپيمودند، براي رفع خستگي و کوفتگي بدنشان در اين چشمه حمام مي‌کردند، و همچنين آب اين چشمه براي امراض پوستي مفيد است.چشمه هاي آب گرم باميان، خصوصا چشمه آب گرم
کالو شهرت بسيار زيادي دارند، بخاطر اين که يشتر آنها در مسير جادههاي پرتردد مثل جاده ابريشم واقع شده‌اند.
و. چشمه آب گرم پشته غرغري104
در منطقه شيبر پشته غرغري شهرستان پنجاب، چشمه آب گرمي وجود دارد که دماي آن حدود 24-35درجه سانتيگراد ميباشد، به اندازه سه آسياب آب از اين چشمه خارج مي‌شود.
ز. چشمه آب گرم خواجو مارو105
در تگاب برگ سفلي پنجاب، چشمه آب گرمي وجود دارد که آب آن شور است. اين چشمه براي امراض پوستي مفيد است، و مقدار جريان آب آن يک اسياب آب است.
ح. چشمه آب گرم دره علي يکاولنگ106
در منطقه زيارت دره علي يکاولنگ چشمه آب گرمي وجود دارد که به نقل اهل محل هيچ نوع شامپو صابون در آن کف نميکند و براي تميزي لباس نياز به هيچ شوينده‌اي نيست و آب اين چشمه براي امراض پوستي بسيار مفيداست و دماي اين چشمه بسيار بالا است.
ج/3 . معادن107
در باميان معادن بسيار زيادي وجود دارند که بسيار از آنها هنوز کشف نشده‌است و تعدادي که کشف شده نيز زياد است، که در گذشته نيز به داشتن معدن غني مشهور بوده است، شيرواني (سياح قرن 11و 12 هجري) مي نويسد:« معدن فلزات نفيس و گياهان کمياب در آن ديار بسيار ميباشد »108
که به مهمترين آنها اشاره مي‌شود.
1.معدن بزرگ آجه گگ باميان در کوتلي به همين نام قرار دارد که جزء معادن مهم آسياي مرکزي محسوب ميشود و حدود 80در صد آهن دارد. بر اساس آمارهاي موجود، اين معدن نزديک به دو ميليارد تن آهن را در خود جا داده است.109
2.ذغال سنگ خشک‎چه کرمان در ولسوالي پنجاب110
3. ذغال سنگ در ولسوالي يکاولنگ111
4. ذغال سنگ ولسوالي سيغان (در مناطق سنگ کاريز، خواجه گنج بيگل و کوشک)112
5.معدن سرب روستاي گنده کوتل(گردنه) نورکه در منطقه سياه دره يکاولنگ113
6.معدن گچ کرمان پنجاب در قريه بارشتوگگ114
7.معدن نمک در سياه دره يکاولنگ115
8.معدن گچ در منطقه مهر و تره پس پنجاب116
ه . جغرافياي سياسي باميان
بنابر اساطير باميان بناکرده قوم عاد است.117 بنابر اين گزارش اسطوره اي، باني باميان فردي از اقوام سامي است. پيدا است که اين اسطوره در دوره اسلامي و پس از گسترش حاکميت مسلمانان سامي نژاد در شرق، ساخته و يافته شده است. ولي تاريخ باميان به اوايل دوران کوشانيان يعني قرن اول ميلادي باز ميگردد که آيين بودا را تا نواحي شمالي هندوکش گسترش داد118.
وضعيت سياسي باميان به عنوان بخشي از آيالات شرقي نجد ايران، عمدتاً تابع دولت هاي بزرگ حاکم بر نجد ايران بوده است، چه در دوران اسطوره‌اي نظير دوران پيشداديان و کيانيان و چه در دوران نارنجي، عصر مادها(550-720ق م) که احتمالاً قلمرو آنان از عصر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد ماوراءالنهر، سلسله مراتب، ساختار قدرت، راحه الصدور Next Entries منبع پایان نامه درمورد افغانستان، آداب و رسوم