منبع پایان نامه درمورد رفتار شهروندی، رفتار شهروندی سازمانی، نوع دوستی، وظیفه شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

کاهش مستمر تعداد کارکنان، وکوچک سازی به منظور وفق پذیری با تحولات و تمایل برای ظهور و ترویج بیشتر تلاش های سازمان است.و چهارمین عامل این است که خدمت رسانی به مشتریان و رضایت ارباب رجوع به طور فزاینده ای مورد تاکید قرار می گیرد. به طور کلی رفتار شهروندی به کارایی و اثر بخشی سازمانها از طریق تحولات منابع ، نوآوری ها و وفق پذیری کمک می کند. رفتار شهروندی سازمانی فواید زیادی دارد و به طور کلی هم به سازمان هم به کارکنان براساس رویکردهای متنوع منفعت می رساند رفتار شهروندی سازمانی موجب گرد آمدن گروهی از کارکنان می شود که متعهد هستند. جین (1998) معتقد است رفتارشهروندی سازمانی موجب کاهش ترک خدمت و غیبت کارکنان می شود. زیراکارکنانی که به سازمان متعهد هستند به مدت طولانی در سازمان باقی می مانند، و رفتار آنها نیز به نوبه خود به ارتقا رفتار شهروندی سازمانی منجر می شود(کوپمن ،2001).
به طور خلاصه، زمینه نظری گویای دو نوع انگیزه اصلی در رفتار شهروندی سازمانی است:
نگرش های کارکنان در محیط کار،
ویژگی های شخصیتی کارکنان(کاسترو،آرمایو وریوز،2004،ص29).
2-5-2انواع و ابعاد و رفتار شهروندی سازمانی :
با وجود علاقه فروان به تحقیق درموردرفتار شهروندی سازمانی ، هنوز ابعاد آن به طور کامل شناخته نشده است. نکته مهم در ارتباط با ابعاد رفتار شهروندی سازمانی این است که آیا این پدیده یک سازه مکنون(پنهان) با ابعاد (مختلف)است که هریک ازاین ابعاد مظهر و نماد رفتار شهروندی سازمانی بوده و به این ترتیب می بایست یک پیکان جهت دار نشان دهنده رابطه علیت باشد از رفتار شهروندی سازمانی به هریک از این ابعاد کشیده شود و یا اینکه این پدیده یک سازه متراکم (جمع شده) می باشد که به عنوان تابع ریاضی از ابعاد مختلف درنظر گرفته می شود و پیکان علی نیز از ابعاد رفتارهای شهروندی سازمانی به سمت این پدیده کشیده می شود. درتحقیقی توسط لپین،ارز. جانسون(2002) ثابت شد که رفتار شهروندی سازمانی به عنوان یک سازه مکنون بود.که پیکان علیت از آن به سمت ابعاد آن کشیده می شد. به هر ترتیب مطالعات متنوعی پیرامون شناسایی ابعاد این پدیده انجام شده است که در ادامه به تعدادی از آنها اشاره می نماییم. اولین مطالعه پیرامون رفتار شهروندی سازمانی توسط اسمیت، ارگان و نیر در سال 1983 با تکنیک تجزیه وتحلیل عاملی بر روی شانرده معیار رفتار شهروندی سازمانی صورت پذیرفت. نتیجه این مطالعات حکایت از این داشت که تمامی این شانرده معیار در قالب دو بعد «نوع دوستی یا فداکاری» و« پذیرش (اجابت)عمومی» که بیشتر با عناوین «وظیفه شناسی»و«وجدان» قابل تفکیک می باشند.
در مطالعه ای که توسط پادساکوف، ویلیامز و تودور در سال 1986 انجام گرفت سه بعد برای توصیف رفتار شهروندی سازمانی شناسایی گردید که این سه بعد عبارت اند از نوع دوستی، وجدان کاری(وظیفه شناسی) غیرشخصی وحضور (ارگان، کانووسکی،1989).
پس از ویلیام و اندرسون(1991)، به ساختاری بدیع و دو بعدی، شامل «رفتار شهروندی سازمانی درجهت مزیت بخشی به افراد سازمانی». «رفتار شهروندی سازمانی در جهت مزیت بخشی به سازمان»دست یافتند (زین آبادی و همکاران،1387). اسپکتو و فوکوس،2002)رفتار شهروندی را به دو طبقه تقسیم بندی کرده اند:
1) تسهیل بین فردی: شامل رفتارهای بین فردی هدفمند است که به موقعیت کلی سازمان کمک کرده و در عین حال در برگیرنده مجموعه ای از فعالیتهای سنجیده و منطقی است که بهبود روحیه و تشویق همکاران، بر داشتن موانع برای ادای وظایف و کمک کردن به همکاران جهت اجرای وظایف شغلی شان تاکید می کند.
تسهیل بین فردی شامل موارد زیر است:
الف)تحسین همکاران هنگام کسب موفقیت
ب)حمایت و روحیه دادن به همکارانی که دارای مشکلات شخصی هستند
ج)بیان جملات مثبت درمورد کارکنانی که احساس خوب نسبت به خود و دیگران دارند؛
د)گفتگو با همکاران
ه)عادلانه رفتار کردن
2) ازخود گذشتگی شغلی: از خود گذشتگی شغلی شامل رفتارهای منضبط مانند: دنبال کردن قوانین، سخت کارکردن و خلاقیت برای حل مشکلات کاری می باشد. ازخودگذشتگی مبنای انگیزش عملکرد شغلی است که کارمندان را تشویق می نماید کارهایی را انجام دهند که به نفع سازمان است شامل مواردی هم چون جزئیات مهم، تمرین نظم و خویشتن داری شخصی و خلاقیت برای حل مشکلات کاری است(غلام حسینی، بجانی وملکی نیا، 1389).
گراهام (1989) ابعاد رفتار شهزوندی سازمانی شامل چهار بعد می داند:
کمکهای بین فردی107: بر کمک همکاران در صورت نیاز تاکید دارد
ابتکار عمل بین فردی108: براعمال تلاش در جهت ارائه پیش نهادهایی که باعث بهبود عملیات سازمان می شود دلالت دارد
مجاهدت بین فردی109: بر انجام فعالیتای فراتر از سطح وظیفه دلالت دارد
و فاداری مشتاقانه110: برفعالیتهای دلالت دارد که به منظور معرفی چهره مثبت سازمان به بیرون از سازمان است (پادساکوف و همکاران ،2000).
گراهام111(1991) با به کار بردن دیدگاه نظری خود که مبتنی بر فلسفه سیاسی و تئوری مدرن علوم سیاسی بود، مطرح می کند که ما سه نوع رفتار شهروندی سازمانی داریم.
1-اﻃﺎﻋﺖ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ112: اﯾﻦ واژه ﺗﻮﺻﯿﻒ ﮐﻨﻨﺪه رﻓﺘﺎرﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺿﺮورت و ﻣﻄﻠﻮﺑﯿﺖ آﻧﻬﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻌﻘﻮﻟﯽ از ﻧﻈﻢ و ﻣﻘﺮرات ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ. ﺷﺎﺧﺼﻬﺎي اﻃﺎﻋﺖ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ رﻓﺘﺎرﻫﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ اﺣﺘﺮام ﺑﻪ قوانین سازمانی، اﻧﺠﺎم وﻇﺎﯾﻒ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ و اﻧﺠﺎم دادن ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺘﻬﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ .
2- وفاداری113:میل کارکنان به فداکاری و قربانی شدن منافع شخصی در راه منافع سازمانی و حمایت و دفاع از سازمان را توضیح می دهد.
3-«مشارکت114» میل کارکنان به در گیر شدن فعال در ابعاد زندگی سازمانی را توصیف می کند. در کار تجربی ون داین،گراهام ودنیش115(1994) نشان داده شده است که مشارکت به طور واقعی سه شکل دارد.
الف) مشارکت اجتماعی116: درگیر کردن فعال کارکنان در امور شرکت و مشارکت در فعالیتهای اجتماعی در سازمان را توصیف می کند( مثل حضور در جلسات غیر اجباری و محترم شمردن مسائل سازمانی و پا به پای آن حرکت کردن).
ب)مشارکت حمایتی117 : میل کارکنان به بحث برانگیز بودن برای بهبود سازمان به وسیله پیشنهاد دادن، ابداع و تشویق کارکنان به بیان آزادانه عقاید شان را توصیف می کند.
ج) مشارکت عمل( وظیفه ای)118: مشارکت کارکنان که فراتر از استانداردهای مورد نیاز کاری است، توصیف می کند( به عنوان مثال قبول کردن داوطلبانه تکالیف اضافی،کارکردن تا دیر وقت برای اتمام پروژه های مهم و….) ( زارع ،1383). در مطالعهای دیگر توسط ون داین گراهام و دینش در سال 1994، مفهوم رفتار شهروندی سازمانی از نقطه نظر فلسفه سیاسیت مورد بررسی قرار گرفت و نتیجه آن شد که این پدیده تحت عنوان رفتار شهروندی مدنی معرفی گردد. مطالعات این سه صاحب نظر بر روی عوامل این پدیده منجر به این امر شد که مسئولیتهای شهروندی مدنی شامل اطاعت (تبعیت)سازمانی، وفاداری سازمانی و مشارکت سازمانی می باشد. باید اشاره داشت که معیار های سنجش اطاعت سازمانی در این مطالعه مطابق با معیارهای سنجش وجدان کاری مطالعه اسمیت،ارگان و نیر (1983) می باشد. امامعیارهای دو بعد وفاداری و مشارکت سازمانی توسط صاحب نطران همین پژوهش شناسایی گردیدند.
کرنودل119در جدیدترین مطالعه خود پیرامون رفتار شهروندی سازمانی بر عملکرد سازمانی، هفت بعد را به عنوان نمادهای اصلی این پدیده مد نظر قرار دادند. این ابعاد عبارت اند از: پذیرش اجتماعی، روحیه جوانمردی، وفاداری سازمانی، ابتکارات فردی، فضیلت مدنی، رفتارهای کمک کننده وتوسعه شغلی(کرنودل،2007). بولینو تورنلی(2003)، مولفه ای زیر را به عنوان شاخصهای رفتار شهروندی سازمانی معرفی کردند که عبارت انداز: وفاداری، وطیفه شناسی، مشارکت اجتماعی- حمایتی – وظیفه ای و مدنی، توجه ( ادب)و احترام، نوع دوستی و تحمل پذیری ( روحیه جوانمردی).
لامبرت120(2000)نیز علائم رفتار شهروندی سازمانی را در سه طبقه قرار می دهد:
طبقه اول: فرمانداری که شامل احترام به ساختارها و فرایندها به طورمرتب می شود این طبقه از نظر لامبرت بعد وظیفه شناسی ارگان را در خود جای می دهد.
طبقه دوم : وفاداری و توسعه فعالیتها که شامل ارائه خدمات مطلوب ، مهربانی و جوانمردی را در بر می گیرد.
طبقه سوم: مشارکت و مسئولیت پذیری که شامل خود کنترلی تحت قوانین و مقررات است ابعاد نوع دوستی و خوش رویی در این طبقه جای می گیرد.
بورمن و همکاران(2001)، به طور خاص برای تبیین عملکرد شهروندی سازمانی الگوی چند بعدی ارائه می نماید که این ابعاد عبارت اند از :
1- پشتکار با شوق و تلاش فوق العاده که برای تکمیل فعالیتهای کاری موفقیت آمیز ضروری است؛
2- داوطلب شدن برای انجام فعالیتهای کاری که به صورت رسمی، بخشی از وظیفه کاری افراد نیست؛
3- مساعدت و همکاری با دیگران
4- پیروی از مقررات و رویه های سازمانی
در مطالعه بورمن و کلمن121(2000)، سه مولفه اصلی رفتار شهروندی سازمانی استخراج شده که عبارت اند از:
1- عملکرد شهروندی میان فردی122: به رفتارهای گفته می شود که از اعضای سازمان حمایت و به آنها کمک می کند و با تلاشهای همکارانه و تسهیل گرایانه، که فراتر از انتظارات است، توانمندی های آنهارا توسعه و بهبود می بخشد.
2- عملکرد شهروندی سازمانی123:رفتارهای که نشان دهنده تعهد به سازمان از طریق مواردی هم چون تابعیت، وفاداری و پیروی از قوانین سازمانی است.
3- عملکرد شهروندی شغلی124: به تلاشهای و فراتر از الزامات شغل گفته می شود( غلام حسینی،بجانی و ملکی نیا،1389).
فارح و همکارانش در سال 1997مولفه های رفتار شهروندی سازمانی را با توجه به شرایط فرهنگی کشور چین در قالب موارد زیر مورد بررسی قراردادند
1- آداب اجتماعی ( فضیلت مدنی)،
2- نوع دوستی،
2- وجدان کاری،
3- هماهنگی متقابل شخصی،
4- محافظت از منابع سازمانی(مارکوزی و زین آبادی،2004،صص28و29).
نته میر125 (1997)ابعادی را برای رفتار شهروندی سازمانی ارائه می کند که عبارت اند از:
1- نوع دوستی،
3- وجدان،
4- جوانمردی،
5- آداب اجتماعی(فضیلت مدنی) (کاسترو و آرمایووریوز،2004،صص29-30).
لیوما مارکوزی126رفتار شهروندی سازمانی را به دو نوع تقسیم می کند:
1- ﯾﺎری و ﮐﻤﮏ ﻣﺜﺒﺖ و ﻓﻌﺎل
2- اﺟﺘﻨﺎب از رﻓﺘﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﮑﺎران و ﺳﺎزﻣﺎن ﻓﺮد ﻟﻄﻤﻪ وارد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ(مقیمی ،1384)
پادساکوف و همکاران(2000)با بررسی و کاوش پیرامون این مفهوم، حدود سه نوع رفتار متفاوت به طور دائم بالقوه شناسایی شده است که تحقیقات نشان داده اند بین این مفاهیم هم پوشانی زیادی وجود دارد و می توان آنها را در هفت طبقه جای داد.
رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻛﻤﻜﻲ127
ﺷﻜﻞ ﻣﻬﻤﻲ از رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺷﻬﺮوﻧﺪي ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻋﻤـﻼ ﻣـﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ ﻫـﺮ ﻓﺮدي ﻛﻪ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻛﺎرﻛﺮده واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ. از ﻟﺤﺎظ ﻣﻔﻬـﻮﻣﻲ رﻓﺘﺎرﻫـﺎي ﻛﻤﻜـﻲ، ﺑـﻪ ﻣﻌﻨـﺎي ﻛﻤﻚ ﻫﺎي داوﻃﻠﺒﺎﻧﻪ ﻧﺴﺒﺖ و یا ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮي از اتفاق افتادن مشکلات مربوط به کار است، قسمت اول تعریف(کمک به دیگران در رابطه مربوط به کار) شامل سه بعد ﻧﻮع دوﺳﺘﻲ، ﻣﻴﺎﻧﺠﻲﮔﺮي و ﺗﺸـﻮﻳﻖ است که به وسیله ارگان (1988) بیان شد. مفهوم کمکهای بین فردی گراهام(1989)، رفتار شهروندی سازمانی درسطح فردی128 ویلیامز و اندرسون129(1991)، مفهوم تسهیل بین فردی ون اسکاتر و موتوویدلو130 (1986)و مفهوم کمک به دیگران جرج و بریف (1992)، جرج و جونز131(1997) همگی بیانگر این دسته از رفتارها هستند قسمت دوم این تعریف،کمک به دیگران در قالب جلوگیری از ایجادمشکلات کاری برای همکاران(احترام) را تبیین می کند( ارگان ،1990: 96).
ﻧﻮع دوﺳﺘﻲ: رﻓﺘﺎرﻫﺎي اﺧﺘﻴﺎري ازﺟﺎﻧﺐ ﻛﺎرﻣﻨﺪان ﺑﺮاي ﻛﻤﻚ ﺑﻪ اﻓﺮادي ﻛـﻪ درﮔﻴـﺮ ﻣﺸـﻜﻼت ﻛﺎري ﻫﺴﺘﻨﺪ.
ﻣﻴﺎﻧﺠﻲﮔﺮي132: زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪﻛﻪ ﺗﻌﺎرض ﺑﺎﻋﺚ ﺟﻨﮓ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻴﻦ دو ﻳﺎ ﺑﻴﺶ- ﺗﺮ اﻓﺮاد ﮔﺮوه ﺷﻮد ﻓﺮد ﻣﻴﺎﻧﺠﻲﮔﺮ ﺑﺮاي رﻓﻊ ﺗﻌﺎرﺿﺎت ﮔﺎم ﺑﺮ ﻣﻲ دارد و ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺎرﺿﺎت را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از آﺑﺮورﻳﺰي ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻏﻴﺮ ﺷﺨﺼﻲ را ﻫـﻢ درنظر می گیرد(پادساکوف،1994: 355).
تشویق: ﺗﺠﻠﻴﻞ از ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد رفتار شهروندی، رفتار شهروندی سازمانی، اثربخشی سازمانی، عملکرد شغلی Next Entries منبع پایان نامه درمورد رفتار شهروندی، رفتار شهروندی سازمانی، رهبری تحول آفرین، حمایت سازمانی