منبع پایان نامه درمورد خلفای عباسی، امام حسن (ع)، امر به معروف، پیامبر (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

نظر مي رسد در مورد مواضع امامان صادقين(علیهما السلام) در ارتباط با قيام های مذکور،به طور جامع،مستقل و علمی كاري انجام نشده باشد،گر چه ممكن است در حواشي موضوعاتي خاص،اشاراتي نيز به اين موضوع شده باشد،اما با وجود این،چنین گريزهاي حاشيه اي هيچ گاه نتوانسته است حق مطلب را ادا و تصويري جامع و کاملی را به مخاطب ارائه دهد.لذا با توجه به اینکه دیدگاه های متفاوت و بعضاً دور از واقعیت، از سوی برخی از صاحب نظران و مورخان بویژه مستشرقان وصاحبان گرایشات مذهبی خاص، بیان گردیده و همین امر باعث تحریف تدریجی سیره ائمه اطهار (علیهما السلام) در اذهان عمومی، حتی برخی از شیعیان دوازده امامی شد. لذا ضرورت دارد به طرح و بررسی مجدد این موضوع، با توجه به مستندات و شواهد تاریخی، و در یک رویکردی منصفانه پرداخته شود.

1-1-2- هدف تحقيق
هدف اين تحقيق، بررسي و تحليل جامع و هدفمند مواضع و رويكرد امامان ششم و هفتم امام جعفرصادق و امام موسی کاظم(ع)، با در نظر گرفتن همه شرايط سياسي-اجتماعي…آن عصر جامعه ي اسلامي،در ارتباط با مهم ترين قيام علوي است، كه در دوران امامت آن دو امام به وقوع پيوست.
1-1-3- پيشينه‌ی تحقيق
با توجه به اهميت و حساسيت موضوع،پژوهش و تحقيقات متعددي در زمينه ی بخش اول موضوع ( قيام هاي علويان)، صورت پذيرفته است. اما در مورد قسمت دوم و اصلي، يعني مواضع ائمه(ع)، بيشتر كارهاي انجام شده، به شكل پراكنده و حاشيه اي به نظر مي آيند. در هر حال، تحقيقات انجام شده در اين زمينه را مي توان به طور كلي به دو بخش اصلي دسته بندي كرد: الف) پژوهش هايي كه توسط پژوهشگران عرب زبان انجام و منتشر شده است.ب) تحقيقاتي كه توسط پژوهشگران و مورخان فارسي زبان و غالباً ايراني منتشر گرديده است.
به نظر مي رسد كه مهم ترين آثاري كه در گروه نخست قرار مي گيرد عبارت است از :
1- شيعه و زمام داران خود سر: محمد جواد مغنيه،ترجمه ي مصطفي زماني2-امامان شيعه و جنبش هاي مكتبي: محمد تقي مدرسي، ترجمه ي حميدرضا آژير 3-امام جعفر صادق(ع) :محمد ابو زهره، ترجمه ي ناصر طباطبايي4-زندگاني تحليلي پيشوايان ما:عادل اديب،ترجمه اسدالله مبشري.
اما پژوهشهاي فارسي زبانان:1-قيام سادات علوي:علي اكبر تشيد2-سيره پيشوايان:مهدي پيشوايي3-ماهيت قيام شهيد فخ:ابوفاضل رضوي اردكاني 4-شخصیت و قيام زيد بن علي: ابوفاضل رضوي 5-قيام هاي شيعه در عصر عباسي:محمد كاظمی پوران 6-جنبش حسنيان:محمد حسن الهي زاده.
همچنين، يك سری مقالات تحقيقي-پژوهشي با همان ويژگي های بالا، در اين زمينه منتشر شده است كه مي توان به:1- « قيام هاي شيعي در دوره اول عباسي » نوشته بهزاد ابوالحسني 2-« تطور انديشه ارجاء از مرجئه نخستین تا مرجئه خالص » از علي غلامي دهقیاشاره کرد.
بنابر آنچه نوشته شد، پژوهش مستقلي كه به طور ويژه به اين موضوع پرداخته باشد، نیست. لذااين تحقيق ضمن استفاده از دستاوردهاي پژوهش هاي پيشين، مي كوشد با بررسي زمينه ها و شرايط تاريخي آن عصر، تصويري جامع، تحقيقي و در حد امکان اقناء كننده، از موضوع را ارائه دهد.

1-1-4- روش تحقيق
با توجه به ماهيت موضوع، روش تحقيق در اين پژوهش، تاریخی–تحليلي خواهد بود. به شكلي كه ابتدا هر قسمت به طور مشخص توصيف و سپس ابعاد آن مورد نقد و بررسي قرار خواهد گرفت . بديهي است، كه روش گردآوري اطلاعات خام در اين پژوهش كتابخانه اي مي باشد، بدين ترتيب كه ابتدا منابع اصلي و سپس پژوهش هاي انجام شده مورد مطالعه و سپس از آن ها فيش برداري مي شود، بعد از آن فيش ها را بر اساس موضوعات خاصي كه قبلاً فهرست بندي شده اند، به دسته ها و زير دسته ها ي متعددي تقسيم بندي مي شوند، آنگاه درجه اعتبار، تشابهات و … آن ها مورد بررسي و سپس موارد باقي مانده، مورد نقد و تحليل قرار مي گيرند و سرانجام حاصل كار در چهارچوبي مشخص وتدوین می شود.

1-1-5- سؤالات تحقيق
در اين پژوهش سعي مي شود به سؤالات زير پاسخ داده شود:
1. اوضاع سياسي، اجتماعي، مذهبي و فكري جامعه اسلامي، همزمان با امامت صادقين (ع) چگونه بود؟
2.مهم ترين قيام هاي علويان و دلايل شكل گيري آن ها،در عصر امامت صادقین(ع)چه بود؟
3.مواضع و رويكردهاي امامين صادقين(ع) در ارتباط با قيام هاي علويان در عصر ايشان،چگونه و بر چه اصولي استوار بود؟
4.چگونه و بر اساس كدام شواهد، مي توان پي برد كه قيام هاي علويان در عصر امام جعفر صادق وامام موسی کاظم (علیهما السلام) در تعارض سيره و روش سياسي-اجتماعي ايشان نبوده است؟

1-1-6- فرضیاتتحقيق
1. چنين به نظر مي رسد كه اوضاع و شرايط سياسي –اجتماعي و …جامعه ي اسلامي و مسلمانان در عصر صادقين و بطور کلی پيش از آن،در يكي از بحراني ترين مقاطع پس از وفات پيامبر(ص) قرار داشت. زیرا، علاوه بر فشارها و آزارهاي خلفاي وقت، فرقه ها و گروه هاي انحرافي متعددي وحدت و آرامش جامعه اسلامي را به شدت به چالش كشانيده بودند.
2.قيام هاي زيدبن علي،يحيي بن زيد، محمد بن عبدالله ( نفس زكيه)،ابراهيم بن عبدالله، حسين بن علي(شهید فخ)ويحيي بن عبدالله از مهم ترين قيام هاي اين دوره بودند. به نظر مي رسد كه ظلم و ستم و رفتارهاي تبعيض آميز و ناصواب خلفا وقت، اقامه امر به معروف و نهي از منكر،زمينه ساز قيام های مذكور بود.
3.چنين به نظر مي رسد كه مواضع ائمه اطهار، به ويژه امامان صادقين (ع) در رابطه با جنبش هايي كه با هدف برپايي امر به معروف و نهي از منكر،مبارزه و مقابله با سياست هاي ناصواب خلفاء صورت پذيرفت، حمايت و تاييد اصولي آن ها بود.
4.بر اساس برخي از شواهد تاريخي و روايي، بيشتر قيام هاي علويان،عصر صادقين با اطلاع و تا حدودي رضايت ائمه اطهار (ع) انجام شد، حتي آن امامان به جز در مواردي اندك، تلويحاً آنان را تأييد و براي پيروزيشان دعا كردند.

1-2- تعاریف مفهومی

1-2-1- تقیه
از ماده ” وَقْی ” است. مثل تقوا که از ماده وَقی است . تقیه یعنی، مستور داشتن اعتقاد باطنی و کتمان در برابر مخالفان به خاطر اجتناب از زیان های دینی و دنیوی. یا به تعبیری دیگر یک نوع تاکتیک معقول در مبارزه با دشمن،برای حفظ بهتر و بیشتر نیروها. تقیه از ویژگی های اعتقادی مذهب تشیع است و پیروان این مذهب، به جهت فشارهای حکام وقت همیشه به آن نیازمند بودند. البته تقیه اقسامی دارد، از جمله: تقیه واجب، تقیه مستحب، تقیه مباح، تقیه مکروه و تقیه حرام.

1-2-2- حسنیان
به فرزندان و اخلاف امام حسن (ع)، برای باز شناسی از فرزندان امام حسین (حسینیان)، اطلاق می گردید. نسب حسنیان به حسن بن حسن برمی گردید. از لحاظ تاریخی این اصطلاح بیشتر برای فرزندان حسن بن حسن (ع) به کار برده می شد، زیرا در حوادث و رویدادهای تاریخی و سیاسی قرون نخستین هـ. ق، صاحب نقش بوده و دست به قیام‌هایی زدند.

1-2-3- فخ
ام سرزمین و بیابانی در یک فرسنگی (6 کیلومتری) مکه، که فاجعه عظیم و خونین شهادت حسین بن علی از نوادگان امام حسن (ع) و یارانش در سال 169 هـ.ق به دست هادی عباسی در آن جا به وقوع پیوست . به همین جهت، حسین بن علی در تاریخ به «شهید فخ» شهرت یافته است. روایات متعددی از سوی ائمه (علیه السلام) مبنی بر تلخی و ناگواری فاجعه فخ رسیده است.

1-2-4- عباسیان
این واژه از لحاظ تاریخی، به فرزندان عباس بن عبدالمطلب و عمدتاً به خلفای عباسی که از سال 132 تا 656 ه.ق در رأس خلافت مسلمانان قرار داشتند، اطلاق می شود. اینان فرزندان عبدالله بن عباس بودند. وی از مفسران و قرآن شناسان عهد خلفای راشدین محسوب می شد و در بیشتر موارد با خلفا،از جمله حضرت علی (ع) همراهی نمود. بعدها فرزندان او از جمله علی، محمد، ابراهیم و ابوالعباس عبدالله بتدریج وارد عرصه های سیاسی شدند و نهایتاً در سال 132 هـ .ق با سقوط امویان، به خلافت مسلمانان رسیدند.

1-2-5- علویان
این واژه به معنای اخص، منحصر در فرزندان حضرت فاطمه زهرا (ع) و امام علی (ع) یعنی (حسن، حسین و نوادگان ایشان) بود. از این رو سادات یا فاطمیان یا علویان نسل امام حسن(ع) را علویان حسنی و نسل امام حسین (ع) ار علویان حسینی، و به طور اخص فرزاندان امام موسی کاظم (ع) را علویان موسوی می نامند.

1-3- بررسی ونقد منابع و مآخذ

همانطور که می دانیم شرط صحت و علمی بودن هر پژوهش و تحقیقی، شناخت و استفاده از منابع و مآخذ آن پژوهش می باشد که بتواند محقق را در پاسخ گویی به فرضیه هایش کمک و یاری دهد. بر این اساس و جهت دستیابی به نتایجی جامع و قابل اطمینان، منابع و مآخذ مورد استفاده در این پایان نامه را می توان بطور کلی به دو دسته :منابع «متقدم»یا «اصلی»و منابع «متاخر»یا «فرعی»تقسیم بندی کرد که هر کدام موارد متعددی را شامل می شود.

1-3-1- منابع متقدّم(اصلی):
1-تاریخ الرسل و الامم و الملوک :
نویسنده آن ابوجعفر محمدبن جریر طبری ( 224-310 ق ) و به صورت سالنگاری تالیف یافته است.طبری وقایع تاریخی از آغاز آفرینش تا سال 302 هـ.ق. را روایت کرده است. تاریخ او از همان ابتدا مقبولیت عام یافت، علت آن هم ذکر تفصیلی حوادث و استثناء بودن آن از این زاویه است.
روایات طبری بطور عمده در قالب حدیثی بیان شده، بدین ترتیب که ابتدا سند آورده، سپس متن خبر را بیان کرده است. همچنین در نقل روایت، نقل های مختلفی را از یک حادثه ذکر کرده است و این بدین جهت بوده که وی از بسیاری مکتوبات تاریخی رایج یا غیر رایج آن عصر را که در اختیار داشته، استفاده نموده است.
تاریخ طبری درباره قیام های شیعی دوره عباسی، بیشتر از دیگر منابع به ذکر حوادث آنها پرداخته است. ولی چون از علمای سنی مذهب است، رفتار خلفا با قیام کنندگان علوی را به صرف آن که خلفا جانشینان پیامبر (ص) بودن جایز می داند.وی عمده اخبار مربوط به فعالیت های سیاسی حسنیان علیه عباسیان را در ضمن بیان حوادث سال های 145 و 146 هـ .ق آورده است.در کتاب او اطلاعات مربوط به قیام های حسین بن علی (شهید فخ)، یحیی و ادریس کمتر به چشم می خورد. متن کامل تاریخ طبری با ترجمه ابوالقاسم پاینده در پانزده مجلّد توسط انتشارات اساطیر و در سال 1385 برای پنجمین بار منتشر شد.

2- تاریخ یعقوبی :
نویسنده آن احمد بن ابی یعقوب مشهور به ابن واضح، متوفی سال 284 ق است. گفته شده، یعقوبی به صورت سنتی گرایشات شیعی مذهب داشته است و در گوشه کنار مطالب کتابش نیز این گرایشات تا حدودی به چشم می خورد. شاید تمایلات شیعه امامیه ی او باعث شده تا در کتاب خود قیام زید بن علی را بسیار به اجمال بیان کند.
مطالب تاریخ یعقوبی، از ابتدای خلقت آغاز، و تا سال 259 ق ادامه می یابد. ظاهراً این کتاب قدیمی ترین تاریخ عمومی است. این اثر که در تمدن اسلامی نوشته و در اختیار است. دو اختلاف اساسی با تاریخ طبری دارد : 1- شیوه نگارش آن به صورت تاریخی است نه حدیثی 2– یعقوبی به جهت گرایشات شیعی در تدوین کتابش، برخلاف طبری، از قیام علویان بویژه سادات حسنی در مقابل خلفای عباسی دفاع کرده است.این کتاب با قلم محمد ابراهیم آیتی ترجمه و توسط موسسه انتشاراتی علمی و فرهنگی چاپ گردیده است.

3- مروج الذهب :
این اثر توسط، علی بن الحسین مسعودی، متوفی سال 346 هـ . ق نوشته شده است. مطالب این کتاب با مبحث پیدایش خلقت آغاز و سپس با ذکر حوادث مختلف، به توضیح و بیان تاریخ اسلام و پیامبر (ص) پرداخته و در نهایت با ذکر حوادث خلفای عباسی در سال 346 ق به پایان خود می رسد.
یکی از ویژگی های مهم کتاب، استفاده ای است که او برای تالیف اثرش از منابع گوناگون کرده است. در این کتاب، علاوه بر ذکر حوادث تاریخی، به مسائل فرهنگی، فرقه ای، کلامی و ادبی نیز پرداخته شده است. همچنین مانند تاریخ یعقوبی،در آن از قیام های علویان دفاع شده است، اما در ذکر اعداد و ارقام و ذکر اسامی، دقت تاریخ یعقوبی را ندارد.
4-مقاتل الطالبیین :
نویسنده آن ابوالفرج علی بن حسین اصفهانی، متوفی سال 356 ق است. نگاهی اجمالی به این اثر، گرایشات شیعی مولف را به خوبی نشان می دهد. با وجود این، احتمالاً تشیع وی از نوع شیعه زید

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد خلافت اموی، جامعه اسلامی، امر به معروف، استفاده ابزاری Next Entries منبع پایان نامه درمورد جامعه اسلامی، آیات و روایات، پیامبر (ص)، اجتماعی و فرهنگی