منبع پایان نامه درمورد توسعه کشاورزی، توسعه روستایی، توسعه روستا

دانلود پایان نامه ارشد

ناپایداری، راهبرد توسعه پایدار کشاورزی میتواند پاسخی مناسب برای حل مشکلات فعلی کشاورزان در این ارتباط باشد (Najafi, 2006) زیرا هدف از کشاورزی پایدار، ایجاد سیستمهای تولیدی کشاورزی بادوام، نظام یافته و انسانی است که تضادی با منافع زیستمحیطی و اقتصادی- اجتماعی ندارد و اساساً به ظرفیت حفظ باروری همراه با استمرار بقای منابع پایه تأکید دارد (Brower, 2004)، آن بیانگر نظامی است که در آن، هدف کشاورزی دستیابی به تولید و بازده کافی و سود خوب و رفاه جامعه با رعایت کمترین خسارت به محیطزیست است (Peson, 2000)، به طوری که به شیوهای پایا و بادوام، بهرهوری و عملکرد تولیدات کشاورزی بهبود یافته و کشاورزان بتوانند عرضه محصولات کشاورزی را هماهنگ با رشد جمعیت و رشد اقتصادی و با توجه به ملاحظات زیستمحیطی افزایش دهند (Zhou, 2008)، بنابراین در چارچوب پایداری نظام بهرهبرداری زراعی، لازم است، بهرهوری عوامل تولید حفظ و تداوم یافته و در نهایت توانایی نظام بهرهبرداری زراعی برای تداوم کارکرد در آینده نامحدود تضمین شود (Najafi, 2006).
عبدالهی نیز نظامهای بهرهبرداری کشاورزی را به عنوان کانون و محور کلیه فعالیتهای مربوط به توسعه بخش کشاورزی پایدار در ایران مطرح میکند و بیان میدارد که گذار از کشاورزی سنتی به کشاورزی امروزین و سودآور (دارای درآمد کافی) از طریق اصلاح و ایجاد و توسعه تشکلهای جدید و مناسب کشاورزی، جزو اصلیترین فعالیتهایی است که بیش از هر عامل دیگری میتواند در افزایش بهرهوری و ارتقای همه جانبه عملکرد، و به تبع آن توسعه پایدار بخش کشاورزی و نهایتاً توسعه متوازن جامعه روستایی موثر واقع شود (عبدالهی، 1377).
2-4- عوامل موثر در پراکندگی اراضی زراعی
در پراکنده بودن اراضی زراعی یک واحد بهرهبرداری عوامل مختلفی موثرند که عبارتاند از:
2-4-1- ارث
مسئله ارث که دارای ریشههای اجتماعی و مذهبی در جوامع روستایی است، از عوامل عمده تقطیع اراضی محسوب میشود، چرا که معمولاً بعد از فوت یا ازکارافتادگی زارع، زمین میان وارثات تقسیم میشود (تقوایی، 1376). این مسئله در کشورهای اسلامی و اروپای غربی بهعنوان عامل پراکندگی اراضی گزارش شده است (احمدی، 1382).
2-4-2- خرید و فروش
خرید و فروش قطعات زمین زراعی بین بهرهبرداران نیز از عواملی است که میتواند تقطیع بیش از پیش بهرهبرداریها را باعث شود. اما چنانچه با وضع مقرراتی بتوان خرید و فروش اراضی را در جهت تقویت تجمیع اراضی هدایت نمود، این عامل میتواند به یکی از راهکارها و سیاستهای بسیار موثر و در عین حال کمخرج در جهت یکپارچهسازی اراضی تبدیل گردد (احمدی، 1382).
2-4-3- عوامل محیطی و بومشناختی
اراضی زراعی در روستاها از نظر دوری و نزدیکی به جادههای ارتباطی، دسترسی به، آب، کیفیت خاک، شیب زمین، سیلگیر بودن، ارتفاع، مورفولوژی، توپوگرافی زمین، نوع اقلیم و غیره شرایط یکسانی ندارند و هر کدام از این عوامل به نوبه خود باعث پراکندگی و تقطیع اراضی زراعی در روستاها میگردند (تقوایی، 1376).
2-4-4- عوامل اجتماعی و فرهنگی
ساختار سنتی و مذهبی جوامع روستایی ایران و حاکمیت قوانین خاص همچون وقف، از جمله عوامل اجتماعی موثر در پراکندگی اراضی زراعی محسوب میشود. سنت و آداب فرهنگی، تحول در خانوادههای گسترده، و تغیر و تحول در شیوههای بهرهبرداری از زمین همچون اجارههای مالکانه، رشد جمعیت و عوامل متعدد دیگر، از جمله عوامل اجتماعی و فرهنگی موثر در پراکندگی اراضی هستند (نوروزیان، 1378).
2-4-5- عامل کالبدی
عوامل کالبدی و همچنین دخالتهای انسان در شکل طبیعی زمین (جاده، نهر و غیره)، در پراکندگی اراضی موثرند. بررسیها نشان میدهد که در فرانسه، هندوستان، ایرلند غربی و برخی مناطق ایران عوامل کالبدی همچون ریختشناسی، توپوگرافی زمین، نوع پوشش گیاهی زمین، کیفیت خاک، دسترسی به آب، تناوب و جابجایی محصولات برحسب اقلیم، فاصله مکانی اراضی از روستا، و شبکههای هیدورولوژی در تقطیع اراضی نقش دارند (احمدی، 1382). انواع کاربریهای اراضی با توجه به نوع جامعه از لحاظ رشد و توسعه، ساختار اقتصادی- اجتماعی، و زمان از عوامل عمده در پراکندگی اراضی محسوب میشوند. از جمله عوامل عمده مرتبط با کاربری میتوان به حصارکشی، تنوع سکونتگاههای روستایی، بهویژه نوع پراکندگی هستهای، پلها، کانالها، راهآهن، ایجاد صنایع و سایر تاسیسات، تغییر شیوه بهرهبرداری، خانهسازی و تغییر کاربری اراضی از زراعت به باغداری و غیره اشاره کرد که همگی در پراکندگی اراضی زراعی نقش عمدهای دارند (نوروزیان، 1378).

2-5- یکپارچهسازی اراضی
در بسیاری از مطالعات اقتصادی مدیریت مزرعه، ثابت شده است که چند پارچگی اراضی مانعی بزرگ و یکی از مشکلات عمده سر راه کشاورزی کارآمد اقتصادی است. این امر منجر به ضایعات اراضی، کارگر و نهادهها شده و عملا بسیاری از عملیات اصلاحی کشاورزی قابل اجرا نخواهد بود. در این حالت بخشهای قابل ملاحظهای از اراضی زارعان مصروف به ایجاد مرزبندیها، نهرهای آب و پیادهروها میشود (ممتازپور، 1374). علاوه برآن عواملی از قبیل انهار خاکی پرپیچ و خم طویل که کار انتقال آب به قطعات مختلف را بر عهده دارند، با شیب کم و یکنواخت و رویش علفهای هرز، باعث اتلاف آب شده و آبرسانی فاقد کارآیی لازم است. اما پراکنده بودن اراضی همیشه دارای عیب نبوده، زیرا وجود قطعات مختلف به موقعیت جغرافیایی گوناگون در یک روستا خصوصاً زمانی که که این قطعات چند کشتی باشد برای زارع مصونیت بیشتری در قبال حوادث طبیعی و اقتصادی ایجاد مینماید. با توجه به این که زمان و مراحل رشد محصولات با همدیگر متفاوت میباشد، زارع وقت و حقابه خود را به طوری تنظیم میکند که از آب و نیروی موجود تا حد امکان استفاده نماید و محصولات مختلف نیز داشته باشد. در این حالت درآمد ناخالص آنها در واحد سطح به میزان قابل ملاحظهای بیشتر از زمینهای بزرگتر میباشد (منتظر نجفآبادی، 1365).
2-5-1- یکپارچهسازی اراضی در جهان
طرح یکپارچهسازی چندین کشور اروپایی، زیر نظر و با کمکهای مالی (FAO) انجام پذیرفت (Hartingsen, 2006). در سال 2005، مسائل و مشکلات اراضی «اکراین» مورد توجه قرار گرفت. و برای توسعه روستایی گسترش بازار محصولات کشاورزی یکپارچهسازی اراضی در دستور کار قرار گرفت (Ashmidi and Halide, 2006). یکپارچهسازی اراضی در «کرواسی» قبل از سال 2000 و با هدف کمک به توسعه رقابت کشاورزی و توسعه مناطق روستایی آغاز گردید (Budanko penavic, 2006).
خصوصیسازی اراضی در «ارمنستان» که در سال 1991 آغاز گردید، بر اساس عدالت اجتماعی و ترکیب هردو پارامترهای کیفیت و زمین بود (Grigoryan, 2006). برنامه یکپارچهسازی اراضی در «بوسنی و هرزگوین» در نیمه دوم 1985-1981 آغاز گردید (Ljusa, 2006). اصلاحات ارضی در کشور «رومانی» با هدف تغییرات در ساختار مالکیت اراضی (از مالکیت تعاونی و دولتی به مالکیت خصوصی)، ساختار کشاورزی قطبی (مزارع بزرگ و کوچک) و پیدایش بازار اراضی زراعی بهوقوع پیوست (Blenesi and Rusa-senir, 2006). و در سال 2008 کارگاه منطقهای پروگر در مورد اجاره زمین و یکپارچهسازی بانکهای اراضی و ارزیابی اثرات آن بهوجود آمد (Frrokja and Gashi, 2000). در سال 89-1983 یکپارچهسازی اراضی در «کوزوو» انجام گرفت (Meha and Kadiri, 2006). طرح یکپارچهسازی اراضی «گرجستان»، در سال 98-1991 انجام پذیرفت (by: Tea Dabrundashvvili, 2006). «آلبانی» از اوایل دهه 1990، یکپارچهسازی اراضی را آغاز کرد (Sallaku, Shehu, 2004). سالاکو، نقش تحصیلات عالیه را برای توسعه روستایی و برنامهریزی یکپارچهسازی اراضی، امری ضروری قلمداد میکند (Sallaku, 2006). طرح یکپارچهسازی اراضی «استونی» درسال1991 آغاز گردید (Maasikamae, 2006). در اروپای غربی، «فرانسه» اولین کشوری است که برای تشکیل گروههای زراعی جمعی در سال 1963، قانونی را به تصویب و اجرا گذاشته است. «ایتالیا» نیز از جمله کشورهایی است، که مبادرت به تشکیل نوعی زراعت جمعی، در چهارچوب شرکتهای تعاونی و کاهش قطعات مزروعی، در سال 1938، کرده است. در سال 1963 در «مصر» برای خرید اراضی کوچک و پراکنده، زارعان مجبور شدند تا با تعویض قطعات خود موافقت نمایند. در ایالت «اوتارپراتش هند» نیز یکپارچهسازی اراضی در سال 1954 صورت پذیرفت (شیرزاد، 1386). در «کانادا» فرآیند یکپارچهسازی، پس از تصویب قانون بازسازی و توسعه کشاورزی، در سال 1960و قانون توسعه کشاورزی در سال 1965 مورد توجه قرار گرفت (هاشمی، 1369). در «ژاپن» نیز سازماندهی اراضی زراعی و تغییر ساختار کشاورزی از قرن هفدهم آغاز گردید (افتخاری، 1375).
2-5-2- یکپارچهسازی اراضی در ایران
بیشتر تحقیقات انجام شده در زمینه یکپارچهسازی اراضی زمینهای کشاورزی ایران بر موضوعاتی چون: علل پراکندگی، مقایسه زمینهای کشاورزی یکپارچه و پراکنده و . . . میباشد. رابطه پراکندگی اراضی کشاورزی، با کاربرد نهادههای مدرن (بخشوده و نجفی، 1377)، عوامل موثر در تقطیع اراضی کشاورزی و لزوم یکپارچگی زمینها، واحد بهرهبرداری (طالب، 1367)، شکل، تعدد و پراکندگی اراضی متعلق به هر زارع (شرفی، 1386)، تاثیر یکپارچهسازی اراضی بر تولید، در مناطق لنجان و فلاورجان استان اصفهان (توکلی و اکبریفرد، 1374)، گزارش مقدماتی شامل بررسی مشکلات اقتصادی- اجتماعی ناشی از پراکندگی در قالب واحد کشاورزی سنتی شهرستان سربند اراک (وثوقی و همکاران، 1364)، آثار پراکندگی اراضی زراعی کشاورزی بر بهرهوری اقتصادی آن (سهیلی، 1371)، یکپارچهسازی و کاهش پراکندگی اراضی، اولویت توسعه روستایی (حیدریپور، 1385)، پراکندگی اراضی زراعی در روستاهای تحت پوشش طرح توسعه کشاورزی حوزه آبریز هراز (بافکر و همکاران، 1366)، بررسی اثرات یکپارچهسازی اراضی زراعی بر توسعه کشاورزی استان کرمانشاه روستاهای دهستان حسنآباد بخش روانسر (خرمی، 1385)، مشکلات یکپارچهسازی اراضی کشاورزی و نقش روشهای ترویجی (مسیبی، 1371)، توسعه کشاورزی، مفاهیم، اصول، روش تحقیق، برنامهریزی در یکپارچهسازی اراضی کشاورزی (افتخاری، 1382)، مقایسه اقتصادی تولید برنج در اراضی یکپارچه و پراکنده دهستان سمسکنده شهرستان شهرستان ساری (حسنیمقدم، 1374)، کاربرد سیستم GIS در راستای توسعه روستایی (مورد یکپارچهسازی اراضی کشاورزی) (آصفی، 1382)، بررسی نگرش کشاورزان به طرح یکپارچهسازی در شالیزارهای مازندران (مطالعه موردی روستای گلیرود شهرستان جویبار) (آشکار، 1385) و . . . را مورد مطالعه قرار دادهاند. نگاهی به تاریخچه طرح تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری در ایران نشان میدهد که یکی از قدیمیترین آن (350 هکتار) در اراضی شالیزاری در سال 1349 توسط مهندسین مشاور نیپونکویی در شهرستان رشت تحت عنوان ایستگاه بررسیهای برنج و طرحی مشابه آن در شهرستان آمل در سطح 25 هکتار با همین نام اجرا گردیده است. در یک تعریف میتوان گفت، طرح تجهیز و نوسازی اراضی به مجموعه فعالیتهایی گفته میشود که به توسعه و بهبود وضعیت زیربنایی واحد مزرعه منجر میشود، این اقدامات شامل یکپارچهسازی اراضی، احداث شبکه فرعی آبیاری، شبکه زهکشی سطحی و در صورت لزوم زهکشی زیرزمینی، جادههای دسترسی، سرویس و راههای بین مزارع میباشد که با این اقدامات زیربنایی سهولت در فعالیت کشاورزی و زمینه تولید بیشتر محصول فرآهم میگردد (ابراهیمی و همکاران، 1389).

2-5-3-مراحل اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری

خیر

شکل 2-1
2-5-4- مزایای اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی
به طور کلي مزاياي تسطيح اراضي را مي‌توان در موارد زير خلاصه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد جهاد کشاورزی، اصلاحات ارضی، استان گیلان Next Entries منبع پایان نامه درمورد توسعه پاید، توسعه پایدار، کشاورزی پایدار