منبع پایان نامه درمورد ایده آلیسم، ذهن گرایی، پراگماتیسم، کانون توجه

دانلود پایان نامه ارشد

از رابرت بلیر، «مرثیه» از گری، و«مکاشفه هایی در میان مقابر» از جیمزهاردی نمونه های معروف این جریان بوده اند.(پور چافی،1388 :129)
8-1-4-2 افسون سخن:
«کلمه» تنها بیان کننده یک منظور ساده نیست بلکه برای خود ارزش و اهمیت خاصی دارد و باید متوجه مفهوم خیال انگیز و ارزش آهنگ آن بود اکنون بیش از هر چیزی باید در روابط کلمات با یکدیگر و هیجانها و خاطره هایی که هریک از آنها برمی انگیزد دقت کرد. در سال 1820 هنوز «کلمه» برده ای بیش نبود .مردم سال 1830 آن را آزاد ساختند و در سالهای بعد از آن مقام فرمانروائی یافت. توجه به ارزش کلمات مختلف، قاموس رمانتیک را غنی تر ساخت و اکتفاء به کلمات ساده و معینی که جزء اصول کار کلاسیک ها بود متروک گردید.
9-1-4-2 بازگشت به طبیعت:
همدلی با طبیعت و دیدن و باز نمودن احساسات و عواطف انسانی در آن یکی از شاخصه های اصلی آثار رمانتیک هاست. در این رویکرد، شاعر و نویسنده، آن احساس و عاطفه ای را مجسم می کند که خود دچارآن است، در زمان شور و شادی، طبیعت نیز همین خصوصیت را دارد و در زمان اندوه وافسردگی که احساس غالب در این دوره است، طبیعت نیز همین حالت را انعکاس می دهد. از همین روست که تشخیص یا شخصیت بخشی از ویژگی های سبکی اشعار رمانتیک محسوب می شود. (جعفری ،1378 :87 )یکی از دلایل گریز به طبیعت،نفرت از شهر و زندگی مدنی جدید و آداب و قواعد آن بود . روسو در جایی می گوید «بررخسار مردمان جز درنده خویی چیزی نمی بینم حال آنکه طبیعت همواره به روی من می خندد.» (همان ،89)
2-4-2 نحله های رمانتیک به ترتیب تاریخی:
1-2-4-2 رمانتیک های آلمان:
منشا رمانتیک به انگلستان باز می گردد، ولی شکل گیری این گرایش به صورت یک مکتب منسجم و مدون و دارای مبانی فکری و فلسفی خاص در آلمان شکل گرفته است. مکاتب رمانتیک اروپایی در دیگر کشورهای این قاره، به نحو آشکاری از آلمان تاثیر پذیرفته اند. (جعفری،1378 :220)رمانتیک های آلمان به دو نسل جداگانه تقسیم می شوند که به نام «رمانتیک های اولیه» و «رمانتیک های بزرگ» شناخته می شوند. دسته اخیر را گاه «رمانتیک های جوان» هم نامیده اند. رمانتیک های اولیه آلمان نخستین گروه رمانتیک اروپایی به شمار می روند و از سال1797 تا سالهای آغازین قرن نوزدهم فعالیت داشته اند. مرکز اصلی این گروه برای مدتی کوتاه شهر برلین بود، سپس در شهرکوچک و دانشگاهی ینا استقرار یافتند، و به همین خاطر به «رمانتیک های ینا» نیز معروف شدند. این گروه را در مرحله دوم فعالیتشان، در حدود سالهای 1810 تا 1820، غالبا «رمانتیک های هایدلبرگ» هم نامیده اند. علی رغم وجود برخی چهره ها و برخی عقاید مشترک، این دو نسل از بسیاری جهات، هم در خصو صیات و خصلتها و هم در تکیه و تاکیدی که برمسائل گوناگون دارند، با یگدیگر تفاوت و اختلاف دارند. بنابراین حتی در یک محدوده کوچک یک کشور و یک ملت نیز به دشواری می توان حکمی کلی در باب «رمانتیک ها» صادر کرد و آن را به همه آنها تعمیم داد. (فورست،1375 :66) برخلاف انگلیس، در آلمان رمانتیک های اولیه به یکپارچگی و انسجام خود به عنوان یک گروه توجه خاصی داشتند. هسته اصلی این گروه را برادران شلگل تشکیل می دادند: فردریش شلگل که فردی خلاق ولی آشفته و نا متعادل بود، و اوگوست ویلهلم شلگل که ذهن منظم و شیوه تفکر دقیقش او را قادر می ساخت که افکار و دیدگاههای برادرش را نیز برای دیگران بیان کند و به عنوان سخنگو و مفسر نظریه رمانتیک آلمان شناخته شود. (همان،67 )
گروه رمانتیک های اولیه از افراد به ظاهر ناهمگونی تشکیل شده است. بجز شلگل ها چندین شاعر از قبیل واکن رودر، تیک، نوالیس، در آن حضور دارند. شلایر ماخر به عنوان یک اندیشمند دینی، فلاسفه ای چون شلینگ و بادر و حتی فیزک دانی چون ریتر هم در این گروه عضویت دارند. این تجمع و هم پیوندی مغایرتی با فرد گرایی رمانتیک ندارد. آنان در پی این بودند تا از طریق همدلی و همراهی و فعالیت های گروهی به فردیت خود تحقق بخشند. در نظریه پردازی فلسفی این گروه نیزهمه چیز، از انواع ادبی گرفته تا فلسفه، مذهب و فیلولوژی، علم و سیاست، همه در هم ادغام می شوند. برادران شلگل در جستجوی عناصر رمانتیک و فرم های تازه و صحنه های نو، به ادبیات سایر ملل دیگ هم روی آوردند. چنانچه اوگوست ویلهلم آثار شکسپیر را ترجمه کرد و برادرش فردریش در باب زبان سانسکریت به تحقیق پرداخت و رساله ای در این باب منتشر کرد. (جعفری،1378 :222)
شاید در اشاره به رمانتیک فرانسه بتوان آن را به عنوان عصیان و شورش در برابر کلاسیسم معرفی کرد ولی، درآلمان چنین کلاسیسمی اصولا وجود ندارد؛ و در واقع رمانتیسم آلمان را باید ماهیتا اعتراض و عصیانی در مقابل خرد گرایی عصر روشنگری و پراگماتیسم و ماده گرایی دوران جدید به شمار آورد. برای اغلب رمانتیک های آلمان دیدگاه عقلانی ساده انگارانه عصر رنسانس و روشنگری در باب انسان و هستی جذابیتی نداشت. آنان از نو به رمز و رازهای ناگشوده هستی اذعان کردند و با تاکید بیش از حد برتخیل و نیز با اتکا به فلسفه ایده آلیسم آلمان کوشیدند تا نه تنها غنای سرشار و رمز و راز بی پایان جهان کهن را احیا کنند، بلکه از هر جهت برعمق وابهام و رازوارگی آن بیفزایند. بدین ترتیب در این عصر یکی از اوج ها و قله های استعلاگرایی و خیال ورزی خلاق پدید آمد که در تاریخ بشری نمونه دیگری ندارد. فلسفه استعلایی آلمان، زمینه فکری رمانتیسم آلمان را فراهم ساخت. مطابق این فلسفه تمامی ذوات و عوارض جهان موجودیت خود را از طریق بصیرت و شهود برخاسته از تخیل فردی انسان کسب می کنند و در حقیقت، انسان به هستی شکل و معنا می دهد و رمانتیک های آلمان با اتکا به همین ایده آلیسم و با نوعی بینش شهودی و عرفان شبه مذهبی و با استفاده از تخیل خلاق و مخصوصا تخیل خلاق افراد هنرمند، خواهان آن چیزی شدند که خود آن را «به شعر تبدیل کردن» جهان یا «شاعرانه کردن» آن نامیده اند. در این رویکرد ،اثر هنری همچون یک واسطه و میانجی است که با زبانی رمزی و نمادین، دریافت های شهودی هنرمند را از قلمرو متعالی ماوراء منعکس می کند. نوالیس می گوید: «شعر آن چیزی است که حقیقتا و مطلقا واقعیت دارد. این هسته فلسفه من است. سخن هرچه شاعرانه تر باشد بیشتر حقیقت دارد.»(همان،223 )
رمانتیک های اولیه دیدگاه های خود را از طریق انبوهی از نوشته های نظری ارائه کرده اند. این نوشته ها، از یک سو، چون در پی بیان و توضیح مسائل انتزاعی و متافیزیکی و ذهنی بی سابقه ای هستند، دچار ابهام و راز آلودگی اند، و از سوی دیگر زبان واصطلاحاتی را که بکار می برند خود موجب ابهام و رمزوارگی می شود و بر ابهام و عدم وضوح این نوشته ها می افزاید رمانتیک های اولیه آلمان حتی نقد و نظریه ادبی را نیز به عنوان ادبیات مطرح می کنند و داوری هنری را نیز نوعی اثر هنری می دانند بسیاری از اندیشه های آنان در قالب قطعه هایی کوتاه و موجز در آنتئوم، مجله خاص این گروه، انتشار می یافت که از سال 1798 تا 1800 در ینا منتشر می شد.
یکی از مشهور ترین نوشته های نظری فردریش شلگل، قطعه 116 مجله آنتئوم است و این قطعه، هم بیانگر راز آلودگی و ذهن مداری شگفت رمانتیک های آلمان است و هم نشان دهنده ابهام و غموضی که در آراء و دیدگاه های آنان وجود دارد. (همان،225) مهم ترین دستاورد اوگوست ویلهلم شلگل قرار دادن امر رمانتیک در مقابل امر کلاسیک است. همچنین دیدگاه های او در باره کلیت اثر هنری و ارگانیک بودن آن و پیوند شکل و محتوا اهمیت خاصی دارد و بعدتر کالریج تحت تاثیر همین آرا، نظریه مشهور خود را عرضه می کند. برادران شلگل در بررسی آثار ادب به محیطی که این آثار در آن به وجود آمده و نیز جایگاه آثار ادبی در مجموع جریان تاریخ توجهی خاص داشتند. دیدگاه های برادران شلگل از طریق کتاب درباره آلمان مادام دواستال در سراسر اروپا تاثیر نهاده است. (همان، 227) علی رغم وجود برخی چهره ها و و برخی عقاید و مفاهیم مشترک، رمانتیک های اولیه و نسل بعدی، یعنی رمانتیک های بزرگ از بسیاری از جهات باهم تفاوت دارند. چهر های شاخص این گروه که البته به اندازه رمانتیک های اولیه حالت جمعی و گروهی ندارند، عبارتند از: آرنیم، فوکه، هاینه، هوفمان، موریکه، روکرت، اولانت، کلایست، یاکوب کریم و ویلهلم گریم. رمانتیک های بزرگ که از حدود 1805 به تدریج جای رمانتیک های اولیه را می گیرند برخلاف رمانتیک های اولیه عمدتا به مباحث نظری توجه داشتند و فیلسوفان و جمال شناسان نهضت نوین به شمار می روند، بیشترشان شاعر و داستان نویس بودند. این نسل دوم رمانتیک ها بی آنکه رسما از برنامه پیشوایان اولیه خود سرپیچی کنند، به تدریج، از ایده آلیسم افراطی و ذهن گرایی بی حد و مرز رمانتیک های اولیه دور شدند و به مسائل و موضوعات عملی تر و واقع بینانه تر بازگشتند، وبه همین دلیل توانستند مهم تریم آثار خلاقانه ادبیات رمانتیک آلمان را در عرصه شعر غنایی و داستان پدیدآورند.
شعر همچنان در کانون توجه رمانتیک های نسل دوم نیز قرار داشت و شاعران بزرگی چون برناتو، آیخن دورف و موریکه از شاخص ترین چهره های شعر رمانتیک محسوب می شوند. در این دوره، در شیوه بیان شعر، به طنین موسیقیایی و خود جوشی اهمیت بسیاری داده می شود. رمانتیک های بزرگ با دوری از ذهن گرایی افراطی رمانتیک های اولیه، به موضوعات عام تری که در دوره پیش رمانتیسم نیز مطرح بودند توجه کردند: جادبه گذشته ها، شیفتگی به امر ساده، کند وکاو در امور خارق العاده و فوق طبیعی و… اما مهم ترین موضوع وگرایشی تازه ای که به این موارد افزودند عبارت است از نوعی گرایش ملی گرایانه نیرومند و نسبتا پایدار. به لحاظ اجتماعی، این دوره مقارن است با افول جلوه های آرمانی انقلاب فرانسه؛ اکنون دیگر فرانسه کشور رهایی بخش تلقی نمی شود، و تهدیدها و تهاجمات جنبه جهان گشایی دارد و در چنین شرایطی است که رمانتیک های آلمان به تدریج از آرمان همه جهانی بودن دور می شوند و به ناسیونالیسم و ملی گرایی رو می آورند. در همین دوره است که شلایرماخر نیز می کوشد تا کلیسا و روح مذهبی را با وطن پرستی و شوق ملی در هم آمیزد. تاثیر این گرایش ناسیونالیستی که با نوعی گرایش مسیحی همراه است در جنبه های مختلف ادبیات و فرهنگ این عصر آشکارا دیده می شود. رمانتیک ها ی بزرگ به طرز بی سابقه ای به تاریخ و علم زبان، منشا و تاثیرات مذاهب، سنت ها و افسانه های مردم، قرون وسطا مسیحی، قرون وسطی شهسواری و شوالیه ای، حقوق کهن و بناهای و آثار باستانی ژرمنی و … می پردازند. در همین دوره است که برادران گریم پژوهش های گسترده ای در تاریخ زبان آلمانی انجام می دهند و مجموعه ای از افسانه ها و ترانه های محلی جمع آوری می شود. ادبیات عامیانه برای رمانتیک های بزرگ بسیاراهمیت دارد و به نحوی که آن را سرمشق و الگوی خود قرار می دهند و در صدد برمی آیند تا سادگی لحن و بیان عامه مردم را از طریق نوعی هنر طبیعی و صمیمانه باز آفرینی کنند. ازهمین طریق بود که رمانتیسم توانست در میان مردم نفوذ کند و با توجه دادن توده های مردم به ریشه های ملی خود به تجدید حیات ملی آلمان کمک کند. (همان،228،229،230)
2-2-4-2 نحله رمانتیک انگلیس:
رمانتیسم در انگلستان فاقد یکپارچگی آلمان است و پراکندگی و تنوع خاصی در آن دیده می شود، به گونه ای که در ظاهر نمی توان آن را جنبش و نهضت، به معنی دقیق آن به شمار آورد. در انگلستان نه بیانیه ها و نشریات خاص رمانتیک ها را می بینیم و نه انجمن ها و گروه های منسجم رمانتیک را. آثار نظری رمانتیسم انگلیس، یعنی مقدمه ترانه های غنایی وردزورث، سیره ادبی کالریج و دفاع از شعر شلی پس از اشعاری نوشته شده اند که موضوع بحث و بررسی شان است. همین ویژگی ها موجب شده تا رمانتیسم انگلیس از نوعی خصلت فردگرایانه خاص خود برخوردار شود. برخی از منتقدان یکی از دلایل این امر را روحیات خاص انگلیسی ها و عدم دنبال روی شان از دیگران و میل به استقلال فردی دانسته اند. البته به دلایل و عوامل مهم تر و قانع کننده تری نیز در این باب توجه شده است: اوضاع اجتماعی و ادبی

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد نئوکلاسیسم، قرون وسطی، آثار ادبی، علل اجتماعی Next Entries منبع پایان نامه درمورد عصر مشروطه، میرزاده عشقی، دوره قاجار، ناسیونالیسم