منبع پایان نامه درمورد افغانستان، آداب و رسوم، خانواده گسترده، رسول اکرم (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

سال (727 م- 109 ه) كه زاير چينى هوى- تچاوHOUEI -TCHEAO از راه سى- يو (كابل) وارد فان ين (باميان) گرديد، درين وقت يكنفر هوHOU (تاجيك) درين شهر باستقلال حكم ميراند و لشكريان پياده و سوار قوى و فراوان داشت‏.517
ولي با توجه به زوال دين بودايي فرهنگ بودايي نيز رخت بربست و فرهنگ اسلامي جايگزين آن شد، اما در موارد ديگر فرهنگ مردم تغيييري نکرده است.
موارد زير در قسمت فرهنگ بررسي ميشود.
اعياد ومراسم
اعياد و مراسم عبارت از رفتارهاي دسته جمعي مردم که براي تجليل از رويدادهاي خاص يا اجراي مناسک و برنامه هاي مذهبي، قومي، يا ملي برگزار ميشود. آيينها و مراسم درهمه جوامع و اديان وجود دارد و به نظر مي‌رسد آيينها و مراسم، جلوه هاي عملي عقايد و باورهايند.
آداب و رسوم
آيين ها و روشهاي پسنديده فرهنگ ها را آداب و رسوم گويند.518در جامعه شناسي، آداب و رسوم را همان هنجارهايي دانستند که مردم در برابر شيوه‌هاي مرسوم انجام فعاليت هاي روزانه شان هوشيار ميسازند؛ کساني که خودشان را با آداب رسوم تطبيق ندهند، مورد تمسخر يا سرزنش قرار ميگيرند.519
آداب و رسوم جامعه شيعيان افغانستان و باميان از فرهنگ اسلامي برگرفته شده است، آنها خود را پاي بند به باورهاي و ارزشهاي اسلامي و شيعي ميدانند؛ عنعنات و رسم هاي ميان مردم باميان همانند شيعيان افغانستان است. در اين فصل نمادهاي مهم آداب و رسوم را بيان ميکنيم
1. جشن و شادي ها
الف)عيد فطر: نخستين روز شوال که همه مسلمانان جهان به نشانه موفقيت در انجام اعمال ماه مبارک رمضان با شور و شادي جشن ميگيرند. اين عيد به ميمنت پايان يافتن ماه مبارک رمضان و براي يک ماه روزه داري انجام ميشود. «از اين رو داراي تقدس و احترام بسياري است .»520 عيد فطر در افغانستان شکوه بسيار دارد و به اين مناسبت سه روز تعطيل رسمي است . شيعيان در شهرها جشن عيد فطر برگزار ميکنند؛ همچنين شيعيان روستاهاي اين عيد را با شکوه تمام برگزار ميکنند وبه ديد و بازديد يکديگر ميروند.521
ب) عيد قربان: اين عيد در روز دهم ذي الحجه الحرام با شکوه بي مانندي، ميان مسلمانان افغانستان ، به ويژه شيعيان برگزار ميشود. در اين روز مردم به ديد و بازديد يکديگر ميروند و عيد را تبريگ ميگويند.522
ج) عيد غدير خم: شيعيان افغانستان وباميان همانند ديگر شيعيان جهان اين روز را گرامي ميدارند. با توجه به گذشته تاريخي تشيع، اين عيد به صورت محدود در برخي مناطق شيعه نشين برگذار ميشود. شيعيان افغانستان در بسياري از ولادت ها ائمه معصوم (ع) جشن ميگيرند. آنها در مساجد و تکايا گرد مي‌آيند مداحان و واعظان در مدح و ثناي نبي اکرم (ص) و خاندان پاک آن حضرت به سخنراني و مديحه سرايي مي پردازند. مهم ترين مناسبت ها ي مذهبي که در برخي مناطق درميان شيعيان از آنهاتجليل ميشود، مبعث و ميلاد رسول اکرم (ص) و ميلاد امام علي(ع) و ميلاد فاطمه زهرا(س) وميلاد امام عصر(عج) و ميلاد ديگر ائمه است.523
د) نوروز: سر آغاز سال نو است. نوروز پايان سرد زمستان و آغاز زيبايي بهار را به همراه دارد . «بهار فصل احياي دوباره طبيعت است، و انسان که به محيط طبيعي خود وابسته است، دوست دارد شکوفايي دوباره طبيعت را جشن بگيرد.»524نوروز را در بسياري از جوامع جشن ميگيرند. نوروز در کشورهاي فارسي زبان (ايران، افغانستان، تاجيکستان) به منزله عيد باستاني است که، از گذشته دور تا به امروز، باشکوه تمام آنرا جشن ميگرند.
2-نهاد خانواده
خانواده يک گروه خويشاوندي است که دراجتماعي کردن فرزندان و برآوردن بعضي نيازهاي بنيادي آنها در جامعه مسئوليت دارد.خانواده با پيوند زناشويي قانوني و شرعي شروع ميشود و با تولد فرزندان گسترش مي‌يابد. در جامعه شيعيان افغانستان و باميان خانواده گسترده رواج دارد که ارتباطات با خويشاوند زياد است و و خويشاوندان نزديک همگي آنها باهم زندگي ميکنند. افراد خانواده، روابط عاطفي و عميقي دارند. بخلاف کشورهاي توسعه يافته و حتي در حال توسعه که خانواده هسته اي وجود دارد.525
الف) ازدواج
ازدواج عبارت است از عقد و قرار دادي که بر اساس آن، يک رابطه جنسي پايدار، و از لحاظ ديني و اجتماعي مشروع، ميان دو فرد از جنس مخالف ممکن مي شود. هريک از زوجين حقوق و تکاليفي را ميپذيرد که دين و قانون و فرهنگ در ارتباط با همسر، فرزندان و خويشاوندان و کل جامعه برعهده او گذارده است.
مراحل ازدواج در باميان عبارتند از:
يک)شيوه همسرگزيني: درميان شيعيان افغانستان و باميان، والدين و خويشاوندان نزديک براي فرد همسر انتخاب ميکنند و اقدامات بعدي(پرداخت مهريه حاضر و رضايت پدر زن) را انجام ميدهند. در برخي رسم نامزدي در آغاز تولد يا کودکي موارد اتفاق افتاده است، پدر پسر و پدر دختر به توافق رسيدند، کمتر به نظرها و علاقه مندي هاي جوانان که قصد ازدواج دارند توجه ميشود.526در برخي از موارد خانواده ها و بزرگترها در اين امر دخالت ندارند و فردميتواند خود، همسر مورد علاقه اش را انتخاب کند.
دو)عقد: پس از خواستگاري، چند تن از خانواده داماد به خانه پدر عروس رفته و طي مراسمي چادري برسر عروس مي انداختند؛ پس از آن، اين دختر و پسر «زن و شوهر» خوانده ميشدند، هنگام عروسي عقد آنها خوانده ميشود.
سه ) مهريه و شيربها:مهر در فقه اسلامي به معناي وجهي در برابر بضع خوانده شده است. ولي شيربها، همانطور که از نام آن برمي آيد هديه اي است که از سوي داماد به ووالدين، به ويژه مادر عروس به سپاس زحمات ايشان درشير دهي يا به طورکلي، حضانت و تربيت دختر پرداخت ميشود. درافغانستان و باميان به شيربها گله نيز ميگويند. در برخي از مناطق، مبلغ شيربها به حدي زياد است که مانعي جدي براي ازدواج جوانان به شمار مي‎آيد.527
چهار)عروسي: مراسمي که زن وشوهر در آن به طور رسمي، آغاز زندگي مشترک خويش را به ديگران اعلام ميکند.شيعيان افغانستان جامعه‌اي متدين هستند و تعاليم وآموزه هاي ديني با حيات آنها درآميخته است. ازدواج نيزکه امر مهمي در زندگي آنها به شمار ميرود از تأثيرات مذهبي به دور نمانده است. به طور معمول در مراسم عروسي شيعيان برنامه هاي خلاف شرع مقدس اجرا نميشود، علاوه برآن اين جشن را در ايام شادي تشيع؛ مانند بعثت پيامبر اکرم(ص)، ميلاد ائمه معصوم(ع) و ديگر مناسبت هاي شاد برگزار ميشود. در ايام سوگواري مذهبي مانند رحلت پيامبر وائمه معصومين (ع) و دهه محرم اين جشن و مراسم برگزار نميشود.528
ب) طلاق
پديده طلاق در ميان شيعيان معمولا بسيار کم صورت ميگرد، مگر درمواردي که اختلاف زن و شوهر بسيار شديد است و مصالحه ثمره چنداني ندارد، يا در موارد اضطراري زن ميتواند با اجازه مجتهد طلاق بگيرد.
3)مراسم عزاداري
عزاداري امام حسين در ميان شيعيان بسيار رايج بوده است. در ايام عاشورا و اربعين حسيني و ايام شهادت معصومان(ع) دست از کار ميکشند و اينگونه مراسم را اجرا ميکنند. برگزاري اين گونه مراسم که به اصطلاح مردم آن را «خواندن»يا«خواندو» ميگويند، در منابر و حسينيه ها صورت مي گيرد. درمجالس ترحيم اموات نيز روضه خوانده ميشود و يا به اصطلاح «خواندن» ميشود. علاوه بر آن درجمعه ها نيز مجالس برگزار ميشود وبه «جمعه خواني» معروف است.529
4) نوع لباس
نوع لباس مردم باميان از زمان «هيانگ تسانگ» تا زمان کنوني فرق چنداني نکرده است. مردم باميان همان لباس‌هايي را ميپوشيد که مردم چهارده قرن پيش مي‌پوشيد.
«هيانگ تسانگ» در باب اول کتاب «سي يو کي si- yu- ki » زبان و ويژگيهاي مردم باميان را در سال 629ميلادي و نهم هجري چنين ترسيم مي نمايد:«جامه هاي آنان غالبا پوست حيوانات (پوستين و پوستين‌چه) و پارچه هاي پشمي کلفتي است که در خود مملکت تهيه مي شود.رسم الخط، معتقدات و استعمال مسکوکات آنها شبيه مملکت «توهولو» (تخارستان) مي باشد. زبانشان اگرچه کمي با ساکنان تخارستان تفاوت دارد با آن همه سخن گفتن آنها خيلي باهم مطابقت مي کند».530
هوي تچه اوHouei Teh زاير ديگر چيني (کره اي الاصل) 727م و109ق از باميان ديدن کرده و مشاهدات زاير قبلي را تکرار کرده و نوشته است :«ساکنان اين ديار پيراهن پنبه اي، پوستين و پيراهن برکي و غيره مي‌پوشند. گوسفند و اسب و اشياء پنبه اي از توليدات اين مملکت است. پادشاه، رؤساي قوم و تمام ملت، خيلي جان نثار ميباشند. معابد و دين داران زياد يافت ميشوند. ايشان طريقه تقديس و تصوف هردو را پيروي ميکنند، در دره «سي–يو» (کابل) و ساير نقاط، ريش و موهاي سر را ميتراشند و عادتشان عموما با کمي اختلاف، شبيه به عادت کاپيسا، يعني حوزه کوهستان دامنه کوه(شمال کابل) مي باشد. زبان اين دره از زبان ساير دره ها، فرق ميکند.»531
موسيو گدار در اين باره مي نويسد که:
پوشاک (13قرن قبل) اهالي باميان با امروز چندان فرق نکرده است، همان پارچه هاي کلفت که امروز نزد ما به بَرَک532 موسوم است و با ديگر البسه پوست دار زياد استعمال ميشود . محصولات زراعي و نباتي همان طوري که هيوان تسانگ مي گويد ميوه و گل کم دارد و بيشتر به تربيت حيوانات مشغول است.533
لباس مردم باميان در قرون اخير شامل موارد زير مي باشد.
پيراهن: بلند و داراي دو دامن دراز از دو طرف است. در گذشته پيراهن مردانه فراخ و بلند بود ولي به تدريج کوتاه و تنگ شد.534
تنبان: شلور مردانه بسيار گشاد است؛ کمر آن را با نوار محکمي به نان «ازاربند» يا «شول بند» مي بندد.
اسکت(جليقه): بسياري ازمردان يک اسکت بزرگ بر روي پيراهن خود ميپوشند.535
کت: پوشيدن کت نيز در ميان مردم معمول است. در گذشته کت هايي از نوع «برک» (پارچه دست بافت محلي از پشم خالص گوسفند است)مي‌ساختند.536
پتو(چادر): تقريبا در همه مناطق کشور، مردان ردايي را که حدود يک متر در دو متر است، بردوش خود مي‌اندازند و اگر هوا سرد باشد آن را دور خود مي‌پيچند.537
لنگي:عمامه در بيشتر افغانستان رايج است و در باميان نيز رايج است.538
کفش: در زمانهاي قديم کفش پاي افراد محلي «چاروق» ميان شيعيان مرکزي رواج داشت، که از چرم ساخته مي‌شد.539
کلاه: بيشتر مردان و پسران کلاه گلدوزي شده برسر ميگذاشتند.540
مراکز فرهنگي و هنري
مرکز علمي مشخصي در باميان در تاريخ بيان نشده است ولي مکتب خانه ها در مناطق شيعه نشين مانند باميان به منزله پايگاه بنيادين و اساسي آموزش و نخستين شيوه سوادآموزي در حد خواندن و نوشتن و يادگيري احکام دين مي باشد. آموزش در مکتب خانه ها به صورت عمومي است. بچه‌هاي شيعيان از هر قشر و طايفه اي و درهر سطح و فهمي به حضور ملاي مکتب ميرسند و کتابهاي مرسوم و مسائل اعتقادي و احکام ديني را ياد ميگيرند.
مکتب خانه ها، معمولا در مساجد، حسينيه ها، خانه ها، (خانه هاي معلمين يا يکي از شاگردان )، سرگذر ويا جاهاي ديگر برپا ميشد.541
در مناطق شيعه نشين افغانستان والدين براي باسواد شدن و نيز يادگيري و احياي ارزش هاي ديني و مذهبي، فرزندان و نونهالان خويش را معمولا به مکتب خانه ها نزد ملاهاي مکتب ميفرستادند و حقوق ساليانه يا ماهيانه ايشان را خانوارهاي محلي طبق مقررات و رسومات موجود به صورت نقدينگي و يا کالاي اساسي مانند گندم و امثال آن پرداخت مينمودند.
همگاني بودن و عموميت داشتن مکتب خانه ها، سبب ميگردد که طبقات متوسط و کم بضاعت جامعه نيز بتوانند فرزندان خود را به اين مراکز بفرستند.اين مکتب خانه ها تا به امروز کم وبيش رواج دارد.
منابر و مساجد
مسجد عبارت است از مکاني که شرعا وقف شده باشد جهت مسجد براي عامه مسلمين با حدود و ثغوري که در باب الوقف معين شده باشد.
منابر تکايا و حسينيه ها، عبارت از مکاني است که جهت مراسم ديني و مذهبي مخصوصا تعزيه داري حضرت سالار شهيدان حسين بن علي(ع) و مواليد و شهادت امامان استفاده ميشود.
منابر در هزاره جات و باميان به دو بخش مردانه و زنانه و داراي آشپزخانه و انبارخانه، تشکيل شده است. وسعت حسينيه ها بستگي به مکان آن دارد و در شهرها معمولا بزرگتر است. حسينيه ها يا منابر معمولا داراي دو علم ميباشد، يک علم بزرگ بيروني به اندازه دو ارتفاع ساختمان و چسبيده به حسينيه نصب ميگردد تا عابران به سوي آن جلب

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد افغانستان، سلطان محمد، حقوق انسان، ظلم و ستم Next Entries منبع پایان نامه درمورد افغانستان، قرن نوزدهم، زنان و دختران، امام رضا (ع)