منبع پایان نامه درمورد ارتکاب جرم، پیشگیری وضعی، پیشگیری اجتماعی، جرم شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

است.49 در پیشگیری کیفری خاص از جرم پیشگیری از تکرار جرم توسط بزهکار مدنظر است،که با اصلاح و بازپروری مجرمین و حرفه آموزی آنها انجام می گیرد.این امر طبق قسمت دوم بند 5 اصل 165 قانون اساسی از وظایف قوه قضاییه است و ماده 3 آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی نیز به آن پرداخته است.یعنی از یکسو مجرم هم در حال تحمل مجازات است و از سوی دیگر اقدامات اصلاحی و تربیتی بر روی او اعمال می گردد.اصلاح بزهکار و همنوا کردن آنان با جامعه با توجه به هنجارهای اجتماعی و قانونی به موجب اصول جرم شناسی کاربردی یا بالینی باید با رعایت اخلاق جرم شناختی باشد.50

بند سوم: پیشگیری فعال و انفعالی
این نوع از پیشگیری از اواسط دهه 60 میلادی سده گذشته در جرم شناسی مطرح شده و نخستین ره آورد اجلاس پلیس بین الملل(اینترپل)در خصوص پیشگیری از جرم است.در پیشگیری انفعالی نهاد پیشگیر به نحو ملموسی در صحنه و میدان وقوع جرم حضور ندارد و به سراغ پدیده ها نمی رود و تنها اقدامات هشدار دهنده انجام می دهد که باید مانع از وقوع آنها شد(بر خلاف پیشگیری وضعی که با حضور در صحنه و اعمال تدابیری مانع از وقوع جرم توسط افراد می شد)بلکه به طور انفعالی منتظر ثمربخشی اقدامات خود می ماند.مانند:هشدارهای پلیسی در خصوص مراقبت از اموال و اماکن.بر خلاف این نوع از پیشگیری در پیشگیری فعّال،نهاد پیشگیر برای جلوگیری از وقوع جرم وارد میدان شده و ابتکار عمل را با اقداماتی از جمله برنامه ریزی و هدایت اوقات فراغت جوانانی که در معرض وقوع جرم هستند به دست می گیرد.در این نوع پیشگیری به صورت عینی و با اعمال مکانیزم های مثبت عملی و حضور در میدان اصلی مبارزه با وقوع جرائم سعی در پیشگیری از وقوع جرم دارد.در این نوع از پیشگیری نهاد پیشگیری کننده به نحو فعّال و مستمر حضور دارد و با برنامه های خود و جهت دهی به رفتارهای دیگران مانع از ارتکاب جرم می گردد.51 در پیشگیری فعال نهاد پیشگیری کننده به صورت مستمر و اثر گذار در صحنه حضور دارد و از ارتکاب جرم جلوگیری می نماید ولی در پیشگیریی انفعالی نهاد پیشگیر به ارائه رهنمودها و پیشنهادات می پردازد و خود در خارج از میدان به انتظار نتایج آن می نشیند.در پیشگیری انفعالی از برخورد بصورت مستقیم با افراد جلوگیری می شود و بیشتر تدابیری تربیتی و ارشادی مد نظر است.نهاد پیشگیر در این وضعیت مانند باغبانی می ماند که در زمین ذهن افراد بذرهای ارشاد و تربیت را می کارد و منتظر ثمردهی افکار سالم و ضد مجرمانه افراد می گردد و با آگاهی دهی به این باغ ذهن آفت های انحراف و جرائم را از بین می برد.
عموما در پیشگیری فعّال پلیس محور اصلی این نوع پیشگیری است. که برای اجتماع از وقوع جرائم و جلوگیری از انحرافات در سطح جامعه فعال است.نقش نهاد پلیس به عنوان یک عامل بازدارنده در تدوین برنامه های بلند مدت برای اوقات فراقت جوانان و هدایت و ارشاد آنان برای پیشگیری از وقوع جرم و انحراف بسیار مشهود است.در پیشگیری انفعالی عوامل اجتماعی هیچ تاثیری در بازدارندگی از وقوع جرم ندارند.و نقش نهادهایی مانند پلیس و مراجع قضایی بسیار کمتر است،بلکه بیشتر در انتظار اثر بخشی و نتیجه اقدامات خود می نشینند تا بازدهی آن را مشاهده نمایند.52
بند چهارم: پیشگیری اولیه،ثانویه و ثالث
اقدامات مربوط به این مورد در سه مرحله انجام می گیرد.در پیشگیری اولیه جایی که احتمال وقوع جرم می رود ولی هنوز به عینیت نرسیده است ولی خطر بالقوه است.پیشگیری ثانویه مربوط به موردی است که در حال وقوع جرم است و حالت خطرناک بالقوه در حال وقوع است و پیشگیری ثالث که پس از وقوع جرم رخ می دهد و برای جلوگیری از ارتکاب دوباره فرد به جرم و بازپروری او انجام می گیرد.این نوع پیشگیری از علوم بهداشت و درمان گرته برداری شده است.این تقسیم بندی بدین منظور است که در چه مراحلی نظام عدالت کیفری باید به عرصه برخورد با مجرمان وارد شود و در هر مرحله از آن چه پاسخی باید به کسی که برخلاف نظم اجتماعی عمل کرده است بدهد.به تعبیر دیگر چه وقت باید مجازات را اعمال نمود.انواع پیشگیری شامل:
1- پیشگیری اولیه(primary perevention): مجموعه ای از برنامه ها و طرح هایی که هدف از اعمال آن پیشگیری از جرم کسانی است که تا کنون جرمی مرتکب نشده اند.به عنوان مثال: آموزش و افزایش آگاهی جوانان یا خانواده های آنها در مورد زیانها و معضلات و مجازاتهای مربوط به مصرف مواد مخّدر یا رابطه جنسی نامشروع اشاره کرد.
2-پیشگیری ثانویه(secondary perevention): برنامه ها و طرح هایی برای کسانی که در معرض خطر بزهکاری هستند و یا حالت خطرناک داشته و در آستانه انجام بزه قرار دارند.که اصولا از سوی مددکاران اجتماعی و یا افرادی که در کانون های اصلاح و تربیت مستقر هستند و یا نظام آموزشی و قضایی انجام می پذیرد.
3-پیشگیری ثالث(tertiary perevention): به مجموعه برنامه ها و طرح هایی گفته می شود که هدف از اعمال آن پیشگیری از تکرار جرم پس از بازگشتن فرد به جامعه است.خواه این برنامه ها در حین گذران محکومیت کیفری باشد خواه پس از سپری شدن آن باشد.53
کاپلان معتقد بود که پیشگیری را باید در سه سطح جست.سطح اول پیشگیری اولیه(اولی) است که در آن با بهبود شرایط زندگی افراد و بالا بردن سطح آن و برآوردن توقعات انسانها و تغییر بعضی از شرایط می توان از بزهکاری پیشگیری نمود.سطح دوم پیشگیری(ثانوی)،به دنبال آن است که با به کارگیری تدابیر مناسب و اقدامات به موقع و برخوردهای زودهنگام با عوامل جرم،از وقوع جرم توسط افرادی که شرایط آنها بحرانی است و هر لحظه امکان جرم از سوی آنان می رود پیشگیری کند.پیشگیری سطح سوم(سومین)،با بازسازی و بازاجتماعی کردن و پرورش بزهکارانی که مرتکب جرم شده اند از ارتکاب مجدد جرم آنان جلوگیری کند.54 در پیشگیری اولیه تهدیدات به صورت بالقوه است و هنوز علامت خطری پیدا نیست. ولی در پیشگیری ثانویه مواردی از انحراف مشاهده می گردد و در پیشگیری ثالث برای جلوگیری از گسترش مشکلاتی که بوجود آمده است اقداماتی به عمل می آید.این اقدامات پیشگیرانه در سه بخش قبل از وقوع جرم و در حین وقوع جرم و پس از وقوع جرم مورد بررسی قرار می گیرد.در مرحله سوم در حوزه جرم شناسی بالینی قرار می گیرد که اقدامات درمانی برای بازگشتن فرد به اجتماع و درمان حالت مجرمانه برای جلوگیری دوباره او از ارتکاب جرم انجام می گیرد.حالت های قبلی مربوط به جرمشناسی پیشگیرانه است که هنوز جرمی اتفاق نیفتاده است.55 در پیشگیری اولیه بحثی که مطرح است در خصوص کاستن فرصت های ارتکاب جرم است بدون مراجعه به افرادی که مرتکب جرم می گردند.در این نوع پیشگیری ما با مجرم روبرو نیستیم بلکه یک سلسله از تدابیر و اقداماتی را به کار میگیریم که بوسیله آن با بالا بردن مراقبت و کنترل و ایجاد مانع بر سر راه بزهکاری و برهم زدن سیکل مجرمانه باعث عدم بوجود آمدن جرائم شویم.ولی در پیشگیری ثانویه بیشتر شناسایی افرادی که در معرض ارتکاب جرم قرار دارند مد نظر است که با انجام اقداماتی آنها را از ارتکاب آن جرم باز دارد.در پیشگیری ثالث بر خلاف دو پیشگیری قبلی ما با مجرم روبرو هستیم ولی با انجام عملیات بالینی و کلینیکی بر روی فرد احتمال وقوع جرم در آینده را پایین می آوریم.

بند پنجم: پیشگیری اجتماعی و وضعی
پیشگیری وضعی و اجتماعی دو نوع از انواع مهم پیشگیری است که توجه بسیاری در علم جرم شناسی را به خود مشغول داشته است.در پیشگیری اجتماعی(social crime perevention): عامل پیشگیرنده در محیط اجتماعی و شخصی اثر می گذارد و از ارتکاب جرم جلوگیری می کند که خود به دو نوع پیشگیری اجتماعی رشد مدار یا زودهنگام:(که به علل جرم در کودکان و نوجوانان و پیشنهادات و رهنمودهایی برای خانواده و آموزش این افراد می پردازد تا از ارتکاب جرم جلوگیری شود) و پیشگیری اجتماعی توسعه مدار یا محیطی: (که عوامل اجتماعی جرم زا را هدف می گیرد) تقسیم می شود.
پیشگیری وضعی(situational crime prevention):که دخالت در وضعیت قبل از جرم از طریق کاهش فرصت، سعی در از بین بردن علل به وجود آمدن آن را دارد. طرح پیشگیری وضعی از جرم به عنوان یک نظریه علمی اصالتا تاسیسی انگلیسی است که توسط سه نفر به نامهای “کلارک”،”می هیو” و “کرنیش” مطرح شده و توسعه یافته است.این سه تن همواره در آثار خود بر اتخاذ تدابیر مناسب و به کار گیری اقدامات لازم جهت کاهش فرصت ها و موقعیت های بروز رفتار بزهکارانه و تغییر رابطه بین بزهکار،بزه دیده و محیط تاکید کرده اند.میتوان گفت طرح این نظریه خواستگاه انگلیسی دارد.56 پیشگیری اجتماعی دو نوع است:
الف:پیشگیری اجتماعی جامعه مدار یا محیطی:همانطور که از نام آن پیداست عوامل اجتماعی جرم زا را در یک جامعه معین هدف قرار می دهد.یعنی با انجام اقداماتی که در این زمینه انجام می شود می کوشد تا زمینه های اجتماعی ارتکاب جرم را برطرف کند تا سبب بروز انگیزه های مجرمانه از بین برود.یعنی بهانه های اجتماعی که ممکن است بزهکار آن را مستمسک و توجیهی برای عمل خود داشته باشد عقیم می کند.به عنوان مثال،با برنامه ریزی و کارهای عملی در زمینه ایجاد اشتغال و از بین بردن فقر،رفع فاصله طبقات اجتماعی و ایجاد عدالت اجتماعی زمینه های بروز اندیشه های مجرمانه و همینطور انگیزه های مالی و حتی انتقام جویانه و حقارت های اقتصادی که در اثر احساس فقیر بودن به افراد دست می دهد تا حد زیادی از بین برود.همچنین با دادن آموزش و آشنا کردن مردم با مضرّات و لطمات فردی و اجتماعی مواد مخدر یا مواد روانگردان به مردم و آگاهی لازم به خانواده و مدارس از آلوده شدن افراد به این معضل جلوگیری شود.در این راستا نه تنها از مجرم شدن خود فرد جلوگیری به عمل می آید بلکه زمینه بروز انگیزه های مجرمانه بسیار خطرناک در فرد از بین خواهد رفت که بعد ها در اثر اعتیاد به این مواد ایجاد می شود.ب:پیشگیری رشد مدار یا زودهنگام:که به علل ارتکاب جرم از سوی کودکان و نوجوانان پرداخته می شود.57 نمونه ای از پیشگیری وضعی را می توان در فرمایشات حضرت علی(ع)مشاهده نمود که به فرماندار خود سفارش می کند نسبت به کارکنان خود همه مراقبت ها را انجام دهد. ایشان می فرمایند:«پس اعمال آنان را مورد بررسی و جستجو قرار بده و ماموران مخفی را که اهل راستگویی و وفاداری هستند به سوی آنان بفرست،زیرا مقید بودن تو به بازرسی و امور سری با ایشان آنان را به رعایت امانت و نرمی با مردم وادار می کند.»58 نظر دکتر نجفی ابرند آبادی در مورد پیشگیری وضعی چنین است:«پیشگیری وضعی عبارت است از اقدامات غیر کیفری که معادله جرم را برهم می زند و هزینه انجام بزه را بالا می برد،به نحوی که بزهکار بالقوه از ارتکاب جرم صرف نظر می کند. به بیان دیگر در پیشگیری وضعی هدف این است که به دنبال شناخت این واقعیت باشیم که خارج از بزهکاران و محیط های مجرمانه،چه موقعیت ها و وضعیت هایی در ذهن آنان وسوسه ارتکاب جرم را پدید می آورد تا با شناسایی آنها به پیشگیری از وقوع جرائم بپردازیم.59
پیشگیری وضعی بیشتر توجهش به آماجهای بزهکاری است.به این معنا که با محدود کردن آزادیهای فردی از طریق محاصره و تحدید فضاهای اجتماعی و محیط های عمومی و با حضور نهاد های متولی امنیت و مشارکتهای محلی به حمایت از کسانی می پردازد که امکانات مادی لازم برای ایمن سازی خود و اموالشان از محیط را ندارند و از کسانی که بیشتر در برابر آماج بزهکاری هستند حمایت می کند.60در پیشگیری اجتماعی توجه بیشتر به محیط اجتماعی و جایی که انسان در آنجا رشد و تکامل پیدا می کند هست که محیط اجتماعی خود به چهار گروه تقسیم می شود:الف:محیط اجباری: که شخص به طور اجتناب ناپذیر در آن زندگی می کند، مانند خانواده و خانه ب:محیط شخصی اتفاقی:که انسان به صورت اتفاقی در آن قرار می گیرد مانند اداره،مدرسه ج:محیط شخصی انتخابی:مانند استادیوم ورزشی که افراد با انتخاب خود به آنجا می روند.د:محیط شخصی تحمیلی که بر افراد تحمیل می شود و اراده آنان هیچ نقشی در انتخاب آن ندارد مانند زندان.در پیشگیری وضعی به کاهش فرصت های

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد پیشگیری از جرم، ارتکاب جرم، پیشگیری وضعی، تکرار جرم Next Entries منبع پایان نامه درمورد باورهای دینی، هویت یابی، سبک هویت، بحران هویت