منبع پایان نامه درمورد آموزش مهارت، مهارت های اجتماعی، اجتماعی شدن

دانلود پایان نامه ارشد

بهبود آن ها از طریق آموزش مهارت های اجتماعی انجام گرفته است که مؤید گسترش آن است (متسون و اولندیک، 1384 : 89 ) .
اثر گذاری مهارت های اجتماعی و ارتباط آن با مهارت های شناختی، عاطفی و رفتاری که می تواند در آموزش فرد مؤثر باشد را می توان به صورت نمودار زیر نشان داد:

نمودار 2-1 اثر گذاری مهارت های اجتماعی و رابطه آن ها با مهارت های شناختی، عاطفی ، رفتاری
(انصاری راد و همکاران، 1383)

2-1-18- روش هاي آموزش مهارت هاي اجتماعي
براي آموزش مهارت هاي اجتماعي روش هاي گوناگوني وجود دارد. به طوركلي برنامه آموزش مهارت هاي اجتماعي مبتني بر رويكردهاي درماني براصول شرطي سازي عامل ، نظريه يادگيري اجتماعي و شناخت – رفتار درماني بنا نهاده شده است.
از بين رويكردهاي فوق براي آموزش مهارت هاي اجتماعي عمدتاً از تئوري و روش هاي يادگيري اجتماعي استفاده مي شود ، كه رايج ترين روش هاي پرورش مهارت هاي اجتماعي را تشكيل مي دهد.
روش هايي مانند ارائه الگو به كودك براي تقليد ( الگو سازي ) ، دريافت پاسخ تقليدي ، بازخورد براي درك صحّت پاسخ ، ايجاد فرصت هايي براي تمرين و آموزش بسيار مناسبند (كارتلج و همکاران، 1375 :140-132)
الگوسازي اجتماعي ، در قالبی از رفتار اجتماعي سبب مي شود تا فرد ديگري آن رفتار را از طريق مشاهده و تقليد فراگيرد. شخصي رفتار شخص ديگري را مشاهده مي كند و با اجراي مشابه در موقعيّتي مشابه، تقليد آن رفتار را نمايش مي دهد.
بازخورد در رشد مهارت هاي اجتماعي اهميّتي به سزا دارد . زيرا وقتي فرد از كيفيت رفتار خود با خبر باشد ؛ مي تواند براي اصلاح مهارت هايش گام هاي ضروري بردارد. بازخورد را اشكال مختلفي مانند ، كلامي ، تقويت و خود آزمايي مي باشد (همان: 144).
تمرين از روش هاي آموزش مهارت هاي اجتماعي است ، كه از طريق تكرار فعّاليّت ها و نمايش زير نظر مربي تا رسيدن به صلاحيتي قابل قبول ادامه یافته و سپس با تمرينات به صورت نه چندان منظم و با نظارت كمتر انجام مي گيرد و در مرحله ي آخر فرد ، درموقعيّت هاي ديگر و با كسان ديگر از طريق فرصت هايي كه پيش مي آيد مي تواند تمرين كند.
درآموزش مهارت هاي اجتماعي مربي هر بار چند جزء از مهارت ها را انتخاب كرده و به تمرين آن ها مي پردازد. در ابتدا بايد از رفتاري شروع كردكه براي فرد مشکل كمتري ايجاد مي كند (فاتحي زاده و فتحي ، 1380 :45).

2-1-19- روش هاي ارزيابي مهارت هاي اجتماعي
روش هاي ارزيابي مهارت هاي اجتماعي بسيارگوناگون مي باشند. اما هنگام انتخاب روش ارزيابي مورد انتخاب ، بايد بر اســاس ويژگي هـاي فرد يا موقعيت خاصي كه روش ارزيابي در آن صورت مي پذيرد ، هماهنگ و متناسب گردد.
روش هاي ارزيابي مهارت ها عبارتند از : آزمون ايفـاي نقش ، مشاهده ي مستقيم رفتار ، پرسشنامه ي گزارش ازخود ، رتبه بندي خود ، مصاحبه ، پرسشنامه ، فهرست بررسي (چك ليست )، رتبه بندي گروه سنجي و معتبر سازي اجتماعي ( متسون و اولنديك ، 1384 :47 ).
در ارزيابي مهارت ها چند نکته وجود دارد: اول ، گاهی تعيين مي كنندكه آيا بايد رفتار جديدي را به كودك آموخت يا آن كه محيط را به گونه اي فراهم آورد تا كودك تشويق شود که آن چه را در پيشينه رفتاري خود دارد ولي عرضه نمي كند را از خود ظاهر سازد. هم چنين در ارزيابي مهارت هاي اجتماعي ، مسائل متعددي مانع رسيدن به ارزیابی معتبر و اطمينان بخش مي شوند . دوم آن كه: بسياري از رفتارها تابع موقعيّت خاص هستند.گاه فرد رفتاري را دريك موقعيّت به اجرا درمي آورد ولي در وضعيتي ديگر آن را انجام نمي دهد. علّت وجود اين موارد اختلاف در مواقع مختلف آن است كه موقعيّت انگيزش رفتار خاص يا تغيير مي كند يا به تصور فرد ، متفاوت است.
نكته ي سوم در ارزيابي مهارت ها ، چه به صورت فردي يا در گروه ، حفظ شرایط محيط استاندارد و شرايط آزمون گري است که بايد رعايت شود .
مسئله آخر در ارزيابي مهارت هاي اجتماعي ، مسئله پايايي اطلاعات به دست آمده از افراد مختلف است . هم چنين بايستي هنگام ارزيابي بررسی شود افراد در چه مرحله اي از رشد قرار دارند ، آن چه از يك دانش آموز دبيرستاني انتظار مي رود با آن چه از كودك پيش دبستاني مورد نظرمی باشد ، متفاوت است (كارتلج و ميلبرن ، 1375 :68-66).
روش ايفاي نقش ، نوعي الگوسازي به شمار مي رود ، كه افراد را با نقش هاي مختلف مواجه مي كند و شامل اجزای زير است : توصيف موقعيّت توسط شخصي كه فرد را در بافت (متن) موقعيّت مورد خطاب قرار مي دهد و پاسخ فرد . اين روش ارزيابي در اكثر مطالعات مربوط به كودكان و بزرگسالاني كه مشكلات كاركرد اجتماعي داشتند مورد استفاده قرار مي گيرد ( متسون و اولنديك ، 1384: 97).
روش مشاهده ي مستقيم رفتار، محور اصلي ارزيابي رفتاري قلمداد مي شود . اين روش در ارزيابي مهارت هاي اجتماعي از اهميت قابل ملاحظه اي برخوردار است ، زيرا مي توان آن را درموقعيّت هاي گوناگون اجرا كرد.
از جمله روش هاي سنتي براي ارزيابي مهارت هاي اجتماعي ، فهرست بررسي (چك ليست) است كه براي موقعيّت هاي خاص طراحي مي شود و داراي نمونه هاي متعدد مي باشد که از طريق آن ها مي توان رفتارهاي اجتماعي را مورد ارزيابي قرارداد.
پرسشنامه هاي خود سنجي نيز نمونه اي از روش هاي ارزيابي مهارت هاي اجتماعي است كه مهم ترين آن پرسشنامه جرأت ورزي راتوس54 مي باشد . انواع مقياس هاي درجه بندي نيز براي ارزيابي مهارت هاي اجتماعي به كار مي رودكه توسط افرادي بايد پرشود كه نسبت به آزمودني ها شناخت دارند ( كارتلج و ميلبرن ، 1375: 94).
روش مصاحبه نيز براي ارزيابي مهارت هاي اجتماعي به كار مي رود . كه پرسش ها بيشتر به صورت توصيفي مي باشد.
رتبه بندي گروه سنجي يا ارزيابي توسط هم سالان ، روش ديگر ارزيابي مهارت هاي اجتماعي در افراد به شمار مي رودكه در سال هاي اخير تا حدي مورد توجه قرارگرفته است. پژوهشگران اظهار كرده اندكه رتبه بندي هم سالان امكان دارد درپيش بيني مشكلات هيجاني بعدي مفيد باشد ( متسون و اولنديك ، 1384 :43 ).
آخرين روش ارزيابي، روش معتبرسازي اجتماعي است كه يك روش كاربردي بسيار سودمند است. دو مؤلفه ي عمده ي اين روش ، مقايسه اجتماعي و ارزيابي دروني مي باشد ( همان:76).
همه ي روش هاي ارزيابي مهارت هاي اجتماعي محدوديت هايي دارند. آن چه اهميّت دارد آن است كه به يك روش اكتفا نشود ، بلكه چند روش و چند منبع اطلاعات به كار رود تا ارزيابي در چند محيط مختلف انجام پذيرد. معيار سنجي باید از مشاهده ی مهارت هاي اجتماعي فراتر رود و ابعاد شناختي و عاطفي را نيز در برگيرد.

2-1-20- عوامل مؤثر بر آموزش مهارت های اجتماعی
ماسن و همکاران (1990) معتقدند چهار عامل اساسی در اجتماعی شدن و کسب مهارت های اجتماعی تأثیر دارند که عبارتند از :
1- خانواده
2- همسالان
3- مدرسه
تلویزیون (ماسن،1370 :12 ) .

2- 1-20-1 خانواده
خانواده اولين و مهم ترين نهاد اجتماعي است كه براساس نظرهارلوك55(1978) « به صورت يك سيستم متعامل و پيچيده است » كه اعضاي آن دركنش متقابل با يكديگر قرار دارند و درفرآيند اجتماعي شدن و كسب مهارت هاي اجتماعي افراد نقش مؤثري دارد. جريان اجتماعي شدن و كسب مهارت هاي اجتماعي در محيط هاي غير رسمي مانند خانواده، گروه هم سالان و رسانه هاي جمعي تا حدودي به طور طبيعي آموخته مي شود( كارتلج و همکاران، 1375: 15).
خانواده به عنوان كوچك ترين واحد اجتماعي، نقش مهمي در تربيت اجتماعي و جامعه پذيري فرد دارد به طوري كه يكي از وظايف والدين در تربيت فرزندان و نسل آينده توجّه به تربيت اجتماعي آنان است تا استعدادها و توانايي هاي آنان درعرصه ي حيات اجتماعي شكوفا شود و بتواند به صورت فعّال و موفق در زندگي جمعي حضور يابد. به تعبير ديگري تربیت اجتماعی و جامعه پذير شدن يكي از حقوقی است كه فرزندان بر عهده ي والدين خود دارند.
ويژگي هاي خانواده كه در فرآيند جامعه پذيري و كسب مهارت هاي اجتماعي فرد تأثير دارند، عبارتند از:
1- نوع رابطه
نوع رابطه اي كه ميان خانواده و اعضاي آن وجود دارد تأثير فوق العاده اي روي افراد دارد ، زيرا معمولاً رابطه ي نزديكي بين كودك و والدينش برقرار مي شود كه داراي اهميّت مي باشد و اين مسئله بيشتر از اين امر ناشي مي شود كه تأثير خانواده زائيده ي رابطه ي خوبي و مهر و عاطفه حقيقي است ، در صورتي كه رابطه ي ديگران با او رابطه ي تحمیلی است، یعنی او را به صورت جبری به پذیرش رابطه می کنند ( قائمي اميري ، 1364: 39).
2- اهميت سال هاي اوليه زندگي
محققان بر اين نكته تاكيد دارند كه سال هاي اوليه عمر کودک در زندگي او نقش مهمي دارد ، زيرا در اين دوران كودك به شدت تأثير پذير است. تحقيقات مختلف در اين زمينه نشان داده است كه تأثير خانواده در چهار تا پنج سال اول زندگي كودك فوق العاده زياد است و درسال هاي بعدكودك مدت زيادي را دركنار مادر و پدر ودر آغوش او و يا لااقل در تماس مستقيم با اوست ( كمالي ، 1374: 59).
3- تكوين شخصيت فرد
خانواده در تكوين شخصيت افراد اثر عميقي دارد ، زيرا تجارب چند سال اول زندگي افرادكه غالباً در محيط خانواده اتفاق مي افتد ، زير بناي شخصيت فرد است .(همان :60)
4- نقش تربيتي والدين
روش تربيتي كودك در جوامع مختلف و زمان هاي متفاوت از تنوع بسياري برخوردار است . ديدگاه هر فرهنگ تا حدودي جهت دهنده ي تربيت كودكان درآن فرهنگ است و وابستگي والدين و فرزند نسبت به هم ديگر نيز مي تواند از پايه هاي اساسي پرورش اجتماعي كودك محسوب مي شود. والدين مي توانند براي كودك خود نقش بهترين معلم و الگو را برعهده داشته باشند. كودك از والدين خود خصوصيات اخلاقي ، عقيدتي ، شخصيتي و ديگر گرايش ها و نگرش ها را مي آموزد و در اين زمينه از آنان تقليد مي كند (بي ريا و همكاران، 1375 :32).
5- نقش پدر
پدر نه فقط در تأمين امكانات اقتصادي و اجتماعي خانواده نقش اساسي ايفا مي كند بلكه وجود او در تعليم و تربيت كودكان نيز اهميت والايي دارد. كودك زماني قدر اهميت پدر را درك مي كند كه تا حدي بزرگ شده ، به موقعيّت خود و ديگر اعضاي خانواده پي برده باشد وآن هنگام در مي يابد كه محوراصلي گردش زندگي و نظم و ثبات آن و رفع نيازمندي هاي خانواده را پدر به عهده دارد.
6- نقش مادر
مادر نخستين فرد خانواده است كه با كودك تماس مستقيم دارد. اين ارتباط نه فقط در رفع نيازهاي كودك موثر است ، بلكه برحالت رواني و عاطفي و اجتماعي وي نيز تأثير مي گذارد. رابطه ي مادر با كودك ، نخستين عامل رشد وتكامل كودك به شمار مي رود . مادر نخستين واسطه ي بين كودك و زندگي اجتماعي است.
7- مادران شاغل
ميزان تأثير اشتغال مادران شاغل بر فرزندان رابطه ي نزديكي با ويژگي ها ، نگرش هاي اجتماعي ، شرايط موجود در خانه و اجتماع ، جنس و سنِ كودك و نيز علّت اشتغال مادر دارد. نتايج برخي از تحقيقات نشان مي دهد كه اشتغال مادر از يك طرف نتايج مثبتي براي دختران درپي داشته است .
رشد سازگاري اجتماعي و شخصيتي دختران از اين نتايج مثبت تلقي مي شود. و از سوي ديگر دختراني كه مادران شاغل دارند ازوالدين خود الگوهاي تثبيت شده و رايج كمتري دريافت مي كنند و به كار مي بندند.
8- فرزندان
فرزندان بعد از والدين به سهم خود بر رشد اجتماعي يكديگر تأثير متقابل دارند. تأثير متقابل رابطه خواهر و برادر ، ترتيب ولادت آنان و تعداد فرزندان در شخصيت و رفتارهاي اجتماعي يكديگر بيشترين تأثير را دارند
9- شكل و روش تربيتي خانواده
روش هايي كه خانواده براي تربيت فرزندان اتخاذ مي كنند ، در شخصيت و رشد اجتماعي آن ها تأثير زيادي دارد . از لحاظ تربيتي خانواده را انواعی از جمله والدين سهل گير ، والدين سخت گير و والدين مقتدر مي باشد . خانواده ي سهل گير به آموزش رفتارهاي اجتماعي فرزندان بي توجّه هستند ، و خانواده سخت گير در آموزش رفتارهاي اجتماعي بسيار سخت گير و قواعد

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد آموزش مهارت، مهارت های اجتماعی، روابط بین فردی Next Entries منبع پایان نامه درمورد آموزش مهارت، اجتماعی شدن، ارزش ها و نگرش ها