منبع پایان نامه درباره ورزشکاران، تصویرسازی، پردازش اطلاعات، تصویرسازی ذهنی

دانلود پایان نامه ارشد

تعداد محدودی از اهداف ذخیره شده در مغز است. تصویرسازی ذهنی، یک محرک ساده در مغز نیست که فرد به آن پاسخ میدهد بلکه سه گزاره در مغز دارد. گزاره محرک، گزاره پاسخ بدنی و گزاره معنی. گزاره محرک فیلمنامه (سناریوی) تصویرسازی را توصیف میکند. گزاره پاسخ: پاسخ تصویرساز به آن سناریو را توضیح میدهد. گزارههای معنی: خصوصیات ارتباطی هستند که معنی داری اطلاعات محرک و پاسخ را بطور کامل شرح میدهد ( سهرابی و همکاران، 1383؛ صنعتی منفرد و بهرام ،1379).
انواع تصویرسازی ذهنی
تصویرسازی ذهنی را میتوان از بعد درونی یا بیرونی انجام داد. در بعد درونی شما در جسم خود هستید و انجام مهارت را با چشمان خود مشاهده میکنید. تصاویر درونی باید به زندگی واقعی نزدیک باشد طوری که فرد واقعاً درون تصاویرش باشد و تمام احساسهای مورد انتظار در موقعیتهای مشابه واقعی را تجربه کند .این دیدگاه، دیدگاه اول شخص نیز نامیده میشود. در بعد بیرونی که دیدگاه دوم شخص نامیده میشود. فرد خودش را مشاهده میکند که مشغول انجام مهارت است. تصویرسازی بیرونی زمانی که فرد در انجام الگوی درست مهارت اشکالی داشته باشد و در صدد تجزیه وتحلیل بخش ناهمگون مهارت باشد. این شکل از تصویرسازی کارایی بیشتری دارد. بیشتر ورزشکاران از تصویرسازی درونی استفاده میکنند. معمولاً ورزشکاران موفق، یک تصویر درونی با وسعت بزرگتر را نسبت به تصاویر بیرونی اتخاذ میکنند. تصویرسازی درونی در مقایسه با تصویرسازی بیرونی به فعالیت عضلانی بیشتری منجر میشود (مارتنز، 1987)
2-2-3-2 کنترل توجه ( تمرکز)
ورزشکار هنگام مسابقه ممکن است به جاهای مختلفی فکر کند، به مسابقات گذشته که میتوانست در آن برنده باشد یا به مسابقات پیش رو در آینده، به مسائل زندگی یا حتی به تماشاگران فکر کند و از توجه به کار اصلی خود باز میماند. و همین سرگردانی ذهنی موجب میشود تا پیشرفتی در زندگی خود احساس نکند. در حالیکه ورزشکاران ماهر زمانی که در کار خود غرق هستند بر محیط و اوضاع بازی آگاهی دارند میتوانند بر افکار مزاحم خود غلبه کنند.
توجه، یکی از اجزاي مهم و اساسی آموزش مهارتهاست که مدرسان و مربیان رشتههاي مختلف ورزشی و مراکز توانبخشی باید آن را مد نظر قرار دهند (ولف و همکاران102، 2009) توجه103 فرایندی است که آگاهی ما را هدایت میکند تا اطلاعات در دسترس حواسمان قرار گیرند. ما از طریق حواس اطلاعات را از محیط دریافت میکنیم . با این تعریف میتوان گفت که توجه یک مهارت روانی برای اجرای موفقیت آمیز فعالیتهای ورزشی و همچنین لذت بردن از بازی است. اجرای عالی مهارتهای ورزشی زمانی میسر میشود که توجه ورزشکار کاملا” به سمت اجرای مهارتهای ورزشی معطوف گردد نه چیز دیگر(رحمانی نیا، 1389). ورزشکاران ماهر، باید بیاموزد که در طول برنامههای تمرینی تأثیر محرکها را نادیده گرفته یا به حداقل برسانند و محرکهای اصلی را از میان تعداد زیادی محرک فرعی و بی ربط انتخاب کنند. از این رو فرآیند توجه بر صرفه جویی انرژی روانی تأثیر میگذارد. به گونه ای که اگر به افکار منفی توجه نکنید، دچار فشار روانی نخواهید شد و اگر به محرکهای اصلی مربوط به فعالیت، پاسخ بگویید، میتوانید به عملکرد بهینه برسید (علیجانی، 1384). به هر حال مهارت توجه با تمرین یاد گرفته میشود از این رو برای افزایش قابلیت این مهارت باید شرایط تمرین را مانند شرایط مسابقه طرحریزی کرد و عواملی که باعث ایجاد اختلال توجه در مسابقه میشوند را در تمرین ایجاد کرد تا ورزشکار نحوه کنترل توجه را در شرایط رقابت کسب کنند (عبدلی، 1384).
نتایج بررسی کر و کاکس104 (1991) بیانگر آن است که سبکهای توجه بازیکنان موفق از سبکهای بازیکنان ضعیفتر متفاوت است. بازیکنان موفق محیطشان را کمتر شلوغ تصور میکنند و به نظر میرسد در محدودکردن توجه بهتر عمل میکنند. بازیکنان موفق راهبردهای آمادگی روان شناسی را قبل و طی بازی بسیار گسترده تر از بازیکنان دیگر به کار میگیرند و در هنگام فعالیتهای ورزشی بیشتر به راهبردهای شناختی به شکل تمرکز و برنامه ریزی توجه دارند تا به راهبردهای تعدیل برانگیختگی.
در دیدگاه پردازش اطلاعات توجه را به « توانایی تغییر تمرکز از یک منبع اطلاعات به منبع دیگر و نیز به عنوان میزان اطلاعاتی که در یک زمان میتوان به آن توجه داشت» تعبیر کردهاند. چنین پنداشته میشود که توجه گزینشی، نقشی محوری در یادگیری و اجرای مهارتهای ورزشی ایفا میکند.توجه گزینشی وقتی روی میدهد که فرد میزان خاص اطلاعات را در زمان معینی پردازش میکند و در عین حال سایر اطلاعات از توجه میگذرد یا به آن بی اعتنایی میشود. ظرفیت توجه نیز جنبهی دیگری از توجه است که پژوهشگران به آن پرداخته اند. بررسیها حاکی از آن است که در یک زمان واحد ظرفیت پردازش اطلاعات محدود است و این محدودیت بویژه در پردازش کنترل شده بیشتر از پردازش خودکار است (بوچر105، 1992). وقتی ورزشکار تکلیف پیچیدهای را انجام میدهد یا بر بیش از یک منبع اطلاعات تمرکز میکند با کاهش عملکرد مواجه خواهد شد (دوراندبوش و همکاران، 2001).
در نوشتارهای ورزشی اغلب تمرکز به جای توجه به کار میرود با وجود اینکه در تعریف با هم یکسان نیستند.
لازم است بدانیم که بیشتر مهارتهای روانی از جمله هدفگزینی، آرمیدگی، فعال سازی، تصویرسازی و تمرین ذهنی به تواناییهای کنترل توجه و تمرکز نیاز دارد. تمرکز یکی از مهارتهای اساسی و لازم در عملکرد بهینۀ ورزشی است. که در اکثر اوقات یک عامل تعیین کننده در عملکرد رقابتی محسوب میشود. نایدفر106 (1986) تمرکز فعالیتی شناختی است که در واقع بعد تشدید شده توجه است که عبارت است از توان حفظ توجه بر محرک منتخب در مدت زمان معین همچنین آن را توانایی ورزشکار در توجه به مرتبطترین محرک(مانند حرکت بازیکن مقابل) و نادیده گرفتن سایر محرک ( مانند هیاهوی تماشاچیان) تعریف کرده اند. (جونز107 و همکاران، 1994). به عبارت دیگر تمرکز یعنی گزینش آنچه با اهمیت است و چشمپوشی از آنچه اهمیت ندارد. پس لازمه تمرکز همانا توانایی جلوگیری از ورود افکار مزاحم به ذهن است. باید بدانیم که تمرکز ما هر چقدر هم که خوب و دقیق باشد تا زمانی که در جهت صحیح هدایت نشود ذره ای مفید نخواهد بود (مارتنز، 1987). همچنین توانایی ورزشکاران برای تمرکز با هم متفاوت است. بعضی افراد توانایی تمرکز کمتری دارند و مستعد حواسپرتی هستند ولی بعضی ظرفیت تمرکز بیشتری دارند. ورزشکاران میتوانند با تمرین، توانایی تمرکز خود را افزایش دهند و به مدت طولانی تمرکز خود را در میدان ورزش حفظ کند (عبدلی، 1384).
ورزشکاران به این دلیل که تمرکز مستلزم کوشش ذهنی است و به ضرورت آن نیز چندان واقف نیستند، به تمرین این قوه برای مسابقات نمیپردازند به ورزشکارن باید بیاموزند که در تمرین تمرکز، نیازی نیست که دندانها بر هم فشرده شوند؛ عضلات منقبض شوند؛ و یا به ذهن فشار آورده شود. بلکه زمانیکه ورزشکار مهارت تمرکز را به دست می آورند قادر می شوند که در هر زمان و مکان که بخواهند، و به مدتی که لازم بدانند بر موضوعی (چه مورد علاقه آنها باشد چه نباشد) میتوانند تمرکز کنند بدون آنکه تحت تأثیر عوامل پریشان کننده درونی و یا بیرونی قرار گیرند. عوامل بر هم زننده تمرکز بسیارند. از آنجاییکه عوامل مخل توجه و تمرکز در عملکرد ورزشی را می توان به دو دسته بیرونی و درونی تقسیم کرد. بر همین اساس، روشهای تمرین تمرکز را هم می توان به دو دسته تقسیم کرد : الف ) روشهای حفظ تمرکز در برابر عوامل بیرونی ، ب ) روشهای حفظ تمرکز در برابر عوامل درونی . این دو دسته عوامل با هم ارتباط دارند و بر یکدیگر تأثیر می گذارند . تقریباً هر رویداد بیرونی تغییری شناختی یا هیجانی را در درون ایجاد می کند و این تعامل همواره ادامه می یابد .بنابراین ، هر کدام از این دو دسته تمرینات بر دیگری هم اثر گذار است .
روشهای مقابله با محرکهای بیرونی، تمرین همزمان تجارب ورزشی رقابتی را شامل میشود؛ مانند گوش دادن به نوار صدای یک مسابقه واقعی و فریاد مربی. نوع دیگر تمرینات بهبود تمرکز، به آموزش مراقبه در یوگا شباهت دارد. در این روش، فرد در حالی که با چشمانی بسته آرام نشسته است، سعی میکند روی یک فکر یا تصویر ذهنی برای مدتی طولانی تمرکز کند (آقا علی نژاد، 1377). برای جلوگیری از گرفتار شدن ورزشکار در بند افکار منفی از روش «طرح وقفه» نیز استفاده میکنند. طرح وقفه عبارت است از لغت یا عباراتی که مربی هنگام تمرین یا مسابقه برای تغییر افکار ورزشکار از شکل منفی به مثبت استفاده می کند. بسیاری از ورزشکاران الگویی دارند که از آن تقلید می نمایند، استفاده مربی از نام این الگو می تواند ورزشکار را از بند افکار منفی رهایی بخشد. چراکه ورزشکار با شنیدن نام الگوی خود روی روش وی تمرکز کرده که این کار منجر به شکل گیری افکار مثبت می شود. با تکرار این روش ورزشکار یاد می گیرد بجای جای دادن افکار منفی، از افکار مثبت برای بهبود عملکرد خود استفاده نماید ( مارتنز، 1987).
گلبی108 و همکاران (2003)، در مقایسهی خصوصیات روانی راگبی بازان حرفهای و آماتور، به این نتیجه رسیدند که ورزشکاران قهرمان در مهارتهای تمرکز و کانون کنترل تفاوت چشمگیری با سایر ورزشکاران دارند.
در تحقیقی که بر روی تیمهای برنده و بازنده در مسابقات قهرمانی بسکتبال اروپا انجام شد، نشان داده شد که تمرکز و اعتماد به نفس بازیکنان تیم برنده در هنگام شوت و پرتابهای آزاد بالا بود (اورلیک، 1992).
2-2-3 -3 بازیابی تمرکز
صحنه یک بازی هندبال را در نظر بگیرید، به جز شما 13 بازیکن و 2 داور در زمین مسابقه حضور دارند، نیمکت که تعداد زیادی بازیکن و مربی در نزدیک زمین قرار دارد، تماشاچیان در فاصله ای اندک از شما حضور دارند و فریاد های و هیاهوی آن ها که یا شما را تشویق می کنند و یا تیم مقابلتان را، فضای بسته سالن را پر کرده است، تابلوی سالن زمان باقیمانده را نمایش می دهد، هر از گاهی از داور یک اشتباه غیر عمدی سر می زند، دردهای ناشی از برخوردهای شدید بدنی که هر از گاهی آن را حس می کنید. همه اینها می توانند یک منبع حواسپرتی باشند، حال با چنین شرایطی، بازیکنی که در مهارت تمرکز و بازیافت آن دارای ضعف است، آیا می تواند به اوج عملکرد دست یابد؟!
بعضی از رشته‌هايي ورزشی نياز به مهارت و تمركز زيادي دارند در این رشتههای ورزشی تمركز مجدد به عنوان کلید موفقیت ورزشکار مطرح میشود. در صورتی که ورزشکار خطاهای پی در پی را انجام دهد و نسبت به اين مهارت آمادگي كافي نداشته باشد، شكست ورزشكار بلافاصله رقم خواهد خورد. بنابراين گاهي وقت‌ها تمركز مجدد به مراتب سخت‌تر از تمركز است.
محققان برای نشان دادن رابطه بین توجه و عملکرد، نظریههای انحراف توجه را بیان کردهاند. و معتقدند که توجه فرد به این علت منحرف میشود که عوامل دیگری توجه آنان را به نشانههای نامربوط به تکلیف معطوف میکند. بوچر (1992) علت ضعف عملکرد در موقعیتهای ورزشی را به پردازش اطلاعات نامربوط به عملکرد عنوان کرده است. او بر این عقیده است که نه تنها ورزشکاران میباید تمرکز مؤثری در طول عملکرد ورزشی داشته باشند، بلکه میباید توجه خود را هنگامیکه بوسیله محرکهای داخلی و خارجی منحرف میشود. مجددا بازیابند. عواملی که ممکن است سبب انحراف توجه ورزشکاران به سوی محرکهای بی ارتباط با عملکرد شوند نامحدود گزارش شدهاند (نایدفر، 1976) برخی از عوامل که در منابع مربوط ذکر شده عبارتند از نگرانی، خودآگاهی، افراد خانواده، هم تیمیان، مربیان، حریفان، نتایج داوران، رسانهها، اسپانسرها، ارتباطات، انتظارات و تغییر در سطح عملکرد (اورلیک، 1990).
از آنجا که انحراف توجه در ورزش و در زندگی بسیار زیاد پیش میآید پژوهشگران بر تدوین برنامههایی برای مهار حواسپرتی یا بازیابی تمرکز تأکید ورزیدهاند. بر حسب نظر اورلیک (1986) بازیابی تمرکز به شکل مناسب قبل، در حین و پس از مسابقه یکی از مهمترین مهارتها برای عملکرد عالی ورزشکاران است که کمتر به آن توجه می شود و ورزشکاران کمتر آن را تمرین می کنند. چنین پنداشته میشود که

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره تصویرسازی، تصویرسازی ذهنی، ورزشکاران، سیستم عصبی Next Entries منبع پایان نامه درباره استعدادیابی، ورزشکاران، فیزیولوژی، تربیت بدنی