منبع پایان نامه درباره مقررات قانونی، رضایت آگاهانه، ریسک درمان

دانلود پایان نامه ارشد

آن عليه پزشك اقامه دعوي كند، چرا كه او در وضعيتي قرار داده شده است كه از حق انتخاب آزادانه و مبتني بر آگاهي برخوردار بوده است.”515
همان طور که بیان حقیقت، احتمال اقدامات قانونی را کاهش می دهد، عدم ارائه ی اطلاعات، پزشک را در معرض اتهام قصور پزشکی قرار می دهد؛ مگر این که در ارائه ی اطلاعات، بر طبق عرف پزشکی و مطابق با رویه ای رفتار نموده باشد که یک مقام مسؤول پزشکی و متبحر، در آن شرایط و در آن حوزه، آن را به عنوان یک رویه ی مناسب پذیرفته باشد.516
چنانچه بیمار در نتیجه ی عدم اطلاع از وضعیت پزشکی خود، تصمیمی که نباید، اتخاذ نماید، پزشک هم به لحاظ قواعد اخلاق پزشکی و هم به لحاظ مقررات قانونی، مسؤول نتایج ناگوار ناشی از آن تصمیم خواهد بود.
در سال های اخیر آمارها نشان می دهد که پزشکان به ارتباط قانونی صرف، اجرای محض ضوابط قانونی و جمع آوری ادله ی قانونی به عنوان مدرکی برای دفاع بعدی روی آورده اند؛ همچنین آمارها بیانگر این واقعیت است که مهم ترین رکن رضایت یعنی آگاهی مورد اهمال قرار می گیرد؛ در حالی که آگاه سازی رویکردی مناسب و ضروری است برای تقویت ارتباط پزشک ـ بیمار که نتیجه ی آن کاهش احتمال شکایت ها و دعاوی بعدی خواهد بود.517

فصل چهارم
ارکان آگاهی و قلمرو آن
مبحث اول ـ ارکان آگاهی
در اینجا سؤالی که مطرح است، آن است که آگاهی به چه اموری لازم است تا بتوانیم بگوییم رضایت آگاهانه بوده است؟ در این قسمت به این سؤال تحت عنوان ارکان آگاهی، پاسخ می دهیم.
ارکان آگاهي عبارتند از: نوع بیماری، ماهیت درمان، درمان های ممکن، ریسک درمان، هزینه ی درمان، طول درمان و عوارض درمان.
به طور کلی اطلاعاتي که پزشک یا کادر درمان ملزم به افشاي آن ها مي باشد عبارتند از:
الف ـ ماهيت و نوع بيماري، شرايط بيمار و وضعيت سلامتي وي؛
این اطلاعات، جز در شرايطي كه شواهد قطعي وجود دارد كه افشاي اطلاعات مربوط به وضعيت سلامتي بيمار در تعارض با منافع حداكثري وي است، باید ارائه شود.
ب ـ جنبه‌هاي باليني و ماهيت تصميمي518 كه بايد گرفته شود؛
بيان شفاف مسأله كمك زيادي به تصميم‌گيري بيمار مي‌كند و از سوی دیگر پزشك را از نگرش بيمار به مسأله، مطلع مي‌سازد؛ می توان از این عبارات در این زمینه استفاده نمود:
اين چيزي است كه بايد راجع به آن تصميم‌ بگيريم.
مسأله امروز، اين است كه ……
این عبارت ها مي‌توانند تأمين كننده ی نياز فوق باشند.519
ج ـ مزايا و معايب، ريسك ها، تبعات و عوارض جانبي بعدي موقت و دائمي اقدام پزشكي؛
آثار و تبعاتي كه انتظار مي رود اقدامات پزشكي بر جسم و روان بيمار داشته باشد بايد به اطلاع وي رسانده شود؛ قانون بهداشت عمومي فرانسه براي شناسايي ريسک هايي که افشاي آنها لازم است، معياري وضع نموده است. به موجب ماده ی 2-1111 اين قانون ريسک هاي عادي و شديدي که به طور معمول قابل پيش بيني هستند520 بايد به اطلاع و آگاهي بيمار رسانده شود. بدين ترتيب اين قانون، معيار تکليف پزشک را قابليت پيش بيني خطر مي داند، خواه آن خطر شديد باشد يا نباشد؛ با اين حال هر چند که يك پزشك متعارف، بسياري از ريسك هاي بعيد و نامعمول را افشاء نمي كند، با اين حال ريسك هاي نامعمول مهم و خطرناك و همچنين خطراتي كه بيمار در خصوص آن سؤال مي كند بايد افشاء گردد521. بدين ترتيب زماني كه ناتواني و عواقب ناشي از عمليات پزشكي بر منافع بالقوه ی آن غالب باشد، احتمال فوت يا ناتواني ممكن است نسبت به منافع اقدامات پزشكي پررنگ تر جلوه كند و در نتيجه افشاي اطلاعات لازم باشد.522 گراب حدودي را كه بايد به بيمار در خصوص خطرات بالقوه ی نامشخص و محتمل، اطلاعات داده شود را مورد بحث قرار دهد. او معتقد است كه تعهد به دادن اطلاعات در خصوص ريسكِ محتمل و بعيد، براي پزشك وجود ندارد.523 اگر لازم باشد كه هر ريسك محتملي افشاء شود، اولاً اين مشاوره و ارائه اطلاعات بازه ی زماني طولاني مدت غير قابل قبولي را به خود اختصاص خواهد داد و ثانياً گرفتاري هاي حل نشدني را براي بيمار ايجاد خواهد كرد و احتمالاً وي را دچار ترديد و شبهه در تصميم گيري خواهد نمود. بنابراين در تشخيص محدوده ي تعهد به افشاء، رعايت تعادل و پرهيز از افراط و تفريط لازم است. البته تعيين اين حد تعادل مشكل است.524 به منظور تحقق افشاي جامع اطلاعات لازم است كه همه ي مزايا و معايب كليه ي حق انتخاب هاي موجود براي بيمار به آگاهي وي رسانده شود.
معمولا پزشک در بيان خود، نقاط قوت يکي از روش ها و نقاط ضعف ساير روش ها را بيان مي کند بدون اين که ديد جامعي را از نقاط ضعف روش مد نظر خود و نقاط قوت ساير روش ها ارائه دهد؛ در این گونه موارد عباراتی نظیر اگرچه درمان جديد گران تر است، اما در عوض شما روزي يکبار از آن استفاده مي کنيد، یا گرچه اسکرين کانسر کولون با آزمايش راحت تر و ارزان تر است ولي سيگموئيدوسکوپي مطمئن تر مي باشد، برای آگاه سازی بیمار به کار می رود.525
در این چارچوب بایستی نگرانی های موجود به کمک عباراتی نظیر اگرچه انجام آن مشکل است ولي براي درک کامل و جلب اطمينان و پذيرش پايدار بيمار خيلي حساس و مهم است یا شانس موفقيت عالي است، یا اینکه اکثر بيماران با شرايط شما با اين درمان بهبود يافته اند اما نه همه، با بیمار در میان گذارده شود.
د ـ حق بيمار براي رد خدمات پزشكي پيشنهادي و توضيح آثار، ريسك ها و خطرات آن؛
ه ـ نوع اقدامات پزشكي، روش و وسايل مورد استفاده در آن؛
مثلاً اين كه نمونه برداري از خون يا بافت صورت خواهد گرفت يا اين كه درمان هاي دارويي انجام خواهد شد يا اين كه آيا درمان هاي سرپايي در مورد بيمار انجام خواهد شد يا خير و…
و ـ محدوده و قلمرو عمليات پزشكي؛
يك بيمار بايد در خصوص دامنه ی اقدامات پزشكي به خصوص در مورد حق خود بر حريم خصوصي اش526 و استقلال فردي و اراده ی آزاد و اين كه چه موقع اين حق، نقض خواهد شد، اطلاعات کافي دريافت کند.
ز ـ اهميت عمليات پزشكي؛
يك پزشك بايد به بيمار دلايلي را كه بر اساس تشخیص پزشكي وي عمليات پزشكي ضروري است، توضيح دهد؛ اگر او معتقد است كه اقدامات بايد بدون تأخير انجام پذيرد، اين را نيز بايد متذكر شود.
ح ـ هزينه ها؛
حقوق بیمار ايجاب مي كند كه پيش از آن كه تقييد يا تعهد قانوني ايجاد شود، در خصوص كليه ي جوانب، توافق حاصل شود. هزينه هاي عمليات پزشكي پيشنهادي، يكي از جوانب بسيار اساسي اقدامات پزشكي مي باشد كه اطلاع رساني در خصوص آن لازم و ضروري است.
ط ـ اقدامات جايگزين527
اغلب مشكلات طبي راه ‌حل‌هاي متفاوتي دارند. از ساده‌ترين مداخله گرفته كه تجويز دارو به صورت قرص، شربت يا آمپول مي‌باشد تا پيچيده‌ ترين آن ها مانند جراحي باز، بالون و …. اغلب پزشك با چند گزينه ی درماني روبروست. اين حق بيمار است كه از اين گزينه ‌ها مطلع شود و در انتخاب هر كدام با پزشك هم فكري نمايد؛ اگر پزشك عمليات جايگزيني را نیز علاوه بر اقدام اصلي كه گزينه ی اول وي مي باشد در نظر دارد، بايد آن را به بيمار اطلاع دهد. انتخاب نهايي بعد از همه ی اين ها با بيمار است. در اين راستا بايد راهنمايي هاي لازم و مفيد به بيمار داده شود و دلايلي كه به واسطه ي آن ها عمليات جايگزين، گزينه ی ثانويه ی پزشك مي باشد بايد به وي اطلاع داده شود.528
زمانی که تصميم گيري از ميان چند گزينه مطرح است از آنجا که معمولاً بيمار نسبت به اين گزينه ها آگاهي ندارد، پزشک باید از عباراتی نظیر شما مي توانيد درمان جديد را شروع کنيد يا درمان فعلي را ادامه دهيد، استفاده کند.529
ی ـ نظرات موافق و مخالف موجود درباره ی اقدامات جايگزين؛530
در بسياري موارد پزشكان روش‌هاي جايگزين را ذكر مي‌كنند، اما در بيان منافع و كاستي‌هاي هر روش، سهل‌انگاري مي‌نمايند. غالباً بنا بر سليقه ی خويش روشي را انتخاب و بيشتر منافع آن روش و كاستي‌هاي ساير روش‌ها را بازگو مي‌نمايند. رعايت امانت و صداقت در بيان نقاط ضعف و قوت هر روش به بيمار امكان مي‌دهد تصميم‌ آگاهانه‌تري بگيرد؛ به عنوان مثال: “داروي جديد گرانتر است، اما بايد يك بار در روز مصرف شود يا غربالگري سرطان روده بزرگ با استفاده از نوار، براي شما آسان‌تر است، اما انجام سيگموييدوسكوپي از دقت بيشتري برخوردار است.”
ک ـ پيش بيني هاي پزشكي كه ممكن است شامل امكان انجام اقدامات بعدي باشد؛
ل ـ تخصص و تجربه؛
تخصص و تجربه ی پزشك، پرسنل حرفه اي، منابع فني و رتبه و درجه ی تخصصي بيمارستان و درمانگاه از مواردی است که بیمار باید از آن مطلع باشد.
م ـ هدف مورد انتظار در عمليات پزشکي؛
ن ـ ابهامات موجود؛531
عليرغم اين‌كه بيان ابهامات و ترديدهاي موجود در مورد مداخله‌هاي درماني دشوار است، امّا به نحو مؤثري باعث افزايش اطمينان و ترغيب بيمار به متابعت از پزشك مي‌شود. عبارت‌ هاي ذيل به نكته ی فوق اشاره دارد.
ـ احتمال سودمند واقع شدن اين دارو بسيار زياد است.
ـ بيشتر بيماراني كه دچار چنين وضعي هستند به اين دارو خوب جواب مي‌دهند، اما نه همه ی آنها.532
موارد فوق الذكر حصري نيستند و ممكن است موارد ديگري را نيز بتوان برشمرد كه پزشك ملزم به اطلاع رساني در زمينه ي آنها باشد.
براساس اين اطلاعات، بيمار بايد تصميم بگيرد كه آيا مي خواهد اقدام پزشكي را به جريان اندازد يا خير؛ اگر نظر وي در اين زمينه مثبت باشد بايد مشخص كند كه با كدام يك از پروسه هاي درماني كه به او پيشنهاد شده موافق است. زماني كه بيمار رضايت خود را (كه مبتني بر اطلاعات داده شده به وي مي باشد) اعلام نمايد، پزشك اختيار قانوني براي انجام عمليات پزشكي انتخابي را به همان روش و تا همان اندازه اي كه بيمار بدان رضايت داده است، داراست.
مبحث دوم ـ قلمرو آگاهی
گفتار اول ـ قلمرو زمانی آگاهی
از لحاظ زماني تعهد پزشک به دادن اطلاعات در راستاي هماهنگي با نظريه ی عمومي تعهد به دادن اطلاعات در دو مرحله قابل بررسي است؛ مرحله ی پيش از انجام عمليات پزشکي و مرحله پس از شروع آن. همانطور که پیش تر گفته شد، تعهد پزشک به اطلاع رساني تنها يک تعهد مقدماتي نيست و با خاتمه عمليات پزشکي پايان نمي يابد، بلکه در طول مداخلات پزشکي نيز همچنان ادامه دارد533 و حتي اگر بعد از شروع عمليات پزشکي، ريسک جديدي کشف شود، بيمار بايد از آن مطلع گردد.
در طول اقدامات پزشکي، پزشک ممکن است شرايطي را کشف يا ايجاد کند که مي تواند در آينده منجر به صدمات و خطراتي براي بيمار گردد. از اين شرايط به عنوان “ريسک پزشکي فوري”534 ياد مي شود که نه پزشک در شروع عمليات پزشکي از آن اطلاعي داشته و نه بيمار. اين شرايط ممکن است توسط خود پزشک در اثر اشتباه او به وجود آيد يا اينکه پزشک اين شرايط را در طول عمليات پزشکي کشف کند در حالي که قبلاً براي وي ناشناخته بوده است. در خصوص مورد اول مثلاً پزشک در طي عمليات جراحي براي برداشتن آپانديس سهواً با تيغ جراحي بخشي ديگر را دچار آسيب مي کند و فوراً آن بخش را ترميم مي کند؛ امّا مي داند که مرمت آن مانع از وجود خطرات در آينده براي بيمار نخواهد شد. براي حالت دوم مثلاً پزشک در حين عمل برداشتن کسيه ي صفراي بيمار، متوجه وجود تومور خوش خيمي مي شود که هر چند فوراً نياز به رفع و برداشتن آن نيست ولي پزشک تشخيص مي دهد که در آينده اين شرايط موجب خونريزي در دوران بارداري به واسطه ی ضربه ی بيروني خواهد شد؛ در هر دوي اين موارد بيمار نمي تواند تا زمان وقوع خطر از وجود ريسک آگاه شود؛ لذا تنها پزشکِ مطلع است که مي تواند وي را از اين مسأله آگاه گرداند.
در رابطه با اين که پزشک در اين موارد چه تکليفي در خصوص اطلاع رساني به بيمار دارد، غالب حقوقدانان بر اين عقيده اند که پزشک بايد در خصوص ريسک آينده ی ناشي از “ريسک پزشکي فوري” به بيمار اطلاع بدهد و کوتاهي در آن نه تنها انحراف از رويه و عرف سالم پزشکي است، بلکه همچنين نقص تعهد مبتني بر اعتماد پزشک است. تأکيد بر آن است که بيمار حق دارد خطاهاي پزشکي که نسبت به وي صورت گرفته است را بداند.535
امروزه محققين و کساني که به حرفه هاي پزشکي مشغول هستند، اهميت افشاء خطاهاي پزشکي را

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره اعتماد عمومی، رضایت آگاهانه، کیفیت زندگی، اقدامات درمانی Next Entries منبع پایان نامه درباره دانشگاه تهران، حقوق پزشکی، علوم سیاسی، کارشناسی ارشد