منبع پایان نامه درباره محدودیت ها، نوجوان و جوان، بلوغ جنسی

دانلود پایان نامه ارشد

با مسایل خاصی همراه است که نوجوان را متوجه خود می کند. این حالت در دختران به صورت قاعدگی و در پسران به صورت انزال است. تغییرات بلوغ تحت کنترل مواد شیمیایی به نام هورمون است که در بدن تولید می شود. حدود 5سال قبل از بلوغ جنسی میزان کمی از هورمون های جنسی تولید و ترشح می شوند. این میزان به تدریج در دوران بلوغ افزایش می یابد و سبب تکامل ساختمان دستگاه تناسلی و عمل غدد جنسی می شود. این هورمون ها از غده ای به نام هیپوفیز که در قاعده مغز قرار دارد و همچنین از غدد جنسی ترشح می شوند و با تاثیرگذاری بر سایر غدد و اثر متقابل بر یکدیگر سبب رشد و تکامل غدد جنسی و سایر اعضا تناسلی و بروز صفات ثانویه جنسی می شوند. این اثرات متقابل در تمام طول حیات باروری افراد ادامه دارد و به تدریج کاهش می یابد.
بنابراین فعالیتهای هورمونی سبب بروز تظاهرات بلوغ به صورت صفات اولیه و ثانویه جنسی می شوند69.

گفتار دوم: تغییرات بلوغ
تغییرات بلوغ در ابعاد و شکل های مختلف باعث رشد همه جانبه ی انسان می شود و توجه به همه ابعاد آن برای خانواده، مربیان آموزشی، و حتی خود نوجوان و جوان لازم است، زیرا پیامدهای ابعاد مختلف رشد همگی به هم وابسته اند. مثلا نمی توان رشد بدنی را بر رشد ذهنی و یا برعکس ترجیح داد. لذا می توان نتیجه گرفت که مسایل واقعی نوجوان و جوان عبارتند از: مسایل بدنی، عاطفی، اجتماعی و اقتصادی است. وجود چنین عواملی، محدودیت هایی را برای نوجوان به وجود می آورد که اجازه مستقل شدن به وی را نمی دهد. نوجوان این محدودیت ها را تا حدودی مورد شناسایی قرار می دهد و علیه آن قیام می کند. این قیام ممکن است به صورت رفتارهای متفاوت و متناقض با رفتارهای اجتماعی جلوه گر شود و او را به نوعی عنان گسیختگی متهم کند70.
الف: تغییرات جسمی
برخی از تغییرات بدن در دوران بلوغ دختران عبارتند از:
1- شکل بدن: درنوجوانی، باسن پهن تر، و کمر باریک تر می شود. در شکم، باسن و پاها، چربی ذخیره می گردد و بدن دختر نوجوان شکل بدن زنانه را به خود می گیرد.
سایز بدن: بازوها، ساق پاها، دست ها و پاها ممکن است سریع تر از سایر اعضای بدن رشد کنند. همین امر ممکن است باعث شود تازمانی که بقیه اعضای بدن فرد به حد رشد طبیعی خود برسند، بدن او بی قواره تر از معمول به نظر آید.
2- پوست: به دلیل افزایش رشد غدد در این دوران، پوست ممکن است چرب تراز معمول شود و فرد احساس تعریق و رطوبت بیشتری کند. دراین دوران شستشوی روزانه پوست و استفاده از انواع دئودورانت، ضد عرق و خوشبوکننده ها ضروری است. حتی با وجود تلاش برای تمیز نگه داشتن پوست صورت نیز ممکن است جوش درصورت فرد ظاهر شود که این امر طبیعی است و علت آن افزایش میزان هورمون ها است.
3- دندانها: در دوران بلوغ هورمون های اضافی در بدن موجب بروز مشکلاتی دردهان می شوند. لثه ها ممکن است حساستر و متورم شوند لذا باید همیشه مسواک بزنید و بعد ازغذا با نخ دندان لای دندان هایتان راتمیز کنید.
رعایت بهداشت دهان و دندان باعث جلوگیری از ایجاد بوی بد دهان، بیماری های لثه ای و دیگر مشکلات می شود71.
4- قاعدگی: در اکثر دختران سیکل قاعدگی72 یا پریود73 بین 9 تا16سالگی شروع می شودو معمولا آخرین علامت بلوغ در دختران است.
پستان ها: در اکثر دختران بلوغ با رشد پستان ها شروع می شود زمانی که پستان ها شروع به تکامل می کنند، دختر نوجوان یک جوانه کوچک و حساس را در زیر هر دو نوک پستان خود یا یکی از آنها احساس می کند که این جوانه ها در سالهای بعد بزرگ تر خواهند شد. پس از شروع تکامل پستان ها، ممکن است یکی از پستان ها بزرگ تر از پستان دیگر باشد که این مسئله غیر معمول نیست.
مو: در ناحیه شرمگاهی موی نرمی شروع به روییدن می کند. بعدها این موها ضخیم، بسیار تابدار و موجدار می شوند. همچنین دراین دوران درناحیه زیر بغل و روی ساق پا نیز موها رشد می کنند74.
ب) تغییرات روحی
همان طوری که رشد جسمی در سال های مختلف بلوغ، یکسان نیست، روند تغییرات روانی و رفتاری نیز در سال های مختلف متفاوت است طوری که این دوره به چهار مرحله تقسیم می شود.
1- مرحله قل از بلوغ: بین 12-10 سالگی است ولی گاهی بلوغ جسمی نیز در این مرحله اتفاق می افتد.
2- مرحله 13 تا 14 سالگی که معمولا مرحله بلوع جسمی نامیده می شود.
3- مرحله بعد از بلوغ یا اواسط نوجوانی که 16-15 سالگی است.
4- مرحله 17 تا 19سالگی که اواخر بلوغ و مرحله تکامل رشد جسمی است.
در مراحل فوق رشد جسمی به تدریح کامل می شود. از نظر روانی نیز هر یک از مراحل ویژگی های خاصی دارد و در هر مرحله نسبت به مرحله قبل، تغییرات متفاوتی در فرد به وجود می آید. داشتن اطلاعات درست درباره این تغییرات به نوجوان کمک می کند تا خود را بهتر بشناسد و در برابر مشکلات با تفکر و تجزیه و تحلیل آنها راه حل منطقی برگزینند به طور کلی آگاهی از جریان طبیعی تغییرات جسمی و روانی برای خودشناسی، رشد سالم و حفظ بهداشت جسمی و روانی ضروری است.
1- شایع ترین تغییرات روانی و رفتاری بلوغ در دختران 14-10ساله
این ویژگی عبارتند از: میل به گوشه گیری، حساسیت بسیار نسبت به انتقاد دیگران، بی قراری، بی ثباتی، تحریک پذیری، نوسان در خلق و خو، مخالفت با خانواده، دوستان و به طور کلی جامه، در رویا فرورفتن، شرم و حیای مربوط به تغییرات ناشی از بلوغ جنسی، تنبلی و سستی، نافرمانی از بزرگ ترها، خیره سری و خودرایی، نداشتن احساس امنیت و اعتماد به نفس، مقاومت در برابر پند و اندرز والدین، تمایل شدید به ارتباط نزدیک با دوستان و گفتگوهای پنهانی و طولانی با آنها، حساسیت نسبت به آراستگی ظاهر خود و صرف وقت جلوی آینه. نوجوانان در این سنین لباس پوشیدن به شیوه ای متفاوت با معیارهای خانواده و همسان با گروه هم سن و سال خود را ترجیح می دهند.
این تغییرات که حدود 1سال پیش از بلوغ آغاز می شود در مرحله رشد جنسی و بلوغ رو به فزونی می گذارد و در مراحل پایانی بلوغ بتدریج کاهش می یابد. باید به تفاوت های فردی بین نوجوانان توجه داشت. یعنی ممکن است این علایم به صورت یکسان در همه نوجوانان ظاهر نشود. ضمن آنکه اغلب نوجوانان احساسات و عواطف خود را در این مرحله از رشد بروز نمی دهند.
2- شایع ترین تغییرات روانی و رفتاری در دختران 19-15 ساله
بیشتر دختران در سنین 19-15ساله بالغ شده اند. دختران حدود 2سال زودتر از پسران بالغ می شوند. تعدادی از دختران رشد جنسی را که مهمترین تغییر در این دوره است خوشایند و برخی آن را موجب ناراحتی و دستپاچگی خود می دانند معیارهای رفتار و لباس پوشیدن راگروه هم سن و سالش برای اوتعیین می کند.
کنجکاوی رو به افزایش درباره جنس مخالف، در رویاهای عاشقانه فرورفتن و اشتغال ذهنی از ویژگی های روانی این دوره است. علاوه بر این تفکر نوجوان به صورت انتزاعی در می آید که مرحله تازه ای از هویت یابی (شناخت خویش) ورشد و شکوفایی دوست جهت گیری آینده و اندیشیدن درباره تصمیمات مهم زندگی مانند تحصیل، اشتغال، انتخاب همسر و ازدواج، بخش مهمی از رویاهای او را تشکیل می دهند. به طور خلاصه می توان گفت در این گذر زندگی آینده نوجوان پایه ریزی می شود. رابطه او با والدین و مربیان از شکل رابطه کودک با پدر و مادر یا مربی، به رابطه یک نوجوان در آستانه بزرگسالی با بزرگسالان دیگر از قبیل والدین و مربیان تشکیل می شود و همین امر توقعات زیادی را در اوبه وجود می آورد. لذا نوجوانان دراین سنین به برخورد بزرگسالان باخود بسیارحساس هستند: نقش مهم و حساس والدین و مربیان دربرخورد با نوجوانان در این مرحله قابل توجه و تامل است75.
ج) تغییر در کمیت و کیفیت دروس: انتقال از دوره کودکی و ابتدایی به دوره نوجوانی و راهنمایی به مفهوم مواجه شدن فرد با افزایش کمی و کیفی دروس، افزایش حجم آنها، تعدد دبیران و ازهمه مهمتر تنوع و پیچیدگی مطالب درسی در مسیر تخصصی تر شدن دروسی است که رشد ناموزونی را به خود می گیرد. به همین دلیل دراین دوره انتظار داشتن افت تحصیلی هرچند با درصد های متفاوت افراد مختلف قابل پیش بینی است. بیان چنین مطالبی برای آگاهی دادن به نوجوانان که افت آن ها مسئله ای طبیعی و منطقی است، سبب بالا رفتن اعتماد به نفس آن ها خواهد شد. لذا ذکر این نکته که با تلاش نمودن چند برابر و بیشتر از کودکی و ابتدایی میتوان افت را جبران کرد ضروری است.
د) تغییر در نگرش به زمان: تفکر جدیدی که در دوره ی نوجوانی و جوانی به وجود می آید توجه فرد به گذشته و آینده است که چنین تفکراتی در دوره ی قبلی وجود نداشت. در این هنگان فرد درصدد است تا ارتباطی منطقی میان گذشته و حال برقرار کند. ضروری است حس گذشته گرایی تعدیل شود. آینده نگری را با امید و شهامت اخلاقی در وجود او آمیخته و همراه شودتاتوان کافی در گامهای نوجوان برای حرکت به آینده ایجاد شود.
5- تغییر در نگرش به ارزشها: نگرش و توجه نوجوان دراین شرایط از منزلت بالایی برخوردار است. ارزشها نوجوان را به شدت مجذوب نموده و وی را به لرزه می اندازد. لذا وظیفه اولیای خانه و مدرسه است ارزشهای اخلاقی و دینی را با الگو،روش و قالبی زیبا و جذاب همراه با استدلالی منطقی به وی ارایه دهند تا بر قدرت انتخاب و تشخیص و تصمیم گیری نوجوان در امور مختلف زندگی و تحصیلی بیفزاییم76.
مبحث دوم: بهداشت دوران بلوغ
تحولات دوران بلوغ که فعالیت غدد جنسی نیز از آن جمله است، تاثیر مستقیم بر بهداشت جسمی فرد می گذارد. از طرفی ویژگی های مرحله بلوغ همچون تمایلات، کنجکاوی، حادثه جویی و حتی انزواطلبی از عوامل تاثیرگذار بر سلامت نوجوانان محسوب می شوند. از طرف دیگر در این دوره، به علت رشد سریع جسمانی و فعالیت بدنی، نیاز به تغذیه، ورزش منظم، استراحت و تفریح سالم بیشتر از هر زمان دیگری وجود دارد و لازم است نکات مربوط به بهداشت فردی را رعایت کنند تا بتوانند بر سایر نیازهای خود که مهم ترین آنها در مصون بودن درمقابل بیماری هاست آسانتر دسترسی پیدا کنند. برای دست یابی به اهداف فوق رعایت نکات بهداشتی به نوجوانان ختر و پسر توصیه می شود.
گفتار اول: بهداشت جسمی دختران
رعایت نکات بهداشتی زیر به دختران توصیه می شود:
1- توجه به نظافت پوست، موجب زیبایی، شادابی، تبخیر، تعریق وتنفس پوستی و از بین رفتن بوی بدن می شود. شستشو با آب ولرم و صابون سبب پاکیزگی پوست میشود. در این دوره غدد عرق، ماده چربی با بوی بدن ترشح می کنند که سبب بدبو شدن بدن است. شستشوی بدن واستحمام علاوه بر تمیزی و نشاط و شادابی نوجوان، سبب از بین رفتن بوی بد بدن آنان است.
2- در دوران عادت ماهانه، شستشو و گرفتن طهارت ضروری است و سبب هیچ نوع بیماری نمی شود و از مساعدشدن محیط برای رشد انواع میکروب جلوگیری می شود.
در شروع بلوغ به علت فعالیت هورمون های بدن، فعالیت غدد پوست زیاد شده باعث ایجاد جوش می شود. جوش های صورت نباید دستکاری شوند. زیرا موجب عفونت و برجای ماندن محل جوش ها به شکل جای زخم روی صورت می شود.
3- استفاده از حوله و وسایل بهداشتی شخصی و همچنین زدودن موهای زاید بدن بهروش صحیح از نکات ضروری است که باید رعایت شود.
4- محافظت و پاکیزگی دست و صورت که بیشتر درمعرض آلودگی هستند، اهمیت زیادی دارد. شستشوی مرتب پاها مسواک زدن منظم، مرتب و صیح دندان ها از نکات بهداشتی و ضروری در همه دوره های زندگی و به ویژه در دوران بلوغ است.
5- با اجتناب از مصرف سیگار و مواد زیان آور دیگر، می توان سبب حفظ و افزایش سطح تندرستی خود و جامعه شد. بسیاری از انحرافات و مشکلاتی که دامنگیر نوجوانان می شود (مثل اعتیاد به مواد مخدر) با کشیدن سیگار آغاز می شود. برای مبارزه و پیشگیری از بروز این مشکلات روی آوردن به مطالعه، ورزش و تفریحات سالم مثل کوه نوردی، معاشرت با دوستان شایسته و شرکت در فعالیت های هنری، علمی و ورزشی به صورت فردی و گروهی توصیه می شود.
6-ورزش و تفریح تنها جنبه سرگرمی ندارد بلکه به عنوان عاملی برای تامین سلامتی جسمانی و اجتماعی به شمار می رود . بازی تنیس و بسکتبال که ساده تر از فوتبال است و در آن خشونت وجود ندارد برای دختران مناسب است

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره بلوغ جنسی، بلوغ دختران، اعتماد متقابل Next Entries منبع پایان نامه درباره رژیم غذایی، بهداشت روان، عزت نفس