منبع پایان نامه درباره صنایع‌دستی، دوره قاجار، سلطان محمد

دانلود پایان نامه ارشد

است . در اطراف بنا صحن وسيعي وجود دارد كه در شمال و غرب آن حجره‌های حسينيه واقع‌شده‌اند و در ضلع جنوبي آن تکیه‌ای قديمي است . جلوي تكيه ايواني با هشت فيلپاي آجري است كه پائين فيلپاها کاشی‌کاری شده‌اند. سقف تكيه لمبه‌کوبی و سر آن سفالي است . اين بنا به همت سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنایع‌دستی توسط استادكاران ماهر آن سازمان به شكل اصيل خود مرمت گشته است (سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان 1385).
-7 بقعه آقا پيرجنگي: اين بقعه در غرب شهر لاهيجان و در بازكياگوراب قرار دارد. آقا پير جنگي آن‌طور كه گويند از مشايخ صوفيه بوده است . بناي اصلي بقعه نسبتاً قديمي و از آجر است و چهار در وروديش در چهار جهت اصلي بنا گشوده می‌شدند . چهار خفنگ مشبك بر بالاي چهار در ورودي قرار دارند . چهار در هر يك صفه اي را به درون بقعه می‌گشاید . بالاي چهار درگاه ورودي و چهار كنج بنا مقرنس‌های گچ كاري شده مشاهده می‌شوند . پائين طاقچه‌های دور بنا گچ‌بری شده‌اند و زير اين حاشيه در هفت رديف كاشي گل‌دار نصب‌کرده‌اند . کتیبه‌ای با خط خوش نستعليق در ميان دو رديف حاشيه گچ‌بری بالاي چهار گوشواره، چشم را می‌نوازد . صندوق ساده چوبين يا ضريح مشبك ظريف در وسط بنا قرار دارد . در قسمت غربي ايوان شمالي دري است كه به‌سوی اتاق هشت‌ضلعی، گچ‌بری و مقرنس‌کاری شده گشوده می‌شود . در قسمت شرقي بنا مسجدي بر پنج فيلپا استوار است و سه پنجره سراسري دارد (سازمان . ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان 1385).
-8 بقعه ملاپير شمس الدين: اين بقعه در دو كيلومتري شهر لاهيجان در لاشيدان حكومتي قرار دارد . بناي اصلي بقعه آجري و متصل به مسجدي است . كف بقعه با كاشي سبز کاشی‌کاری شده و دورتادور ازاره در هفت رديف از كاشي سبز است . بالاي در ورودي جنوبي بنا خفتگي با نورگير قرار دارد . در ورودي شرقي دو لنگه است و بر بالاي لنگه‌ها دو مصراع با کنده‌کاری متوسط حک‌شده‌اند . درودیوارهای داخلي ساختمان سه طاق نماي جناقي مشاهده می‌شود كه ابياتي از هفت‌بند محتشم كاشاني بر آن‌ها نوشته‌شده و پائين اشعار نقاشی‌هایی از مجالس مذهبي است . بر نماي خارجي ديوار ساختمان نقاشی‌های مذهبي و در حاشيه زير سقف ابياتي از هفت‌بند محتشم كاشاني است . در دو سمت شرقي و جنوبي بقعه ایوان‌هایی با فيلپاهاي چهارضلعی قرارگرفته‌اند . بام سراسر بنا سفال سراست و بر دیوار شرقي آن سنگ مرمري با عباراتي حكاكي شده به چشم می‌خورد(سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان .(1385
9-بقعه شيخ تاج‌الدین ابراهيم معروف به شيخ زاهد گيلاني: بقعه شيخ تاج‌الدین در چهار كيلومتري مشرق گيلان و در قريه شيخ انور نزديك نخجيركلايه و ليالستان واقع‌شده است . شيخ زاهد متولد 615 ه ق و متوفاي سال 711 ه ق پدرزن شيخ صفی‌الدین اردبيلي است (سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان 1385 )رابينو نوشته است، اين مزار صندوق چوبين منقش و کنده‌کاری داشته كه در سال 1331 ه ق طعمه حريق شد كه خوشبختانه کتیبه‌های آن در كتاب دره و کتاب‌های ديگران محفوظ مانده است .گور سيد رضي بن مهدي الحسيني الباشكجاني نيز علاوه بر مرقد شيخ زاهد در اینجاست كه نام او بر حاشيه ضريح نوشته شده است . گور ديگري كه در جوار مزار شيد قرار دارد بنا به روایت‌های گوناگون متعلق به پسر يا دختر تيمور و يا حتي به احتمالي مربوط به غلام شيخ زاهد است . بناي بقعه از داخل مربعي شكل و بام آن سفال سر است . بدنه بنا کاشی‌هایی به رنگ زرد و آبي دارد و نقش علمي در ميان آن‌ها مشاهده می‌شود در چهار سوي ساختمان چهار در است(رابينو 1386).

شکل4-6- مقبره شيخ زاهد گيلاني شيخانبر(برداشت میدانی)

بر سنگ مرمر ديوار شرقي اشعاري به خط خوش نستعليق حك شده است كه نشان می‌دهد ميرزا ابوطالب نامي را در سال 1171 ه ق در اين مكان به خاك سپرده‌اند . بقعه گنبد چهارگوش هرمی شكل مطبق دارد كه به كلاه درويشي معروف است(سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان 1385).
10 – بقعه سيد ابراهيم معروف به چهل‌ستون: اين بقعه كه به چهل‌ستون معروف است در هشت كيلومتري جنوب لاهيجان در دهکده زاكله بر قرار دارد . سيد ابراهيم طبق شجره‌نامه موجود در بقعه از پسران امام موسي الكاظم است. بناي اصلي بقعه در وسط چهار ايوان واقع شده و وسط ايوان شرقي از دو طرف داراي ستون‌بندی چوبي است، ستون‌های ایوان‌ها و سرسرا در ايوان شرقي به چهل عدد بالغ می‌شود . سقف و ایوان‌ها پل كوبي، لبه بنا كمبه كوبي و بام سفال سر است، بقعه چهار نورگير دارد و در ورودي مشبك و پركار است(مهندسين مشاور اميد بزرگ نيك 1380).

شکل4-7- بقعه چهل‌ستون زاكله بر(مهندسين مشاور اميد بزرگ نيك 1380 – )

11- بقعه آقا شيخ ابوالوجيه: اين بقعه در كهله بر دهكده زاكله بر واقع شده و بناي اصلي آن اتاقی به شكل تقریباً مربع است و چهار طرف آن ايوان قرار دارد . ستون‌های ایوان‌ها چوبي است و سرستون دارد . در حاشيه بالاي ضريح با خط خوش نسخ سوره يس حكاكي شده است .كف ایوان‌ها گل است و سراسر بنا سفال سر (مهندسين مشاور اميد بزرگ نيك 1380)
12-ساير بقاع متبركه شهرستان لاهيجان:
بقاع بخش مركزي عبارت‌اند از:
آقا سيد داود كيا در بالا محله بيجاربنه؛
آ سيد شفيع در بجار بست سر؛
آقا سيد محمد عيني در سياگوراب، بقعه قديمي؛
آقا سيد علي در متعلق محله از بيجار؛
امير ملك در كوچكده؛
آقا ميرحاجي و آقا سيد رضا كيا در نخجيركلايه؛
آقا سيد حسن در ليالستان؛
آقا سيد علي كيا در ليالستان؛
آقا سيد قاسم، آقا سيد علي اكبر، پيش بزرگوار و ماه بانو بزرگوار در محلات مختلف ليل؛
آقا سيد حسن در لفمجان؛
ملك شاهميران در تهام؛
آقا سيد ابراهيم در كلنگران؛
آقا سيد عبدا…در بازان؛
سيد رسول و سيد حوري در تجن؛
امير سلطان و آقا سيد محمد در امير هنده؛
شاهزاده اسمعيل در انارستان؛
آقا سيد حسن در لاكمه سر؛
سيد امير كيا در شير جو پشت؛
آقا سيد جمال‌الدین، آقا سيد حسين، سيد محمد رشيد، آقا سيد اسماعيل، ميرشنوا، آسوم علي و آقا مير صادق در شهر و تعدادي زيادي بقاع ديگر در سطح شهرستان لاهيجان(مهندسين مشاور اميد بزرگ نيك 1380)
-14 مسجد جامع لاهيجان: مسجد جامع كه از مهم‌ترین مساجد لاهيجان است در محله ميدان قرار دارد . مسجد متصل به طاقي تاريك و سرپوشیده‌ای به نام كبري است كه گويند قسمتي از آتشكده قديمي بوده است . به روایتی مسجد جامع به دستور كار كيا سلطان محمد در سال 893 ه ق در محل آتشكده قديمي بنا شده، بنا به اعتقاد بناي اصلي مسجد مربوط به قرن چهارم هجري است كه در سال 1331 ه ق به‌فرمان حاكم وقت لاهيجان به نام حاج علی‌اکبر مرمت گرديده و توسعه يافته است . در سال 1370 قمري دیگربار بخش‌هایی به مسجد افزوده شد و معماري آن دستخوش تغيير نامناسب در شكل ستون‌های داخلي و نماي خارجي گرديد . ساختمان كنوني اين بناي مستطيل شكل بر فيلپاها استوار است (اديب عباسي 1382 ). از چهار در ورودي شرقي دو در به سمت محل وضو گرفتن است و در غربي به‌سوی مدرسه گشوده می‌شود . تا ارتفاع بيش از يك متر ديوارهاي داخلي کاشی‌های منقوش گل‌وبوته دار دارد . كف مسجد بتوني و بامش سفالي است . اين مسجد مناره‌ای كوتاه دارد. در مدرسه متصل به مسجد چاهي است كه مردم پول در آن می‌اندازند و شمع بر آن روشن می‌کنند . دو كتيبه سنگي بر درودیوار مسجد نصب شده است (مهندسين مشاور اميد بزرگ نيك 1380).
-15 مسجد اكبريه: اين مسجد در محله گابنه لاهيجان قرار دارد و در دوره صفويه و قاجاريه بازسازي شده و توسعه يافته است . مسجد قديمي احتمالاً مربوط به قرن چهارم هجري بوده است . كتيبه سنگي ديوار داخلي مسجد سال 1329 ه ق تاريخ توسعه و بازسازي بنادر عهد حكمراني علی‌اکبر خان حاكم وقت را نشان می‌دهد و به اين جهت به نام مسجد اكبريه شهرت دارد . مسجد شامل سه طاق بلند در امتداد هم است كه بر شش پايه مزين به مقرنس‌کاری قرار دارند . دو اتاق كوچك با درهاي بزرگ در طرفين محراب واقع‌شده‌اند . گلدسته مسجد و قسمتي از بناي زيرين آن قديمي هستند(سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان 1385).

شکل4-8- مسجد اكبريه گابنه(مهندسين مشاور اميد بزرگ نيك 1380)

علاوه بر دو مسجد جامع و اكبريه مساجد قديمي ديگري هم چه به‌طور مستقل و چه در كنار امامزادگان و بقاع متبركه شهرستان لاهيجان وجود دارند كه امروزه يا رو به ويراني و خرابي گذاشته‌اند يا این‌که فاقد زيبايي و هنر معماري هستند و به اين سبب از ذكر نام یک‌به‌یک آن‌ها اجتناب می‌کنیم.
-16 مقبره شاهزاده محمد ميرزا كاشف السلطنه: كاشف السلطنه را پس از مرگش بنا بر وصيت خودش بر بالاي تپه‌ای در كوه بيجار لاهيجان دفن كردند . قبرش مشرف‌به باغ‌های چاي است . بر سنگ كبود رنگ مزارش عباراتی درباره شرح احوالش با خط خوش نستعليق حك شده است.
اگرچه محصول چاي نخستين بار در سال 1302 ه ق توسط حاج محمد اصفهاني در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار در ايران كشت شد ولي نتیجه‌ای در برنداشت تا در سال 1319 ه ق كاشف السلطنه با مشقت و پشتكاري بسيار چاي را به ایران آورد و كشت چاي در ايران متداول شد . در حال حاضر از مقبره كاشف السلطنه به‌عنوان موزه نيز استفاده می‌شود . اين موزه به‌استثنای روز دوشنبه در روزهاي ديگر هفته در ساعات اداري به روي بازدیدکنندگان گشوده است . در طبقه اول موزه، انواع قندان، چايدان، سماور زغالی، انواع قوري، سرويس چای‌خوری چيني، چايدان شیشه‌ای، سرويس انگاره و قندان، ملیله‌کاری، قلمكاري، سماور حلبي، هواكش زغال انواع سماور و قوري، انواع لباس زنانه محلي، چارق (پاپوش محلي) قوري قديمي سر اژدها، كتله(دمپايي چوبي محلي)

شکل4-9- مقبره كاشف السلطنه(برداشت ميداني)
و در طبقه دوم، مشخصات كاشف السلطنه، عكس محمد ميرزا كاشف السلطنه، عكس محمد ميرزا در كنار دوستانش، نامه شخص محمد ميرزا به خانواده‌اش، يك جلد قرآن خطي، يك جعبه هزار پيشه، تعدادي چپق، قليان، كيسه توتون، انواع منقل، كتري، دو دستگاه چای‌خشک‌کنی سنتي دستي، دو ساطور چاي خردكني و كتابي به نام پدر چاي ايران نوشته پريا كاظمي نوه دختري كاشف السلطنه، براي بازدیدکنندگان به معرض نمايش گذاشته شده است (سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان 1385)
-17 خانه محمد صادقي: اين خانه كه در بافت قديمي شهر قرار دارد از بناهاي دوره قاجاريه است . اين خانه مسكوني داراي يك تالار و شاه‌نشین با طاق گنبدي و سقف مقرنس‌کاری و ارسی‌های مشبك است . اتاق نيز از تزئينات و نقاشي و گچ‌بری برخوردارند . معماري خانه داراي سبك دوره قاجاريه و تزئيناتش بسيار ظريف و استادانه است. دو در ورودی بنا به شاه‌نشین گشوده می‌شوند . پنجره‌های مشبك بر بالاي درها قرار دارند و نواري مقرنس دورتادور ايوان را فراگرفته است . دو ستون چوبي كه در قسمت فوقاني مزين به نقوش مختلف است در ايوان بچشم می‌خورند و چهار لنگه در زيبا با نقوش گل‌وبوته تالار را به اتاقه اي كناري ارتباط می‌دهند . از رنگ و روغن براي نقشه‌ای تزئيني ديوارها و طاقچه‌های بنا استفاده شده است (سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان .(1385

شکل4-10- خانه محمد صادقی اردوبازار (برداشت میدانی)

18- حمام گلشن: حمام گلشن در مركز ميدان و در مجموعه بافت قديمي شهر در زمان فتحعليشاه قاجار توسط حاج علی‌اکبر خان حاكم وقت ساخته‌شده است . اين حمام داراي دو سر بينه بوده كه بينه بزرگ‌تر به افراد معمولي اختصاص داشته و بينه کوچک‌تر مختص طبقه ثروتمند و اشراف بوده است . هشت ستون سنگي دایره‌ای شكل نگه‌دارنده گنبد آجري حمام است . بناي هشت‌ضلعی نامنظم حمام، گوشه‌های مقرنس‌کاری دارد . چهار شاه‌نشین در چهار ضلع اصلي حمام و دو اتاق هشت‌ضلعی در دو ضلع ديگر آن واقع‌شده است . امروزه قسمتي از حمام به جهت احداث و تعريض خيابان حافظ تخریب‌شده است(سازمان ميراث فرهنگي، صنایع‌دستی و گردشگري گيلان

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره صنایع‌دستی، جاذبه‌های گردشگری، جاذبه های گردشگری، بام سبز Next Entries منبع پایان نامه درباره صنایع‌دستی، خان احمدخان، دوره قاجار، نماز جمعه