منبع پایان نامه درباره روانشناسی، بلوغ جنسی، عوامل درونی

دانلود پایان نامه ارشد

جوان می شود. ارتباط با دوستان خوب و مورد اعتماد نوجوان را در زمینه های مختلف یاری می دهد. به عکس اگر نوجوان با دوستان آلوده به مفاسد اخلاقی معاشرت داشته باشد، از مسیر اصلی خارج شده، در ورطه فساد و گمراهی و انحراف می افتد و راه گریزی نیست32.
پیاژه جامعه پذیری یا رشد اجتماعی کودکان را به سه مرحله تقسیم می کند، مرحله نخست را خودمداری یا خودمیان بینی می نامند. در این مرحله انگیزش اجتماعی خارج در کودک تاثیری ندارد، در مرحله دوم کوشش می کند که روابط اجتماعی واقعی برقرار کند و مرحله سوم دادوستد اجتماعی بوجود می آید و کودک با دیگران رفتار احترام آمیز و متقابل دارد، البته سن مربوط به هریک از این مراحل در گروههای اجتماعی-اقتصادی و فرهنگ های مختلف، تفاوت دارد. 33
هـ- بلوغ شرعی
فقه شیعه و سنی بلوغ را برای پسران 15 سال قمری و برای دختران 9سال قمری در نظر گرفته است، در حالی که فقه حنفی دختران را در 17 سالگی و پسران را در 18 تا 19سالگی بالغ می داند. فقه مالکی نیز بلوغ را به سن وابسته نمی داند. چنانچه شرایط بدنی پسر و دختر مساعد باشد و قبل از چنین سن هایی آثار و علایم بلوغ یعنی محتلم شدن در پسران و عادت ماهیانه در دختران مشاهده گردد؛ آن ها مکلف شده اند. لذا در چنین حالتی یک سری مسایل شرعی بر آن ها واجب خواهد شد، و آن ها نباید از چنین واقعه ای نگران شوند زیرا با ایجاد آمادگی جنسی و بروز چنین حالتی به آن ها نوید آمادگی پدر و مادر شدن به منظور بقای نسل داده می شود.
در گذشته بعضی از علمای بزرگ ما فرا رسیدن دوران بلوغ و تکلیف فرزندانشان را جشن می گرفتند و بزرگان را دعوت می کردند تا در مراسم باشکوهی از او به عنوان فرد بالغی نام ببرند و به وی تبریک بگویند. به عنوام مثال، سید بن طاووس که یکی از برجسته ترین علمای قرن ششم بود و توفیق تشرف به خدمت حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را داشت در کتابی به نام کشف المحجه در قسمتی از گفتارش در خصوص دوران بلوغ و تکلیف،خطاب به فرزندش چنین می گوید: «اگر من با مراحم و عنایتی که خداوند مرحمت فرموده، زنده بمانم روز تشرف تو را به سن تکلیف (بلوغ) عید قرار می دهم و یکصد و پنجاه دینار صدقه خواهم داد34.»
با آنکه در روایات اسلامی بلوغ شرعی براساس بلوغ جسمی پایه گذاری شده است ، از انجا که آب و هوا ، نژاد و مزاج ، و دیگر شرایط طبیعی و اجتماعی در تقدم و تاخر عادت ماهیانه دختران و احتلام پسران موثر است ، قانونگذار اسلام ، بلوغ شرعی را با مقیاس سن نیز معین کرد . و دخترانی را که تا آخر نه سالگی عادت ماهانه و پسرانی را که تا پایان پانزده سالگی احتلام ندیده اند ، نیز بالغ شناخته است و آنان را به انجام دادن فرایض و ترک محرمّات ، مکلف کرده و از حقوق اجتماعی و آزادی در تصرفات مالی و دیگر مزایای قانونی برخوردار ساخته است35 .
نکته قابل توجه اینکه در همه مناطق جهان و با در نظر گرفتن تمام شرایط طبیعی و اجتماعی ، دختران زودتر از پسران به بلوغ طبیعی می رسند و فعالیت غدد جنسی در آنان قبل از پسران آغاز می شود . بلوغ طبیعی ، استعدادهای نهفته آدمی را به فعلیت می رساند و نوجوان را شایسته تکلیف و لایق مسئولیت می سازد . بدین ترتیب تقدم بلوغ شرعی دختران بر پسران بر اساس صلاحیّت طبیعی و به معنی هماهنگی قوانین تشریع با قوانین تکوین است .36

1- نظر علمای شیعه و سنی درباره سن بلوغ شرعی
هیچ کس از فقهای شیعه معتقد نیست که بلوغ در دختران از ده سالگی تجاوز می کند . اختلافی که وجود دارد این است که دختران در نه سالگی بالغ می شوند و یا در ده سالگی . شهید ثانی در مسالک می فرماید : همه فقهای اهل سنت در بلوغ زن با ما مخالف هستند و معتقدند که بلوغ زن کم تر از پانزده سال نیست و در زاید بر آن با یکدیگر اختلاف دارند . 37
مبحث دوم: علائم بلوغ
بلوغ مرحله ای از زندگی است که یک فرد به توانایی کامل برای تولید مثل می رسد و همانند سایر هم جنسانش نشانه های بالغ بودن در او ظاهر می گردد38 ما در این مبحث به نشانه های بلوغ چه از نظر جسمی و چه روحی را بررسی می کنیم.
گفتار اول: علائم بلوغ در دوران نوجوانی
الف) بلوغ جسمی در دوران نوجوانی
برای هر جنس (مذکر- مونث) تا ده سال فاصله زمانی برای رسیدن به بلوغ جنسی کامل وجود دارد. همسالان در ارتباط با یکدیگر، مقرراتی دارند که هر عضو گروه ملزم به رعایت آنهاست و آنان که از نظر جسمانی رشد کافی ندارند در این گروه ها پذیرفته نمی شوند. تاثیر رشد سریع و یا عدم رشد جسمانی کافی، برای پسران به مراتب بیش از دختران است. فردی که رشد جسمانی سریعتری نسبت به همسالانش دارد، در دوران نوجوانی، بلندتر، سنگیت تر و بالاخره قویتر از دیگران است، گرچه آنان که از نظر جسمانی عقب ترند در اینده از او سبقت بگیرند. نوجوانی که از نظر جسمانی از دیگران برتر است، در امور ورزشی سرآمد بوده و در نتیجه بیشتر مورد توجه همسالان خویش است. بعلاوه نوجوانانی که رشد سریعتری نسبت به دیگران دارند در مقایسه با آنان که از نظر جسمانی رشد کافی نیافته اند، افرادی ارامتر، ساده تر و با اخلاق خوش می باشند. البته عکس این نظریه نیز صحیح است39.
ب) علائم بلوغ جنسی در دوران نوجوانی
مراحل تکامل جنسی بلوغ در دختران عبارتست از:
مرحله1: قبل از بلوغ
مرحله2: شروع رشد و تکامل جوانه زیر آرئول (هاله پستان) عریض شدن آرئول همراه با ظاهر شدن مقادیر کمی مو در ناجیه لب های دستگاه تناسلی خارجی و زیر بغل آن.
مرحله3: افزایش اندازه بافت قابل لمس پستان و هاله پستان، افزایش موهای زبر در ناحیه شرمگاهی و زیر بغل، ظهور بوی ویژه بدن.
مرحله4: افزایش بیشتر در اندازه پستان و هاله پستان که باعث برآمدگی بیشتر پستان می شود40.

گفتار دوم: روانشناسی بلوغ
بلوغ دوران دگرگونی عظیمی است. در این دوران نه تنها تغییرات جسمی مهمی در نوجوانان پدیدار می گردد بلکه اغلب دگرگونی های برجسته اجتماعی چون روابط او با پدر و مادر، همبازیها و سایر افراد تاثیر گذار در زندگی او نیز در همین سنین به وجود می آیند و در این روند، همه کسانی که به نوعی در مورد او نگران هستند با دلواپسی های بسیار دست به گریبان می شوند41.
الف) علائم بلوغ روحی در دوران نوجوانی
به عقیده گروهی نقطه زمانی پیدایش غریزه جنسی را در کودک شروع بلوغ می گویند. این دوره منشا تغییرات زیادی در وجود شخص می باشد. بلوغ موجب می شود که شخص بگونه ای متفاوت رفتار و احساس نماید و نگاهش نسبت به جهان تغییر کند. برخورد او نسبت به دیگران و خودش عوض شود. ما تماشاچیان، پاها و دستهایش را می بینیم که دراز شده اند و قدش را که بلند شده یا کوتاه مانده ولی قدرت آن را نداریم که در ذهن یک دختر و پسر نفوذ کنیم و ارزوهای پنهان او را به هنگام مطالعه سرگذشت دانشمندان، مخترعین و یا خلبانان بفهمیم و یا قهرمان ذهنی یک دختر، اعم از حقیقی و تخیلی را بشناسیم و اشتیاق او برای کارهای گروهی یا علاقه به لباس و نقاشی را درک کنیم. شاید بتوانیم تاب خوردن نوجوان را بین دو حالت فعالیت شدید جسمی و بی حالی به چشم ببینیم و گاهی هم از مشاهده آن سخت دچار اضطراب شویم ولی تغییرات شیمیایی درون بدن او که انرژی را ایجاد و مصرف می کنند غیر قابل مشاهده هستند. مشاهده رفتار ظاهری نوجوانان هنگامی ارزش پیدا می کند که والدین به حد کافی شکیبایی به خرج دهند و انگیزه های درونی آنها را درک کنند. اگر پدر و مادر راه و رسم این بازی را یاد بگیرند. بسیاری از مسائل قابل حل هستند. دیر به رختخواب رفتن و دیر از خواب برخاستن یک نوجوان می تواند حالات روحی روز او را نشان دهد و احتیاج به تجزیه و تحلیل دارد. اگر انگیزه و علل رویازدگی و اضطراب نوجوان از این که نکند بفهمند! و خرده گیری های متعدد او را نسبت به خواهر و برادر کوچکترش بشناسیم و درک کنیم، از مشاهده آنها مضطرب نخواهیم شد. هنگامی که نوجوان در موقعیتی قرار می گیرد که اگر مدتها قبل قرار می گرفت وجودش به هزارپاره تقسیم می شد و کف نفس ستایش انگیزی از خود نشان می داد و زمانی که تفاوت بین حق و باطل را به خوبی در مورد موضوعی تشخیص می دهد که قبلاحد و مرز آن برایش مخدوش بود، وقتی که همدردی و همفکری نسبت به موقعیتی نشان می دهد که بهیچ وجه نفعی برایش در برندارد آن وقت است که ما حقیقتا به خودمان دست مریزاد می گوییم و همین مسائل در رشد وجود دارد که آنها را با متر و کیلو نمی شود اندازه گرفت! اغلب نوجوانان مراحل بلوغ را به طور طبیعی و بدون درد و ناراحتی از سر می گذرانند و مردان و زنانی کارآمد، خوشبخت و موفق خواهند شد42.
بنابراین اگر آرام، عمیق و صادقانه با آن ها برخورد کنید مطمئن باشید که همه ی مشکلات و سؤالات خود را در همه ی زمینه ها با شما در میان خواهند گذاشت. این بهترین راه برای راه یافتن در دل نوجوانان است زیرا هرچه برای او مهم باشد، زجرآور و دردناک هم خواهد بود و دانستن حقایق نصفه نیمه او را سخت آزار می دهد43.
1- مشکلات عاطفی و روانی
چنانکه گفته شد دوران بلوغ در زندگی نوجوانان و جوانان با مشکلات عاطفی و روانی همراه است، زیرا آن زیر فشار عوامل درونی و بیرونی از خود واکنش های مختلفی نشان می دهند. عده ای از آنان به انزوا و گوشه نشینی کشیده می شوند. یعنی مشکل بر قراری تماس با دیگران در آن ها رشد می کند. این دسته، افرادی کم رو، حساس و فاقد اتکا به نفس هستند. نوجوانان در برابر فشارهای دوران بلوغ واکنش نشان می دهند. به این واکنش ها در اصطلاح روانشناسی مکانیزم های دفاعی می گویند و نتیجه ی آن ها کاهش تنش ها و فشارهای روحی است که البته جریانی تسکین دهنده ولی موقتی است44. از مکانیسم های دفاعی نوجوانان در هنگام تنش های آن ها بایستی موارد زیر را یادآور شد:
1-1 عقب نشینی: نوجوان هنگامی که خود را در انجام کاری ضعیف می بیند، به قهقرا بر می گردد و رفتار کودکانه ای از خود نشان می دهد و خود را متکی به بزرگترها وانمود می کند.
1-2- همانندسازی: در این حالت نوجوان رفتار دیگران را به خود نسبت می دهد و به این ترتیب می خواهد خود را موجه نشان دهد.
1-3- برون فکنی: در این حالت نوجوان آنچه از صفات ناپسند در خود دارد به دیگران نسبت می دهد و از دیگران عیب می گیرد؛ عیوبی که در خود او وجود دارد.
1-4- جبران: حالت مثبتی از رفتار نوجوان است که او سعی می کند به جبران ناتوانایی هایی که در مواردی دیگر از خود نشان داده بپردازد و با رفتاری تازه آن ها را جبران کند. عدم توفیق در تحصیل، ولی کسب افتخار در ورزش یا رفتارهای دیگر.
1-5- توجیه برای کارهای ناپسند: نوجوان سعی می کند برای خطاهای خود توجیه قایل شود. دلیل تلاشی برای رفتارهای ناپسند از آن جمله است. مثل عدم توفیق در کاری به علت اشتغال به کارهای دیگر.
1-6- تمایلات سرکوفته: وقتی نوجوان در کاری توفیق پیدا نمی کند، میل به انجام آن کار در نهاد او به صورت سرکوفته باقی می ماند.
وقتی مکانیسم های نوجوان از حد مکانیزم های دفاعی تجاوز کند، به صورت حالات هیجانی نگرانی، احساس حقارت، احساس گناه، پرخاشگری و غیره ظاهر می شود45.
2- نمونه ای از مشکلات عاطفی و روانی در نوجوانان
نیازهای عاطفی کودکان با مراحل رشد، تغییر می یابند و این تغییر و تحول در انتقال کودک از مرحله ی کودکی به مرحله ی نوجوانی و بلوغ محسوس تر از سایر مراحل زندگی است، زیرا فرد در این دوره بیشتر به آینده توجه دارد و بر خلاف مرحله کودکی که در زمان حال زندگی می کرد و گذشته و آینده برایش معنا و مفهوم نداشت. از جمله عوامل مؤثر در حفظ یا اختلال تعادل عاطفی و ارضای مطلوب نیازهای عاطفی در اواخر دوره ی نوجوانی، انتخاب شغل است. بدین معنا که اگر شغل هر فرد با سلیقه و استعدادهای او متناسب باشد تعادل عواطف او خود به خود تأمین خواهد شد. در غیر این صورت باعث بهم خوردن و اختلال آن می شود. والدین و معلمان در این امر بسیار موثرند و وظیفه آنان است که نوجوان را به شغل مناسب استعدادش تشویق و رهبری کند. چه بسا جوانانی که در محیط ما به علت عدم راهنمایی و رهبری از پیدا کردن شغل مناسب، محروم شده اند و همیشه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره بلوغ روانی، بلوغ جنسی، ایفای نقش Next Entries منبع پایان نامه درباره انتخاب همسر، فرزند پروری، تعادل عاطفی