منبع پایان نامه درباره رضایت آگاهانه، کامن لا، اقدامات درمانی، نظام حقوقی

دانلود پایان نامه ارشد

اطمینان پیدا می کنند و حتی از اینکه در نهایت وی به تنهایی برای روش درمان تصمیم بگیرد هراسی ندارند؛ طبق این مطالعه ی آماری که در آمریکا انجام شده است، در یک ارتباط صحیح، 44% روش تصمیم گیری مشترک را ترجیح داده اند؛ 19% گفته اند بر اساس اطلاعات ارائه شده، خود، تصمیم می گیرند؛ 20% از پزشکشان خواسته اند که به تنهایی برای روش درمانی تصمیم بگیرد و 17% نظر اکثریت در کمیسیون پزشکی را ترجیح داده اند.472
د ـ میزان تمایل بیماران برای کسب اطلاعات
میزان تمایل بیماران به داشتن آگاهی، از تعهد حقوقی، اخلاقی پزشک نمی کاهد و پزشکان ملزم به ارائه ی انواع مشخصی از اطلاعات به بیماران هستند صرفنظر از اینکه بیماران این اطلاعات را درخواست کنند یا نه؛ هرچند که این تمایل در دهه های اخیر، در جوامع مختلف، بر طبق آمارها و مطالعلت تجربی، افزایش قابل توجهی یافته است و آگاه بودن به خودی خود برای بیماران ارزشمند است. محاسبه ی تأثیر عنصر آگاهی بر تغییر عقیده ی بیماران در مطالعلت تجربی، نشان می دهد که تمایل به آگاه بودن برای بیماران ارزش ذاتی دارد و آنان بخصوص آگاهی درباره ی عوارض و ریسک درمان یا جراحی را حتی اگر غیر قابل اجتناب باشد ارزشمند می دانند؛ با این وصف چنانچه بیماران از دسترسی به موقع به این آگاهی ها ممانعت شوند، مشکلات ناشی از آن در روند کسب رضایت آگاهانه تبلور می یابد.
با توجه به مطالبی که گفته شد، آگاه نمودن بیمار و ارائه ی اطلاعات به او بخش مهمی از ارتباط پزشک و بیمار را تشکیل می دهد و متقابلاً کیفیت این ارتباط بر فرآیند آگاه سازی تأثیر گذار است؛ نحوه ی ارتباط همیشه یک عامل مؤثر بر موفقیت پزشک در روند کسب رضایت آگاهانه است.
در کشورهای پیشرو در زمینه ی حقوق بیمار، در واقع از آنجا که فرآیند رضایت آگاهانه از اهمیت بیشتری برخوردار است، مراحل و شیوه های ویژه ای برای آن در نظر گرفته شده است که در ادامه ذکر خواهد شد.

گفتار دوم ـ شیوه ها ی آگاه سازی
طرح مطلب
در خصوص روش آگاه نمودن بیماران هیچ قانون خاصی وجود ندارد؛ روش های آگاه سازی بیماران بسته به اینکه اقدام پزشکی چه اندازه پر خطر473 است، متفاوت است. نکته ی مهم در این زمینه آن است که روش ارائه ی اطلاعات باید به گونه ای باشد که پزشک اطمینان حاصل کند بیمار اطلاعات را فهمیده است. در رویه ی پزشکی برای طیف وسیعی از تصمیم گیری ها، مثلاً دلایل لزوم آزمایش سرطان و یا آزمایش خون معمولی، صرفاً به بررسی، تبادل نظر و گفتگو اکتفاء می شود و هیچ مدرک کتبی از فرآیند آگاهی و رضایت کسب نمی شود.474 بر عکس در اقدامات پزشکی پرخطر مانند جراحی ها و درمان های طولانی مدت، روش آگاه نمودن بیماران متفاوت از اعمال ساده ی پزشکی است، زیرا از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این گفتار به بیان شیوه هایی که برای این اقدامات پیش بینی شده است می پردازیم؛ اگرچه وجود رضايت آگاهانه در هر مداخله ی طبي ضروري است ولي ميزان آگاهي دادن به تناسب پيچيدگي مداخله متفاوت است.475 جدول ذیل اين رابطه را در اقدامات ساده، متوسط و پيچيده نشان مي‌دهد.476

رابطه ميزان آگاهي دادن با پيچيدگي مداخله پزشكي

ساده
متوسط
پيچيده
تبيين نقش و اهميت خواست بيمار در تصميم‌گيري
+
+
+
گفتگو در خصوص جنبه‌هاي باليني و ماهيت تصميمي كه بايد گرفته شود
+
+
+
بحث دربارة راه‌هاي جايگزين

+
+
بحث درباره نظرات موافق و مخالف موجود درباره راه‌هاي جايگزين

+
+
گفتگو در خصوص ابهامات خود

+
ارزيابي ميزان درك بيمار

+
+
پي‌بردن به تمايل بيمار
+
+
+

الف ـ شیوه های آگاه سازی در اقدامات پزشکی پرخطر477 و دارای عوارض جانبی
1- ارائه ی اطلاعات به صورت توأم شفاهی و کتبی
در اقدامات پزشکی با ریسک بالا که نمونه ی بارز آن جراحی ها هستند، آگاه سازی بیمار از اهمیت بیشتری برخوردار است و مستلزم آن است که پزشک ابتدا به صورت شفاهی، اطلاعات را به بیمار ارائه دهد و سپس در خصوص اطلاعات ارائه شده به بحث، بررسی و تبادل نظر با بیمار بپردازد؛ اکتفاء کردن به شیوه ی ارائه ی کتبی که عمدتاً در قالب فرم رضایت نامه صورت می گیرد، در اغلب موارد مؤثر نیست؛ زیرا اکثر بیماران بدون اینکه محتوای فرم را بخوانند یا درک کنند، آن را امضاء می کنند؛ بر طبق تحقیقات “وقتی بیمار فرمی را امضاء می کند، این نشان می دهد که پزشک اطلاعات شفاهی را به او ارائه داده است اما در واقع بسیاری از مردم فرم رضایت را امضاء می کنند بدون اینکه به درک کاملی از خطرات و منافع روش درمان یا جراحی رسیده باشند.”478
در حال حاضر بسیاری از دعاوی از همین روش غلط آگاه سازی ناشی می شود و اکثر دعاوی مربوط به رضایت آگاهانه علیه پزشکان شامل مواردی است که بیماران بعد از ورود خسارت ادعا می کنند که فرم را نخوانده، امضاء نموده اند و از اطلاعات بی خبر بوده اند.
با وجود این یکی از نویسندگان چنین اظهار نموده است: “ارائه ی اطلاعات به صورت شفاهی بر خلاف ارائه ی اطلاعات مکتوب و ارائه ی اطلاعات به صورت توأم شفاهی و کتبی خیلی مؤثر نیست بنابر این در اکثر کشورها رویه ی پزشکی بر آن است که اطلاعات به صورت کتبی ارائه شود.” 479
این در حالی است که مطالعات تجربی نشان می دهند “در عمل پیش می آید که در اقدامات پزشکی با احتمال ریسک بالا، پزشکانی که به شیوه ی ارائه ی اطلاعات کتبی (مندرجات فرم رضایت نامه) بسنده کرده اند، در معرض اتّهام عدم ارائه ی آگاهی قرار می گیرند؛ لازم است در موارد پر خطر، بیمار ابتدائاً به روش شفاهی از موضوعات، کاملاً مطّلع شود و حتی لازم است فرآیند آگاه نمودن بیمار در حضور یک نفر همراه صورت گیرد. از سوی دیگر بار آگاه نمودن بیمار صرفاً بر دوش پزشک نیست؛ بیمار هم وظیفه دارد که اطمینان حاصل کند که اطلاعات دریافتی را درک کرده است؛ حتی اگر لازم باشد چندین بار اطلاعات را با پزشک مرور کند و یا معنای اصطلاحات را از پزشک بخواهد. درک بیمار به همان اندازه مهم است که ارائه ی آگاهی اهمیت دارد.”480
امروزه در نظام حقوقی کامن لا برای برون رفت از این وضعیت و تسهیل روند آگاهی بیماران، راهکارهایی اتخاذ شده است؛ مثلاً اینکه “لازم است یک مددکار اجتماعی یا یک پرستار در هنگام آگاهی دادن به بیمار حضور داشته باشد تا در صورت لزوم، موارد مبهم را واضح تر و شفاف تر بازگو کند؛ به علاوه اگر قرار است تصمیم مهمی اتخاذ شود به همراه آوردن یک نفر از نزدیکان بیمار ضروری است؛ به این ترتیب شنونده ی دومی برای کمک به پردازش و بررسی اطلاعات و پرسیدن سؤالات در کنار بیمار خواهد بود.”481
استفاده از وسایل و تجهیزات صوتی، تصویری نیز می تواند تأثیر آگاه سازی را در این اعمال افزایش دهد.482
اکثر مؤسسات درمانی از جمله 483UWMC, 484Harbor view ,485VAMC، سیاست هایی اتخاذ می کنند که به موجب آن ها در اعمال پزشکی پرخطر، امضاء فرم رضایت، در واقع نتیجه نهایی گفتگویی باشد که برای آگاه نمودن بیمار در مواردی که آگاهی برای مشارکت بیمار در تصمیم گیری های درمانی لازم است، الزامی است.486
2- ارائه ی اطلاعات به صورت غیر مستقیم
یکی دیگر از مسائل بحث برانگیز و در عین حال مؤثر بر روند آگاهی این است که اطلاعات مربوطه از چه طریقی باید منعکس شود؛ به عبارت دیگر بهترین گزینه به عنوان منبع آگاهی بیمار چیست؟
این روش در مورد جراحی ها که مهمترین مصداق اقدامات پرخطر هستند مطرح است.
به طور کلی می توان گفت در عمل دو منبع آگاهی برای بیماران وجود دارد؛ منبع مستقیم که به معنی مراجعه ی مستقیم به شخص جراح است و منبع غیر مستقیم که به معنی دست یابی به آگاهی از طرقی دیگر غیر از مراجعه به جراح می باشد.
از آنجا که روش مراجعه ی مستقیم به جراح برای کسب آگاهی با مشکلاتی روبرو است و نیازهای اطلاعاتی بیماران را به طور کامل برطرف نمی کند، در نظام حقوقی کامن لا، مراجع غیر مستقیمی برای آگاه سازی بیماران پیشنهاد شده است. “آمارها در آمریکا نشان می دهند که هنوز پنجاه در صد جراحان، حقیقت را از بیماران کتمان می کنند؛ به دلایل مختلفی از جمله نگرانی از اینکه ممکن است دسترسی به اطلاعات باعث شود بیمار تصمیمی اتخاذ کند که با حفظ سلامت وی مغایر است؛ از این رو منطقی نیست که از جراحان انتظار داشت اطلاعات را برای بیماران افشاء کنند. بی میلی جراحان برای افشاء اطلاعات نشان می دهد که راههای دیگری غیر از روش افشاء مستقیم توسط جراح، نیاز است.
1-3- “یک روش مراجعه به پزشکانی است که در مورد عملکرد و سابقه ی جراحان به بیماران مشاوره می دهند. این روش اخیراً بر اساس ترجیحات بیماران در نظرسنجی ها پیشنهاد شده است.” 487
2-3- روش دیگری که پیشنهاد شده است ارائه ی اطلاعات از طریق ابزارهای اطلاعاتی که در دسترس عموم مردم قرار دارد، می باشد به همراه تلاش برای تسهیل اطلاعات جهت درک راحت تر عموم؛488
برای مثال انتشار کارت های گزارش یکی از این ابزار هاست؛ اما اشکال این روش آن است که تعداد کمی از بیماران از وجود این کارت ها مطلع هستند و یا تعداد اندکی، درست در زمان تصمیم گیری، این کارت ها را در دسترس دارند.489
در یک آمارگیری توسط شوارتز و همکارانش، در آمریکا از بیماران 490Medicare پرسیده شد که جراح خود را به کدام یک از دو روش فوق انتخاب نمودند؟ آمار پاسخ ها نشان داد که آنها ترجیح می دادند اطلاعات را از پزشکی که به او مراجعه کرده اند (پزشک مشاور) بشنوند و تفسیر چنین اطلاعاتی را از طرف پزشک ترجیح می دهند، به جای اینکه از روی کارت گزارش بخوانند.491 این امر می تواند نشان دهنده ی افزایش تمایل بیماران به کسب اطلاعات بیشتر، رفع ابهام ها و مشارکت بیشتر در تصمیم گیری ها باشد.
به نظر می رسد به کارگیری این شیوه ها ی رایج در رویه ی پزشکی نظام کامن لا، علاوه بر اینکه در تسهیل درک بیمار مؤثرند، در مرحله ی اثبات نیز کاربرد دارند؛ زیرا فرآیند آگاهی دادن به بیمار در حضور تیم پزشکی یا یک نفر پرستار یا یک مددکار اجتماعی یا یکی از نزدیکان بیمار صورت می گیرد و این افراد در مرحله ی اثبات، شاهدی بر ادعای پزشک مبنی بر آگاه نمودن بیمار از تمام جوانب امر خواهند بود.
این در حالیست که در ایران برای کسب رضایت آگاهانه در هر طیف از اقدامات درمانی ممکن است بیمار حتی بدون اینکه ملاقاتی با پزشک داشته باشد، تعدادی فرم را پر کرده و امضاء نماید و امضای بیمار بر روی فرم مدرکی تلقی می شود بر این ادعا که پروسه ی آگاه سازی انجام گرفته است. همین روند متأسفانه در عمل موجب افزایش دعاوی علیه جامعه ی پزشکی و افزایش مسؤولیت پزشک در ایران شده است. به نظر می رسد برای بهبود این روند بهتر است حداقل، یکی از روش های فوق برای آگاه نمودن بیماران استفاده شود، مراحل آگاه سازی انجام شود و سپس به بیمار فرصت داده شود تا بر مبنای آگاهی ها، خود، برای اقدامات درمانی اش تصمیم گیری کند.
3- تصمیم گیری مشترک492
شیوه ی دیگر، روش نوینی است که اخیراً در آمریکا مورد استفاده قرار می گیرد و به “تصمیم گیری مشترک” معروف است؛ شیوه ی”تصمیم گیری مشترک” که برای بهبود روند آگاه سازی بیماران و تسهیل درک آنان استفاده می شود متفاوت است از فرآیند “رضایت آگاهانه” ای که در حال حاضر در رویه ی پزشکی نظام کامن لا متداول است؛ علیرغم اینکه در هر دو، اطلاعات ارائه می شود و تصمیم گیری نهایی در مورد قبول یا رد درمان با بیمار است، اما این روش به لحاظ دریافت آگاهی بیشتر و مشارکت بیشتر بیماران در تصمیم گیری های درمانی، بسیار پیشرفته تر از “کسب رضایت آگاهانه” است. در این روش تأکید بر استفاده از تجهیزات متنوع برای ارائه ی اطلاعات بیشتر، سطح درک بالاتر نسبت به اطلاعات و مشارکت بیشتر بیمار در تصمیم گیری هاست.
“در این شیوه این گونه عمل می شود: پزشک ابتدا به بیمار ابزار و تجهیزاتی را ارئه می کند که حاوی اطلاعات مربوط به جوانب مثبت و منفی تمام گزینه های انتخابی موجود و در دسترس بیمار و از جمله رد درمان است؛ اطلاعات اغلب در قالب خواندن کتاب و مجلات یا تماشای دی وی دی است؛ پس از دریافت اطلاعات، بیمار

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره نظام های حقوقی، رضایت آگاهانه، نظام حقوقی، اقدامات درمانی Next Entries منبع پایان نامه درباره اعتماد عمومی، رضایت آگاهانه، کیفیت زندگی، اقدامات درمانی