منبع پایان نامه درباره حزب عدالت و توسعه، سیاست خارجی، ایالات متحده، صاحب نظران

دانلود پایان نامه ارشد

کمالیست ها در این زمان بسیار علاقمند بودند که ثبات را در داخل ترکیه حفظ کنند و تمایلی به برهم زدن روابط دو جانبه با سوریه نداشتند و موفق شدند موافقت نامه ی آدانا3را با سوریه نهایی کنند. اسلام گرایان هم در مقابل این موضع کمالیست ها سکوت کردند. در این زمان هردو کشور به تحکیم روابط شان متمایل بودند، سوریه به خاطر کاستن از انزوای بین المللی اش و آنکارا به خاطر مسئله ی کردها، در این زمان، تجارت میان مرزی میان سوریه و ترکیه گسترش یافت و دیدارهای مقامات بلند پایه شروع شد و حتی پرزیدنت اسد به ترکیه مسافرت کرد (Robins,2007:296).
در سال 2002 امریکا، سوریه را در شمار کشورهای مخالف امریکا قرار داد و این مسئله روابط سوریه و ترکیه را بغرنج کرد و در نهایت پس از فوریه ی 2005 و ترور رفیق حریری، نخست وزیر فقید لبنان که عموماً انگشت اتهام متوجه رژیم سوریه بود روابط سوریه و ترکیه وارد مرحله ی نامساعدتری شد. ایالات متحده موضع خصمانه تری نسبت به سوریه گرفت ولی ترک ها هنوز حاضر نبودند بهبود نسبی روابط شان را با سوریه را که به سختی به دست آورده بودند، به خطر اندازند. کمالیست ها و اسلام گرایان در این زمینه دارای وحدت نظر بودند و در نهایت این همگرایی جناح های سیاسی ترکیه، باعث شد که فشار امریکا بر سوریه کاهش یابد. آشتی کردن با سوریه در سایه ی وحدت نظر اسلام گرایان و کمالیست ها به دست آمد و با سفر بشار اسد در ژانویه 2005 به ترکیه (که نخستین سفر یک رئیس جمهور سوریه به ترکیه از سال 1946 به حساب می آمد) تعامل با سوریه استحکام بیشتری به خود گرفت (Larrabee,2007:109).
در سال 2011 و پس از شروع خیزش های اسلامی در کشور های عربی، وضعیت نظامی پیچیده ای در سوریه به وجود آمد. پس از آغاز شورش ها و تحركات شبه نظامی در سوریه، دولت تركیه كه از روابط خوبی با اسد و هم چنین ایران و محور مقاومت برخوردار بود، سكوت و انتقادهای جزئی را در پیش گرفت، اما پس از مدتی با گسترده شدن نا آرامی های سوریه و حمله های رسانه ای غرب و اعراب به سوریه، به دلایل نامعلوم، به انتقادهای تند از اسد پرداخت و از او خواست از قدرت كناره گیری كند. این مواضع در حالی مطرح می شد كه از طرفی نا آرامی های سوریه محدود و هم چنین آمیخته با فعالیت های نظامی بود و از طرف دیگر اسد در حال برداشتن گام های عملی برای اصلاحات سیاسی بوده و هست. تركیه هم چنین با میزبانی اپوزیسیون سوریه من جمله اخوان و جلساتشان، متهم به بی تفاوتی یا حمایت از شبه نظامیانی است كه در مناطق شمال غربی سوریه (مثل جسرالشغور) با ارتش سوریه درگیر شدند و احتمال می رود از وابستگان اخوان باشند. هم چنین ارتش تركیه در مرزهای خود با سوریه برای پناه جویان و احتمالاً مخالفان مسلح رژیم سوریه اردوگاه هایی برپا كرده است و چندی پیش در اقدامی تحریك آمیز رزمایشی نیز در مرزهای سوریه ترتیب داد. نكته عجیب این است كه این اقدامات با وجود این صورت می گیرد كه در صورت بروز بحران در سوریه، نواحی كردنشین مشترك سوریه و تركیه را هرج و مرجی در بر خواهد گرفت كه بهترین پناهگاه برای پیكارجویان پ.ك.ك. است (ثقفی،1390).

2-2-3- نحوه ی تعامل با ایران
اگر انقلاب اسلامي در ايران در اواخر دهه ي 70 به وقوع نپيوسته بود، شايد هم اكنون پيشرفت اسلام گرایی در ترکیه بسيار كند تر شكل مي گرفت. ماهيت مذهبي دولتي كه بعد از انقلاب به دست مردم ايران ايجاد شد، در اعتماد به نفس و خود آگاهي اسلام گرايان تركيه بسيار موثر بوده است (زارع،1380: 153). شخصيت امام خميني (ره) و فرامين ايشان به مسلمانان جهان از جمله تأثيراتي است كه به واسطه ي انقلاب، انعكاس خود را در ميان مردم تركيه به خوبي نشان داده است. امام خميني (ره) همانند بسياري از صاحب نظران عالم، اقدامات خشونت بار آتاتورك و نابودي فرهنگ اسلامي مردم تركيه را تقبيح كرده و تأكيد مي كردند كه نهضت ايران، نهضتي اسلامي است و از اين جهت همه ي مسلمانان جهان را تحت تأثير قرار خواهد داد (همان منبع: 153). برخي پايدارترين تأثيرات بر جنبش هاي اسلامي تركيه را در تقويت بنياد هاي فكري و اقتصادي آن ها براي ورود به صحنه ي سياسي تركيه در دهه ي 1990 مي دانند (همان منبع: 151).
بعد از پيروزي اسلام گرايان تركيه در دهه ي 90، سفر نجم الدین اربکان، نخست وزیر سابق ترکیه به تهران در مرداد 1375ه.ش نقطه ی عطفی در مناسبات ایران و ترکیه به عنوان دو دولت اسلامي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ايران به شمار می رود. معمولاً در ترکیه رسم بر این بود که نخست وزیران این کشور نخستین سفر خود را از واشنگتن آغاز می کردند. این بار اربکان، نخست وزیر منتخب اسلامی حزب رفاه، سفر به کشور های اسلامی و تلاش برای تحکیم مؤدت اسلامی را سر لوحه ی سیاست خارجی قرار داده بود. اربکان در کمتر از شش هفته پس از انتخابات به سمت نخست وزیری از ایران دیدار کرد و این نخستین دیدار او از یک کشور خارجی بود. ورود هئیت بلند پایه ی ترکیه به تهران با استقبال وسیعی رو به رو شد و چندین قرار داد همکاری اقتصادی، صنعتی و همچنین فرهنگی امضاء گردید (سلامتی،1389: 150 و 151).
هر دوکشور ایران و ترکیه از موقعیت خاص استراتژیک در منطقه برخوردارند که این موقعیت مرهون جغرافیایی است که در آن قرار دارند. ایران، پل ارتباطی ترکیه به شرق و ترکیه، پل ارتباطی ایران به غرب است. در حال حاضر مجموعه تحولات داخلی در ایران و ترکیه و تحولات منطقه ای و بین المللی سبب گردیده است که روابط دو کشور از این نقطه عبور کند و به سطح اعتماد دوجانبه ارتقاء یابد (ملکی،1383: 10آبان). در حال حاضر زمینه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی برای گسترش همکاری فیمابین بیش از گذشته به وجود آمده است. بسیاری از توافقاتی که قبلاً میان ایران و ترکیه صورت گرفته بود در زمان اردوغان به اجراء گذاشته شد. مناسبات دو کشور ایران و ترکیه پس از روی کار آمدن دولت متعلق به حزب عدالت و توسعه بیش از پیش گسترش پیدا کرد (Larrabee,2007:107). حوادث 11 سپتامبر و قرار گرفتن مبارزه با تروریسم در مرکز ثقل سیاست خارجی آمریکا، باعث شد همکاری ایران و ترکیه در مبارزه با گروه های تروریستی افزایش یابد (سلامتی،1389: 169).
در همکاری های امنیتی و سیاسی دو جانبه، دو کشور ایران و ترکیه از اواخر دهه ی 1990 تا کنون دارای موافقت نامه ی امنیتی محافظت از مرز ها هستند. و تا کنون کمیسیون های مشترک امنیتی دو کشور چند بار تشکیل جلسه داده اند. عمده ترین حوزه های همکاری دو طرف در این زمینه، مسائل مبارزه با مواد مخدر، تروریسم و قاچاق کالا می باشد (سلامتی،1389: 166). دامنه ی روابط ایران و ترکیه به علت همسایگی و سطوح آن از ابعاد بسیار گسترده و وسیعی برخوردار است که ساز و کارهای پیش بینی شده، آن ها را هدایت می کند. برای نمونه، روابط اقتصادی دو کشور خصوصاً در سال های اخیر گسترش زیادی یافته است ایران دومین تأمین کننده ی نفت و گاز ترکیه است و با توجه به جایگاه و سهم ایران در ذخایر انرژی جهان، همسایگی و نیازهای متقابل و نوع روابط دو کشور به نظر می رسد که در آینده یکی از نقطه های اساسی همکاری ها میان ایران و ترکیه، موضوع انرژی باشد (ملکی،1383: 10آبان).
پس از به ثمر رسیدن زنجیره ی انقلاب های اسلامی و شکل گیری حلقه ی بیداری اسلامی در جهان اسلام، روابط ایران و ترکیه نیز در سایه ی تحولات اخیر رنگ و بوی دیگری به خود گرفته است. اگر چه هیچ گاه سابقه نداشته روابط دو طرف به آن سطح از تیرگی برسد که مجبور به قطع روابط شوند اما هیچ گاه هم سابقه نداشته دو طرف تا این اندازه به یکدیگر نزدیک شوند که یک محور منطقه‌ای بسازند و تلاش کنند به کمک این محور، نفوذ خود را در منطقه افزایش دهند. اما حالا به نظر می‌رسد که این محور تحت تأثیر تحولات اخیر منطقه قرار گرفته است. ایران از سوریه حمایت قاطع می‌کند در حالی که ترکیه پس از آغاز نا آرامی‌ها در این کشور موضع دوستانه و استراتژیک خود را با دمشق تغییر داده و این سبب شده تا این تیرگی بر روابط ایران و ترکیه نیز اثر بگذارد (دیپلماسی ایرانی،1390).
2-2-4- سیاست و برخورد جریان اسلام گرا نسبت به مسئله ی فلسطین
ترکیه، نخستین کشور اسلامی است که اسرائیل را به رسمیت شناخت و همواره روابط میان ترکیه و اسرائیل برقرار بوده است. ترکیه در نوامبر 1988 دولت در تبعید فلسطین را به رسمیت شناخت و در دهه ی 90 نیز به رغم پیشرفت های چشمگیر و سریع روند صلح خاورمیانه، برای ارتقاء روابط خود با اسرائیل ناچار بود به طور هم زمان روابط خود با فلسطین را نیز به حد سفارت ارتقاء دهد این امر در 31 دسامبر 1991 اعلام گردید (قاسمی،174:1384).
مسئله ی فلسطین در دهه ی 1990 یکی از خطوط گسست اصلی میان اسلام گرایان و کمالیست ها بود. نقطه ی اوج این اختلاف در سال 1996 بروز کرد. سالی که سه موافقت نامه نظامی بین ترکیه و اسرائیل امضاء شد و رئیس ستاد مشترک ارتش ترکیه، نجم الدین اربکان را مجبور کرد که این موافقت نامه ها را تأیید کند. دهه ی 1990 دو مسئله ی امنیتی مهم برای ترکیه به وجود آورد، یکی مسئله ی کردها و دیگری احساس خطر از جانب بنیادگرایان اسلامی، در دهه ی 1990 ابعاد نظامی و امنیتی روابط دو کشور به صفت برجسته، بارز و ممتاز آن تبدیل شد، به گونه ای که با شروع تلاش های گسترده ی دو کشور برای بازسازی و بهبود پیوندهای تضعیف شده، موضوعات نظامی و امنیتی در صدر اولویت ها و مسائل مورد علاقه ی طرفین قرار گرفت تا جایی که به عقیده ی اغلب صاحب نظران سیاسی این روابط به «اتحاد راهبردی» تبدیل شد (Inbar,2005:1).
اگرچه اسلام گرایان در آن زمان با گسترش روابط با اسرائیل مخالف بودند، ولی کمالیست ها نظرشان را بر کل جامعه ی سیاسی ترکیه تحمیل کردند. در آن زمان نظرکمالیست ها این بودکه در هر شرایطی باید اسرائیل را بر فلسطینی ها ترجیح داد. در حالی که اسلام گرایان ترکیه در دهه ی 1990 با گسترش روابط با اسرائیل مخالف بودند. شروع انتفاضه الاقصی در سال 2002 اثرات غیر منتظره ای بر روابط ترکیه واسرائیل گذاشت. احساس شدید هم دردی مردم ترکیه با رنج و محنت فلسطینی ها، مقامات ترک را بر آن داشت که در روابط شان با اسرائیل تجدید نظر کنند. به تبع آن مقامات ترک اقدامات خشن اسرائیل را تقبیح می کردند و از تشکیل دولت مستقل فلسطینی حمایت می کردند به طوری که «بولنت اجویت» نخست وزیر ترکیه در برابر تصمیم دولت اسرائیل برای فرستادن تانک ها به کرانه ی غربی، موضع گیری کرد و آن را ارتکاب نسل کشی جلوی چشم جهانیا ن نامید (نقدی نژاد،42:1387).
به قدرت رسیدن اسلام گرایان حزب عدالت و توسعه در سال 2002 باعث شد که آن ها در برخورد با مسئله فلسطین دچار مشکل شوند. از یک سو شاهد اعمال خشن و بدون تناسب اسرائیل علیه مقاومت مشروع فلسطینی ها بودند و از سوی دیگر به خوبی می دانستند که موضع گیری شدید علیه اسرائیل هزینه هایی را برای ترکیه به بار می آورد و در روابط ترکیه و ایالات متحده اختلال ایجاد می کند. اسلام گرایان در موضع گیری های خود علیه اسرائیل حرف می زدند، ولی اقدامی تند برای قطع رابطه با اسرائیل انجام ندادند. اردوغان سیاست فعال تری را نسبت به مسئله ی فلسطین – اسرائیل در پیش گرفت و به طور آشکار اقدامات اسرائیل در کرانه ی غربی و غزه را «تروریسم دولتی» نامید و هم زمان درصدد برقراری روابط نزدیک تری با رهبر فلسطینی ها برآمده است (Larrabee,2007:110).
ترکیه خود را بازیگری حامی صلح در منطقه نشان داده و تلاش نموده تا پرونده های مهم لاینحل در منطقه را با ابتکارات خود حل کند. تلاش برای میانجی گری بین رژیم صهیونیستی و حماس، برخورد تند با «شیمون پرز» و موضع گیری بسیار تند در برابر جنایات این رژیم در غزه و کشتار مردم بی گناه و… مسئولان ترکیه را به قهرمانان جهان عرب، بلکه در سراسر دنیا تبدیل کرده است. راه اندازی کاروان آزادی به مقصد غزه توسط ترکیه و پس از آن حمله ی صهیونیست ها به این کاروان، و برخورد محکم ترکیه با این رژیم، آخرین نمونه از حرکت های ترکیه بود که باعث تعجب

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره حزب عدالت و توسعه، اتحادیه اروپا، سیاست خارجی، سازمان ملل Next Entries منبع پایان نامه درباره آداب و رسوم، جامعه شناسی، روابط تجاری، انعطاف پذیری