منبع پایان نامه درباره جبران خسارت، سلامت روان، حقوق انسان، حریم خصوصی

دانلود پایان نامه ارشد

فرصتي را براي بزهديده نه تنها جهت توضيح تأثير جرم بر خود ، بلكه آنچه بهنظر وي بايد در اين باره انجام داد فراهم ميكند. در اينگونه نظامهاي حقوقي اين نكته خاطر نشان شده كه افزايش مجازات الزاماً به سود بزهديدگان نيست. فرم ديدگاههاي بزهديده فرصتي را به بزهديدگان جهت مشاركت مستقيم ارائه ميدهد و اطلاعات فراهم شده براي دادگاه ميتواند در رسيدن به راهحلي عادلانهتر كمك كند و تا حد امكان خواستههاي بزهديدگان تأمين شود72نكته مهم ديگر تشخيص مرحله مناسب براي ارائه ديدگاههاي بزهديدگان است. بررسيهايي كه در بسياري از كشورها در اين زمينه انجام شده ، نشان ميدهد كه تصميمهاي گرفته شده درباره آزادي متهم به قيد كفالت يا وثيقه ، تصميمهاي مربوط به پيگرد و نيز جبران خسارت از مرحلههايي است كه براي ارائه ديدگاههاي بزهديدگان مناسب دانسته شدهاند. همچنين برخي از كشورها مانند ايالات متحده آمريكا ، اين حق را به بزهديده دادهاند كه از حكم مناسب براي متهم و آزادي او از زندان بر پايه آزادي مشروط آگاه شود تا بتواند ديدگاهها و گفتههاي خود را در اين زمينه در دادگاه مطرح و ارائه كند.
در ايران مواد 73 و 192 قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در اموركيفري مصوب 1378 اين حق را به شاكي بزهديده داده كه هنگام تحقيقات با معرفي گواهان ، دلايل خود را نيز اظهار و دعواي ضرر و زيان مالي خويش را مطرح كند. همچنين ماده 193 قانون مذكور رسيدگي به دعوا را مستلزم استماع اظهارات شاكي بزهديده و مدعي خصوصي يا وكلاي آنها معرفي ميكند. در بسياري از نظامهاي حقوقي ، نيازها ، دغدغهها و حقوق بزهديدگان آنگونه كه شايسته است ، مورد توجه قرار نگرفته. نياز فوري به فراهم كردن شيوههاي جبران كارآمدتر و ساز وكارهاي حمايتي براي بزهديدگان وجود دارد تا آنان را توانا سازد كه به نظام عدالت دسترسي پيدا كرده و به گونهاي مؤثر در آن مشاركت كنند .اين مسئله حساس كردن دستاندركاران نسبت به نيازها و دغدغههاي معين بزهديدگان را نيز در بر ميگيرد. بايد توجه داشت كه نگرانيها و آلام بزهديده فقط با ضمانت اجراي كيفري قابل رفع نيست.

مبحث دوم: حفظ امنیت ، شئونات و حریم خصوصی بزهدیده
گفتار اول: حفظ امنیت بزهدیده
اهميت امنيت براي يك جامعه در آموزه‏هاي ديني به حدي است كه نخستين تقاضاي حضرت ابراهيم عليه‏السلام از خداوند براي شهر مكه امنيت است: «وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَـذَا الْبَلَدَ آمِنا وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَن نَعْبُدَ الأَصْنَامَ» به ياد آوريد زماني را كه ابراهيم گفت: پروردگارا اين شهر (مكه) را شهر امني قرار ده و من و فرزندانم را از پرستش بت‏ها دور نگاه دار. اين نشان مي‏دهد كه نعمت امنيت نخستين شرط براي زندگي انسان و سكونت در يك منطقه ، و براي هرگونه عمران و آبادي و پيشرفت و ترقي است. اگر جايي امن نباشد قابل سكونت نيست هرچند تمام نعمت‏هاي دنيا در آن جمع باشد. اصولاً هر شهر و ديار و كشوري كه فاقد نعمت امنيت باشد همه نعمت‏ها را از دست خواهد داد. اگر امنيت نباشد زمينه براي ارتكاب جرم و رشد جانيان فراهم شده و آمار بزه‏ديدگي افزايش مي‏يابد چراكه بزه‏ديدگان به دليل آسيب‏هاي احتمالي جرئت رويارويي با بزهكاران و اظهار شكايت به مراجع قضايي را از دست مي‏دهند و بدين‏سان زمينه براي گسترش جرايم و وقوع بزه‏ديدگي فراهم مي‏گردد.
اسلام به عنوان دين جامع كه ريشه در فطرت آدمي دارد و به منظور پاسخ‏گويي به نيازهاي اساسي بشر نازل شده است ، حمايت از بزه‏ديدگان را در ابعاد وسيع سرلوحه سياست كيفري خود قرار داده و پديده‏هايي همچون جرم ، مجرم ، مجازات و بزه‏ديده را در ارتباط با هم و با ساير مقرّرات اين دين و سياست جنايي لحاظ نموده است. مجموعه مقررات و احكام كيفري اسلام مانند ساير اجزاي اين مجموعه بر اساس جهان‏بيني واقعي و به ويژه انسان‏شناسي مبتني است چه اينكه واضع احكام و آموزه‏هاي اسلامي خالق تمام هستي و از جمله انسان است و بر همه زواياي وجودي او احاطه دارد و براي تنظيم و سامان‏دهي حيات بشر ، حفظ نظم عمومي و تحقق عدالت در حيات اجتماعي ، مقررات جامع را وضع و ضمانت‏هاي اجرايي آن را بيان نموده است. بدون ترديد يكي از اساسي‏ترين حقوق افراد حق حيات و زندگي است كه نظام كيفري اسلام راه‏كارهاي بنيادين را براي حفظ و حراست از آن ارائه داده است. تبيين سياست كيفري اسلام در جهت حمايت از اين حق مهم ، مستلزم بيان سياست جنايي اسلام در موارد قتل عمد ، شبه عمد و خطا و نيز اصول راهبردي است كه اسلام به منظور تأمين امنيت حفظ حق حيات و جبران خسارت بزه‏ديده مقرر داشته است.
بزهديده بر اثر بزه دچار آسيب رواني و جسمي شده است. به همين دليل تعادل قبلي خود را از دست داده و به شدت به تأمين خلاء حاصل نيازمند است. يكي از مهمترين آسيبهايي كه در اين ميان ايجاد شده ، احساس ناامني در وجود بزهديده است. احساس امنيت به معني نبود ترس و نگراني در ابعاد مالي ، فكري ، رواني و جانی است و پليس در احياي اين احساس ميتواند نقش فعالي را ايفا كند كه از آن جمله ميتوان به موارد ذيل اشاره كرد.
1- ارائه آموزشهاي لازم به بزهديده و فرزندان در اعلان جرم و استمداد از پليس
2- دادن شماره تلفن مأمور خاص خشونت خانگي براي حضور در صحنه و فرستادن نيروي لازم
3- نصب زنگ هشدار متصل به كلانتري محل و پاسگاه نزديك
4- آموزشهاي لازم براي همسايگان در صورت احساس وقوع مجدد خشونت خانگي
5- همراهي با بزهديده در جلسه دادگاه و دادرسي
6- تخصيص كلانتري زنان جهت فراهم كردن تسهيلات امنيتي بزهديدگان خشونت خانگي
در برزيل بيش از 500 كلانتري براي حقوق زنان وجود دارد متأسفانه در ايران پليس زن به جاي بزهديده محوري ، مجرممدار است73به طوري كه وظايف پليس زن شامل: تحقيقات از مجرمان زن ، نگهداري متهمان زن ، بدرقه محكومان زن و بازرسي بدني زنان74
يكي از حقوق بزهديده ، تأمين امنيت وي و گواهان او در فرآيند جنايي است. به همين منظور بايد تدابيري براي كاهش نگرانيهاي بزهديدگان و تضمين امنيت آنان انديشيد. اين تدابير بايد نخست به سوي سلامت بدني و سپس سلامت رواني و عاطفي بزهديده جهت يافته باشد وانگهي هرگونه احساس ناامني در بزهديده ممكن است به يك بحران پس از بزهديدگي بينجامد كه در صورت بيتوجهي امكان دارد به شكل يك آسيب رواني يا درد و رنج عاطفي تازه يا پيشرفته درآيد. اين تأمين امنيت نه تنها بزهديدگان ، بلكه گواهان آنان را نيز در بر ميگيرد. البته در بسياري موارد از آنجا كه خود بزهديده بهترين منبع اطلاعات درباره رويداد جنايي به شمار ميرود ، ممكن است به منزله گواه در فرآيند جنايي شركت كند. از اين رو هرچه بزهديده بيشتر احساس امنيت كند ، گرايش بيشتري به همكاري در نقش يك گواه از خود نشان خواهد داد. از سوي ديگر پس از بزهديدگي بايد ديد آيا بزهديده احساس امنيت ميكند يا خير؟ ممكن است بزهديده در شرايط زير احساس امنيت نكند:
1- بزهديده در موقعيتي قرار دارد كه ميتواند مصاحبه پليس را با فرد حمله كننده و بزهكار ببيند يا بشنود
2- با بزهديده در همان محلي مصاحبه شود كه حمله و تعرض به او روي داده است
3- به بزهديده فرصت عوض كردن لباس پاره شده يا گمشده داده نشود
4- بزهديده گرسنه ، سرمازده يا ناراحت باشد
5- بزهكار و مهاجم دستگير نشده و تهديد به برگشت كرده باشد
6- مرتكب جرم و بزهكار براي بزهديده شناخته شده باشد
7- خانواده يا دوستان يا گواهان بزهديده تهديد شده باشند
هر يك از اين وضعيتها ميتواند در بزهديده احساس ناامني ايجاد كند حتي اگر مأموران پليس يا كاركنان امنيتي حضور داشته باشند. براي برخي از بزهديدگان و بازماندگان ، امنيت ديگران نيز اولويت دارد. اگر زن و شوهري در خيابان مورد سرقت همراه با آزار و اذيت قرار گرفته باشند هريك از آنان ممكن است بيشتر براي ديگري نگران باشد تا براي خود. پدر و مادران اغلب در مورد سلامت كودكان خود بيشتر نگران هستند تا سلامت خودشان. براي اطمينان يافتن از اينكه بزهديدگان يا بازماندگان احساس ايمني و امنيت ميكنند ، موارد زير پيشنهاد ميشود:
– نشستن هنگام صحبت كردن
– پرسيدن اين مطلب از بزهديدگان يا بازماندگان كه هنگام صحبت كردن با آنان كجا بهترين احساس ايمني را دارند و سپس رفتن به آن مكان
– دادن اطمينان خاطر دوباره در صورتي كه بزهديده احساس ايمني ميكند
– دور نگه داشتن رسانهها از بزهديدگان يا بازماندگان يا كمك به آنان براي پاسخگويي به پرسشهاي رسانهها
– اگر آنان افراد مورد علاقهاي دارند كه نگران آنها مي باشند ، تا حد امكان اطلاعات بسياري درباره ايمني افراد مورد علاقهشان براي آنان فراهم شود
بند اول: حفظ امنیت بزهدیده در رویارویی با متهم
يكي از حقوق اساسي بزه‏ديدگان تأمين امنيت آنان در فرايند رسيدگي جنايي است. از اين‏رو ، بايد راه‏كاري براي كاهش گرفتاري‏ها و دردسرهاي بزه‏ديدگان حمايت از زندگي خصوصي آنان هنگام ضرورت و تضمين امنيت خود و خانواده‏شان و گواهان آنان در برابر تهديد و انتقام انديشيد. چاره‏انديشي درباره اين تدبير يكي ديگر از حمايت‏هايي است كه بايد در هنگام وضع قانون لحاظ گردد. حق امنيت به معناي عام آن كه شامل امنيت جاني ، عرضي و مالي و نيز سياسي و اجتماعي و همچنين امنيت رواني فرد و جامعه است به عنوان مهم‏ترين حق پس از حق حيات برشمرده شده است. در حقيقت امنيت به عنوان هدف انساني در حكم نخستين مؤلفه سعادت در كنار آسايش است.
از آنجا كه طي مراحل تحقيقات و انجام دادرسي بزهديده و متهم در جلسات مختلفي شركت ميكنند تا به مواردي پاسخگو باشند طبيعي است كه طرفين جرم در اين جلسات رودررو ميشوند و ممكن است بزهديده مورد آسيب و صدمه واقع شود و يا از لحاظ روحي يا عاطفي دچار اختلال شده و حضور در جلسات براي او زجرآور و غيرقابل تحمل باشد. همين موارد در مورد شهود بزهديدگان هم صدق ميكند. براي جلوگيري از مواجهه بزهديده و متهم و شهود آنها ، بهتر است از اتاقهاي جداگانه استفاده شود و يا در زمانهاي متفاوت براي رسيدگي اقدام شود. تا آنجا كه ممكن است ، بايد از رويارويي بزهديده يا گواهان او با متهم در فرآيند جنايي جلوگيري كرد. در غير اين صورت ، هنگام رويارويي بايد از آنان حفاظت و مراقبت كرد. اين حفاظت از آسيبهاي احتمالي به بزهديده پيشگيري ميكند و به ويژه براي بزهديدگاني كه داراي پيوند خانوادگي يا دوستي با متهم هستند بسيار اهميت دارد. به همين منظور ميتوان اتاقهاي ويژهاي براي انتظار بزهديدگان و گواهان آنان پيشبيني كرد يا راههاي خروجي مناسبي را براي آنان در ساختمان دادگاه در نظر گرفت كه جامه عمل پوشاندن به آنها بر دوش پليس و دستگاه قضايي است. در برخي موارد نظير جرائم خانوادگي بعد از شكايت امكان زندگي زوجه در منزل زوج يا فرزند در خانه والدين وجود ندارد. آنان ممكن است مورد بزهديدگي مجدد قرار گيرند. انتقال آنان به مكاني امن در منازل بستگان و آشنايان يا مكانهاي دولتي و غيردولتي ضروري است. معمولاً اين وظيفه بر عهده پليس است كه چنين بزهديدگاني را به حال خود رها نسازد.
بند دوم: حفظ امنیت بزهدیده در برابر تهدیدات
در رأس همه حقوق اوليه و اساسي حق حيات قرار دارد. اعتبار و مشروعيت همه حقوق انساني متكي به اين حق مي‏باشد. به عبارت ديگر پايه و مبناي همه حقوق حق حيات است كه شناسايي و احترام به آن تار و پود حقوق فطري و طبيعي را تشكيل مي‏دهد. حق حيات تنها از سوي خداوند به انسان بخشيده شده است و از اين‏رو تنها خداوند مي‏تواند در آن تصرف كند. پس انسان علاوه بر اينكه حق حيات دارد مسئوليت حفظ جان و سلامت خود را نيز بر عهده دارد.
تأمين امنيت بزهديدگان و گواهان آنان ، نه تنها در گرو پيشبيني تدابيري براي جلوگيري از ورود آسيبهاي احتمالي هنگام رويارويي با متهم است بلكه فراتر از آن دربردارنده تدابيري براي پيشگيري از تهديدها يا اقدامهاي تلافيجويانه متهم يا خانواده و دوستان اوست. از آنجا كه اين تهديدها يا اقدامهاي تلافيجويانه در بزهديدگان و گواهان آنان احساس ناامني ايجاد ميكند ، ضابطان دادگستري و در

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره جبران خسارت، برنامه چهارم توسعه، حقوق انسان، اشخاص ثالث Next Entries منبع پایان نامه درباره میانجیگری، حریم خصوصی، پیشگیری وضعی، آیین دادرسی