منبع پایان نامه درباره تناسب اراضی، پوشش گیاهی، پهنه بندی، محیط GIS

دانلود پایان نامه ارشد

در مراحل مختلف رشد گیاه گندم و با ایجاد نقشههای همارزش اقلیمی توسط GIS اقدام به پهنهبندی اقلیمی گندم دیم در آذربایجان شرقی کردند. ایشان بیان کردند که عمده مناطق مناسب کشت گندم دیم در شمال استان قرار دارند و این مناطق از نظر اقلیمی جهت کشت گندم دیم مناسب هستند. مطالعهای به منظور پهنهبندی اگروکلیمایی برای گندم دیم در استان همدان در محیط GIS انجام شد. در این مطالعه ابتدا عوامل فیزیکی زمین و عوامل اقلیمی، توپوگرافی، شیب، عمق و بافت خاک، بارش سالانه، دمای سالانه و تبخیر در محیط GIS تحلیل و ارزش گذاری شد و سپس با همپوشانی لایههای فوق نقشه نهایی مناطق مناسب برای کشت گندم دیم تهیه شد. نتیجه این تحقیق بیانگر این واقعیت بود که اولاً پهنهبندی گیاهان زراعی براساس تحلیل دادههای اقلیمی و خاک امکانپذیر است و ثاًنیا سیستم اطلاعات جغرافیایی، مناسبترین روش تحلیل دادهها است که میتواند نواحی همگن را با دقت بیشتری شناسایی نموده و پهنه بندی دقیقی را ارائه دهد (فرجزاده و تکلوبیغش، 1380).
علیجانی و دوستان (1385)، با توجه به عناصر اقلیمی، خصوصیات زمینی، پوشش گیاهی، کاربری اراضی و خاک منظقه خراسان جنوبی، اقدام به تعیین نواحی مستعد کشت زرشک با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی کردند. در این مطالعه با کاربرد روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ایستگاههای منطقه بر اساس ویژگیها از نظر کشت زرشک مقایسه شده و امتیاز گرفتند. ایشان بیان کردند شرایط اقلیمی نقش برجستهای نسبت به سایر عوامل، بر تولید و گسترش زرشک داشته و بیشتر زمینهای مستعد در نواحی مرکزی، شمالی و شمال غربی استان قرار دارند. در یک بررسی میرزابیاتی (1383)، در دوره آماری 2002-1991 با استفاده از عوامل مؤثر محیطی در کشت زعفران (عوامل اقلیمی، خاک، شیب، آبهای زیرزمینی، آبهای سطحی و سطوح ارتفاعی) و تهیه نقشهها و تلفیق آنها با استفاده از GIS نواحی مستعد کشت زعفران را در دشت نیشابور تعیین کرد. جلالیان و همکاران (1386)، مطالعهای به منظور ارزیابی کیفی تناسب اراضی برای کشت گندم، ذرت و کنجد در دشت مهران، استان ایلام انجام دادند. در این مطالعه مشخصات اقلیمی، پستی و بلندی و خصوصیات خاک منطقه با نیازهای رویشی هر محصول مقایسه و بسته به میزان تطابق آنها کلاس تناسب کیفی به روش پارامتریک تعیین شد. ایشان اظهار داشتند عمده واحدهای اراضی برای محصولات مورد نظر دارای کلاس تناسب متوسط هستند که علت آن را ناشی از محدودیت خصوصیات فیزیکی خاک بیان کردند. قائمیان و همکاران (1381)، با بررسی تناسب اراضی برای گندم، چغندرقند و یونجه در اراضی پیرانشهر به این نتیجه رسیدند که توپوگرافی یکی از عوامل محدود کننده تولید اراضی برای کشت این گیاهان است.

2-3 پهنهبندی اگرواکولوژیکی
برنامه ریزی صحیح و عاقلانه، به منظور بهرهبرداری بهینه از اراضی، منابع طبیعی و انسانی باید به صورتی باشد که با شناخت منابع اراضی، ضمن کسب حداکثر محصول و در نتیجه حداکثر سود برای استفاده کنندگان از این اراضی، منابع اراضی و همچنین محیط زیست محفوظ بماند (فائو، 1976). برنامهریزی جهت هر کاری نیازمند داشتن اطلاعات مربوط به آن است. در این برنامهریزی جهت بهرهبرداری مناسب از اراضی، جمعآوری اطلاعات، مشکل اصلی برنامهریزان است. پهنهبندی اکولوژیکیکشاورزی59 میتواند به عنوان ابزاری برای ارزیابی منابع اراضی، برنامهریزی و مدیریت بهتر از منابع اراضی مورد استفاده قرار گیرد (فائو، 2000). پهنهبندی اکولوژیکی کشاورزی بهعنوان پایه و اساس توسعه کشاورزی و الگوی مناسب و با اهمیت برای ارزیابی منابع اراضی، برنامهریزی و مدیریت بهتر منابع مورد استفاده قرار میگیرد. هدف از آن فراهم آوردن یک پایگاه جامع و کامل از خصوصیات منابع اراضی به منظور برنامهریزی و سازماندهی بهره برداری بهینه از اراضی از طریق تعیین خصوصیات و مشخص نمودن پتانسیل موجود و محدودیت های اراضی است (فائو، 1993).
اولین انتشارات پهنه بندی اکولوژیکی کشاورزی فائو، شامل برآورد تناسب اراضی برای 11 محصول در سه سطح ورودی و پنج منطقه بود. سپس با همکاری UNFPA و IlASA به منظور ارزیابی پتانسیل تولید و تعیین ظرفیت اراضی برای تأمین جمعیت در حال رشد (شامل 117 پروژة ملی) صورت گرفت و ارائههای بعدی این مطالعات در کنفرانس 1983 فائو بر لزوم اجرای پروژه های مشابه در سطح ملی تأکید کرد (فائو، 1996). پهنهبندی اگرواکولوژیکی میتواند در بررسی دقیق عواملی مانند الگوی بارندگی، نوع خاک، نوع گیاهان، سیستمهای کاشت و ویژگیهای زمینشناسی، بررسی اقتصادی- اجتماعی، تعیین راهکارهای مدیریتی و تعیین راهبردها (باندری و تنیل60 ، 2004)، درک بهتر روابط بین اجزای خاک و عوامل محیطی و توجیه دلایل نوسان عملکرد و برآورد پتانسیل عملکرد و محدودیتهای افزایش آن (کالدیز61 و همکاران، 2002) مورد استفاده قرار گیرد. انجام چنین مطالعاتی در صورتی کامل خواهد بود که توزیع احتمالات عملکرد نیز در مقیاس منطقهای برآورد شود. مدلهای پهنه بندی اکولوژیکی کشاورزی به صورت بانکهای اطلاعاتی برای تجزیه و تحلیل پتانسیلهای اراضی برای انواع مختلف استفادهها، به کاربرده میشوند. مدلهای پهنهبندی اکولوژیکی کشاورزی شامل مدلهایی برای محاسبه طول دورهی رشد62 نیازها (احتیاجات آبیاری)، بیوماس محصول، تناسب اراضی و قابلیتهای تولیدی اراضی است (ایوبی، 2006). در این روش، منطقه مورد مطالعه را براساس نحوه توزیع و پراکنش خاک، توپوگرافی و اقلیم به نواحی کوچکتر تقسیمبندی مینماید. میزان جزئیات ارائه شده در نواحی به مقیاس مطالعه و به توانایی در تجزیه و تحلیل اطلاعات بستگی دارد. واحدهای بدست آمده همان پهنههای اکولوژیکی کشاورزی63 هستند (فائو، 1981).
با توسعه مدلهای شبیهسازی رشد گیاهان، بانکهای اطلاعاتی مربوط به دادههای آب و خاک و اقلیم و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، محققین تلاش گستردهای را برای پهنهبندی اگرواکولوژیک محصولات مختلف در مقیاس منطقهای آغاز کردهاند (وانلانن64 و همکاران، 1992). در این روش با تقسیم کردن یک منطقه جغرافیایی به واحدها یا پهنههایی همگن با حداکثر شباهت از نظر خصوصیات خاک و اقلیم، عملکرد پتانسیل محصول زراعی در هر پهنه بوسیله یک مدل شبیهسازی پیشبینی شده و با انتقال نتایج به محیط GIS نقشه پتانسیل عملکرد در مقیاس منطقهای تهیه میشود (بومان و همکاران، 1994؛ فیچر و همکاران، 2000). در پهنههای اکولوژیکی معمولاً مناطق بر اساس شاخصهای اکولوژیکی تقسیمبندی میشوند. بر اساس طبقهبندی فائو مناطق اکولوژیکی بر اساس وضعیت اگروکلیماتولوژی و شاخصهای مهم فصلی مخصوصاً بارندگی و دما پهنهبندی میشوند. در سطح ملی و منطقهای پهنهبندی اگرواکولوژیکی میتواند با بررسی دقیق عواملی مانند دما، بارندگی، نوع خاک، نوع گیاهان، سیستمهای کاشت و ویژگیهای زمینشناسی صورت گیرد (ترول و پافر65 ، 1995). برای تخمین پتانسیل تولید در پهنههای اکولوژیکی کشاورزی از مفهوم حداکثر تودة زنده و محصول قابل استحصال استفاده میشود. در یک منطقه خاص و برای نوع خاصی از انواع کاربری اراضی، پتانسیل حداکثر تولید بهوسیله ویژگیهای میزان تشعشع، دما، راندمان فتوسنتز محصول مورد نظر و مقدارخاص تودة زندة محصول بدست میآید. نتایج حاصل از اینکار یک سری اعداد مربوط به میزان تولید محصول برای هر کدام از انواع کاربریهای اراضی برای هریک از واحدهای اراضی تفکیک شده است که میتوان آنها را به کلاسهای تناسب اراضی مربوط ساخت (ساس66 ، 1990). در واقع پهنهبندی اگرواکولوژیکی به منظور شناسایی پتانسیلها و محدودیتهای منابع زمینی در جهت بهبود تولیدات کشاورزی است (ویلیامز و همکاران، 2008). با پهنهبندی اگرواکولوژیکی و لحاظ نمودن نیازهای بهرهبرداری از زمین، دورنمای پایداری این سیستمها در آینده مشخص میشود.
پهنهبندی اگرواکولوژیکی میتواند در برآورد عملکرد پتانسیل، توجیه دلایل نوسانات عملکرد و محدودیتهای افزایش آن مورد استفاده قرار گیرد (کالدیز و همکاران، 2002). میدمورس67 و همکاران (1996) در یک تحقیق گسترده و با پهنهبندی اکولوژیکی سیستمهای تولیدی باید با تاکید بر مدیریت منابع صورت گیرد. آنها با پهنهبندی اکولوژیکی مشخص نمودند که در آینده امکان تولید سبریجات در بسیاری از مناطق جغرافیایی و از جمله مناطقی با ارتفاع زیادتر وجود خواهد داشت. استفاده پایدار متعادل از منابع اراضی با توجه به حجم زیاد اطلاعات و کاربردهای روزافزون آنها در نظامهای مختلف از یک طرف و ماهیت پویایی و تغییرپذیری برخی از اطلاعات مربوط به آنها ازطرف دیگر، انسان را مجبور به استفاده از علوم و فنون جدید، ابزارهای کمکی و روشهای نوین میکند و از جمله این دانشها که مدیون پیشرفت شاخههای متعددی از علوم دیگر است، فن سنجش از راه دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی هستند (ماجی68 ، 1993). در هنگام استفاده از مدلهای شبیهسازی برای تعیین پتانسیل عملکرد یا برآورد عملکرد در شرایطی نظیر محدودیت آب و نیتروژن، منطقه مطالعاتی به پهنههایی با حداکثر یکنواختی از نظر خصوصیات محیطی تقسیمبندی شده و سپس میانگین شرایط آب و هوایی و خصوصیات خاک در هر پهنه بهعنوان وروردی مدل تعریف میشود. با وجودیکه این روش تقریباً در تمامی پژوهشهای مرتبط با پهنهبندی بهکار برده میشود (بومن، 1994). ولی باید توجه داشت که یکنواخت محسوب کردن پهنهها از نظر خصوصیات مختلف و استفاده از میانگین دادهها فرض چندان دقیقی نبوده و در نتیجه نتایج پیشبینی با مدلها غالباً با ریسک (عدم قطعیت) همراه است (پاندی69 ، 1990 ).
بورووق70 (1993)، دو اصل مهم در مورد استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی را چنین بیان میکنند. نخست این تکنیک برای هدفی خاص، دادههای رقومی پایه را در یک مجموعه هماهنگ ذخیره میکند. دوم، سیستم اطلاعات جغرافیایی میتواند تصمیم مناسب در مورد هدفی خاص اتخاذ نماید. آنها احیاء زیستگاهها و رویشگاهها را از موارد استفاده سیستم اطلاعات جغرافیایی، معرفی میکنند و مدلهای مختلف را در این زمینه ارائه میدهند که میتوانند محلهای مناسب را برای گونههای مختلف معرفی کنند. سنجش از دور درمراحل مختلف ارزیابی کارایی دارد. یکی از مهمترین مراحل ارزیابی فهرستی از منابع اراضی است که تحت عنوان پوشش و کاربری اراضی، در تعریف و توصیف استفادهها یا تیپهای بهرهوری، همچنین در تفکیک واحدهای کاری و حتی در شناخت خاکها ، منابع آبی و انواع پوشش گیاهی قابل استفاده است.
کالدیز و همکاران (2002) با هدف شناسایی ویژگیهای اگرواکولوژیکی مناطق مختلف سیبزمینی در آرژانتین و تعیین عملکرد پتانسیل و دوره رشدی، مطالعهای بر مبنای پهنهبندی اگرواکولوژیکی انجام دادند. محققین در این بررسی پهنههای اگرواکولوژیکی برای تولید سیبزمینی را مشخص نموده و دوره رشد مناسب هر پهنه را تعیین کردند. این محققین عملکرد پتانسیل در پهنهها و فصول مختلف را برآورد نمودند و علاوه بر این به منظور ارزیابی و شبیهسازی مدل عملکرد پتانسیل و استفاده بهتر از امکانات محیطی برای افزایش تولید محصول در سطوح منطقه و ملی، چگونگی استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) را تشریح نمودند و در نهایت بیان داشتند که پهنهبندی اگرواکولوژیکی ابزار مناسبی برای برآورد عملکرد، تخمین تاریخ کاشت در مناطق مختلف و تخمین پتانسیل عملکرد غده سیبزمینی است.
موتوواتا و چمین71 ( 2003) به منظور بررسی استفاده از منابع آب در سریلانکا با پهنهبندی اکولوژیکی مناطق دارای پوشش گیاهی بیان داشتند که اولاً این مناطق بهشدت تحت تأثیر عوامل محیطی بوده و ثاًنیا با توجه به ارتباط این مناطق با چرخه هیدرولوژی به خصوص حوضههای آبریز رودخانهها، پهنهبندی اکولوژیکی ابزار مناسبی برای تعیین ضرورت مصرف آب برای تولید غذا، در مقابل اهمیت آن برای طبیعت است. باگلی72 (2003)، اقدام به پهنهبندی اکولوژی کشاورزی در کشور ایتالیا نمودند. پس از بررسی اطلاعات مربوط به ایستگاههای هواشناسی موجود اقدام به تهیه و تعریف شاخصهای مربوط به دما و رطوبت مطلوب گیاه، شاخص خطر استرس دمائی، شاخص یخ زدگی در مراحل مختلف

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره توسعه کشاورزی، عناصر اقلیمی، استان لرستان، استان یزد Next Entries منبع پایان نامه درباره محیط GIS، تناسب اراضی، رگرسیون، محصولات کشاورزی