منبع پایان نامه درباره تعارض نقش، سلامت روان

دانلود پایان نامه ارشد

دهد كه رضايت شغلي كاركنان در كشورهاي مختلف متفاوت مي باشد براي مثال اسلوكام و توپيكاك59 (1972) گزارش دادند كه مكزيكي ها نسبت به آمريكايي ها راضي تر بودند و تحقيقات به صورت واضح اين تفاوتها را به شرايط كاري متفاوت و انتظارات متفاوت افراد مي دانند وآمريكايي ها اعتقاد دارند كه كاركنان بايد دركار پيشرفت داشته باشند و در غير اين صورت نبايد انتظار ارتقاء را داشته باشند و درصورت در دسترس نبودن ارتقاء نارضايتي شغلي به وجود مي آيد.
وارتباط بين جنسيت و رضايت شغلي را بي نهايت متناقض برآورد نموده اند وچندين محقق با وجود همتراز نبودن شرايط پرداخت بين زنان و مردان رضايت شغلي را گزارش داده اند ودلايلي راكه براي اين مسئله درنظرگرفته اند اول :
احتمال داده اند كه زنان ومردان در انتظارات متفاوت مي باشند وچون زنان انتظار كمتري از شغل خود داشته با پرداخت كمتر راضي هستند دوم: زنان و مردان ممكن است در ارزش ها متفاوت باشند (Brush et. al1987).
جنسيت مي تواند در درك عدالت متفاوت باشد زنان و مردان در بعضي اوقات انصاف در توزيع پاداش ها را به صورت متفاوتي درك مي نمايند و ممكن است زنان با وجود دريافت پاداش كمتر نسبت به مردان ،احساس انصاف وعدالت در دريافت پاداش نمايند واگرچه واضح نيست كه علي رغم ناعدالتي دركار چرا زنان احساس رضايت شغلي مي نمايند .و در تعداد زيادي از مطالعات رضايت شغلي بين سفيدپوستان وسياه پوستان متفاوت است وسياه پوستان رضايت كمتري داشتندSepector,1997:26))
الف)- عوامل مؤثر بر رضايت شغلي بر حسب نظر(پول سپكتر)60
ب)- عوامل محيطي
2-2-5-2- عوامل فردي وعواملي كه فرد با توجه به تجربه قبلي خود به محيط كار مي آورد .
عوامل محيطي را شامل ماهيت كار ،متغيرهاي نقش ،پرداخت ،استرس شغلي ، كنترل ،بار كار ،تعارض كار در خانواده ،جدول هاي كاري انعطاف پذير وعوامل فردي را شامل شخصيت ،مركز كنترل ،نگرش منفي ،تطابق شغل با شخصيت مي داند. و پيامد هاي مثبت را رضايت شغلي مي نامد كه شامل عملكرد شغلي ،تعهد سازماني ،سلامت جسمي و رواني ،رضايت از زندگي مي باشند و پيامدهاي منفي را نارضايتي شغلي كه شامل رفتارهاي انصرافي كه ترك خدمت ،غيبت ،خستگي را در بر مي گيرد و رفتارهاي معكوس كه شامل دزدي ،خرابكاري مي باشند.

2-11- نمودار عوامل موثر بر رضايت شغلي بر اساس نظريات پول سپکتر
عوامل سازماني:
……..عملكرد شغلي…………………………………………………………1- ماهيت كار
. تعهد سازماني………………………………………………………………..2- ملزومات سازماني
سلامت.جسمي……………………….رضايت…………………………….3- كار در خانه
سلامت رواني 4-متغيرهاي نقش. رضايت از زندگي……………………………………………………………5-پرداخت.
…………………………………………………………………………………… 6-استرس شغلي
…………. غيبت……………………………………………………………….. 7-كنترل
… .ترك خدمت…………………………………………………………….. 8-جدول هاي كاري
خستگي…………… رفتارهاي معكوس
…………………………………. نارضايتي……………………………………. عوامل فردي:
………… .دزدي………………………………………………………………. 1-شخصيت
………………………………. رفتارهاي انصرافي……………………….. 2-مركز كنترل
…….. خرابكاري……………………………………………………………… 3-نگرش منفي
……………………………………………………………………………………4-تطابق شخص با شغل

………………………………………………………………………………………………….

………..

2-2-5-1-عوامل محيطي
2-2-5-1- 1- ماهيت کار ماهيت کار يا به عبارتي ماهيت شغل که در نظريه انگيزشي آلدهام و هاکمن بر ويژگي هاي معين شغلي نظيرفرصت پيشرفت وتشخيص که او آنها را عوامل انگيزشي مي داند به افزايش رضايت شغلي کمک مي کند اين نظريه انگيزشي طراحي کار ،اثرفعالي برفعاليت هاي اثربخشي سازماني داشته و رويکردي براي نيازها و رضايت کارکنان بوده وبا غني کردن مشاغل به دنبال توسعه عملکرد و رضايت افراد است.
اين مدل درنمودار2-12 نمايش داده شده است که چگونه ويژگي هاي شغلي حالت هاي روانشناختي را که منجر به عملکرد ورضايت شغلي ،انگيزش واخراج مي شوند را ترغيب مي نمايد.درهرشغل پنج ويژگي به کار مي رود که عبارتنداز:
1- تنوع مهارت 2- هويت شغل 3- اهميت شغل 4- استقلال 5- باخوردکه درزير تعريف شده اند اين پنج ويژگي منجر به سه حالت روانشناختي :
1- تجربه معناداربودن کار ،مسئوليت پذيري براي فعاليت هاي کاري ،دانش نتايج واقعي فعاليت هاي کاري که پيامدهاي مهم آن انگيزش کارکنان ورضايت شغلي است.
نمودار 2-12 مدل رضايت شغلي بر اساس نظريات پول سپكتر (1997)

پيامدها…………… حالت هاي روانشناختي …. ويژگي هاي اصلي شغل

اقتباس از (paul.spector,1997:32)

ويژگي ها توصيف ويژگي ها
1- تنوع مهارت ها تعداد مهارت هاي متفاوت براي انجام يک شغل
2- هويت شغل يک کارمند يک شغل يا قسمت عمدهْ يک شغل را
به تنهايي انجام مي دهد
3- اهميت شغل ميزان تأ ثيرشغل بر زندگي افراد
4- استقلال آزادي کارکنان در انجام شغل شان
5- بازخورد ميزان دريافتي اطلاعات کارگر از اثر بخشي کار خود
6- دامنه شغل پيچيدگي کلي يک شغل،ترکيبي از پنج ويژگي
(paul.spector,1997:32)
بر اساس روابط پيشنهاد شده بين ابعاد اصلي شغل و تعاملات روانشناختي مرتبط آنها ،آنگاه كه كليهْ ابعاد حداكثر باشند انگيزش شغل بالاترين ميزان را دارد .
اين محقق در تحقيقاتي كه انجام مي دهد مشاهده مي نمايد كه ويژگي هاي شغل بر رضايت شغلي تأثير دارد و به صورت مثبتي رضايت شغلي كاركنان با ويژگي هاي شغل مرتبط است و وقتي كه كاركنان از ويژگي هاي شغلي بهرهْ بالايي داشته باشند رضايت شغلي بالاست .
پول سپكتر يادآور مي شود كه وقتي يك شغل سطوح بالايي از حالت هاي فوق را داشته باشد شغل مي تواند خيلي انگيزشي باشد .
و تغيير ويژگي هاي شغل را بر اساس شدت نياز به رشد در نظر مي گيرد كه اگر در افراد نياز به رشد بالا باشد در آن صورت افزايش ويژگي هاي شغل مي تواند باعث افزايش رضايت شغلي شود و بالعكس. و آن را در نمودار زير نمايش مي دهد.( ( Paul sepector , 1997;35

نمودار2-13- ارتباط بين شدت نيازهاي رشد و ويژگي هاي شغل و رضايت شغلي.

شدت نيازهاي رشد بالا………………………………………………………… بالا…………………. …………………

شدت نيازهاي رشد پايين……………………………………………………………. رضايت شغلي..

………………………………………………………………………………………………….پايين…………………..
77 اقتباس از. ( Paul sepector , 1997;35)………………
2-2-5-1- 2- متغيرهاي نقش نقش الگوي رفتاري مورد نياز براي يك فرد در سازمان است .نقش هاي سازماني مي توانند با موقعيت هاي شغلي يا عنوان ها مرتبط باشند ولي آنها يكسان نيستند ،هر فرد مي تواند چندين نقش داشته باشد .محققان تئوري نقش روي متغيرهايي كه بر رضايت شغلي تأثير دارند از جمله ابهام نقش و تعارض نقش مطالعات زيادي انجام داده اند .ابهام نقش ،ميزان اطمينان فرد از عملكرد ومسئوليت خود مي باشد در تعداد زيادي از مشاغل انتظارات بالا دستان نسبت به نقش هاي زير دستان واضح و روشن نيست و اين منجر به ابهام نقش مي شود .
تعارض نقش وقتي كه تجربه كاري كاركنان با مسئوليت هاي مورد نياز وعملكرد شغل ناسازگار باشد.
اين حالت وقتي رخ مي دهد كه دو سرپرست از كارمند تقاضاي متعارضي داشته باشند براي مثال سرپرستي كه ازكارمندي انتظار تكميل كار را در زمان مشخصي داشته باشد ولي زمان مورد انتظار او براي انجام اين كار كم باشد .و بيشتر تحقيقاتي كه با پرسشنامه ها صورت گرفته است نشان مي دهد كه بين متغيرهاي ابهام نقش ، تعارض نقش و رضايت شغلي رابطه وجود دارد.
(Pul sepector;1997;39)
2-2-5-1-3- تعارض كار در خانواده (همسراني كه هر دو كارمي كنند) اين حالت وقتي به وجود مي آيد كه زن و مرد هردو بايد كار كننند و يا درخانواده هاي تك والدي وزماني كه بچه بيمار مي شود تكاليف مدرسه مستلزم مشاركت والدين مي باشد و بر مردان و زنان اثرات متفاوتي دارد به خصوص بر كارمندان زن كه معمولاً نقش تربيت بچه ها را بر عهده دارند بر اساس تحقيقي كه در سال 1991 توسط گالپ پل61 در آمريكا با يك نمونه 34 درصدي از مردم در اين خصوص انجام شد وسئوال مورد نظر در مورد وضعيت كار درخانواده بود .و 14% از مردم مورد بررسي كار والدين يعني زن و مرد را با هم مورد تأييد قرار داد و 39% كار يكي از والدين را تأييد نمودند و اين كه ديگري بايد از فرزندان مراقبت نمايد.
و بين تعارض كار درخانواده و رضايت شغلي ارتباطي را پيدا نمودند و بر اساس مداركي كه از تحقيقات به دست آمده سازمان ها بايد بتوانند خط مشي هايي را براي كمك به خانواده هايي كه هردو كار مي كنند از جمله جدول هاي كاري قابل انعطاف ،مراقبت از بچه ها ،كه باعث افزايش رضايت شغلي و كاهش تعارض كار درخانواده مي شود را به كار گيرند و علاوه بر آن رفتار حمايتي بالا دستان از كارمندان تأثير مثبتي داشته باشد . (paul sepector, 1997;41)
2-2-5-1-4- پرداخت وسپكتر(1985) با تحقيقي در مورد ارتباط بين پرداخت و رضايت شغلي ارتباط معناداري را در حدود %17 بين پرداخت و رضايت شغلي پيدا نمود و اين رابطهْ كم تأييد مي كند كه عامل پرداخت در رضايت شغلي خيلي شديد نيست و با وجود كم اهميت بودن سطح پرداخت ، انصاف در پرداخت را خيلي مهم مي شمارد.
2-2-5-1-5- استرس شغلي درهركار يا شغلي شرايط يا موقعيت هايي وجود دارد كه براي كاركنان استرس آور است وار و پايني62 (1983) روي وظايف شغلي در بريتانيا يك بررسي انجام داده اند و آشفتگي هاي هيجاني كه در روزهاي كاري روي مي دهد و در اين بررسي در حدود 15% از مردان و 10% از زنان آْشفتگي در كار را نشان دادند مدارك نشان مي دهد كه استرس شغلي مي تواند روي هر دو حالت جسمي و روحي اثر تعيين كننده اي داشته باشد. محققان استرس شغلي ،شرايط يك شغل استرس آور مانند انجام يك كار در موعد مقرر و يا يك شغل پر زحمت را پاسخ تطابقي به وسيلهْ شخص مانند فرياد زدن ،اضطراب و يا علائم جسمي مانند سردرد مي دانند وعكس العملهاي رفتاري شغل هاي استرس

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره سلامت روان Next Entries منبع پایان نامه درباره شغلي، رضايت، كاري