منبع پایان نامه درباره بارنامه دریایی، انتقال مالکیت، حق تصرف

دانلود پایان نامه ارشد

مقصد پرداخت شود و كرايه پرداخت نشود در این فرض مالك كشتي نسبت به محموله داراي حق ممتاز مي‌باشد و در صورت انتقال بارنامه و عدم پرداخت كرايه در واقع متصدي حمل حق تصرف كالا را دارد و انتقال بارنامه نمي‌تواند مالكيت كالا را بدون تحقق شرط پرداخت كرايه عملي سازد. دوم در خصوص موردي است كه ارسال كننده وجه كالا را دريافت نكرده باشد او حق دارد كالاهاي خود را مسترد نمايد. چنانچه ماده 382 و 383 (ق.ت) در اين خصوص مقرراتي وضع نموده‌اند كه در واقع حق استرداد كالا توسط ارسال‌كننده را توجيه مي‌نمايد. ماده 382 (ق.ت) با پذيرش این شرط كه عبارتند از: «بودن كالا در يد متصدي حمل» و «پرداخت مخارج و خسارات» حق استرداد محموله را داده است ولي بلافاصله در ماده 383(ق.ت) اين حق را محدود ساخته و در چهار مورد خاصي آن را سلب نموده است: يكي اينكه در صورتيكه بارنامه توسط ارسال‌كننده تهيه و بوسيله متصدي حمل به مرسل‌اليه تسليم شده باشد. دوم اينكه متصدي حمل رسيدي به ارسال‌كننده داده و ارسال‌كننده نتواند آن را پس دهد. سوم اينكه متصدي حمل به مرسل اليه اعلام نمايد كه مال‌التجاره به مقصد رسيده و بايد آن را تحويل گيرد و چهارم اينكه پس از وصول مال‌التجاره به مقصد مرسل‌اليه تسليم آن را تقاضا كرده باشد.
رویه حاکم بر نحوه انتقال بارنامه دریایی به همان روش اسناد تجاری است بنابراین اگر فرستنده بخواهد آن را بدون درج نام کسی ظهرنویسی نماید ظهرنویسی بصورت حامل خواهد بود ولی اگر نام کسی را درج نماید ظهر نویسی به صورت حواله خواهد بود(ایوامی،1375،ص18). مطابق ماده 61 (ق.د) بارنامه دریایی ممکن است مانند چک به نام شخص معین یا حامل یا به حواله کرد صادر گردد .بنابراین روشهای ممکن برای انتقال بارنامه دریایی به شرح ذیل می باشد.

2-5-1- انتقال بارنامه دریایی به نام شخص معین
در این حالت در بارنامه دریایی اسم شخص خاص که می تواند فروشنده، فرستنده یا ثالثی باشد درج شده و این شخص با ارائه نسخه اصلی بارنامه قادر به تحویل گرفتن کالا خواهد بود. این بارنامه در عمل به ندرت صادر می گردد چرا که با توجه به گستردگی تجارت، تحویل و ترخیص کالا بوسیله یک نفر موجب بروز مشکلات عدیده در نقل و انتقال مالکیت قانونی کالا خواهد گردید(معلم نیا،1378،ص47).نظر به اینکه بارنامه به نام فرستنده کالا صادر می شود ویا به نام شخصی که به عنوان گیرنده کالا در بندر مقصد بسر می برد لذا این بارنامه به نام بوده ودارنده قانونی آن کسی است که نامش در آن ذکر شده است وقابل انتقال نمی باشد.

2-5-2-انتقال بارنامه دریایی به حواله کرد شخص معین
در این نوع بارنامه دریایی، نام شخص با درج عبارت «به حواله کرد» یا عباراتی مانند «فلان شخص یا هر کسی که او تعیین نماید» که متضمن حق انتقال باشد پس از آن ذکر می گردد. مزیت این روش قابل انتقال بودن بارنامه دریایی با ظهر نویسی آن است(امید،1352،ص165).
بارنامه دریایی ممکن است به حواله کرد افراد مختلف صادر گردد فی المثل بارنامه می تواند «به حواله کرد» فرستنده، حمل کننده، بانک یا خریدار صادر شود. در تجارت بین المللی اغلب بارنامه ها به حواله کرد بانک صادر می گرد. دلیل این اقدام نیز ارتباط غیر مستقیم خریدار و فروشنده و متفاوت بودن سیستم مبادله پولی است و به لحاظ اینکه شرایط پرداخت وجه بین طرفین ممکن است وصولی یا از طریق اعتبارات اسنادی (ال.سی) باشد در این صورت فروشنده بانک را به عنوان واسطه ای قابل اعتماد انتخاب و با صدور بارنامه به حواله کرد بانک این اختیار را به بانک می دهد تا فقط در صورت پرداخت و تأمین وجه معامله از طرف خریدار با ظهر نویسی بارنامه به نام وی مالکیت قانونی کالا را به ایشان منتقل نماید.
مزیت صدور بارنامه دریایی به این روش در این است که در شرایط «اعتبار اسنادی» (ال.سی) چنانچه خریدار نسبت به تأمین وجه به هر دلیل اقدام ننماید امکان استرداد کالا از متصدی حمل و اعاده مالکیت یا فروش آن جهت وصول مطالبات فرستنده از مشتری وجود خواهد داشت(اسماعیلی،1366،ص8).

2-5-3-انتقال بارنامه دریایی به صورت حامل
دراین نوع بارنامه مانند اسناد در وجه حامل دارنده آن مالک بارنامه دریایی و در نتیجه مالک کالای مندرج در آن شناخته شده و انتقال آن نیز حسب ماده 320 (ق.ت) به صرف قبض و اقباض حاصل می گردد. یک بارنامه ممکن است به یکی از چهار صورت ذیل در وجه حامل تلقی گردد(فخاری،1375،ص46).
1-در بارنامه صراحتاً عبارت « در وجه حامل» قید شده باشد.
2-هیچ نامی به عنوان گیرنده یا استفاده کننده قید نشده باشد.
3-عبارت «حواله کرد» در بارنامه دریایی قید شده لیکن نام کسی که «به حواله کرد» او بارنامه دریایی صادر شده درج نگردیده باشد بدین معنی که صرفاً عبارت «حواله کرد» در بارنامه قید شده باشد.
4-در صورتیکه در بارنامه دریایی قید «شخص معین» همراه با عبارت «به حواله کرد» ذکر گردیده و آن شخص بدون درج نام شخص خاص ظهر بارنامه دریایی را امضاء نموده باشد.
حامل بودن بارنامه دریایی در جهت رعایت «اصل سرعت» در تجارت معتبر شناخته شده است لکن خطر گم شدن و به سرقت رفتن بارنامه خطر عمده ای است که صاحب اصلی آن راتهدید می کند. در صورتی که در بارنامه «به حواله کرد» چنین خطری مالک را تهدید نمی کند چرا که در این بارنامه تا زمانیکه عمل ظهر نویسی توسط کسی که اسم آن در بارنامه قید شده است انجام نگیرد صرف تصرف باعث ایجاد «حق تصرف» یا «انتقال مالکیت» نخواهد شد(اسمیتونف،1993،ص574).
قابل توجه اینکه استنباط برخی از بند 5 ماده 60 (ق.د) این است که حتماً باید نام گیرنده در بارنامه دریایی قید گردد و با این الزام قانونی صدور بارنامه دریایی در وجه حامل ممنوع است(معلم نیا،1378،ص144) در صورتیکه این استنباط صحیح نمی باشد چرا که از یک سو در ماده 61 (ق.د) صریحاً به صدور بارنامه دریایی دروجه حامل اشاره شده است و از سوی دیگر عبارت «تحویل گیرنده» در این ماده لفظ عام بوده و شامل «حامل» نیز خواهد بود.

2-6- انواع بارنامه دریایی
بارنامه دريايي از جهت موقعيت كالاي موضوع بارنامه و از جهت وضعيت وكيفيت كالاي موضوع حمل وتعدد وسايل حمل بارنامه دريايي متنوع مي باشد كه در اين بخش به سه دسته عمده تقسيم بندي وتشريح مي گردد.

2-6-1- انواع بارنامه از جهت وضعيت و كميت كالاي موضوع حمل
در اين مبحث با توجه به چگونگي و نوع كالا، بارنامه‌هايي با ويژگيهاي خاصي صادر مي‌شود كه در ذيل مورد بررسي قرار مي‌گيرد.
2-6-1-1- بارنامه دريايي تميز يا غير مخدوش(غیرمشروط)37
روي بارنامه صادره از سوي متصدي حمل و نقل عبارت: « شرط دریافت ظاهری کالا»38 درج شده باشد به اين معني است كه كالاي بارگيري شده بدون عيب و نقص مي‌باشد و مختصات، نوع تخليه تفكيك و تشخيص آنها آسان بوده و مشكلي را ايجاد نمي‌كند. اما اگر متصدي حمل و نقل يا نماينده وي در نحوه بسته‌بندي در وضعيت كالا عيب و نقصي را مشاهده نمايند، براي حفظ حقوق خود شرايط نامناسب را در بارنامه قيد مي‌كند. زماني قيد مختصات كالا و نحوه بسته‌بندي و تعداد و مقدار آن اهميت پيدا مي‌كند كه اختلافي بين متصدي حمل و نقل و صاحب كالا در رابطه با كسري و فقدان آن و خسارات وارده بوجود آيد (رمضانی ،1371 ، ص144).
اين نوع بارنامه به سهولت مورد معامله قرار می گیرد و در عرف تجاري بارنامه تمييز از اعتبار و ارزش بالايي برخوردار است و بوسيله بانكها و تجار مورد معامله قرار مي‌گيرد. معمولاً خريداران هميشه متقاضي صدور بارنامه بدون قيد و شرط مي‌باشند. علت تقاضاي خريدار و تأكيد مقررات بين‌المللي بر صدور بارنامه بدون قيد و شرط اين است كه خريدار يا گيرنده در معاملات تجارت بين‌الملل ترجيح مي‌دهد زماني وجه قرارداد و يا قيمت كالاي در حال حمل را بپردازند كه اطمينان داشته باشد اولاً كاملاً آماده بارگيري شده است ثانياً كالاي بارگيري و حمل شده طبق مشخصات قرارداد بوده و از نظر شكل ظاهري و نوع بسته‌بندي عاري از هرگونه عيب و نقص است و الا خريدار منافع خود را در تحويل كالا و اطمينان از سالم رسيدن كالا به مقصد و پرداخت در شرايطي مي‌بيند كه خطري وي را تهديد نكند.
اصولاً براساس شرايط قرارداد فروش، فروشنده ملزم به پرداخت كرايه حمل است، معمولاً خريدار تقاضاي بارنامه قابل معامله و بدون قيد و شرط راضي مي‌نمايد.
اين روش تقريباً در مواقعي است كه پرداخت از طريق اعتبار اسنادي صورت مي‌گيرد و بدون تغيير بكار مي‌رود. در چنين معامله‌اي فروشنده متعهد است كالا را در شرايط و بسته‌بندي مناسب تحويل حمل كننده دهد. در بعضي مواقع خريدار ترتيب بازرسي فيزيكي كالا را در نقطه تحويل كالا به حمل كننده مي‌دهد. در اغلب موارد خريدار به اطمينان ناشي از صدور بارنامه بدون قيد و شرط اكتفا مي‌نمايد. زيرا صدور چنين بارنامه‌هايي از نظر فروشنده يا فرستندة كالا به معناي انجام تعهدات طبق شرايط قرارداد و تحويل سالم كالا به حمل كننده است و از نظر خريدار يا گيرنده كالا نيز صدور بارنامه بدون قيد و شرط حاكي از اين است كه كالا در زمان تحويل به متصدي حمل و نقل عاري از هرگونه عيب و نقص ظاهري بوده است. لذا در صورت وصول كالا در مقصد بدون شرايط مذكور حمل كننده مسئول خسارات وارده است(اسماعیلی،1366،ص8).
اگر مقررات صدور بارنامه مبتني بر مقررات لاهه 1924 يا لاهه ويزبي 1968 و يا هامبورگ 1978 باشد، عمل كننده در مقابل گيرنده كالا در برابر هرگونه صدمه وارده به كالا جوابگو است مگر اينكه وضعيت خسارات طوري باشد كه بتواند خود را تبرئه نمايد يا در موارد استثنايي كه از مسئوليت مبراست، در تشخيص بسته‌بندي نامناسب با شرايط كالا پايين‌تر از استاندارد معمول، ممكن است در پاره‌اي مواقع مورد اختلاف فروشنده و حمل كننده قرار گيرد. براي يافتن راه‌حلي معقول اتاق بازرگاني بين‌المللي با يادگرفتن از تجربيات فرستندگان كالا، واردكنندگان، صادركنندگان كالا، صاحبان كشتي، بانكداران و بيمه‌گران سه امكان را پيشنهاد نموده‌اند:
1- فروشنده مي‌تواند با دقت بيشتر در مورد ارائه كالا با بسته‌بندي مناسب براي كاهش اختلاف اقدام نمايد. 2- حمل‌كننده مي‌تواند منطقاً به نحوة بسته‌بندي و شرايط كالا برخورد كرده و سعي نمايد از استفاده نمودن كلمات بي محتوي مثل «كشتي مسؤول نيست» خودداري نمايد (چنانكه در مقررات ماده 4 كنوانسيون 1924 لاهه ذكر شده است). 3- قبلاً توافقي بين خريدار و فروشنده بعمل آيد، مبني بر اينكه اگر بارنامه‌اي، بدون عيب و شرط نيست ولي اشكالاتي كه در بسته‌بندي وجود دارد، بسيار جزئي و قابل اغماض است، آنرا قبول و در شرايط گنجانيده اما بهرحال در هر حمل مسلماً درصدي نقصان و خسارات وجود دارد و نمي‌بايستي انتظار داشت كه كالا صد در صد سالم و بدون عيب به دست خريدار برسد(قهرمانیان،1362،ص50).
از جهت اعتبار اسنادي، قيد «کلین»39 معمولاً در شرايط اعتبار اسنادي توسط بانك خريدار و يا بنابر تقاضاي خريدار ذكر مي‌شود. در صورتيكه چنين قيدي در بارنامه درخواستي وجود داشته باشد بارنامه بايد مقيد به آن باشد. اعتبارات اسنادي گشايش يافته از سوي كشورها حتي اگر واردكننده چنين بارنامه‌اي را درخواست ننمايد مطابق دستورالعمل‌هاي بانكي بانك گشايش كننده در شرايط اعتبار نوع بارنامه را «بدون قيد و شرط» اعلام مي‌نمايد(بوالحسنی،1376،شماره163،ص99). و بانك حق ندارد به دليل استفاده از كلمه «کلین» در بارنامه از قبول آن خودداري نمايد. اما در صورتيكه در شرايط اعتبار، تصريحي به صدور بارنامه «کلین» نداشته باشد و بارنامه صادره توسط متصدي حمل و نقل داراي قيد فوق نباشد و صادركننده كالا نيز با همان وضع بارنامه را تسليم بانك نمايد، آيا بانك بايد بارنامه را رد نمايد يا خير؟ در اين رابطه دو نوع نظر مي‌توان داد: نظر اول اينكه سكوت اعتبار در باب صدور بارنامه بدون قيد و شرط، در واقع همان تصريح آن است و فقط در مورد تصريح چنين امري استحكام بيشتري پيدا مي‌كند و سكوت به منزلة آن است كه بايد بارنامه بدون قيد و شرط تسليم شود، پس اگر در اين مورد صادركننده بارنامه‌اي

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره روابط حقوقی، بارنامه دریایی، عدل و داد Next Entries منبع پایان نامه درباره جبران خسارات