منبع پایان نامه درباره انسان کامل، روان شناسی، علامه جعفری، طبیعت انسان

دانلود پایان نامه ارشد

ف اصلی این پژوهش ساخت مقیاس شخصیت بر اساس آرا و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل می باشد .

اهمیت و ضرورت تحقیق
به اعتقاد روان شناسان انسان گرا، باید فضایل و نقاط قوت انسان را مطالعه و اصول بهداشت روانی را تجزیه وتحلیل کرد. آن ها بیان می کنند، ما نیاز داریم تا کشف کنیم که انسان ها، نه در بد ترین حالات خود بلکه در بهترین حالات خود چه شکلی هستند. رویکرد انسانگرایی در شخصیت، بر فضایل و آرزوهای انسان، اراده ی آزاد و آگاهانه و خود شکوفایی توانایی های باالقوه ی شخص تاکید می ورزد. این رویکرد تصویری زیبا و خوش بینانه از ماهیت انسان دارد و انسان را به عنوان موجوداتی فعال و خلاق ترسیم می کند که بر خود شکوفایی، رشد و پیشرفت توجه دارند.(کریمی و همکاران،1387).
آبراهام مزلو3 یکی از پایه گذاران روان شناسی انسان گرا معتقد است که، مکاتب قبلی روان شناسی به جنبه های مثبت، خلاق و متعالی انسانی توجه کافی نداشته اند و بیشتر روی قسمت های تاریک و شیطانی روان انسان مطالعه کرده اند؛ همچنین تاکید وی بر، کل وجود و ویژه بودن شخصیت هر فرد، ارزشها و معیارهای انسانی و ظرفیت او برای خود کفایی، رشد، خلاقیت، خود شکوفایی و گرایش به سالم بودن است. (شاملو،1388).
کارل راجرز4، اصول روان شناسی انسان گرا را بسط داد. در نظام وی مفهومی که دارای اهمیتی محوری است، و هدف غایی انسان محسوب می شود، شکوفایی «خویشتن»5 است. نگهداری و غنی سازی خویشتن، تبدیل شدن به شخصی با کارکرد کامل، هدفی است که همه هستی و وجود شخص به سوی آن هدایت می شود. راجرز تصویری خوش بینانه و انسان گرایانه نسبت به نوع بشر داشت، و تاکید بر رشد وشکوفا کردن توانایی های باالقوه، و خویشتنی خودمختار داشت؛ و باور به این که مردم می توانند آگاهانه خود را تغییر داده و اصلاح کنند.(کریمی و همکاران،1387).
در بررسی مقایسه ای بین فلسفه های دنیای شرق و به ویژه مذاهب آن ها با مکتب های روان شناسی امروزی به خصوص مکاتبی مانند انسان گرایی و هستی گرایی، شباهت های بسیاری به چشم می خورد.
یکی از مکتب های روان شناسی مشرق زمین، که اهمیت و تاثیرات عمیق و گسترده ای بر تفکرات روان شناختی انسان گذاشته، روان شناسی از دیدگاه اسلام است. انسان در جهان بینی اسلام داستانی شگفت دارد. در اسلام انسان به عنوان موجودی بسیار پیچیده، چند بعدی، تکامل یافته، دانی و عالی معرفی می شود. از دیدگاه اسلام، انسان مخلوقی است که از هنگام زاده شدن، باالقوه کمالاتی دارد که می تواند به آن ها فعلیت بخشد؛ و همچنین فطرتی حیوانی دارد. انسان از نظر ساختمان جسمی، تمایلات، غرایز و خواسته هایش به سایر حیوانات شباهت دارد، ولی از سه بعد با حیوانات تمایز عمیقی دارد :
1- داشتن قوای ادراک (عقل)، کشف خود و جهان خود و داشتن جهان بینی.
2- وجود عوامل و کشش های مادی و طبیعی و خصوصیات جسمی و روانی و اجتماعی و جاذبه هایی که بر انسان احاطه دارند.
3- آزادی انتخاب، و تحت تاثیر محیط و جاذبه های آن قرار گرفتن و تسلط بر آن ها.
اسلام، عقل را نیروی شناخت، اراده را مجری وجود «خود» ، اختیار را داشتن آزادی نسبی و مسئولیت را عامل قبول تعهد در انسان می داند، و معتقد است که اگر انسان در این زمینه ها تقویت و ارشاد شود، می تواند موجودی متعالی، والا ، معنوی و سالم گردد. در قرن بیستم فروید و سایر روان شناسان، شخصیت را شامل سه قسمت نهاد، خود، و فراخود دانستند، اما اسلام خیلی پیش تر از آن طبیعت انسان را به سه قسمت تقسیم کرد و هر یک از این سه قسم در فطرت و طبیعت بشر موجود است ؛ و در شکل دادن به شخصیت ، وظایف و هدف های مشخصی به عهده دارند. این سه قسم شامل : نفس اماره، نفس لوامه، و نفس مطمئته است که به ترتیب معادل نهاد، خود، و فراخود در نظریه فروید هستند.(شاملو،1388).
علامه محمدتقي جعفری تفاوت انسانها را در روشني و تاريکي آنها بيان مي کند؛ انسان تاريک را مساوي مرگ و انسان روشن را مساوي حيات حقيقي معرفي مي کند، انساني که پس از گذشت از حيات
معمولي به مراحل عالي تر مي رسد وباز به تکاپو و عبور خود از مراحل والاتر ادامه مي دهد تا به حوزه جاذبه ربوبي واصل گردد، به اين معني که تمام « من » از آن خداست و به عبادت و بندگي نائل مي آيد، عبادت نه فقط از جهت حرکات و ذکرهاي خشک و حرفه اي، بلکه عبادتي که کميت و کيفيت مخصوصي ندارد؛ از بيل زدن زراعت بچه روستايي در مزرعه خود گرفته تا چشم پوشي از ميلياردها ثروت در راه خدمت به انسانها، از مطالعه يک سطر دانش براي رسيدن به واقعيات گرفته تا جهان بيني کلي؛ همه و همه عبادت معبودي يگانه است وبطور کلي تمام اجزاء هستي از پست ترين جزء ماده تا عالي ترين جلوه هاي آن همه و همه در حال عبادت اند. (علامه جعفری، 1379).
علامه جعفري ويژگي و مختصات زندگي هدفدار را در شش مورد بيان مي کند که اين موارد وسيله اي هستند براي رسيدن به هدف اعلاي حيات و ورود به حوزه ديدار ربوبي و گام نهادن در مسير تکامل و تبديل به انسان کامل شدن. این موارد شامل :
1- «تعهد برين : عبارت است از شناخت موقيت خويشتن در جهان هستي وملتزم بودن به تکامل و به ثمر رسانيدن شخصيت.
2- شناخت ارزش حيات : احترام ذات که ايده آل اعلاي همه اومانيست ها ( انسانيت ).
3- برخورداري از روشنايي و سعادت
4- جدي گرفتن جهان هستي
5- به دست آوردن آزادي برين : عبارت است از رهايي شخصيت آدمي از عوامل رکود ومحدوديت در صندوق هاي خود پرستي و تخيلات.
6- آزاد ساختن انسان از مطلق تراشي ها : حس مطلق تراشي در درون آدمي چنان فعال و دقيق عمل مي کند که مي توان گفت يکي از مختصات کارگاه مغز آدمي مطلق سازي است». ( علامه جعفری ، 1379 ).
به نظر علامه محمدتقي جعفري « عالي ترين رشد شخصيت انساني، رسيدن «خود» به مقام اطمينان است که در اين موقع عنوان «نفس مطمئنه» را به خود مي گيرد». ( علامه جعفری ، 1383 )
علامه جعفري بيان مي کند که خداوند متعال مقام پيامبر بزرگوار اسلام حضرت محمد (ص) را در عالي ترين مرتبه عظمت و رشد شخصيت انساني معرفي کرده و او را «عبدالله» ناميده است؛ و بعد از پيامبر (ص) شخصي که شايسته اين مقام و جايگاه است، حضرت علي (ع) است که آيينه تمام نماي صفات الهي و مظهر الگوي انسان کامل است.
اسلام توجه خاص دارد که انسان «خود» را بشناسد، و جا و موقعیت خویشتن را در جهان آفرینش تشخیص دهد؛ و هدف از این شناختن، این است که خود را به مقام والایی که شایسته آن است برساند. «خود» همان چیزی است که «روح الهی» نامیده می شود، و با شناختن آن «خود» است که انسان احساس شرافت و کرامت و تعالی می کند و خویشتن را از تن دادن به پستی ها برتر می شمارد؛ به قداست خویش پی می برد، مقدسات اخلاقی و اجتماعی برایش معنی و ارزش پیدا می کند. اعتقاد به این که انسان موجودی انتخاب شده است و هدفی از انتخاب در کار است، نوعی آثار روانی و تربیتی در افراد به وجود می آورد. و اعتقاد به این که انسان نتیجه ی یک سلسله تصادفات بی هدف است نوعی دیگر آثار روانی و تربیتی در انسان به وجود می آورد. خودشناسی به معنی این است که انسان مقام واقعی خویش را در عالم وجود درک کند، بداند خاکیِ محض نیست، پرتویی از روح الهی در اوست، بداند که در معرفت، می تواند بر فرشتگان پیشی بگیرد، بداند که او آزاد ومختار و مسئول خویشتن و مسئول افراد دیگر و مسئول آباد کردن جهان و بهتر کردن جهان است. تعلیمات اسلامی نشان می دهد که این مکتب مقدس الهی به همه ابعاد انسان، اعم از جسمی و روحی، مادی و معنوی، فکری و عاطفی، فردی و اجتماعی توجه عمیق داشته است؛ و نه تنها جانب هیچ کدام را مهمل نگذاشته است بلکه عنایت خاص به «پرورش» همه ی این ها روی اصل معینی داشته است. (مطهری،1385).
اين پژوهش که ساخت مقیاس شخصيت براساس آراء و نظرات علامه محمدتقي جعفري در مورد ویژگی های انسان کامل است، از اين جهت اهميت دارد که بتواند مولفه ها و ویژگی های انسان کامل از ديدگاه علامه جعفري را بيان کند؛ و در زمينه هاي روانشناسي، آموزشي، فرهنگی و مذهبی مورد استفاده قرار گيرد.

اهداف تحقیق
هدف کلي :
هدف کلی از انجام این پژوهش، ساخت مقیاس شخصیت بر اساس آراء و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل می باشد .
اهداف فرعی پژوهش :
1- تبیین ساختار عاملی مقیاس شخصیت بر اساس آراء و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل .
2- تبیین پایایی مقیاس شخصیت بر اساس آراء و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل .
3- تبیین روایی همگرا و واگرای مقیاس شخصیت بر اساس آراء و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل .

سوالات تحقیق
1- آیا مقیاس شخصیت ساخته شده براساس آراء و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل از ساختار عاملی معتبری برخوردار می باشد؟
2- آیا مقیاس شخصیت ساخته شده براساس آراء و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل از پایایی (همسانی درونی) کافی برخوردار می باشد؟
3- آیا مقیاس شخصیت ساخته شده براساس آراء و نظرات علامه محمد تقی جعفری در مورد ویژگی های انسان کامل از روایی کافی برخوردار می باشد؟

تعریف نظری
شخصیت انسان کامل
برای به ثمر رساندن تمام شخصیت آدمی باید ، نفس (خود طبیعی) را از همه جهات ممکن شکوفا ساخت، تا استعداد گیرندگی روح ملکوتی و انسانی او بارور شود ؛ وعالی ترین رشد شخصیت انسانی ، رسیدن «خود» به مقام اطمینان است که در این موقع عنوان «نفس مطمئنه» را به خود می گیرد؛ وپایان شخصیت عالی انسانی از دیدگاه قران چهره ایمانی انسان است. ( علامه جعفری ، 1383 ).
انسان کامل کمالش در تعادل و توازن است یعنی به سوی یک استعداد از میان استعدادهای فراوانش گرایش پیدا نمی کند و استعدادهای دیگرش را مهمل و معطل نمی گذارد و همه را با هم رشد می دهد و در یک وضع متعادل و متوازن به سر می برد و اساسا حقیقت عدل، بر توازن و هماهنگی است؛ هماهنگی به این معنی که در عین اینکه همه استعدادهای انسان رشد می کند، رشدش، رشد هماهنگ است. انسان کامل آن انسانی است که همه ارزشهای انسانی دراو رشد کند و هیچکدام بی رشد نماند و هر کدام ازاین ارزشها به حد اعلی برسد، انسانی که قرآن از او تعبیر به «امام» می کند. (مطهری،1367).
شخصیت
آلپورت 6، شخصیت را سازمان پویایی در درون فرد و متشکل از نظامهای جسمی ـ روانی که رفتارها و افکار شاخص فرد را تعیین می کنند تعریف می کند. این بدان معنی است که شخصیت همواره در حال تغییر و مرکب از جسم و ذهن است و تمامی رفتارها و افکار مارا تعیین می کند. با وجود این شخصیت، رشدی سازمان یافته دارد که هماهنگ با هم و به صورت یک واحد عمل می کنند. (کریمی وهمکاران،1387).
شاکله یا شخصیت عبارت است از: ساخت و هیئت واحد روانی انسان که در اثر تعامل وراثت، محیط و اختیار شکل گرفته، به گونه ای که محرکات محیطی را منطبق با «خود» تفسیر کرده و در مقابل آنها به شیوه ای خاص پاسخ می دهد.(احمدی، 1374).

تعریف عملیاتی
مقیاس شخصیت محقق ساخته : عبارت است از نمره ای که فرد از مقیاس پرسشنامه ی شخصیت محقق ساخته کسب می کند، و ویژگی های شخصیت انسان کامل را اندازه گیری می کند.

پرسشنامه ویژگی های اخلاق مذهبی : نمره ای که فرد از ویژگی های اخلاق مذهبی می گیرد، که به صورت دو قطبی بوده و ویژگی های اخلاقی و غیراخلاقی را اندازه گیری می کند. نمره بالا نشان دهنده بارز بودن آن ویژگی در فرد مورد آزمون قرار گرفته است. (سامانی، 1389).

فصل دوم
مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق

در این فصل ابتدا، انسان از دیدگاه علامه محمد تقی جعفری و آراء و نظرات وی درباره ی « طبیعت انسان و ویژگی ها و صفات انسانی» ذکر می شود. در ادامه، به بررسی انسان از دیدگاه روان شناسی و نظرات آنها در رابطه با مفهوم «خود» و همچنین انسان از دیدگاه اسلام پرداخته می شود. در پایان، پژوهش های انجام شده بیا

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره روان شناسی، انسان کامل، سیر تکاملی، تعلیم و تربیت Next Entries منبع پایان نامه درباره علامه جعفری، جهان عینی، حیات دنیوی، آینده نگری