منبع پایان نامه درباره اسلام گرایی، جهان اسلام، کشورهای اسلامی، شورهای اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

مانند مالزی می پردازد و کمتر به شرایط خود این کشور ها در جریان رشد اسلام گرایی و جنبش های بیداری اسلامی در این کشور ها توجه می کند.
آصف حسین (1388) در کتاب خود با عنوان «جهان اسلام از منظرهای سیاسی مختلف» ترجمه ی سید احمد موثقی، به بررسی کشورهای اسلامی از نظر نوع تغییرات سیاسی و نیروها و عوامل مؤثر در این تغییرات اعم از ایدئولوژی‌ها، گروه‌ها و طبقات اجتماعی و نیز، نوع و ماهیت دولت می پردازد. مؤلف با تسلط بر ادبیات نوسازی و دگرگونی سیاسی، انواع تئوری‌ها و رهیافت‌ها را دسته‌بندی کرده و با استناد به منابع اولیه و اصلی نویسندگان کلاسیک و معروف در این حوزه، بنیان تئوریک غنی و روشنی به کتاب بخشیده است. نویسنده از منظر این تئوری‌ها کشورهای اسلامی را به تناسب شرایط و مقتضیات و با تأکید بر نقش رهبران و نخبگان، احزاب، ارتش و نظامیان، طبقه ی متوسط، بوروکراسی، دولت، ایدئولوژی‌های مذهبی و سکولار بررسی کرده است. تفاوت این اثر با پایان نامه ی حاضر آن است که این اثر بیشتر به جنبه های تئوری از ویژگی های کشور های جهان اسلام و در نتیجه تئوریزه کردن شرایط کشور های مسلمان با نظریه های مختلف می پردازد. این اثر به خوبی توانسته شرایط رشد اسلام گرایی را در کشور های مسلمان جهان با توجه به شرایط و مقتضیات خاص آن کشور تبیین کند.
محمد هادی فلاح زاده (1383) درکتاب خود با عنوان «آشنایی با کشورهای اسلامی(2) مالزی» به معرفی وضعیت جغرافیایی و سرزمینی و وضعیت اقتصادی، اجتماعی، مذهبی، فرهنگی، سیاسی و نظامی و آموزشی این کشور و همچنین سیاست خارجه ی این کشور می پردازد. نویسنده با اشاره به نژادها و قومیت های مختلف و آیین ها و مناسک مذهبی خاص این منطقه به بررسی ویژگی های فرهنگی و مذهبی و اجتماعی و سیاسی قوم مالایو می پردازد. تفاوت این اثر با پایان نامه ی حاضر آن است که نویسنده ی این کتاب به شرح کلی همه ی ویژگی های جامعه ی مالزی و بررسی همه ی اقوام ساکن در مالزی می پردازد. در این اثر به همه ی احزاب و گروه های سیاسی و اجتماعی مالزی اشاره می شود. در حالی که در پایان نامه ی حاضر، تنها به بررسی احزاب اسلام گرا و سازمان های اسلامی و نحوه ی فعالیت آن ها در عرصه ی سیاست های داخلی و خارجی اشاره می شود.
چ- روش تحقیق و ابزار گردآوری اطلاعات
روش پژوهش حاضر کیفی و از نوع تحلیل اسنادی است. همچنین از روش مقایسه ای نیز برای مطالعه ی شباهت ها و تفاوت های روند اسلام گرایی در دو کشور ترکیه و مالزی استفاده شده است. یعنی آن که، با نگاهی به جامعه شناسی سیاسی و تاریخی دو کشور ترکیه و مالزی به بررسی و مقایسه ی جریان اسلام گرایی در دوره های اوج گیری یعنی سال های 1990 و 2000 میلادی پرداخته شده است. در توضيح روش مقايسه اي مي توان گفت، روش مقايسه ي تطبيقي به شاخه اي از علوم اجتماعي كه به تفاوت ها و شباهت هاي بين جوامع علاقمند است تلقي مي شود. در اين روش، مورد هاي قابل بررسي از هر يك از دو جامعه انتخاب مي شوند و پس از آنكه مورد هاي مختلف در هر جامعه مورد تحليل محقق قرار گرفت، به مقايسه ي جوامع با توجه با موارد مطرح شده، پرداخته خواهد شد. در اين تحقيق برای رسیدن به این مقصود از منابع مکتوب و اسناد و مدارک معتبر مانند کتاب ها، روزنامه ها، فصلنامه ها و مجلات علمی داخلی و خارجی و سایت های اینترنتی استفاده شده است.
ح- محدوده ی زمانی تحقیق
در این تحقیق به بررسی روند اسلام گرایی در دو کشور ترکیه و مالزی در محدوده ی زمانی سال های 1990 تا 2011 میلادی که اوج شکوفایی این جریان است، پرداخته شده است.

خ- فصول و سازماندهی تحقیق
این پژوهش در پنج فصل با عناوین، فصل اول: کلیات تحقیق، فصل دوم: مباني نظری، فصل سوم: روند اسلام گرایی در ترکیه، فصل چهارم: روند اسلام گرایی در مالزی و فصل پنجم: مقایسه ی شباهت ها و تفاوت های روند اسلام گرایی در ترکیه و مالزی و در پایان، نتیجه گیری ارائه شده است.

فصل دوم
مبانی نظری

مقدمه
با توجه به اهمیت نظریات ارائه شده درباره ی علل شکل گیری و یا تحول جریان های اسلام گرا و ارائه نظریات و کتب مختلف در این مورد، در اینجا تلاش می شود مدل نظری پایان نامه ترسیم شود. چنین کاری اساساً گام نخستین و ضروری برای هر پژوهشی محسوب می شود. حال، نظر به اینکه این پژوهش از دیدی جامعه شناختی و تاریخی به بررسی اسلام گرایی در دو کشور ترکیه و مالزی خواهد پرداخت، به دیدگاه های اندیشمندانی که ظهور و تحول اسلام گرایی را از جنبه های جامعه شناختی و تاریخی بررسی کرده اند اشاره خواهد شد. همچنين تأكيد بيشتر بر ديدگاه نظريه پردازاني است كه به نوعی تحلیل آن ها از پدیده ی اسلام گرایی به شرایط تاریخی و جامعه ی این دو کشور نزدیک است.
همچنين در ابعاد مختلفِ تحليلِ چگونگيِ روندِ اسلام گرايي در دو كشور تركيه و مالزي، به بيداري اسلامي و همچنين تأثير انديشه ي امام خمینی (ره) كه توانست با تکیه بر تفکر اسلام سیاسی، نقش اسلام و مسلمانان را در عرصه های مختلف برجسته ساخته و عنصر هویت اسلامی را به عنوان واقعیتی پذیرفته شده در برابر هویت جهان شمول غرب قرار دهد، اشاره خواهد شد.
الف) مبانی نظری تحقیق
1- فرهنگ رجایی
فرهنگ رجایی، اندیشمند علوم سیاسی، معتقد است جنبش اسلام گرایی قرن بیستم در کشورهای اسلامی و جهان اسلام تفاوت ماهوی با جنبش های اسلام خواهی قرون گذشته دارد. وی بر این باور است، مدرنیته و همه ی ابزار استعمار غرب در یکی از دو قرن اخیر مانند یک منشور در مقابل اسلام و باورهای دینی 1300 ساله ی جهان اسلام قرار گرفت، منشوری که این قدرت را داشت که سراسر ممالک اسلامی را به تفکر مجدد باز دارد و هنگامی که این منشور در مقابل اسلام قرار گرفت سه شعاع فکری از آن منشعب شد و به عبارت دیگر هجوم مدرنیته ی غرب عملاً سه طرز تفکر را در جوامع اسلامی ایجاد کرد. یکی از این شعاع ها که از منشور جدا شد معتقد به تقلید کامل از غرب بود ( نمونه ی آن منورالفکرهای دوره ی قاجار در ایران و ترکان جوان در دوره عثمانی)، شعاع فکری دوم معتقد بود با قدرت گرایی و قدرتمند شدن، می توان مشکل را حل کرد که نمونه ی آن، رضاخان در ایران، آتاتورک در ترکیه و امان الله خان در افغانستان بودند و شعاع سوم، راهکار و شیوه بیان این دو طرز تفکر بود که در برگرفتن نکات مثبت غرب و در نکات منفی آن تأکید داشت (رجایی،209:1381 و 220).
رجایی معتقد است، سرگذشت جنبش های اسلامی را می توان در طی چهار دوره دنبال کرد که به نحوی حکایت کننده ی چهار نسل جنبش های اسلامی هستند. نسل اول جنبش های اسلامی اعتماد به نفس زیادی ندارند ولی در عین حال آنچه که دارند برایشان عزیز است و بر آن اصرار دارند که غربی شدن مغایرتی با اسلام ندارد چون همه ی چیزهایی که آن ها دارند در اسلام هم وجود دارد. سید جمال الدین اسدآبادی از بنیان گذاران جنبش های اسلامی دسته ی اول محسوب می شود. نسل دوم ضمن تاکید بر میراث سنتی خود به ردیه نویسی درباره ی تمدن غرب پرداخت و مارکسیسم و ماتریالیسم و دیگر مکاتب غربی را رد کرد، این نسل، طرح جامعه نیز داشت (رجایی،219:1381).
بنابراین نسل اول و دوم به بحث درباره ی اندیشه های سیاسی اسلام نپرداخته اند چرا که شدیداً مورد هجوم استعمار غربی بودند، ولی نسل سوم جنبش های اسلامی که بعد از جنگ جهانی دوم و با شکسته شدن ایده الگو بودن غرب پا به عرصه گذاشت جرأت این را داشت که برنامه و نظریه های کلان ارائه کند مثل حکومت اسلامی یا فلسفه ی اسلامی، بنابر این، از دهه ی 1960 میلادی به بعد کم کم در جهان اسلام طرح هایی را می بینیم که از حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی سخن می گویند. نسل چهارم پیچیده تر از دیگران فکر می کنند و تنها به فکر حکومت مداری نیست بلکه به فکر تمدن سازی هم هست که اکنون در حال شکوفا شدن می باشد. رجایی بر خلاف دیدگاه برخی که معتقدند جنبش های اسلامی شکست خورده اند معتقد است این جنبش های نسبتاً موفق بوده وسیر تکاملی خاص خود را داشته اند (رجایی،219:1381 و 220).
2- حمید احمدی
حمید احمدی، پژوهشگر علوم سیاسی، معتقد است، نظریه های مربوط و پیرامون ظهور و گسترش حرکت های سیاسی اسلام گرایانه سازمان یافته، به خودی خود همه ی ابعاد پدیده ی مذکور را مورد توجه قرار نمی دهد و برای درک ابعاد گوناگون جنبش ها ی اسلامی در نیمه ی دوم قرن بیستم به چهار چوب نظری جدید نیاز می باشد وی همچنین تجربه ی جنبش های اسلام گرایی عصر حاضر را با رهیافت های موجود مربوط به”اقدام جمعی” هم خوان نمی داند و معتقد است جنبش های اسلامی نوعی از منطق اقدام جمعی را به نمایش گذارده اند که کمتر در چار چوب رهیافت های اقتصادی و روان شناسی قابل تبیین است. رهیافت های اقتصادی چه از نوع مارکسیستی و چه از نوع ملی آن کاربرد گسترده ای در تحلیل علل وانگیزه ی مشارکت فعالان مسلمان در اقدامات جمعی گروه های اسلام گرا ندارند (احمدی،52:1377).
اعضا و حامیان این گروه ها محدود به طبقه ی خاصی نظیر کارگران یا بورژوازی نیستند بلکه به طور نسبی همه ی طبقات و اقشار جامعه را در بر می گیرند اقدامات جمعی اسلامی را باید صرف بر نظریه ی «انتخاب حسابگرانه ی جمعی» نیز نمی توان تبیین کرد. چون در این نوع فعالیت ها معمولاً زیان های مشارکت و اقدام جمعی بسیار بیشتراز سود و منافع آن است، این نکته از این لحاظ اهمیت پیدا می کند که فعالیت در اقدامات جمعی گروه های اسلام گرا و به ویژه در فعالیت های خشونت بار علیه دولت خطرات فراوان از جمله خطر جان را به همراه داشته است وی از میان رهیافت های موجود نظریات ماکس وبر را در مورد اهمیت اندیشه ها و نظام عقاید در اقدام جمعی در خصوص منطق گروه های اسلام گرا، از قدرت تبیینی بیشتری برخوردار می داند (احمدی،53:1377 ).
وي در نظریه ی خود نظریه ی عقیدتی- اسلامی را علت عمده ی شکل گیری جنبش های اسلام گرا می داند و معتقد است، در ذات این نظام عقیدتی، نوعی تعهدات ایدئولوژیک نهفته است که اسلام گرایان خود را پایبند به آن و خود را موظف به پیاده کردن آن اصول می دانند به عبارت دیگر، نظام عقیدتی- اسلامی مأموریت های خاصی را برای معتقدان به اصول اسلام گرایی مشخص می کند که تلاش برای تحقق آن ها بخش مهمی از تعهدات مذهبی اسلام گرایان را تشکیل می دهد. بدین ترتیب این اصول عقیدتی، اهداف سیاسی خاصی را برای اعضای جنبش های اسلامی تعیین می کند و آن ها را رودرروی نظام های سیاسی غیر مذهبی قرار می دهد. از نظر اسلام گرایان ضرورت و جود یک نظام حکومت اسلامی و تداوم آن، مهمترین اصل محوری در نظام عقیدتی اسلام بوده است. مبنای اساسی این محور، اصل محوری اعتقاد به جدایی ناپذیری دین و دولت یا دیانت و سیاست در میان مسلمانان معنقد به تحقق جامعه ی اسلامی است (همان منبع).
احمدی در یک مقایسه ی دقیق بین شکل گیری و نوع اقدام جمعی گروه های اسلامی معتقد است نظام عقیدتی– اسلامی اگرچه در شکل اقدام جمعی اسلامی و پیوستن افراد به جنبش های اسلام گرا نقش عمده- ای داشته است اما لزوماً تعیین کننده نوع و شکل اقدام جمعی نبوده است و به عبارت دیگر انگیزه های فکری مشترک از نظام عقیدتی– اسلامی تحت تأثیر عوامل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی محیط داخلی و خارجی اقدامی جمعی اسلامی را به بار می آورد. وی در ادامه، گرایش اقدام جمعی اسلام گرایانه به سوی طیف اقدامات خشونت بار و یا اقدامات صلح آمیز را تحت تأثیر متغیر های گوناگون می داند و آن ها را به دو دسته ی متغیر های کنترل کننده و متغیر های تسهیل کننده تقسیم می کند. متغیر های تسهیل کننده ی جنبش های اسلامی که اقدام خشونت بار را تقویت می کنند عبارتند از: توجیهات ارزشی، سوابق تاریخی، اقتدار سازمانی، سکولاریسم، سرکوب و فشار و مداخله ی خارجی و متغیرهای کنترل کننده که در تبدیل اقدام جمعی به روش مسالمت آمیز مؤثر هستند عبارتند از: مشارکت سیاسی، اصلاحات و توسعه ی اقتصادی، سیاست های وحدت گرایانه و مسئله ی فلسطین. وی معتقد است که تجربه ی جنبش ها و گرایش های سیاسی–

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره اسلام گرایی، انقلاب ایران، اسلام سیاسی، شورهای اسلامی Next Entries منبع پایان نامه درباره اسلام گرایی، مشارکت سیاسی، روش قیاسی، ناسیونالیسم