منبع پایان نامه درباره استان مازندران، مناطق روستایی، شهرستان رودبار، استان خراسان

دانلود پایان نامه ارشد

می‌باشد ارگان‌ها و سازمان‌های دولتي و خصوصي هرکدام به فراخور حال خود تمايلاتي جهت احداث مجموعه‌هایی خواهند داشت به‌عنوان‌مثال سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري جهت حفاظت و احياي آثار تاريخي اين شهر همچنين مايل به تأسيس فضاهاي توريستي و هتل، شهرداري جهت اهدا ف خدماتي ايجاد فضا و امكان عمومي فضاي سبز و ساختمان شوراي شهر و ساير مانند سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامي مايل به تأسيس فرهنگ‌سرا و فضاهاي درخور و متناسب با اين شهر می‌باشند، سرمایه‌گذاران بخش خصوصي نيز با توجه به ماهيت تجاري و فضاهاي خدماتي در شهر همكاري داشته و سرمایه‌گذاری خواهند كرد(مطالعات ميداني).

3-6- مشخصات فضایی-کالبدی
3-6-1-وضع ارتباطات در منطقه گيلان
منطقه گيلان از گذشته براي ارتباط با داخل فلات ايران تنها از معبر ارتباطي كناره سفيدرود كه رشته‌کوه البرز را بريده استفاده نموده است . اين جاده ارتباطي هنوز تنها راه عمده و اصلي ارتباطي گيلان از طريق زمين به نقاط ديگر كشور است . در داخل استان گيلان سه راه اصلي زميني از رشت منشعب می‌شوند . راه رشت به تهران به‌طرف جنوب استان و از طريق شهرستان رودبار از منطقه خارج می‌شوند . راه غربي از طريق فومن، غر ب و جنوب صومعه‌سرا، تالش و آستارا به جمهوري آذربايجان و استان اردبيل وصل می‌شود . اين راه هم‌اکنون راه عمده ارتباطي استان اردبيل با تهران محسوب می‌شود . راه شرقي كه استان گيلان را به استان مازندران وصل می‌نماید و به جاده كناره معروف است از رشت به لاهيجان، لنگرود و رودسر و سپس وارد شهرستان رامسر در استان مازندران شده و در ادامه خود به استان خراسان می‌رسد. راه آبي گيلان از طريق بندر قديمي انزلي با نقاط ساحلي مختلف گيلان و مازندران و همچنين كشورهاي حاشيه درياچه خزر ارتباط می‌یابد . اين بندر و بندر آستارا پس از استقلال جمهوری‌های شوروي سابق اهميت و اعتبار بيشتري یافته‌اند و بر ميزان فعاليت آن‌ها افزوده‌شده است . بندر انزلي همچنين می‌تواند گيلان را از طريق رودخانه ولگا به درياي بالتيك و كشورهاي شمال اروپا وصل می‌نماید . فرودگاه شهر رشت كه در فاصله 40 كيلومتري شهر لاهيجان واقع‌شده استان را با اكثر نقاط ايران مرتبط می‌سازد . احداث بزرگراه رشت – قزوين و خط راه‌آهن بندر انزلي – قزوين و اتصال آن به راه‌آهن مازندران و كشور آذربايجان از طريق آستارا، از مهم‌ترین پروژه‌های حمل‌ونقل استان در سال‌های اخير و آينده خواهند بود (اصلاح عربانی 1380).

3-6-2- بررسي كيفيت ابنيه و مکان‌های تاريخي لاهيجان
بخش عمده بناهاي موجود در مركز شهر و بافت قديم قدمتي بالاي چهل سال داشته و عمدتاً فرسوده و مرمتي می‌باشند تعداد بناهای مخروبه و به حال خود رهاشده نيز چشمگير است عواملي چون دشواري دسترسي به داخل بافت كمبود امكانات شهري، هزينه بالاي مرمت بنا، موروثي بودن بسياري از خانه‌ها از دلايل فرسودگي شديد بافت بشمار می‌روند، وجود بناهاي تاريخي و ارزشمند را می‌توان از امتيازات شاخص ا ين بافت برشمرد بناهايي كه هريك به نحوي ريشه در فرهنگ، آداب و اعتقادات مردمان آن داشته و بيانگر هويت تاريخي و اجتماعي آنان می‌باشند ازجمله اين بناها می‌توان به مسجد جامع مدرسه علميه و جامع، مسجد اكبريه، حمام گلشن، كاروانسراي مطلق، بقعه پيرعلي، بقعه آقاپيررضا و بالاخره مسجد و بقعه چهارپادشاهان اشاره كرد.
اگرچه در تمام مناطق گيلان آثار و بناهاي مذهبي و تاريخي وجود دارد ، ولي با اين وصف نسبت به قدمت تاريخي آن چندان زياد هم به نظر نمی‌رسد . در اين منطقه بناها در مقابل شرايط طبيعي و اقليمي از مقاومت كمي برخوردار بوده و پس از مدتي براثر رطوبت بالا، بارندگي زياد، حوادث طبيعي و ريشه درختان رو به ويراني گذاشته‌اند . مصالح بيشتر بناهاي تاريخي نيز از جنس و نوع كم مقاوم محلي بوده كه به علت عدم سازگاري با شرايط اقليمي و طبيعي، پس از چندي براثر پوسيدگي و ريزش به‌کلی از خاك و خاشاك تبدیل‌شده‌اند . ازاین‌روی بعضي از بناها چندين بار رو به خرابي گذاشته و بازسازی‌شده‌اند و در اين تعمير و مرمت‌ها اصالت معماري خود را ازدست‌داده‌اند.

3-6-3-شناخت تراكم ساختماني
در بخش قديمي و كهن شهر لاهيجان بيشتر بناهاي آن يك تا دو طبقه بود و بندرت بناهاي بيش از دو طبقه در بافت ديده می‌شود بناهاي مرتفع عمدتاً نوساز بوده و در لبه خیابان‌ها قرارگرفته‌اند. بافت توده و فضا به نسبت تقريباً برابري به چشم می‌خورد اين بدان معنا است كه درصدد اشغال توده حدود پنجاه‌درصد است(مهندسين مشاور بعد تكنيك).

3-6-4- دسترسی‌ها در شهر لاهيجان
دشواري دسترسي به داخل بافت‌های قديمي يكي از اساسی‌ترین مشكلات اين قبيل بافت‌ها است محدوده مركزي شهر لاهیجان نيز از اين قاعده مستثنا نيست به‌جز چند كوچه كه قابليت پذيرش عبور اتومبیل‌های كوچك را دارند بقيه دسترسی‌ها به داخل بافت ب واسطه عرض كم و پیچ‌وخم‌های زياد فقط جهت عبور پياده و دوچرخه مناسب می‌باشد . با خیابان‌کشی‌های دهه اول و دوم قرن حاضر در اغلب شهرهاي تاريخي ايران كه در لاهيجان نيز صورت گرفته است ، بسياري از کوچه‌های قديمي كه به‌عنوان رگ‌های زندگی‌بخش بافت شهر بوده‌اند قطع گرديد و بافت قديم از فعالیت‌های اجتماعي و اقتصادي تهي شده‌اند (مطالعات ميداني ).

3-6-5- شناسايي الگوهاي معماري و مسكن
همان‌طور كه تاكنون مشاهده گرديد، جغرافياي منطقه شمال و همچنين شيوه زيست گروهي مردم، سيماي خاصي به معماري لاهيجان بخشيده است . معماري روستاهاي اطراف شهر كه عموماً به‌صورت سقف‌های حالی پوش و بدنه چوبي اجرا می‌گردند، شامل فضاهایی ساده با ایوان‌هایی در اطراف اتاق‌ها می‌باشند. به وجود آوردن بازشوهاي متعدد در اطراف اتاق‌ها موجب می‌گردد كه امكان تهويه و كوران هوا كه مهم‌ترین عامل حذف رطوبت است به سهولت انجام گردد و وجود ايوان امكان اسكان ساكنين خانه را در فصول گرم سال ميسر می‌سازد. به علت بارندگی‌های شديد سقف خانه‌ها شیب‌دار ساخته می‌شود كه براي جلوگيري از نفوذ باران در مناطق روستایی سقف‌های گالي پوش را با شیب‌های بسيار تند می‌سازند. به علت دوري از رطوبت عموماً ساختمان روي کرسی‌های بلند قرار می‌گیرد و پيكره كل ساختمان به علت فراواني چوب در منطقه و همچنين امكان تبادل بيشتر هواي بيرون و داخل بنا با دیواره‌های چوبي شكل می‌گیرند(معماريان 1373).
در لاهيجان به علت قدمت شهرنشيني تاريخي آن به‌هیچ‌وجه نمونه‌ای از معماري روستایی ذکرشده به چشم نمی‌خورد و سيماي شهري ويژه آن داراي كالبدي از دیواره‌هایی با آجرهاي قرمزرنگ و پوشش‌های سقف سفالي است . ليكن كليات منطق شکل‌گیری معماري در لاهيجان و روستاهاي اطراف آن تقريباً مشابه است . به همان شيوه تا حد امكان نقشه ساختمان از فضاهاي ساده تشكيل می‌گردد به‌نحوی‌که امكان به وجود آوردن بازشو در حوزه‌های روبروي هم امکان‌پذیر باشد . اين بازشوها در معماري شهري گاهي به‌صورت سه‌دری، پنج‌دری و هفت دري به چشم می‌خورد كه امكان حداكثر تبادل هواي داخل و خارج را امکان‌پذیر می‌سازد.

شکل 3-8- طرحي از يك خانه روستايي(معماريان 1373)

شکل 3-9- طرحي از يك خانه شهري(معماريان 1373)

همچنين ايوان به‌عنوان يك فضاي اصلي هنوز در پيكره ساختمان جاي دارد . سقف نيز همچنان شیب‌دار است، ليكن به علت مقاومت بسيار زياد سفال در برابر ساقه برنج كه در روستاها بكار می‌رود زاويه شيب سقف در مناطق شهري بسيار كمتر از مناطق روستایی است و در حدود 20 درصد است. مهم‌ترین خصوصيتي كه در پيكره معماري لاهيجان به چشم می‌خورد، بناهايي با جرزهاي قطور است كه عموماً در نماي آنان آجر قرمزرنگ بكار رفته و در كالبد بنا تزئين گشته است و تنها در بعضي از ساختمان‌های دولتي و منازل اعياني بخش‌هایی از نماي بيرون با گچ‌بری‌ها و نقاشي پوشانيده شده‌اند. ليكن يكي از مهم‌ترین نشانه‌هایی كه يك عمارت لاهيجاني را از بناي روستایی متمايز می‌کند ورودی‌ها و سر درب‌های باشكوه و زيباي آن‌هاست . چه درب ورودي كوچك جزئی از پيكره بنا بوده و چنانچه متصل به ديوار حياط جلوي خانه باشد، عموماً دو سكو جهت نشستن در دو طرف آن در نظر گرفته شده است. همچنين در بالاي كتيبه در عموماً تزئينات زیبایی با آجرچینی‌های متنوع به چشم می‌خورد(مطالعات ميداني).
در داخل حياط خانه نيز طاقچه‌هایی بزرگ در داخل ديوار به وجود آمده كه علاوه بر زیبایی فوق‌العاده آنان مكان مناسبي جهت چيدن گلدان‌ها و ظروف متفاوت می‌باشد. روي ديوارها هم سفال چيني می‌شود تا از امكان نفوذ باران به داخل ديوار خودداري شود و همچنين بستر مناسبي كه مكان رشد گل‌ها و گياهان خودرو بر سر ديوارها است می‌باشد(معماريان 1373).

3-6-6- سيماي شهر لاهيجان
رابينو در سال 1906 میلادی( 1285 شمسي ) خصوصيات كالبدي شهر لاهيجان را چنين توصيف می‌کند: لاهيجان داراي هفت محله و 2260 خانه و حدود يازده هزار نفر جمعيت و 15 مسجد، 25 زيارتگاه كه 16 زيارتگاه از آن‌ها متصل به مساجد است تعداد زيادي حمام 4 مدرسه 6 كاروانسرا و 3 بازار كه شامل 300 دكان است می‌باشد همچنين اطلاعات جالبي از 7 محله لاهيجان در سال 1285 هجري شمسي به دست داده است :
1- محله ميدان: اين محله مهم‌ترین محله شهر است داراي ميدان بزرگي است و بيشتر دکان‌ها و كاروانسراها در اين محله كه معتبرترين زيارتگاه شهر يعني چهارپادشاه در آن واقع می‌باشد وجود دارد.
2- محله گابنه: اين محله داراي پانصد خانه و دو زيارتگاه به نام آقاپيرعلي و آقا اميرابراهيم است.
3- محله شعربافان: اين محله مكان فعاليت بافندگان و نساجان بوده ولي امروزه اثري از بافندگي در اينجا ديده نمی‌شود نام اين محله قبلاً کوهستانی بود اين محله داراي 250 خانه است.
4- محله اردوبازار: اين محله نزديك سبزه‌میدان است و سابقاً به نام قلعه يا قصر معروف بود در سال 1000 هجري قمري شاه‌عباس فرمان داد تا سپاهيانش در اطراف اين قلعه اردو بزنند . نام اردوبازار از اين زمان به محل اطلاق شد اردوبازار داراي 300 خانه و دو زيارتگاه است.
5- محله خميركلايه: محلي است كه حاكم لاهيجان در آنجا سكونت دارد داراي 250 باب خانه و 3 مسجد و يك مدرسه به نام سليمانيه در آن وجود دارد.
6 و 7- محله پردسر و كاروانسرابر: اين دو محله مجموعاً 260 باب خانه دارد پردسر نام خود را از پلي كه به نام خشت پل معروف است و روي رود لاهيجان قرار دارد گرفته است پل كنوني در حدود 60 سال پيش به‌وسیله حاجي جعفرخان بنا شده است اين محله داراي دو زيارتگاه و مسجد به نام ملاعقيل و مقبره آقاسيدجمال الدين اشرف است.
شهر لاهيجان پس از ايجاد پل سفيدرود در نزديكي آستانه در سال 1311 خورشيدي و ارتباط بخش شرقي گيلان به بخش غربي آن، در جهت امتداد جاده اصلي گيلان به مازندران يعني در امتداد جاده شرقي غربي كه از كنار شهر می‌گذشت، گسترش يافت . در دوران پهلوي همراه با سیاست‌های دولت مركزي در استان، شهرسازی مدرن و خیابان‌های وسيع، بافت كهن محلات را در چند جا می‌گسلد و در چارچوب شبکه‌ای شطرنجي، شهر به نواحي شهري جديد تقسيم می‌گردد. در اين رابطه نيمي از حمام تاريخي گلشن تخريب می‌گردد، تا خيابان در حافظ جنوبي، احداث شود. همچنين چند كاروانسراي بزرگ كه محدوده ميدان مركزي شهر را به‌صورت ميدانگاهي فراخ شكل داده بودند، نابود گشته، و حريم جلوي مسجد چهارپادشاهان كه به‌عنوان بازارگاه دوره گردان از دوران كهن قدمت داشت تبديل به معبري بدون هويت می‌گردد كه ديگر نه خصلت خيابان و نه ميدان مشخصي را بر چهره دارد؛وضعيتي كه هنوز به‌عنوان يك گره شهري لاينحل باقی‌مانده است . همچنين در اين زمان راستاي اصلي ارتباط شهر لنگرود، كه از پل معروف خشتي و محله ميدان لاهيجان عبور می‌کرد، جاي خود را به خیابان‌های موازي و مستقيم داد، كه پيامد آن توسعه نوين شهر در اطراف اين معبر جديد احداث بود . از اين زمان به بعد است ك ه مدارس، بيمارستان، و فضاهاي تجاري جديد در بدنه اين خيابان اصلي شکل‌گرفته، و اولين گام جهت منزوي شدن راستاي محور اوليه و اصلي شهر كهن برداشته‌ام ي شود؛ هرچند مركز شهر قديم هنوز كاركرد پوياي

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره شبیه‌سازی، بخش اقتصاد، اوقات فراغت، آموزش مهارت Next Entries منبع پایان نامه درباره صنایع‌دستی، جاذبه‌های گردشگری، جاذبه های گردشگری، بام سبز