منبع پایان نامه با موضوع پیشگیری از جرم، جرم شناسی، اعمال مجرمانه، عدالت کیفری

دانلود پایان نامه ارشد

لازم برای از میان بردن یا کاهش آن » تعریف شده است. در تعریفی که توسط مرکز پیشگیری از جرم در استافورد58انگلستان ارائه شده ، پیشگیری از جرم به نحو زیر تعریف شده است : « پیشگیری از جرم ،پیش بینی ، شناسایی و برآورد خطر جرم و ابداع اقداماتی برای از بین بردن یا کاهش آن است».

واحد پیشگیری از جرم دادگستری استرالیا نیز پیشگیری از جرم را به عنوان « کاهش خطر وقوع و شدت بالقوه جرم و بی نظمی از طریق مداخله در علل آن » تعریف کرده است.
به نظر مرکز مذکور به دلایل متعدد ارائه تعریف از پیشگیری دشوار است .از جمله دلایل این دشواری می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1. واژۀ پیشگیری از نظر اصطلاحی معانی متعدد و مفهوم شناوری دارد؛
2. شکل ها و تمایزهای مختلفی از پیشگیری از جرم امکان پذیر است.این واژه درسطح بین المللی در سطوح مختلف به کار برده شده است و به ندرت ممکن است مفهوم آن ایجاد ابهام کند؛
3. به عنوان یک مفهوم، پیشگیری از جرم می تواند بسیاری از مباحث نظری را در برگیرد و بین جرم شناسان اتفاق نظری در مورد ادغام و تلفیق نظریه های مربوط به پیشگیری از جرم وجود ندارد؛
4. تفسیر قابل انعطاف واژۀ “پیشگیری” اجازۀ استفاده از این کلمه را در معانی مختلف می دهد.59
مركز بین المللی پیشگیری از جرایم در تعریف این واژه عنوان می‌دارد: «هر عملی كه باعث كاهش بزهكاری، خشونت، ناامنی از طریق مشخص كردن و حل كردن عوامل ایجادكننده این مشكلات به روش علمی شود؛ پیشگیری از جرایم است.
آقای گسن، جرم شناس فرانسوی، برای تشخیص اقدامات پیشگیرانه چهار معیار در نظر گرفته است. به نظر وی :
1.اقدامی پیشگیرنده تلقی می شود که هدف اصلی آن اقدام مؤثر علیه عوامل یافرایندهایی است که در بروز بزهکاری و انحراف، نقش تعیین کننده دارند؛
2.اقدام های پیشگیرانه، جمعی هستند یعنی مخاطب آنها کل جامعه یا بخش وگروه معینی از جامعه هستند؛
3. اقدام هائی پیشگیرانه خوانده می شوند که قبل از ارتکاب اعمال بزهکارانه یاکجروانه اعمال شوند و نه بعد از ارتکاب آنها؛
4. اقداماتی پیشگیرانه تلقی می شوند که قهرآمیز و سرکوبگر نباشند.60
ریموندگسن معتقد است كه مراد از پیشگیری ، هر فعالیت سیاست جنایی( politique criminal )است كه غرض انحصاری و غیر كلی آن، تحدید حدود امكان پیش آمدِ مجموعه اعمال جنایی از راه غیر ممكن الوقوع ساختن یا دشوار نمودن یا احتمال آن را پایین آوردن است، بدون آنكه به تهدید كیفر یا اجرای آن متوسل شوند.61
به دیگر سخن، هر رویه‌ای كه اعمال شود و نتیجه آن نشان دهد پیشگیری در جرم شناسی یعنی جلوگیری از بزهکاری با شیوه های گوناگون که بیرون از نظام کیفری به کار می روند یعنی اساس آن در تدابیر کنشی (غیر کیفری) است.
انریکوفری یکی از پرچم داران مکتب اثباتی با بینشی میانه رو و خوش بینانه یک رشته تدابیر دفاع اجتماعی را که هم زمان بتواند در برگیرنده فرد بزهکار و محیط اجتماعی باشد، پیشنهاد کرد. به نظر او محیط اجتماعی باید به گونه ای سازمان یابد که پیشگیری از وقوع جرم در آن ملحوظ باشد.62
بنابراین پیشگیری باید 4مؤلفه داشته باشد:
1) نباید قهر آمیز یا سرکوبگر باشد؛
2)به طور مستقیم عمل کند؛
3) باید از شمار جرائم بکاهد؛
4) باید بر تمام موقعیت ها و شرایط زندگی فرد اثر بگذارد.
تعریف پیشگیری از جرم از نظر اکبلوم63 عبارت است از : کاهش خطر وقوع وشدت بالقوه جرم و بی نظمی از طریق مداخله در علل آن.
به نظر المر اچ، جانسون64پیشگیری از جرم بر چهار پدیده مبتنی است:
1. اینکه عمل زشت، ناهنجار و تقبیح شده ای(جرم) در شرف وقوع باشد؛
2. اینکه چنین کاری توسط ادراک و حواس انسان قابل پیش بینی باشد؛
3. اینکه بیشتر اقدامات پیشگیرانه خارج از مرزهای سیستم عدالت کیفری است؛
4. اینکه مداخلات قبل از وقوع عمل مجرمانه انجام شود.
این تعریف از دو جهت مفید است :
نخست اینکه پیشگیری از جرم را وابسته به مشارکت جامعه می داند و امتیاز دوم این تعریف آن است که جنبۀ پیش کنشی اقدامات پیشگیری را پررنگ می کند.2

گفتار اول : معنی لغوی پیشگیری
در فرهنگ معین، پیشگیری3 در لغت به معنای جلوگیری، دفع، منع سرایت مرض از پیش، تقدم به حفظ، صیانت، حفظ صحت، جلو مرض گرفتن» آمده است. 4
این واژه در فرهنگ لغت انگلیسی «رندم هوس» مانع شدن از اینكه چیزی رخ دهد، معنا گردیده است. 5 و در زبان عربی کلمه « الوقایه » تداعی کننده آن است .
واژة پيشگيري در فرهنگ دهخدا به معني رفع، جلوگيري كردن، مانع شدن و پيش بيني كردن آمده است. ليكن پيشگيري از جرم، عبارت ازكنترل اعمال مجرمانه است و دراعمال مجرمانه، اصلاح و بازداشتن مجرم، حفاظت از بزه ديده و جامعه مد نظراست. 6
از نظر ریشه شناسی، کلمه پیشگیری دارای دو بعد است: 1- به معنی «پیش دستی کردن، پیشی گرفتن و به جلوی چیزی رفتن» 2- به معنی «آگاه کردن ، خبر چیزی را دادن و هشدار دادن» است.
اما در جرم شناسی پیشگیرانه ، پیشگیری در معنی نخست آن مورد استفاده قرار می گیرد، یعنی با استفاده از فنون مختلف از وقوع بزهکاری جلوگیری کردن است و هدف از آن، به جلوی جرم رفتن و پیشی گرفتن از بزهکاری است.طبق بند 5اصل 156قانون اساسي يكي از وظايف قوه قضائيه «اقدام مناسب براي پيشگيري از وقوع جرم…» است.

گفتار دوم : مفهوم اصطلاحی و جرم شناسی پیشگیری
در استنباط مفهوم اصطلاحی پیشگیری و مصداق های آن دو جهت گیری کلی دیده می شود. برخی از جرم شناسان مفهوم وسیعی برای پیشگیری قائل شده و گروهی دیگر پیشگیری را در مفهوم محدود و مضیق به کار می برند.هر یک از این دو را به طور مختصر توضیح می دهیم :
مطابق مفهوم موسع ، انجام هر اقدامی که علیه جرم بوده و آن را کاهش دهد ، پیشگیری محسوب می شود. براساس این برداشت انواع تدابیر کیفری و غیر کیفری چه مربوط به قبل و چه مربوط به بعد از وقوع جرم ، پیشگیری محسوب می شوند. به همین دلیل در این تعبیر ، حتی تعقیب و دستگیری بزهکاران ، اعمال مجازات یا تعلیق اجرای آن ، الزام آنان به جبران خسارت مجنی علیه و فردی کردن مجازات توسط قاضی نیز ، پیشگیری به شمار می آیند. لذا این مفهوم طیف وسیعی از اقدامات کیفری و غیر کیفری را در بر می گیرد.65
اما در مفهوم مضیق ؛ پیشگیری به مجموعه وسایل و ابزارهایی اطلاق می شود که دولت برای مهار بهتر
بزهکاری از طریق حذف یا محدود کردن عوامل جرم زا یا از طریق اعمال مدیریت مناسب نسبت به عوامل
محیط فیزیکی و محیط اجتماعی موجد فرصت های جرم ، مورد استفاده قرار می دهد.66
به عبارتی دیگر دراین رویکرد پیشگیری از کیفر جدا شده است وصرفا ناظر به تدابیر و اقدامات غیر قهرآمیز است.علاوه بر آنچه گفته شد ، اصطلاح پيشگيري از جرم از دو واژه پيشگيري و جرم تشكيل شده است.
جرم تعريف شناخته شده و معروفي دارد كه بر هر فعل يا ترك فعلي كه قانون براي آن مجازات يا اقدامات تأميني،تنبيهي و تربيتي در نظر گرفته باشد اطلاق مي شود.
در گذشته از اين واژه بيشتر معناي پيشگيري كيفري برداشت مي شده كه مجموعه اي ازمجازات واقدامات
تأميني مي باشد به گونه اي كه در جوامع گذشته از انواع مجازات ها براي مقابله با جرائم و ايجاد رعب و وحشت در بزهكاران استفاده می شده است ،درحالي كه امرزه پيشگيري معناي جديدي يافته وشامل كليه تدابيري واقدامات غيركيفري است كه مانع شكل گيري جرم و بزه در صحنه انديشه بزهكار وساحت جامعه مي شود.
توجه به آموزه هاي ديني در خصوص پيشگيري از جرم از اهميت بالايي براي نظام قضايي ما كه مبتني بر احكام اسلامي است برخوردار مي باشد. بي ترديد اقدامات پيشگيرانه از وقوع جرم و بزهكاري و انحراف و گمراهي از اصول قضايي اسلامي و سياست هاي جنايي اسلام ، محسوب مي شود.اين اقدامات پيشگيرانه مجموعه اي از اقدامات و فعاليت هاي سازنده تربيتي ، آموزشي ، اجتماعي ، فرهنگي ، اقتصادي و سياسي را در بر مي گيرد.
هدف پيشگيري از جرم ،كاهش احتمال وقوع جرم در آينده است . پيشگيري از جرم به مجموعه اقداماتي گفته مي شودكه براي جلوگيري ازفعل و انفعال زيان آور و محتمل براي فرد يا گروه و يا هر دو به عمل مي آيد مثل پيشگيري از حوادث كار ، پيشگيري از جرائم جوانان و پيشگيري از حوادث در جاده ها و غیره.
پيشگيري از وقوع جرم از جهت خط مشي و از جهت علمي و عملي به سنت هاي فرهنگي ،سياسي وفكري جامعه بستگي دارد.
به طور كلي پيشگيري به عنوان يكي از سياست ها و اقدامات اساسي در حوزه كنترل و نظارت اجتماعي محسوب مي شود . اين سياست ها به كليه اقدامات و راهكارهاي مستقيم و غير مستقيم بازدارنده از وقوع جرم وانحراف و كژ رفتاري معطوف مي باشد و لذا از اين جهت يك سياست پيشيني است كه در برابر انواع مجازات ها و اقدامات تأميني و تربيتي كه سياست پسيني است قرار مي گيرد و از آن كارآمدتر و مؤثرتر و از نظر هزينه اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي نيز به صرفه تر است.
در مجموعه سياست هاي پيشگيري بايد سه مرحله را در پيشگيري از جرم مورد توجه قرار داد:
1ـ مرحله اول(پيش از وقوع جرم) : در اين مرحله بايد به اصل فراگيري سلامت اجتماعي توجه نمودو
كليه اقدامات و برنامه ها را بر اساس آن سازماندهي كرد.
برخوردار ساختن آحاد جامعه از نيازهاي اساسي زندگي (امنيت اجتماعي) و استمرار آن در شرايط بحراني ، پيش بيني چارچوب قانوني نامناسب با تدابير و اقدامات پيشگيرانه ، وضع قوانين حمايتي كودكان ، خانواده ها ، توجه ويژه به نقش پيشگيرانه آموزش و پرورش رسمي ، مدارس و مراكز آموزش عالي در قالب عناوين ، محتوا و برنامه هاي آموزشي ، تربيتي و پرورشي ، ايجاد هماهنگي بين نهادهاي خانه ، مدارس ، اجتماع ، رسانه ها و… در زمينه برنامه هاي پيشگيرانه از جمله اقدامات اساسي است كه در مرحله پيش از وقوع جرم
بايد در جهت ايجاد سلامت اجتماعي انجام گيرد.
2ـ مرحله دوم (وقوع جرم) : در اين مرحله سياست هاي پيشگيري شكل خاصي به خود مي گيرد . در اين مرحله پديده جرم و بزهكاري از منظر پيشگيري به طور جدي مورد بررسي و مطالعه قرار مي گيرد .علل و
عوامل شكل گيري و گسترش آن شناسايي مي شوند ، انواع جرائم ، ميزان شيوع و گستردگي آن،گسترش
جغرافيايي جرم و نقشه جهاني آن ترسيم مي شود وامكانات نهادهاي فعال همانند پليس و نيروي انتظامي، دادگاهها و نهادهاي قضايي ، مؤسسات مشاوره و مددكاري افزايش داده مي شود.
3- مرحله سوم(مرحله پس از وقوع جرم) : در اين مرحله تأكيد بر كشف ، تعقيب و مجازات و تنبيه مجرمان و بزهكاران است . آن چنانكه در كتب حقوق جزا مورد اشاره قرار گرفته است ، نظام هاي حقوقي اهدافي را براي مجازات مجرمين و بزهكاران در نظر گرفته اند كه يكي از آنها را اصلاح مجرمين مي دانند.مجازات و تنبيه بايد نقش درمان كننده براي كجروان داشته باشد و در اصلاح و بازگشت او به جامعه مؤثر باشد.
بي ترديد در اين زمينه مجازات ها و بخصوص مجازات زندان نياز به مطالعه و بازنگري در تمام ابعاد دارد و لازم است در كليه مراحل ورود مجرم و بزهكار به زندان،سياست ها،اقدامات و برنامه ها مورد توجه و عمل قرار گيرد.
رعايت اصول اجراي مجازات ها و توجه به كرامت،عزت و جايگاه انساني محكومان و خودداري از تحقير و تخريب شخصيت آنان،بكارگيري انواع روش ها و راهكارهاي بازپروري،مشاوره درماني،گروه درماني،تقويت مراكز اصلاح و تربيت ،تقويت امكانات و تجهيزات زندانها، بكارگيري نيروهاي انساني تربيت گرا در كادرهاي مختلف زندان،اجراي برنامه هاي آزادي مشروط و آماده سازي فرد براي از سرگيري زندگي اجتماعي،برنامه هاي نظارت پس از خروج از زندان،حمايت مادي و معنوي از افراد آزاد شده و… از جمله اقدامات برنامه هاي حمايتي است كه در راستاي پيشگيري از جرم در اين مرحله ارزيابي مي شود.
با توجه به مطالب گفته شده معلوم مي شود كه برنامه هاي پيشگيري از جرم گستره وسيعي از اقدامات و برنامه ها را در بخش هاي مختلف جامعه و دولت در بر مي گيرد و بر اين اساس نوعي هماهنگي را بين قواي مجريه،قضاييه،مقننه از يك سو و مشاركت نهادهاي مردمي از سوي ديگر در برنامه هاي پيشگيري از جرم ضروري مي نمايد.

مبحث

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع پیشگیری از جرم، جرم شناسی، قواعد آمره، شهادت شهود Next Entries منبع پایان نامه با موضوع ارتکاب جرم، بازدارندگی، نظام عدالت کیفری، عدالت کیفری