منبع پایان نامه با موضوع منابع خاکستری، کتابداران، کتابخانه‌های دانشگاهی، فناوری اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

کوچک تا شده حدوددو یا چهار صفحه، که روی آن یا پشت و روی آن مطالبی چاپ شده باشد، ولی دارای دوخت یا جا نباشد. غالبا به منزله بروشور یا جزوه‌ای بسیار نازک به‌کار می‌رود. در معنی شماره 2 معادل انگلیسی آن Leaflet است ولی چون در فارسی معادل خاصی ندارد معنی ان ذیل بروشور آورده شده است. شاید کلمه “برگچه” معادل بدی نباشد.” از بروشور معمولا برای بازاریابی یا معرفی کالا، خدمات، سازمان‌ها و شرکت‌ها استفاده می‌کنند و ارزش آن‌ها روزآمد بودن آن‌هاست و در صورت تماس با آن‌ها به‌صورت رایگان ارسال می‌شود. ناشران و تولیدکنندگان پایگاه‌های اطلاعاتی نیز برای معرفی انتشارات و محصولات خود معمولا بروشور چاپ می‌نمایند که در صورت درخواست کتابخانه‌ها برای آن‌ها ارسال می‌شود (همان).
2-1-5-19 اسلاید79
قطعه‌ای از فیلم یا سایر مواد شفاف که حاوی یک تصویر ثابت است و در قالب مخصوصی از جنس مقوا یا پلاستیک قرار دارد. اسلاید معمولا به‌تنهایی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و برای تکمیل اطلاعات ارائه شده در سخنرانی‌ها، کلاس‌های درس، کارگاه‌های آموزشی و سایر همایش‌ها به نمایش درمی‌آید، زیرا به تفهیم موضوع‌های مورد بحث کمک می‌کند و علاقه به مطالعه را برمی‌انگیزد (عمادخراسانی، 1391، ص. 244).
2-1-6مدیریت منابع خاکستری
در دهه 1970 توجه زیادی به مدیریت منابع خاکستری شده است. مطالعه روی جنبه‌های گوناگون این منابع از جمله نمایه‌سازی و فهرست‌نویسی، اشاعه و انتشار، بازیابی داده‌ها و نظایر آن افزایش یافت. محور اصلی این توجهات شناسایی منابع خاکستری و تامین دسترسی به آن‌ها بود (دکارواهو، 1383، ص. 340).
با توجه به شناسایی و فراهم آوری، منابع خاکستری یک میانجی بین آثار منتشرشده و منتشر نشده هستند. منابع خاکستری، متون و منابع چاپ شده هستند اما توسط ناشران تجاری منتشر نمی شوند. ناشران می‌توانند اختصاصی باشند مثلا یک شرکت، یک موسسه دولتی، یک موسسه پژوهشی، و یا یک بنیاد (اصنافی، 1392، ص. 27).
جامعه باید نویسنده را بشناسد، اما گاهی اوقات درصد کمی از نوشته‌ها وارد چرخه مرسوم نشر می‌شوند و جامعه از آن‌ها بی‌اطلاع می‌مانند، این انتشارات همان انتشارات خاکستری‌اند که در این‌صورت دسترسی به آن‌ها مشکل می‌شود. اینترنت،جستجو و دسترسی به منابع خاکستری را از طریق موتورهای جست‌وجو و مرور وب‌سایت‌هایی مانندwww.science.govوwww.osti.gov/graبهبود می‌بخشد. یک کتابخانه/کتابدار منابع خاکستری را مورد توجه قرار می‌دهد و ممکن است دیگری مورد توجه قرار ندهد، آن‌چه در این‌جا مهم است فراهم‌آوری و دسترسی به این منابع است (همان، ص. 28).
برای توسعه سیاست‌ها و خط‌مشی‌های مجموعه منابع‌خاکستری نظرات مختلفی بیان شده است البته مخالفت‌هایی نیز در این زمینه وجود دارد. درک اهداف سازمان مادر شیوه‌ای است که به کتابداران کمک می‌کند که خط‌مشی‌های این مجموعه‌ها را مشخص کنند. خط‌مشی منابع خاکستری مانند خط‌مشی‌های منابع سنتی است که در آن نوع منابع، قالب، اطلاعاتی درباره محدودیت‌های جغرافیایی و زبانی بیان می‌شوند. به طور کلی تمرکز این خط‌مشی‌ها روی تصمیم‌گیری‌های مربوط به هزینه‌ها، یا جلوگیری از ازدیاد دسترسی رایگان به‌صورت دیجیتال از این منابع و حتی شرایط انتخاب این منابع در آینده است.به جز شناخت اهداف سازمان مادر، ربط موضوعی این منابع و تقاضای کاربران از جمله فاکتورهای دیگر انتخاب این منابع است (اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 6).
خرید، سازماندهی و نگهداری از منابع خاکستری یکی از سخت‌ترین وظایف کتابداران است. پیدا کردن این اسناد کوچک نیاز به تخصص موضوعی کتابداران و دیگر کارکنان کتابخانه دارد. در این اسناد، کار مستندسازی از اهمیت خاصی برخوردار است و تکنولوژی‌های دیجیتال، استفاده ملی و بین‌المللی از آن‌ها را آسان کرده‌ است(تلا80، 2006؛ نقل در اسایاندو آکپبور، 2012، ص. 7).قبل از تهیه این منابع، کتابداران باید به شناسایی این منابع و محل دسترسی به آن‌ها بپردازند. بنابراین پیدا کردن ناشران این منابع، اولین و مهم‌ترین قدم در فرایند خرید این منابع است و شاید سخت‌ترین بخش مربوط به تهیه منابع خاکستری این است که مکان خاصی مانند فهرست ناشران یا کتابشناسی‌ها که کتابداران را با انتشارات جدید این نوع منابع آشنا کند، وجود ندارد. برای جستجوی منابع خاکستری کتابداران باید به بررسی روزنامه‌ها، گزارش کنفرانس‌ها، سمینارها، کارگاه‌ها و… بپردازند. شایداین منابع به شرح مذاکره‌ها یا مقاله‌ها و گزارش‌های آن‌ها بپردازند. به طور سنتی، رسانه‌های خبری مهم‌ترین منبع اطلاعات هستند، بعلاوه باید به منابع منتشرشده مانند مجلات،خبرنامه‌ها وفهرست‌های الحاقی نیز توجه داشت (اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 7).
برقراری تماس‌های شخصی با دانشگاه‌های بین‌المللی برای دریافت منابع جدید و انتشارات زودگذر برای بدست آوردن این منابع می‌تواند مناسب باشد. برقراری ارتباط با دانشگاه‌های جهان، محققان، و کسانی که روی پروژه‌های خاصی کار می‌کنند، از جمله دانشجویان فارغ‌التحصیل و کتابداران، بهترین افراد برای این ارتباطات هستند. و درنهایت، مهم‌ترین ویژگی کتابدار این است که باید دارای یک حس کنجکاوی قوی و تمایل برای پرسیدن باشد، زیرا این روش مهم‌ترین راه پیداکردن انتشارات منابع خاکستری است (همان).
روش های فراهم‌آوری منابع خاکستری به ترتیب زیر است:
• خرید: برخی از فروشندگان یا واسطه‌ها درباره کارهای تحقیقاتی که در دانشگاه‌ها صورت می‌گیرد آگاهی‌رسانی می‌کنند که در صورت نیاز می‌توان منابع خاکستری را از طریق آن‌ها خریداری کنند.
• اهدا: برخی از سازمان‌ها و افرادی علاقه مند انتشارات خود را برای کتابخانه‌ها ارسال می‌کنند. این کار کمک زیادی به گسترش مجموعه منابع خاکستری کتابخانه‌ها می‌کند.
• واسپاری: راه اصلی برای اشاعه مجموعه منابع خاکستری در کتابخانه‌ها واسپاری است. دانشجویان یا محققان مجبور هستند نسخه ای از پایان‌نامه خود را به کتابخانه تحویل دهند. همچنین نسخه چاپی سمینارها، سخنرانی‌های عمومی که برگزار می‌شود و شرح مذاکرات کنفرانس‌ها همه شامل این قانون هستند، که باید نسخه‌ای از کار خود را به کتابخانه‌ها ارائه دهند.
• اشتراک: کتابداران می‌توانند با بستن یک سری قراردادها از مجموعه‌ای از منابع خاکستری گردآوری‌شده یا به‌صورت نسخه دیجیتال یا نسخه چاپی استفاده کنند. این روش می‌تواند به‌صورت اینترنتی یا به‌صورت آزاد یا با پرداخت حق اشتراک صورت گیرد.
• اشتراک منابع: کتابخانه‌ها منابع مشترکشان را بین کتابخانه‌های سازمان‌ها به اشتراک بگذارند. در این مورد، کتابخانه‌ها با دیگر سازمان‌ها به منظور اشتراک یا مبادله منابع خاکستری جاری توافق می‌کنند. روال رایج برای یافتن منابع خاکستری استفاده از فناوری‌های اطلاعات(IT) است. در این فناوری‌هابیشتر اطلاعات تخصصی در مورد این منابع در یک سری فهرستضمیمه‌ای قرار می‌گیرند که می‌توانند بین سازمان‌ها و کتابخانه‌ها مبادله شوند.
• جستجوی پیوسته:راه دیگر گردآوری منابع خاکستری جستجوهای اینترنتی است. از آن‌جا که منابع خاکستری که روی وب نامرئی(ناپایدار) و غیر قابل تشخیص‌اند، اینترنت دستیابی به آن‌ها را امکان‌پذیر می‌سازد. بنابراین، کتابدار می‌تواند به جستجو منابعی که می‌تواند در اختیار داشته باشد و یا منابعی که مورد نیاز کاربران است، بپردازد.
به طور کلی، کتابداران می‌توانند با گرفتن تماس با نهادها و سازمان‌هایی که منابع خاکستری را تولید می‌کنند از طریق تلفن، فکس، ایمیل، نامه و پرداخت حق اشتراک، این منابع را تهیه کنند (همان).
مدیریت منابع خاکستری از طریق فهرست‌نویسی، تعمیر و نگهداری موضوع اصلی در کتابخانه‌ها است. اگرچه این موضوع به کتابخانه‌های تخصصی که عمدتا این منابع را دارند مربوط می‌شود، اما کتابخانه‌های دانشگاهی نیز که وابسته به اهداف دانشگاه هستند نیز در آن سهیم‌اند.کتابخانه‌ها باید فهرستی از این منابع تهیه کرده و آن را در دسترس کاربرانشان قرار دهند. کتابخانه‌های کوچک ممکن است همه منابع خود را فهرست نکنند اما در فهرست‌های عمومی، منابع موجود خود را مشخص کنند (آگور81، 1989، ص. 38).
در مدیریت و سازماندهی منابع خاکستری در کتابخانه‌ها، همان روال معمول پردازش منابع دیگر دنبال می‌شود. این بدان منظور است که آن‌ها باید مهر بخورند، ثبت شوند، فهرست و طبقه‌بندی گردند. بنابراین با توجه به ماهیت این منابع انتظار می‌رود که آن‌ها با استانداردهای خاصی مرتب شوند که امکان دسترسی و بازیابی آن‌ها را بالاتر برد. طبق گفته سالانج82 (2007) در تعداد کمی از کتابخانه‌های دانشگاهی افریقا، تلاش می‌شود منابع خاکستری را به صورت دیجیتالی مدیریت کنند زیرا این کار دارای مزایای زیر است:
– در دسترس قرار دادن اطلاعات به‌طور وسیع؛
– توسعه مندرجات محلی (بومی) به صورت دسترسی پیوسته؛
– نگه‌داشتن/ ذخیره مدارک.
برای گسترش خط‌مشی‌ها علاوه بر فناوری‌ها افرادی که تدارک و فهرست‌نویسی این منابع را به عهده دارند می‌توانند راهنمای خوبی برای تعیین مشکلات و تهیه فهرست‌های گویایی که بتوانند مسائل آینده را مرتفع کنند، باشند(اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 9).
الیسون83استدلال می‌کند که فروشنده‌ها باید ساختار منابع خاکستری را به گونه‌ای سازماندهی کنندکه بتوانند آن‌ها را به کتابخانه‌ها عرضه کنند و بعد کتابخانه‌ها با توجه به اهدافشان آن‌ها را خریداری کنند. در عین حال که این اندیشه، اندیشه خوبی است، اما مشکل آن این است که همه مواد کتابخانه که باید گردآوری شود تولیدات بیرونی هستند، وهمه منابع خاکستری قابلیت عرضه شدن را ندارندو طبق این نظر در حقیقت باید فهرست‌های موضوعی از همه منابع خاکستری منتشر شده در خارج به سازمان‌ها ارائه شود در صورتی‌که برخی از انتشارات درونی سازمان تمایلی به آمدن در این فهرست‌ها را ندارند.این استدلال ارزشمندی است که مطرح شده است ولی به تحقیقات بیشتر در این زمینه نیاز است (همان).
کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات برای مدیریت و توزیع اطلاعات و منابع خاکستری دسترسی و اشتراک این منابع را به وسیله دانشجویان و محققان را بالا خواهد برد و به توسعه کمک خواهد کرد. و همچنین باعث بازتر شدن مطالعات علمی خواهد شد. در این راستا،برای ایجاد هماهنگی و مدیریت مخزنی از اطلاعات خاکستری، در کتابخانه‌ها به صورت دسترسی پیوسته و ناپیوسته باید یک راهطولانی را طی کرد و همچنین باید منابع اولیه مورد نیاز برای پژوهش و گسترش در بیشتر کشورها تهیه شود (همان).
منابع خاکستری از مهم‌ترین منابع اطلاعاتی هستند که لازم است کتابخانه‌ها اقدامات لازم برای فراهم‌آوریو قابل دسترس کردن آن‌ها را برای کاربرانشان انجام دهند. در ادامه راه‌هایی برای بهبود مدیریت منابع خاکستری آمده است:
فراهم آوری: شناسایی و فراهم‌آوری منابع خاکستری باید با استانداردهای درستی (در مرحله جمع‌آوری) انجام گیرد، زیرا رویکرد روشنی در این زمینه وجود ندارد(مانسون و رین84،1999؛ نقل در اسایانده و آکپبور، 2012، ص 11).فراهم‌آوری باید مطابق درخواست‌ها باشد بدین معنی که مطابق نیازهای جامعه استفاده‌کننده باشد که کمک مفیدی برای بازگو کردن نیازهای کاربران است،بعلاوه به اشتراک گذاشتن اطلاعات برای کم کردن هزینه‌ها و تهیه نسخه‌های تکراری نیز می‌تواند مفید باشد (اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 11).
سازماندهی و پردازش: فعالیت‌های مداوم دولت‌ها در جهت بهبود شرایط، ماشینی‌کردن نمایه‌ها، بازشناسی نوری کارکترها، ترجمه ماشینی، همه در جهت بهره‌برداری از منابع سودمند هستند.در مورد منابع خاکستری نیاز است یک سری پردازش‌های سیستمی انجام گیرد که پردازش‌ها متناسب با درخواست‌ها شوند (همان).
انتشار و اشاعه: به طورکلی این موضوع مربوط به منابع خاکستری نیست زیرا مشکل واقعی فراهم‌آوری و پردازش آن‌هاست. و هنوز موضوع چاپی بودن و الکترونیکی بودن انتشار اسناد مهم است. اندازه برخی از گزارش‌های فنی انتقال یا ذخیره کردن الکترونیکی

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع کتابداران، منابع اطلاعاتی، پایگاه اطلاعات، اعضای هیات علمی Next Entries منبع پایان نامه با موضوع منابع خاکستری، کتابخانه ملی، کتابداران، کتابخانه ملی ایران