منبع پایان نامه با موضوع سرمایه اجتماعی، مشارکت اجتماعی، روابط اجتماعی، اعتماد عمومی

دانلود پایان نامه ارشد

همکاری موفقیت آمیز متقابلاً یکدیگر را تقویت می کنند. وجود نهادهای همکاری جویانه کارآمد مستلزم مهارت ها و اعتماد بین اشخاص می باشد، اما آن مهارت ها و این اعتماد نیز به نوبه خود به وسیله همکاری سازمان یافته تلقین می شوند. هنجارها و شبکه های مدنی به رفاه اقتصادی کمک می نمایند و به نوبه خود نیز توسط رفاه تقویت می شوند” (پاتنام، 1380: 309).
وی به یک نوع “تحلیل تعادلی” به جای تحلیل خطی در رابطه این سه عنصر با یکدیگر معتقد است. مباحث و مطالعات فوکویاما نیز مانند پاتنام در سطح کلان مطرح شده است وسرمایه اجتماعی را در سطح کشورها و در ارتباط با رشد و توسعه اقتصادی می بیند و بنابراین تعریف او از سرمایه اجتماعی یک تعریف جمعی بوده و سرمایه اجتماعی دارایی گروه ها و جوامع تلقی می شود. به زعم وی، “سرمایه اجتماعی را به سادگی می توان به عنوان مجموعه معینی از هنجارها یا ارزشهای غیررسمی تعریف کرد که اعضای گروهی که همکاری و تعاون میانشان مجاز است درآن سهیم هستند. هنجارهایی که تولید سرمایه اجتماعی می کنند اساسا باید شامل سجایای ازقبیل صداقت، ادای تعهدات و ارتباط دوجانبه باشند” (فوکویاما، 1379:11-12).
فوکویاما مانند پاتنامهنجارهای همیاری راشالوده سرمایه اجتماعی معرفی می نماید و می نویسد: “فرض براین است که سرمایه اجتماعی وجودهنجارهای رفتاری مبتنی برتشریک مساعی را منعکس کند”. هنجارها و ارزش هایی که در این تعریف جای می گیرد از هنجارساده مشترک بین دودسته گرفته تا نظام های ارزشی پیچیده که مذاهب سازمان یافته ایجاد کرده اند ادامه می یابد(همان: 70).
ازطرف دیگر،شبکه باسازمان مبتنی بر سلسله مراتب متفاوت است زیرا شبکه براساس هنجارهای غیررسمی مشترک استوار است و نه ارتباط مبتنی بر اقتدار رسمی (همان: 71) .
سرمایه اجتماعی مجموعه هنجارهای “نظام اجتماعی” است که از یکطرف موجب ارتقای سطح همکاریهای اعضای جامعه با یکدیگر و از طرف دیگرنیز باعث کاهش هزینه های تبادلات و ارتباطات می گردد (محسنی تبریزی و همکاران، 1389: 148).
این سرمایه از تعامل های هرروزه بین افراد به وجود می آید. این سرمایه، به تنهایی در فرد یا ساختار اجتماعی نهفته نیست، بلکه در فضای تعامل های بین افراد وجود دارد (شریفان ثانی،1380: 16).
امروزه این امر مسلم است که با وجود سرمایه اجتماعی است که می توان به توسعه، جامعه مدنی، معیارهای جهان شمول و بستر زیست اجتماعی دست یافت. چالش های که در کشورهای جهان سوم وجود دارد دگرگونیهایی در جامعه به وجود می آورد که این چالش ها روندی مستقیم بر سرمایه اجتماعی می گذارد (اخترمحققی،1385: 10-14).
مفهوم سرمایه اجتماعی هم اکنون به شدت مورد توجه نهادهای توسعه و نهادهای تحقیقاتی قرار گرفته است و بخشی از این توجه به تعریف آن معطوف می شود. در ذیل نمونه ای از برخی ازاین تعاریف ارائه می شود: (شجاعی باغینی و همکاران،1387: 19).
فوکویاما: توانایی افراد برای همکاری و تعاون باهم برای اهداف عمومی در گروهها یا سازمانها.
برهم رایان: بافتی از ارتباطات تعاونی شهروندان که به یکدیگر برای رفع مشکلات کمک می کند.
پورتس: توانایی افراد برای منافع پایدار از طریق عضویت در شبکه های اجتماعی یا ساختار اجتماعی دیگر.
پاتنام: سرمایه اجتماعی را ارتباط های افقی بین افرادی می داند که در جهت کسب منافع متقابل را در اجتماع تقویت می کند. بنابراین تعاریف سرمایه اجتماعی یک دسته از کنش های اجتماعی است که یا خود با دوام هستند یا بر روی آنهایی که بادوام هستند تاثیر می گذارند.
با جمع بندی این نظریات می توان سرمایه اجتماعی را مجموعه ای از هنجارها، شبکه ها، ارزشها ودرکی دانست که همکاری در درون گروهها و بین گروهها را در جهت کسب منافع متقابل تسهیل می کند. (شریفیان، 1380: 6).
بانک جهانی: قواعد، هنجارها، تعهدات، بده بستان، و اعتمادو مستقر در روابط اجتماعی، ساختارهای اجتماعی و ترتیبات نهادی جامعه که اعضا را به دستیابی به اهداف فردی و اجتماعی قادر می سازند.
اکثراین تعاریف بیان کننده این هستند که سرمایه اجتماعی چیست وچه کاری انجام می دهد. در حقیقت به نظر می رسد که در ادبیات سرمایه اجتماعی، درباره اینکه “سرمایه اجتماعی چه کار می کند” توافق گسترده ای وجود دارد تا درباره اینکه “سرمایه اجتماعی چیست” و به طور مشخص، درباره این که “سرمایه اجتماعی، کنش جمعی با منفعت متقابل را تسهیل می کند”، توافق گسترده ای وجود دارد. (شجاعی باغینی، 1387: 20).

2-18 شکل گیری سرمایه اجتماعی:
درایران درچندسال گذشته تحقیقات متعددی درباره سرمایه اجتماعی ویا برخی ازعناصر آن در شکل گیری پژوهش مستقل و یا پیمایش های ملی صورت گرفته که می توان تاثیر برخی ازمتغیرهای مستقل را در سرمایه اجتماعی و یا برخی از عناصر تشکیل دهنده آن ملاحظه نمود.
سرمایه اجتماعی در برخی از تحقیقات با آگاهی، اعتماد (اجتماعی و نهادی)، مشارکت شورایی، اجتماعی و سیاسی و اعتماد به افراد، اعتماد به نهادها و سازمانها، فعالیت گروهی و انجمنی، اعتماد عام (شخصی، تعمیم یافته و نهادی) همیاری تعمیم یافته، بعد هنجاری اعتماد و عمل متقابل و بعد شبکه ای فعالیت اجتماعی، روابط اجتماعی با خانواده، دوستان و همسایگان و اعتماد اجتماعی و اعتماد تعریف و عملیاتی شده است و در برخی از تحقیقات و پیمایشهای ملی نیز برخی از عناصر مفهومی سرمایه اجتماعی مانند اعتماد، راست گویی، دورویی و تقلب، روابط اجتماعی رسمی، رفتارهای مذهبی و مشارکت های غیر رسمی، آگاهی، مطالعه مطبوعات، دیدن تلویزیون، فعالیتهای مذهبی، رفت و آمد خانواده، مشارکت اجتماعی، برگزاری جشن تولد، آگاهی، اعتماد و مشارکت مورد ارزیابی و سنجش قرار گرفته است و بررسی رابطه متغیرهای زمینه ای و سایر متغیر ها بر روی هریک از این عناصر مفهومی سرمایه اجتماعی در شان یک فرا تحلیل بوده که به صورت مجزا به آن پرداخته شده است (فیروز آبادی، 1384).
اما در بین دیدگاه های نظری سرمایه اجتماعی عوامل موثر بر شکل گیری سرمایه اجتماعی را میتوان به شرح ذیل مرور نمود:
2-18-1 سن
یکی ازعوامل موثر بر شکل گیری سرمایه اجتماعی است. سن معمولا بر اساس دوره کودکی، نوجوانی، بزرگسالی، والدینی و بازنشستگی شناخته می شود. چون سن بر اساس درآمد و زمان فراغت در مقاطع مختلف متفاوت است، بنابراین مشارکت اجتماعی فرد نیز در مراحل مختلف سنی متفاوت است. برخی از تحقیقات نشان داده که ارتباط سن و انجمن پذیری و مشارکت های اجتماعی به صورت رابطه سن و انجمن پذیری و مشارکت های اجتماعی به صورت رابطه u معکوس است به گونه ای که ازسن 18 تا 29 سالگی عضویت یگانه و 30 تا 59 سالگی عضویت چند گانه اش و در مقابل جمعیت 60 ساله و بیشتر، در انجمن ها حضور کمتری دارند. البته به علت هم تغییری سن با متغیرهای درآمد، آموزش، موقعیت های شغلی- موقعیت های خانوادگی و تأهل می توان تغییر در میزان سرمایه اجتماعی را در مقاطع مختلف سنی تحلیل نمود. (افه و فوش، 2000: گلریز، 2001، پاراگال، گلیکان و هوک، 2002).
2-18-2 نسل و تغییرات نسلی
یکی از عوامل موثر بر شکل گیری سرمایه اجتماعی است به گونه ای که افراد در سنین کار وفعالیت از میزان مشارکت های اجتماعی بیشتری برخوردار هستند و اتفاقاتی که برای یک نسل به وقع پیوسته است مانند: جنگ، رکود اقتصادی، کاهش میزان ازدواج و افزایش نرخ طلاق، کاهش تعداد فرزندان، کاهش نرخ دستمزد، جایگزینی سوپرمارکت ها، خرید الکترونیک و جایگزینی شرکت های بزرگ به جای شرکت های محلی مبتنی بر اجتماعات محلی بر سرمایه اجتماعی آن نسل تأثیر دارد. (پاتنام، 1995: 2000).
2-18-3 آموزش و تحصیلات
از دیگر متغیرهای تأثیرگذار بر شکل گیری سرمایه اجتماعی است. درپیمایش ارزشهای جهانی در اکثر کشورها این متغیر با سایر متغیر های اجتماعی در ارتباط است. به زعم اطلاعات گلیرز، لابیسون و ساکردوت(2000) افزایش حضور در کلیسا، میزان اعتماد و کوشش در حل مسائل محلی در بین افراد با تحصیلات کالج و ارتباط اجتماعی در بین افراد تحصیل کرده بیشتر است. بین سال های رسمی آموزش در مدرسه و سرمایه اجتماعی رابطه مستقیمی ملاحظه نموده اند و آن ها این موضوع را تا حدودی ناشی از محیط های نهادی مدارس و دانشگاه ها در تشویق افراد به انجمن پذیری و آموزه های اخلاقی آنان در جهت تعاون و همیاری می دانند (افه و فوش، 2000).
پارگال و، گلیکان و هوک نیز بین سطح آموزش و میزان همکاری و مشارکت در پروژه های محلی رابطه مستقیم ملاحظه نموده اند.
2-18-4 جنس
نیز از دیگر متغیرهای تاثیر گذار بر سرمایه اجتماعی است به گونه ای که میزان مشارکت بیشتر مردان نسبت به زنان در نیروی کار باعث افزایش مشارکت های رسمی آنان نسبت به زنان می گردد. ضمن اینکه جنسیت بر نوع عضویت در انجمن ها نیز تاثیر می گذارد به گونه ای که زنان بیشتر عضو انجمن های خدماتی- خیریه ای، کلیسایی، اولیا و مربیان و انجمن های فرهنگی می شوند و مردان علاقمند به فعالیت در انجمن های سیاسی هستند (همان، 229).
2-18-5 دین باوری و تعهد
رابطه مستقیمی با سرمایه اجتماعی دارند. زیرا سازمان های دینی نقش میانجی را در فعالیت های دینی ایفا می کنند. از آن جا که ادیان از نشست های عمومی و از مراسم و مناسک برخوردارند، باعث توسعه شیوه همکاری و تعاون و آگاهی از مسائل اجتماعی می گردند و ادیانی که بیشتر از مراسم و مناسک عمومی برخوردارند در افزایش سرمایه اجتماعی نقش بیشتری ایفا می کنند. (همان، 208).
2-18-6 مشارکت رسمی یکی از اعضای خانواده
نیز در ایجاد سرمایه اجتماعی مخصوصا در ابعاد گوناگون آن نقش مثبتی دارد. به گونه ای که در تحقیقات مشخص شده است افرادی که در خانواده هایی هستند که خانواده آنان با کمک دیگران به حل مشکلات اجتماعی مبادرت ورزیده و مشارکت اجتماعی فعال داشته اند، افراد در آن خانواده ها از سهم و میزان بیشتری در سرمایه اجتماعی برخوردارند. (کریشنا و آفف، 2002: 118).
2-18-7 میزان اقامت درشهر و مهاجربودن یا نبودن
نیز در میزان سرمایه اجتماعی تاثیرگذاراست به گونه ای که تحقیقات نشان داده است افرادی که از سن 16 سالگی در شهر محل تحقیق اقامت داشته انداز میزان مشارکت اجتماعی بالاتری برخورداربوده اند و اندازه کل شهر محل اقامت نیز درمیزان مشارکت های اجتماعی تاثیر گذار است (برم و ران، 1997: 1008).
2-18-8 میزان خواندن روزنامه و مجله و تماشای تلویزیون
بر اعتماد عمومی افراد بررسی شده که تلویزیون رابطه معنا داری نداشته است و خواندن روزنامه از طریق آگاهی دادن به مردم از وضعیت جامعه خود، باعث افزایش اعتماد گردیده است (همان، 1009).

2-18-9 تجربیات طول دوره زندگی
نیز براعتماد تاثیر گذار است به گونه ای که قربانی جنایت بودن، سابقه طلاق، عضویت در اقلیت ها و در معرض پیش داوری و یا تبعیض بودن بر میزان اعتماد عمومی فرد تاثیر گذار است (همان، 1009).
“درآمد خانوار”معمولا به عنوان یک عامل تاثیرگذار برسرمایه اجتماعی تلقی می شود. با این فرض که افراد دارای درآمد متوسط و بالا و آشنایی بیشتری با فعالیت های انجمنی دارند که این موضوع ناشی از تجربه و سن و یا مهارت های سازمانی آنان است. البته در نقطه مقابل، این فرض وجود دارد که درآمد بالا باعث می شود که هزینه فرصت و زمان برای این گونه افراد مهم باشد و درآمد بالا باعث می شود که آنچه که از طریق انجمن دست یافتنی است از طریق پول خرید به دست می آید و به زعم بوردیو پول و سرمایه اقتصادی جایگزین سرمایه اجتماعی شود. (افه و فوش، 2002: 206: برم و ران، 1997: 1009: پاراگال، گلیکان و هوک، 2002: 188-212).
2-18-10 اشتغال
که معمولا تحت عنوان وضعیت شغلی دریک شاخص ترکیبی شامل امنیت شغلی، سطح درآمد و وقت اضافه قرار می گیرد با سرمایه اجتماعی روابط معناداری دارد و شاغلین نسبت بهبیکاران فعالیت انجمنی بیشتری دارند (افه و فوش، 2002: 206- 208).
2-19 دیدگاه های نظری در باب سرمایه اجتماعی
یکی از تاثیر گذار ترین ساخت های نظری که

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع روابط اجتماعی، حافظه جمعی، نظریه پردازی، پدیده های اجتماعی Next Entries منبع پایان نامه با موضوع سرمایه اجتماعی، ساخت یابی، جایگاه اجتماعی، انتخاب عقلانی