منبع پایان نامه با موضوع زیست محیطی، محیط زیست، آلودگی هوا، اقتصاد کشور

دانلود پایان نامه ارشد

آفرینی.
کارشناسان سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ، فضای سبز شهری را شامل بخشی از فضاهای باز شهری می دانند که عرصه های طبیعی یا اغلب مصنوعی آن زیر پوشش گیاهی درختان، درختچه ها، بوته ها، گل ها، چمن ها و سایر گیاهانی است که بر اساس نظارت و مدیریت انسان، با در نظر گرفتن ضوابط، قوانین و تخصص های مرتبط با آن برای بهبود شرایط زیستی، زیستگاهی و رفاهی شهروندان، حفظ و نگهداری یا احداث می شود.
از دیدگاه شهرسازی، فضای سبز شهری بخشی از سیمای شهر است که از انواع پوشش های گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبد بی جان شهر تعیین کننده ی ساخت مورفولوژیک شهر است ( ایران نژاد پاریزی، 1387،89).
فضاي سبز بايد از يك سو براي شهر بازدهي اكولوژيك داشته و از طرف ديگر نيازهاي زيست محيطي پيرامون خود را برآورده سازد (مجنونيان ٬ 1374،28).

2-2-11- انواع فضای سبز
تقسيم بندي فضاهاي سبز دركشورهاي مختلف، متفاوت مي باشد و علت آن نيز در نوع بهره برداري و كاربرد آنهاست. در يك شماي كلي مي توان انواع فضاهاي سبز را كه جوامع شهري از آنها استفاده مي كنند، به فضاهاي سبز عمومي، فضاهاي سبز نيمه عمومي و فضاهاي سبز خياباني طبقه بندي نمود .
– فضای سبز عمومی :
به فضايي گفته مي شود كه واجد بازدهي اجتماعي و براي عموم مردم جهت گذران اوقات فراغت، تفريح و مصاحبت با دوستان و گردهمايي‌هاي اجتماعي و فرهنگي استفاده مي گردد، فضاهاي یاد شده اساساً براي اين منظور طراحی یا تجهیز شده‌اند. وجود نيمكت، روشنايي، آبخوري، دستشويي، كف سازي معابر و دسترسي، از مؤلفه‌هاي فضاهاي سبز عمومی به شمار مي‌روند از اين فضاها معمولاً به عنوان پارك نام برده مي‌شود (سعيدنيا ٬ 1382، 34 ).
– فضای سبز نیمه عمومی :
به فضايي گفته مي شود كه بازدهي اكولوژيكي داشته باشد، لذا استفاده كنندگان آنها نسبت به فضاهاي عمومي محدود تر است، مانند محوطه‌هاي باز بيمارستانها، ادارات دولتي.
– فضای سبز خیابانی :
فضاهای سبز خیابانی، بخشي از ساخت شبکه‌هاي دسترسی هستند كه دارای عملکردهای اكولوژيكي، اجتماعي، ايمن سازي ترافيك و زيباسازي فضاهاي سبز شهري مي باشند، اين نوع فضاهاي سبز شهري مي توانند در کاهش آلودگی شنیداری و آلودگی هوا موثر باشند و از نظر عملكرد اجتماعي، فضاهاي سبز خطي، مطلوبيت مسیرهای پياده و جذب مردم براي پياده روي را افزايش مي دهند، علاوه برآن به عنوان عاملی براي تفكيك ترافيك و نیز تفكيك 12 مسیرهای پياده و سواره مورد استفاده مهندسان ترافيك و شهرسازي قرار مي گيرد، نقش بسیار ارزنده ای در ايمن سازي گذرگاه ها ایفا مي كنند (سعيدنيا،1382، 31).
فضاهاي سبز خیابانی شامل درختكاري حاشیه پياده‌روها، بزرگراه‌ها و خيابان‌ها، ميدانها مي‌شود(عليپوريان، 1383، 27) .
نمودار(2-1) کاربری زمین با پوشش گياهي

ماخذ:سعيدنيا، فضاهای سبز شهری تهران، انتشارات مرکز مطالعات برنامه ریزی شهری،تهران، 1382،20

2-2-12- نقش و اهمیت فضای سبز در شهرها
شهر امروزین، مكان گردهمايي و زيست بشر و مركز توليد و ارائه خدمات فني و تخصصي است .در اغلب كلانشهرهاي مدرن امروزي، با توجه به قيمت بالاي زمين بويژه در مراكز يا هسته اصلي شهرها، محدوديتهاي فضايي براي ايجاد فضاي سبزعمومي به گياهان غيرمثمر در خيابانها، میدانها، پاركهاي شهري و يا لكه هاي سبز كوچك در تقاطع‌ها و مانند آنها محدود شده است . باغ و فضاي سبز بر روي بام هاي ساختمان‌هاي بلند نيز از نمونه هاي ديگرند كه البته كاملاً عمومي نيستند و ايجاد و نگهداري آنها٬ مستلزم به كارگيري فناوري هاي پيچيده و پرهزينه است. دراين زمينه ايجاد ونگهداري از فضاي سبز اثر بخش در فضاهاي خارجي و محوطه هاي بيروني بيمارستان ها يا مراكز درماني، ترمينال هاي مسافربري، تاسيسات ورزشي و ديگر بخش ها و محوطه هاي ساختمان هاي عمومي مورد تاكيد بسيار قرار گرفته است. با همه اهميّتي كه فضاي سبز مفيد در درون بافت هاي شهري دارد، مي بايست اين واقعيت را پذيرفت كه اهميّت حياتي فضاي سبز را نبايد در رويارويي با ديگر كاربري هاي حياتي شهري قرار داد (سوزنچي، 1383 ، 30 ).
مهمترين ضرورت اثرات فضاي سبز در شهرها، كاركرد زيست محيطي آنهاست كه شهرها را به عنوان محيط زيست جامعه انساني معني دار كرده و با مقابله با اثرات سوء گسترش صنعت و كاربري نادرست تكنولوژي (تعادل بخشي در متابوليسم شهر) از يك سو و بالا بردن سطح زيبايي از سوي ديگر سبب افزايش زيستي شهرها مي شوند . با توجه به اينكه گسترش از يك سو ارتباط ارگانيك با تكنولوژي و از سوي ديگر با آلودگي دارد (و گريزي نيز از آن نيست ) براي تداوم آن بايد كليه عوامل لازم به كار گرفته شوند. مولفه هاي اثرات گسترش در شهرها، به طورگوناگوني نظام زيستي شهرها را مي توانند مختل كنند. فضاي سبز مناسب در شهرها يكي از عوامل موثر در كاهش اين اثرات بوده و به ويژه در رابطه با گرد و غبار٬ آلودگيهاي شيميايي، هوا، فضاي سبز شبه جنگلي ريه هاي تنفسي شهرها به شمار مي روند(مجنونيان، 1374، 39-38) .
ايجاد فضاي سبز از آن رو كه در تلطيف هواي شهر و بالا رفتن كيفيت محيط زيست موثر است، امروزه به يكي از اهداف مديران شهري تبديل شده است.مهمترين اثرات فضاي سبز در شهرها افزايش رطوبت نسبي، تلطيف هوا، جذب گردوغبار،جلوگيري از آلودگيهاي شيميايي (نظير منواكسيدكربن،اكسيدهاي نيتروژن، ازن،دي اكسيد كربن و غيره)،آلودگيهاي صدا،آلودگيهاي هوا، آلودگيهاي ناشي از سرب، براي جلوگيري از مشكلات افزايش جمعيت و توسعه شهرها وعملكرد اجتماعي و رواني فضاي سبز شهري و غيره است. کارکرد فضای سبز در شهرها به ترتیب اهمیت عبارت است از:
1. کارکرد زیست محیطی
2. کارکرد اجتماعی – فرهنگی
3. کارکرد اقتصادی
4. کارکرد ترافیکی
5. کارکرد بصری و زیبا شناختی

1. کارکرد زیست محیطی :
مهمترین اثرات فضای سبز در شهرها، کارکرد زیست محیطی آنها است که شهرها را به عنوان محیط زیست جامعه انسانی معنی دار کرده است و با آثار سوء گسترش صنعت و کاربری نادرست تکنولوژی مقابله نموده، سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند. در زمان حاضر شهرسازی از بعد اهمیت محیط زیست شهری اهمیت بسزایی یافته و به عنوان ضروری ترین عنصر توسعه پایدار مطرح می باشد.
افزایش روزافزون جمعیت باعث تخریب منابع طبیعی، محیط زیست و باعث آلودگی هوا گردیده است و این درحالی است که حفظ محیط زیست در اصل 50 قانون اساسی وظیفه همگان تلقی می شود. کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، تبدیل دما،افزایش رطوبت نسبی، تلطیف هوا و جذب گرد و غبار است. سایر اثرات فضای سبز در شهرها نسبی هستند ولی مجموعه اثرات فضای سبز حضور آنها را در شهرها اجتناب ناپذیر می کند. به طوریکه بدون وجود آن ممکن نیست شهرها پایدار بمانند. بنابراین اگر فضای سبز به عنوان جزیی از بافت شهرها و نیز بخشی از خدمات شهری ضرورت یافته باشد، نمی تواند جدا از نیازهای جامعه شهری باشد. از این رو فضای سبز باید از نظر کمی و کیفی متناسب با حجم فیزیکی شهر، ساختمانها، با توجه به شرایط (خیابانها و جاده ها) و نیازهای جامعه ( از لحاظ روانی، گذران اوقات فراغت و نیازهای بهداشتی، اکولوژیکی شهر ساخته شود ، تا بتواند به عنوان فضای سبز فعال ، بازدهی زیست محیطی مستمری داشته باشد.

2. کارکرد اجتماعی – فرهنگی :
این فضاها هم از دیدگاه تامین نیازهای زیست محیطی شهرنشینان و هم از نظر تامین فضاهای فراغتی و بستر ارتباط و تعامل اجتماعی آن جایگاهی درخور اهمیت دارد. در این جا به مهمترین کارکرد فضاهای سبز در شهرها اشاره می شود:
الف- کارکرد تفریحی:
پارک ها بهترین محل برای آرامش و رفع خستگی هستند. امروزه کارکرد تفریحی پارک ها و فضای سبز جایگزین بخشی از کارکدهای تفریحی خانواده ، روابط همسایگی و محلی ، بازار و … شده است.
ب- کارکرد بهداشتی:
پارک ها و فضای سبز را می توان در زمره مراکز تامین کننده بهداشت و جان و روان افراد دانست. نقش گسترده فضای سبز در تمرکز اعصاب بر کسی پوشیده است.
ج- کارکرد ارتباطی:
پارک ها زمینه ساز روابط نانوشته سازمان یافته ای هستند که با توجه به نیازهای اقشار مختلف اجتماعی شکل می گیرد و دوام می یابد.
د- کارکرد آموزشی:
بازی و سرگرمی در آموزش و پرورش جسم و ذهن کودکان سهم موثری دارد. پارک ها هر چند وسایل بازی اندکی دارند، زمینه کسب مهارت و خلاقیت را برای کودکان فراهم می سازند.
ر- کارکرد خرید و فروش:
به رغم اینکه پارک ها ، جایگاه گردش و آرامش هستند، بدلیل حضور گسترده مردم در آنها جای مناسب و پر رونق برای عرضه کالاهای مختلف موردنیاز گردشگران هستند ( لاهیجی ، 1390، 5).
3. کارکرد اقتصادی فضای سبز:
کارکرد درست فضای سبز تاثیرهای مثبت زیادی در اقتصاد کشورها می گذارد، که در این جا به ذکر چند مورد می پردازیم:
فضای سبز به ویژه کاشت صحیح درختان می تواند بر روی مصرف انرژی در ساختمان ها تاثیر قابل ملاحظه ای بگذارد. هزینه گرم کردن یا خنک کردن ساختمان ها در صورت کاربرد درست درختان کاهش می یابد. درختان باعث جذب 9 درصد انرژی خورشیدی در تابستان شده و گرمای داخلی ساختمان ها را میتوانند کاهش دهند. اگر درختان در نقاط مناسبی کاشته شوند که سایه انداز آنها نقاط معینی از ساختمان ها بپوشاند به صرفه جویی چشم گیری در مصرف سوخت می انجامد. به عنوان مثال امریکایی ها با کاشت درختان در نقاط خاص و استراتژیک در اطراف منازل و ساختمان های مسکونی سالانه دو میلیون دلار صرفه جویی می کنند. در اماکن مسکونی که در مناطق بادگیر قرار دارند، کاشت درختان به صورت بادشکن می تواند هزینه گرم کردن ساختمان ها را کاهش دهد. علاوه بر صرفه جویی انرژی به وسیله کارکرد مناسب فضای سبز می توان با طراحی منحصر به فرد فضای سبز همراه با تاثیر اقلیم در ایجاد فضاهای توریستی مناسب با جذب توریست داخلی و خارجی به اقتصاد کشور کمک کرد.
4. کارکرد ترافیک فضای سبز:
این فضا پیوسته در سمتی از عرض معابر قرار می گیرد که در اثر رشد گیاه ، آسیبی به ساختمانها ، پیاده روها ، سواره رو ها ، نهرها و جوی ها وارد نشود و افزون برآن ، سایه ی ساختمان ها کنترل شود.
فضای سبز معابر به انواع زیر تقسیم می شوند:
– فضای سبز دسترسی های کندرو :
هدف از استقرار آنها، بیشتر کنترل صدا و نور ترافیک خیابان ها است.
– فضای سبز دسترسی های تندرو:
بافت حاشیه ای آنها به منظور زیبایی محیط ، کنترل صدا ، دگرگونی خیابان هایی است که در همسایگی ساختمان ها قرار دارند.
– فضای سبز دسترسی های خیلی تندرو :
بافت حاشیه ای آنها به منظور زیبایی محیط ، کنترل صدا و نورهای مزاحم ناشی از ترافیک و نیز پیشگیری از آلودگی فضا ، ایجاد می شود.
– فضای سبز رفوژها:
رفوژها به فضاهای سبزی گفته می شود که در وسط و طول مسیر راه ها ، برای پیشگیری از آسیب نور مقابل و زیباسازی مسیر ساخته می شوند. این فضاها ، در مقطعی از عرض راه به منظور جداسازی حرکت اتومبیل ها از دو باند نیز ایجاد می شوند . شکل رفوژها ، نواری بوده و عرض آن حداقل 110 سانتی متر است. استفاده از درختان ساقه بلند در رفوژ دسترسی تندرو و نیز استفاده از درختچه ها و بوته های گیاهان با ارتفاع کم در رفوژ دسترسی خیلی تندرو ، الزامی است.
5. کارکرد بصری و زیباشناختی فضای سبز:
زینت شهرها و مطلوبیت آنها برای زیست ، مدیون زیبایی آفرینی فضای سبز در اشکال متنوع خود است. فضای سبز بخش عمده ی نازیبایی های شهرها را به عنوان پدیده انسان ساخت در برابر سیستم های طبیعی تاحدی متعادل می کند. ” فلسفه فکری زیبایی و شهر” رویکرد پیشرفته ای است که نه تنها به خاطر زیبا نمودن بلکه به معنای ابزار کنترل اجتماعی از طریق راضی نگه داشتن مردم و پاسخگویی به نیاز آنها مورد مطالعه قرار می گیرد. عملیات زیباسازی فرایندی است که به توسعه کیفی فضای شهر و ارتقای کیفیت زندگی شهری می پردازد تا به شکل گیری شهر سالم، فرهنگی و انسان مدار برسد. شهری زیباست که براساس شرایط محیطی و نیازهای

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع برنامه ریزی شهری، سلسله مراتب، کاربری اراضی، اراضی شهری Next Entries منبع پایان نامه با موضوع حوزه نفوذ، سلسله مراتب، تجهیزات شهری، بهبود عملکرد