منبع پایان نامه با موضوع دوران باستان، شرق مدیترانه، لوازم آرایشی

دانلود پایان نامه ارشد

هرمزگان برداشت مي‌شود، حناي گرما در ماه تير و مرداد، و برداشت ديگر در ماه آذر و یا آبان معروف به حناي قوس است. در صورتيكه بوتههاي حنايي كه در محل مناسبي كشت شدهاند از خطر سرمازدگي حفظ شوند و 3 تا 4 سال درو نشوند، رشد كرده و بصورت درختچه در ميآيند.
به گفته کشاورزان بندری سیر رشد گیاه حنا در طول ماههای سرد و خنك پاییز و زمستان بسیار كُند و بسته به سرمای زمستان تقریباً‌ متوقف میشود، اما همزمان با افزایش تدریجی دما، رشدگیاه حنا مجددا شروع میشود و در بهار و تابستان تولید بذر و گل میکند.
حنا در گذشتهاي نه چندان دور در بندرعبّاس در بسياری از مناطق دور از دریا و مناطق گرم و خشک مخصوصاً شرق این شهر كشت ميشد و زمينهای كشاورزی بسياری به كشت اين محصول اختصاص يافتهبود. اين گياه نقش بسيار زيادی در توسعه كشاورزی، تجارت و كار داشت.(مصاحبه با کشاورزان حنا 1393)
«برای آسيابكردن برگهای حنا، آسيابهای بسیاری ساخته شدهبود كه معمولاً با آب كار ميكردند»(عباسی دمشهری 1386، 143)«و از جنس سنگی و “هاش” نام داشتند، و عمل آسیاب کردن حنا “حَریدن” گفته میشد.» (مصاحبه با کشاورزان حنا و اهالی بندرعبّاس 1393)
«اما با تغيير كاربری مزارع و باغهای حنا و جايگزين كردن محصولات ديگر از جمله ليمو، مزارع حنا از بين رفت و تمام آسيابها، صنايع رنگرزی و تجارتی كه از قبل اين گياه به وجود آمده بود متأسفانه رفتهرفته ركود پيدا كرد.»(عباسی دمشهری1386، 143)
امروزه زمینهای کمتری به کشت حنا اختصاص دادهشده، اکنون در شهر بندرعبّاس مناطق قلعه قاضی(دهستان قلعهقاضی در بخش قلعهقاضی و در شرق بندرعبّاس)، تخت (روستایی از توابع بخش تخت،در شرق بندرعباس)،خارگو (روستای خورگو در بخش مرکزی بندرعبّاس و در شمال این شهرستان)، شمیل(روستایی از توابع بخش شمیل، در شمال شرق استان بین شهرستان میناب و بندرعباس، در 80 کیلومتری بندرعبّاس ) به کشت عمده حنا اختصاص دادهشده است. دیگر کشاورزان نیز در زمینهای زراعی خود در کنار کشت محصولات متنوع دیگر قسمت کوچکی از زمین زراعی خود را به کشت حنا اختصاص میدهند، و گاهی نیز میتوان در باغچه حیاط خانههای محلههای قدیمی بندرعبّاس نیز بوتههای گیاه حنا را مشاهده کرد.
در ماه اردیبهشت کشاورزان برای کاشت گیاه حنا بعد از انتخاب و تهیه زمین مناسب، اقدام به كاشت بذرهای جوانهدار میکنند. آبیاری و سایر مراقبتهای زراعی رایج مانند وجین علفهای هرز، كوددهی خاك، دفع آفات و … انجام میگیرد و نهالها با ارتفاع 30-20 سانتیمتر، به زمین اصلی منتقل میشود.
کشاورزان بندری حنا را به روش قلمهزدن درگلدان و انتقال نهال ریشهدار به زمین اصلی، تکثیر میکنند. آنها در نیمه دوم خرداد قطعات جوانهدار ساقه را قلمه میزنند و آنها در گلدان پرورش میدهند. سپس بعد از ریشهدار شدن قلمهها آنها را در نیمه دوم شهریور به زمین اصلی انتقال میدهند.
از گذشته تا به امروز كاشت حنا به روش كَرتی28 اجرا میشود. در طول مدت رشد گیاه مراقبتهای کشاورزی در چند مرحله اجرا میشود. در طول فصلهای بارانی سال آبیاری گیاه حنا انجام نمیشود، اما در ماههای گرم بهار و تابستان با توجه به نیاز گیاه حنا به آب و میزان رطوبت موجود هوا و خاك، آبیاری هر 4-3 روز یكبار انجام میشود. معمولاً برداشت محصول از سال دوم آغاز ميگردد، و در هر سال طی دو مرحله، بار اول در مرداد ماه و باردوم آبانماه انجام میگیرد. در هنگام برداشت گیاه حنا شاخ و برگها توسط کارگران ماهر از مزارع به صورت دستچین برداشت می‌شود. این برگ‌ها بر اساس کیفیت دستهبندی شده، و تحت شرایط سایه به روش سنتی خشك و سپس آسیاب میشود و یا توسط ماشین‌آلات و به طور کاملاً اتوماتیک خشک و سپس با استفاده از آسیاب برقی پودر، و بسته بندی میشود.(مصاحبه با کشاورزان حنا در بندرعبّاس1393)
مديرباغباني سازمان جهاد کشاورزي هرمزگان پيش بيني کرد: امسال (سال1393) از 40 هکتار زير کشت در استان 66 تن حنا از باغ‌هاي مناطق شميل، تخت و قلعه قاضي برداشت شود که 6 تن بيشتر از پارسال است. (آغاز برداشت حنا در هرمزگان،1390)میانگین وزن محصول برگ حنا در برداشت مرداد ماه یا فصل گرمای تابستان بیشتر از برداشت آبانماه است.( مصاحبه با کشاورزان حنا در بندرعبّاس 1393)

3-1-7-2-تجارت حنا در بندرعبّاس
همانگونه كه گفته شد حنا يكی از كالاهای مهم صادراتی استان است. برآيند مميزی ميرزا احمدخان در سال 1332 و مقدار مالياتی كه از حنا گرفته میشد نشان میدهد كه رواج كشت حنا در استان، اين گياه را به يكی از عمده فرآوردههای كشاورزی صادراتی به داخل و خارج از استان تبديل كرده بود. به گفته سديدالسلطنه ارزش صادرات حنا از بندرعباس به خارج “بيست هزار و صد و بيست و سه تومان” بود كه در همسنجی با كالاهای ديگر ارزش نسبتا بالايی داشته است.(عباسی دمشهری 1386، 139)
سابقه صادرات حنا از بنادر استان به ويژه از هرمز به كشورهای ديگر به چندين سده ميرسد. از قديمیترين گزارشها درباره صادرات حنا از استان، نقل قولی است که باربوسا29، جهانگرد اسپانيايی (سده شانزدهم میلادی) از صادرات كالاهای گوناگون از هرمز بيان میكند.30 باربوسا در اينباره ميگوید:
«بسياری از انواع مالالتجارهها را كه از بسياری نقاط به آنجا وارد ميشود، داد و ستد ميكنند و از آنجا (هرمز) به ساير قسمت های هند صادر مينمايند .آنها (تجار ايراني) همه نوع ادويه، دارو، احجار كريمه و ساير امتعه از قبيل فلفل، زنجبيل، دارچين، ميخك، چماق، جوزبويا، فلفل دراز، چوب عود، چوب صندل، “حنا”، و غیره به آنجا میآورند.» (رائین 1355، 340)
معمولاً حنای برداشتی استان به بندرعباس آورده ميشد و از اين بندر و البته بنادر ديگر از جمله تياب (ميناب)، لنگه و …به خارج صادر ميگرديد.]….[ به گفته سديدالسلطنه در دهه 1320 شمسی قیمت یک بار حنا- که بیست و چهار من هزار مثقالی بوده- هفت تومان بوده است. (عباسی دمشهری 1386، 139 – 140 )
اکنون حنای محلی در بازار بندرعبّاس با توجه به کیفیت آن کیلویی 6 – 7 هزار تومان است. بستههای حنا در بازار هم در دو نوع برای مو و نقش انداختن بر روی پوست 1000 – 2000 تومان است.
امروزه در بازار حنا بین کشورهای مختلف عربی و ایران رقابت وجود دارد؛ و بسیار از انواع حناهای تقلبی سیاه در بین علاقهمندان به حنا پخششدهاست. حنا در بستهبندیهای شیک از کشورهای عربی بالاخص امارات متحده وارد ایران میشود، و حنای آن به رنگ غیر معمول سیاه31 و یا قهوهای بسیار تیره است. (مشاهده نویسنده)
3 -2- تاریخ حنا و حنابندان
3-2-1-سیر تاریخ حنا در جهان
حنا از زمان‏های بسیار دور به عنوان یک نوع رنگ شناخته شده است و یکی از قدیمی‏ترین ترکیبات آرایشی و بهداشتی در جهان به شمار می‏رود. مطالب بسیاری درباره نخستین خاستگاه درخت حنا گفته شده است. تاریخ و منشأ حنا همراه با قرنها مهاجرت برای ردیابی سخت و تعامل فرهنگی آن مشکل است برای تعیین جایی که سنتهای خاص آغاز شد.
(دمشهری1386،134) مراجع دینی بسیاری برای حنا در سراسر جهان وجود دارد، در واقع، هر جایی که یک دوره آب و هوای گرم و خشک و تاریخچهای از پرستش الهه حنا رواج داشتهاست. این کاربرد گسترده برای تشخیص یک تاریخ و یا کشور مبدأ برای استفاده از حنا مشکل میسازد. سنگ نوشتههای که استفاده از حنا را گزارش میدهند، در سوریه در اوایل 2100 پیش از میلاد وجود دارد، شواهد قدمت استفاده از حنا در جزایر یونانی از 1700 سال پیش از میلاد، سلسلههای مصری از 1500 سال قبل از میلاد و در هند (در نقاشیهای زیبای غار آجانتا) از 400 پیش از میلاد وجود دارد. (McQueen 2013,6)
برخی نیز ادعا میکنند که سنت استفاده از حنا برای بدن در شرق میانه و شمال آفریقا در دوران باستان آغاز شد. S.V.Henna,2)) عدهای نیز «هند را نخستین خاستگاه حنا میدانند. اما برخی دیگر نخستین خاستگاه و رویشگاه حنا را ” مصر باستان” میدانند و بر این پندارند که این گیاه در سده 12 میلادی از مصر (توسط مغولها مصری32 ) به هند برده شدهاست.» (گرامی 1393)
تحقیقات باستان شناسی نشان می دهد حنا در مصر باستان برای رنگ کردن انگشتان دست و پا فراعنه، قبل از مومیایی استفاده شده است.] …[ در مصر مومیاییهایی یافت شده که با پارچههایی رنگ شده توسط حنا پیچیده شده بودند. تحقیقات همچنین استدلال میکند فراعنه تنها مصریانیکه از حنا استفاده میکردند، نبودند. مصریان باستان و بسیاری از مردم بومی در سراسر جهان بر این باور بودندکه مواد قرمز به طور طبیعی بدستآمده از گل اخری، خون و حنا کیفیتهای داشته که سطح آگاهی انسان از انرژیهای فرازمینی تکمیل کردهاست. بنابراین حنا برای کمک به مردم در ارتباط با حفظ معنویتشان به کار گرفتهشد. ]…[ آنی، نویسنده مومیایی شده (1400 سال قبل از میلاد)، ناخنهایی رنگ آمیزی شده با حنا، داشتهاست. , 2) S.V.Henna)
شواهد بسیار قانعکننده وجود دارد که مردم نوسنگی درچتلهیوک، در هزاره 7 پیش از میلاد، از حنا برای تزئین دست خود را در ارتباط با الههباروری استفاده میکردند. (همان، 1) آشوريان، بابليان، سومريها، ساميها، كنعانيها و اوگاريتها33 از نخستين مردماني بودند كه در روزگار باستان از حنا بهره میبردند.( دمشهری1386، 134) با این حال، مورخان ادعا می کنند که حنا حداقل به مدت 5000 سال در مقام زیبایی و شفا مورد استفاده قرار گرفته است. , 2) S.V.Henna)
حنا و خالکوبی برای چهرههایی با چشم و ابروهای مشکی از لوازم آرایشیهای عصر برنز بودهاست؛ و رنگ مشکی در در سراسر مناطق شمال آفریقا، خاورمیانه، و جنوب آسیا تقریبا فراگیر بود. (Cartwright-Jones 2002a, 30)از عصر برنز در شرق مدیترانه، حنا برای تزیین بدن دختران و زنان در هنگام جشن‏‏ها و شادی‏‏ها استفاده شده‏است. (Cartwright-Jones 2000, 9)
بسیاری از تندیسها و تصاویر از زنان جوان از عصر برنز سیکلادس34، قبرس، ماسینی و مینوس در دستان، سینه و پاهایشان نشانهگذاریهای قرمز تیره دارند و برای نشاندادن نشانهگذاریهای قرمز دست خود را بلندکردهاند. غالبا دارای لکههای حنا در کف دست و کف پا و ناخن به رنگ قرمز قهوهای تیره هستند. (Cartwright-Jones 2003a, 10)

در اولین سنتهای حنا به نظر میرسد رشد الگوها حنا با رشد فصلی حنا در منطقهای که در آن کشاورزی دانه نشات گرفته، متقارن بودهاست. حنا مردم را بهعنوان یک شاخص و نشانگر مفید برای چرخههای کشاورزی، همچنین یک رنگ که باعث تقویت پوست برای کار برداشت محصول بود، آمادهمیکرد. (Cartwright-Jones 2000, 9)
مشاهده چرخه آب و هوایی سالانه برای کشاورزی دانه حیاتی بود. دانه باید در زمان مناسب برای عملکرد یک محصول کاشته و برداشت میشده. در کنار ساحل شرقی دریای مدیترانه، شاخههای حنا با برگ جدید در زمان گرمشدن در بهار، قبل از پایان باران رشدمیکرد. با رشد حنای تازه پوست دارای لکه پر طراوت قرمز – نارنجی میشد. در مواقع دیگر از سال، گیاه ممکناست در طول آب و هوای سرد زمستان، یا بایر و خشک محصولی نداشته باشد. اگر یک فرد توجه داشت، زمانی که گیاه حنا رشد تازه و رنگآمیزی خوب داشت، برداشت و یا کاشت گیاهان دیگر با توجه به چرخه سالانه، محصول به احتمال زیاد موفق بوده است. بنابراین، حنا یک شاخص و نشانگر مفید برای این فعالیتهای کشاورزی بود.(همان، 5)
از نخستین متونی که به ذکر زینت بخشیدن بدن زنان در جشن‏های ازدواج و باروری پرداخته‏است، کتاب«اوگاريت بَعَل و آنات35» درباره قهرمان افسانه‏ای اوگاریت (سده‏ 14- 12ق.م. در کنعان) است که از آراستن بدنزنان با نشان‏های حنا برای دیدار با همسرانشان و نیز آراسته شدن آنات با طرح‏های حنا برای جشن پیروزی بر دشمنان بَعَل سخن می‏گوید. (de Moor 1971)
این اسطوره احتمالا ریشههایی در قبل از دوره نوسنگی دارد، و به عنوان یک استعاره برای آب و هوای سالانه و چرخه کشاورزی در امتداد ساحل شرقی دریای مدیترانه تفسیرشدهاست. حنا، یک گیاه بومی در این منطقه، توسط زنان در

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع آداب و رسوم، استان هرمزگان، خلیج فارس Next Entries منبع پایان نامه با موضوع لوازم آرایشی، زیبایی‏شناسی، مراسم مذهبی