منبع پایان نامه با موضوع حوزه نفوذ، سلسله مراتب، تجهیزات شهری، بهبود عملکرد

دانلود پایان نامه ارشد

انسانی به صورت منطقی و متناسب شکل گرفته باشد. شهری که به کیفیت زندگی و روح و روان انسان احترام بگذارد.
اهداف عملیاتی زیباسازی بر اساس تفکر شهر انسان مدار و فلسفه زیبایی ، بهبود عملکرد و کیفیت بصری ، ایجاد جلوه های ویژه ، گسترش فضای پیاده ، آثار هنری شهری سه بخش اصلی فعالیت های زیباسازی ، طراحی شهری ، طراحی محیط و نمای شهر ( سیما و منظر )، مبلمان شهری ، هنری های شهری ( آثار هنری با ارزش ) ، کیفیت بصری می بایستی با سایر عوامل محیط به رقابت بپردازد تا بتواند زیبایی خود را نشان دهد و حتی برتر از آنها باشد . بخشی از سلامت و شادی انسان ها در گرو کیفیت فضاهای شهری ، تعامل و ارتباطات اجتماعی – روانی ناشی از تاثیرات زیباشناختی است . هر چند فضای سبز در هر مقیاس و از هر نوع به خودی خود چشم انداز است، لیکن توجه به اصول طراحی ، نقش این کارکرد را دو چندان می نمایید ( لاهیجی،1390، 9-5).
2-2-13- اصول مدیریت فضای سبز شهری
امروزه ساز و كار مديريت فضاي سبز شهري بسيار امري ظريف، مهم و حياتي است كه لازمه حفظ و توسعه مطلوب فضاي سبز شهري، داشتن برنامه ها وخط مشي هاي صحيح است. فرايند حفظ و نگهداري از درختان در شهر بايد به گونه اي مستمر بوده و مشاركت همه شهروندان را مي طلبد. استمرار مديريت فضاي سبز در فصول مختلف براساس شرايط اقليمي آن فصل متفاوت است، براي مثال در فصل زمستان كه مشكلات گوناگوني براي درختان و درختچه ها بوجود مي آورد . اغلب تصور مي كنند كه گياهان در فصل زمستان به رسيدگي نياز ندارند، درصورتي كه پيشگيري و مبارزه با آسيب هاي زمستاني كاري دقيق و دشوار است، آن چه كه در اثر مشاركت مردم در زمينه ايجاد و نگهداري فضاي سبز به دست مي آيد به مراتب فراتر از اقداماتي است كه موسسات دولتي انجام مي دهد، به طور كلي موفقيّت سيستم مديريت فضاي سبز مستلزم رعايت سه معيار ارتقاي نقش مردم ، ارتقاي بهره وري اكولوژيكي فضاي سبز شهري و ارتقاي بهره وري اجتماعي مي باشد:
– ارتقاي نقش مردم :
مردم هر شهر در واقع كاربران اصلي فضاي سبزعمومي آن شهر هستند . اساساً هدف از ايجاد فضاي سبز ارتقاي شرايط سلامت جسمي و روحي مردم است و اين ارتقا هنگامي به نتيجه خواهد رسيد كه سطح زندگي و آموزش عمومي به نحو چشم گيري ارتقا پيدا كند در واقع از دو طريق مي توان نقش مردم را در مديريت فضاي سبز گسترش داد:
1. ارائه آموزش هاي غيررسمي و رسمي به كاربران فضاي سبز برحسب شرايط خاص گروههاي مختلف سني و جنسي در خصوص اهميت فضاي سبز و توقعات مسئولين از مردم.
2. تقويت احساس مسئوليت در مردم، با مشاركت دادن گروههاي مختلف مردم نظير سالمندان،دانش آموزان و دانشجويان و غيره در حفظ و نگهداري فضاي سبز (سعیدنیا، 1382 ، 33 ).
– ارتقاي بهره وري اكولوژيكي
قبل از بيان بهره وري اكولوژيكي در يك مفهوم ساده مي توان بهره وري را به نسبت ستاده ها به داده تعريف كرد .
( ستاده ها ) out put
= بهره وري
(داده ها ) in put
در واقع ما با حداقل امكانات،حداكثر بهره برداري را داشته باشيم، براي افزايش بهره وري 2 شاخص مهم وجود دارد :
1- كارآيي : انجام درست كارها
2- اثربخشي : انجام كارهاي درست
بنابراين مديران فضاي سبز بايستي به طريقه اي عمل نمايند با حداقل استفاده از نيروي انساني،هزينه و غيره (داده ) به حداكثر استفاده در ايجاد بازدهي اكولوژيكي يعني ستانده بوجود آورد. براي دستيابي به اين منظور بايستي در فضاي سبز شهري از كاربرد بي رويه گونه هاي گياهي كم بازده اكولوژيكي به ويژه گلهاي فصلي و چمن خودداري كرد زيرا كه درختان با طول عمر نسبتاً پايدار و بازدهي اكولوژيكي بالاتر، هزينه نگهداري كمتري را به جامعه تحميل مي كند در واقع با تبديل سطوح سبز به فضاي سبز از طريق كاربرد بيشتر درختان به ارتقاي بهره وري اكولوژيكي دست يابد، علاوه بر موارد بالا موارد ذيل هم در ارتقاي بازدهي اكولوژيكي فضاي سبز داراي اهميّت مي باشد :
– انتخاب گونه هاي مناسب و سازگاري با شرايط اقليمي و جغرافيايي
– انبوه سازي درختان و حدالمقدور پرهيز از تك درخت سازي در محوطه زيرا كه فضاي انبوه پر از درخت، اثربخشي پارك ها در بهبود و طبيعت آب وهواي شهر به خصوص شهرهاي بزرگ و صنعتي بيشتر موثر مي باشد.
– اختصاص سطح كافي براي هر يك از پروژه هاي فضاي سبز شهري براي مثال در مناطقي كه كارخانه هاي صنعتي وجود دارد مانند شهرك هاي صنعتي وجود فضاي سبز با سطح كوچك نمي تواند در پاك سازي محيط موثر بوده و بايستي از فيلترهاي فضاي سبز با عرض هاي مناسب از 200 تا 500 متر مربع.
– ارتقاي بهره وري اجتماعي :
آنچه كه از ديدگاه محيط اجتماعي در ارتباط با فضاي سبز شهري اهميّت دارد ميزان فضاي سبز عمومي يعني فضاي سبزي كه مردم مي توانند در آن بدون مانع و مزاحمت رفت و آمد نمايد، در واقع هرچه فضاي سبز عمومي در جذب جمعيّت و خدمات رساني به مردم موفق تر باشند، بهره وري اجتماعي آن فضاي سبز نيز افزايش خواهد يافت، افزايش استفاده بيشتر مردم از فضاي سبز با در نظر گرفتن تمديداتي براي گذران اوقات فراغت اقشار مختلف مردم با توجه به گروههاي سني و جنسي نظير ايجاد فضاهايي براي فعاليّتهاي اجتماعی، ورزشي، معاشرت دوستان و خانواده ها، امور فرهنگي و سرگرمي امكان پذير مي باشد(سعیدنیا، 1382 ، 34 ).
2-2-14- پارک
کلمه پارک از زبان فرانسه وارد فارسی شده و به مفهوم باغ وسیع پر درختی است که برای گردش و شکار از آن استفاده می شود(دهخدا، 1377، 325).
پارک را از لحاظ شهرسازی می توان فضایی عمومی و خدماتی تعریف کرد که از ترکیب فرم و عملکرد و بیان تصویر شکل می گیرد و در زیباسازی منطقه شهری نقش مهمی ایفا می کند. این فضا به مثابه رابطی میان زیباسازی و فضای عملکردی مطرح می شود (بهبهانی،1373، 33).
در فرهنگ آکسفورد(1962) پارك به قطعه زمین بزرگی اطلاق مي شود كه به صورت طبيعي براي استفاده عمومی نگهداری مي شود.
پارك در فرهنگ استاندارد دانشگاهی به منطقه باز و گسترده اي در شهرها گفته مي شود كه داراي درختان سايه انداز و نيمكت جهت استراحت مردم است.
2-2-15- اهمیت پارک های شهری
پارک ها نه تنها به عنوان توده های عظیم فضای سبز و عامل بهسازی محیط شهری بلکه به دلیل خصوصی، تجاری و محصور شدن رو به افزایش فضاها و مراکز شهر احساس نیاز می شود. اهمیت پارک ها را در محیط های شهری می توان به صورت زیر خلاصه کرد:
– پارک ها امروزه چند عملکردی هستند و سرآغازهایی جهت بهبود اکولوژیک شهرها و به لحاظ فرهنگی تقویت کننده فرهنگ محلی اند، و به لحاظ اقتصادی می توانند ثمربخش باشند.
– پارک ها شاخص ، سمبل سلامت و بهداشت محیط به شمار می آیند و می توانند محیط های شهری نامناسب و بیمارها را با ایجاد محیط های سرشار از انرژی، بدیع، با معنا و زیبا بهبود بخشند.
– پارک ها خود دارای اثرات آموزشی هستند و برای تعلیم دادن به شهروندان پیرامون ارتباط دوسویه و ناگسستنی بین انسان ها و طبیعت برقرار سازد. شهروندان و استفاده کنندگان از پارک ها می توانند رویش و رشد منظر زنده و آماده شدن برای فصل جدید را تجربه نمایند ( صالحی،1391، 29- 28).
2-2-16- سلسله مراتب پارکهای شهری
پاركها به منظور گردشگاه و محل استراحت عموم، تمام وسايل سرگرمي، رفاهی و تقریباً براي همه گونه سلیقه ها، فكر و سن با توجه به نوع پارك شکل مي گيرد.
1. پارك شهري در مقياس واحد همسايگي :
اينگونه پاركها عموماً در اراضي كوچكتر از پانصد مترمربع در حد فاصل منازل مسكوني احداث مي گردند و واجد كاربري استراحتگاه همسايگي مي باشند.
شعاع حوزه نفوذ آن 100 مترمربع و مساحت حوزه نفوذ بالغ بر 31400 متر مربع مساحت مي باشند و جمعيتي در حدود 2400 نفر در اين حوزه سكونت دارد .با توجه به نوع كاربري پاركهاي همسايگي، تنها احداث دفتر اداري و سرويس بهداشتي مجازمي باشد .در اين پاركها نسبت سطح سازه هاي معماري به سطح فضاي سبز معادل %20 به %80 است . بدين معني كه تنها بيست درصد از كل سطح پارك را سازه هاي معماري از قبيل معابر و ابنيه تشكيل داده و هشتاد درصد مابقي به فضاي سبز اختصاص خواهد يافت (رضويان٬ 1381 ، 38 ).
2. پارك شهري در مقياس محله :
اين پاركها در محله ها يا در مراكز محله با مساحتي حدود يك هكتار و شبكه هاي دسترسي و خيابانهاي تندرو ايجاد مي شود ( سعيدنيا ٬ 1382 ، 36).
ارتباط پياده براي كودك 9 ساله از دورترين نقطه واحد محله تا پارك نيز به حدود دو برابر معيار واحد همسايگي برسد و در مسير طي شده مي تواند از خيابان كندرو عبور كند، استفاده كنندگان اين پاركها را خردسالان و افراد مسن تشكيل مي دهند (مجنونيان٬ 1374،43).
3. پارك شهري در مقياس ناحيه :
به پاركي گفته مي شود كه در ناحيه مسكوني قرار داشته باشد و مساحت آن 4-2 برابر مساحت پاركهاي محله مساحت دارند(4 هكتار) و دسترسي به اين پارك ها با پاي پياده حدود نيم ساعت است .
4 . پارك شهري در مقياس منطقه :
به پاركي گفته مي شود كه در يك “منطقه مسكوني” قرار داشته٬ مساحت پارك حدود 8 هكتار بوده و مراجعه كننده مي تواند از دورترين منطقه با وسيله نقليه در مدت زماني از يك چهارم ساعت يا بيشتر، خود را به پارك برساند (سعيد نيا ٬ 1382 ،13 ).
5. پارك شهري در مقياس شهر :
اين پارك ها با مساحت بالاي 10 هكتار و با تجهيزات مختلف در قسمتي از شهر كه امكان دسترسي به صورت سواره و بدون مزاحمت ايجاد شده و عملكرد آن براي كل شهر مي‌باشد.
رديف
تيپ پارك
وسعت
(هكتار)
شعاع حوزه نفوذ
(متر)
مساحت حوزه
(كيلومترمربع)
متوسط جمعيت حوزه(نفر)
درصد نسبت استاندارد در شهر
1
واحد همسايگي
كوچكتر از نيم هكتار
100
31400
2400
45 ٪
2
محله اي
يك
1000
3
24000
35٪
3
ناحيه اي
4-2
2000
12
96000
13٪
4
منطقه اي
8
4000
50
400000

5
شهري

10 +
حوزه نفوذ اينگونه پاركها نقاط پراكنده در سطح شهر مي باشند

جدول (2-2) طبقه بندی تیپ پارک ها براساس وسعت و حوزه نفوذ
ماخذ: رضویان، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری،نشر منشی،تهران،1381، 38.

2-2-17- همجواری های سازگار و ناسازگار با کاربری فضای سبز شهری و پارک ها
در برنامه ريزي و مكان يابي انواع تاسيسات شهري ٬ توجه به نكاتي كه از نظر همجواري با ساير كاربري هاي زمين٬ يكي از اقدامات مهم و تعيين كننده محسوب مي شود .انواع تاسيسات شهري ضمن بالاترين سطح كارآيي خود بايد با ديگر فضاها مرتبط و متمم و مكمل يكديگر باشند .به عنوان مثال در مكان يابي يك پارك بايد به كاربري هاي چون مسكوني، آموزشي، ورزشي، فرهنگي، دریاچه ها ،رودخانه ها ، جنگلها و وجود راههاي ارتباطي توجه كرد كه برحسب سلسله مراتب شهري و قطعه زمين اين مكان يابي انجام مي گيرد و با توجه به سطح نياز، نوع عملكرد و نقش فضاي سبز وپارك به تعيين كمبودها پرداخت، احداث يك پارك در كنار كاربري تجاري عمده و انبارها مناسب نمي باشد، در كنار كاربري و تاسيساتي چون مسكوني، هتل و مسافرخانه ها، موزه، كتابخانه، بيمارستان ها، تاسيسات ورزشي شهري، كشتارگاهها ،گورستان، احداث فضاهاي سبز و پاركها از ضروريات به شمار مي آيد (شيعه،1382،174 ).

جدول(2-3) كاربري هاي سازگار و ناسازگار با فضاهاي سبز شهري و پاركها
نوع كاربري
همجواريهاي مناسب
همجواريهاي نامناسب

پارك
و
فضاي سبز
مسكوني
آموزشي
ورزشي
فرهنگي
بانک ها
پارکینگ
تجهیزات شهری
آثار باستانی
مذهبی( با رعایت حریم150 متر
بلامانع است)
تجاری (خرده فروشی)
راههاي اصلي
رودخانه و مسیل (با رعایت حریم150 متری بلامانع است)
رودخانه ها
جنگلها، باغات
تاسيسات قابل اشتعال(پمب بنزین با رعایت حریم250متر) *
درماني(رعایت حریم500-150 متر)
نظامی (رعایت حریم 500 متر)
پلیس و نیروی انتظامی (رعایت

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع زیست محیطی، محیط زیست، آلودگی هوا، اقتصاد کشور Next Entries منبع پایان نامه با موضوع توسعه پاید، توسعه پایدار، توسعه پایدار شهری، منابع طبیعی