منبع پایان نامه با موضوع برنامه ریزی شهری، سلسله مراتب، کاربری اراضی، اراضی شهری

دانلود پایان نامه ارشد

گردآوری ، تجزیه و تحلیل اطلاعات ، موانع و مشکلات آن و دستاوردهای پژوهش تنظيم شده است. محدوده‌ی مورد مطالعه در این پژوهش شهر سلمانشهر در غرب استان مازندران و در طول جغرافیایی 36 درجه و 42 دقیقه الی 37 درجه و 10 دقیقه عرض شمالی و 45 درجه و 30 دقیقه الی 46 درجه طول شرقی کشور واقع شده است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1390 جمعیتی بالغ بر 10648 نفر را در خود جای داده است. مساحت این شهر برابر با 760 هکتار می‌باشد. پژوهش حاضر مربوط به سال 1392 می باشد که در تابستان 1393 به پایان می رسد و به بررسی و تحلیل کاربری فضای سبز سلمانشهر (پارک محله ای) با تاکید بر توسعه پایدار شهری می پردازد و هدف اصلی از انجام پژوهش بررسی وضعیت موجود فضای سبز سلمانشهر برای ارائه راهکارهایی در جهت نیل به توسعه پایدار شهری با توجه به اینکه یکی از وظایف واحد فضای سبز شهرداری ، بررسی و شناسایی وضعیت موجود فضای سبز شهری است ، این پژوهش می تواند مسئولین شهر را در شناخت و برنامه ریزی برای ارتقاء آن در آینده یاری نماید و اهداف فرعی آن تبیین و تحلیل نحوه توزیع و پراکنش پارکهای محله ای از نظر نوع، اندازه و عملکرد در تقسیمات کالبدی سلمانشهر و پیش بینی سطح موردنیاز و برآورد کمبود زمین موردنیاز فضای سبز سلمانشهر می باشد.

فصل دوم :
ادبیات و مبانی
نظری

2-1- مقدمه
در این فصل که به ادبیات و مبانی نظری تحقیق اختصاص دارد ، سعی برآنست که در حد امکان تعاریف و مفاهیم اولیه پژوهش نظیر شهر، برنامه ریزی شهری ، فضای سبز و انواع آن ، اهمیت این کاربری در شهرها و اصول مدیریت آن، سلسله مراتب پارک ها و همجواریهای سازگار و ناسازگار تبیین گردد و در مرحله بعد به ارتباط کاربری فضاهای سبز در توسعه پایدار شهری و تاریخچه کاربری فضای سبز شهری در جهان و ایران مورد مطالعه قرار مي گيرد و در پایان فصل به بررسی نظریات و سابقه پژوهش ها و مطالعات انجام گرفته خارجی و داخلی می پردازد.

2-2- مبانی نظری
2-2-1- شهر
تعاریف و برداشت های مختلفی از شهر وجود دارد که دارای مشابهت ها و تفاوت های است.
ماركس دريو جغرافيدان معاصر فرانسوي شهر را بدين گونه تعريف كرده است:”منطقه بزرگي كه به منظور حيات اجتماعي انسانها آمايش يافته اند و تعداد زيادي از جمعيت آن از راه فعاليت غير كشاورزي زندگي مي كنند”.
دکتر اسماعیل شیعه در کتاب” مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری” شهر را از دیدگاه جغرافیدانان منظره ای مصنوعی از خیابانها، ساختمانها، دستگاهها و بناهایی می داند که زندگی شهری را امکان پذیر می سازد و شهر را یک واحد مجزا به حساب نیاورده و ارتباط متقابل آن را با منطقه و کشور مورد مطالعه قرارمی دهند(شیعه،1384، 6).
فرزام شاد و عرقی زاده در کتاب “مبانی برنامه ریزی و طراحی شهر امن از منظر پدافند غیرعامل” شهر را چنین تعریف کرده اند: طبق ماده ی چهار قانون ، تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ایران، شهر، محلی (مکانی) است با حدود قانونی که در محدوده جغرافیایی مشخص واقع شده و از نظر بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل دارای سیمایی با ویژگی های خاص خود است به طوری که اکثریت ساکنان دایمی آن در مشاغل کسب، تجارت، صنعت، خدمات و فعالیت های اداری اشتغال داشته و در زمینه خدمات شهری از خودکفایی نسبی برخوردارند (فرزام شاد و عرقی زاده ، 1391، 22-21).
2-2-2- برنامه
میلر برنامه را چنین تعریف می کند: هر فرآیند دارای سلسله مراتب در یک ارگانیسم که بتواند نظم و ترادف اجرایی را کنترل کند برنامه نام می گیرد.
معصومی اشکوری برنامه را ” نمایش منظم و با رعایت سلسله مراتب فعالیتهای مربوط به هم و مربوط به یک رسته تصمیمات منظم و مرتبط برحسب دوره های زمانی مختلف و به عبارتی برنامه ،گاهنامه تصمیمات منظم بر اساس سلسله مراتب عملیاتی است” می داند (معصومی اشکوری،1376، 2).

2-2-3- برنامه ریزی
زمردیان برنامه ریزی را چنین تعریف می کند “یک نظام تصمیم گیری برای تعیین خط مشی به منظور دستیابی به هدف هایی که در رابطه با نیازهای آینده تعیین می شود” (زمردیان،1364، 12).
حسین زاده دلیر برنامه ریزی را “یک جریان آگاهانه که به منظور دستیابی به اهداف معین و مشخصی، انجام یک سلسله اقدامات و فعالیت های مرتبط با یکدیگر را در آینده پیش بینی می کند” تعریف می کند(حسین زاده دلیر،1391، 5).
2-2-4- برنامه ریزی شهری
به طور کلی ، برنامه ریزی شهری عبارتست از تامین رفاه شهرنشینان از طریق ایجاد محیطی بهتر، مساعدتر و سالمتر.
زیاری” برنامه ریزی شهری را در واقع جهت تامین نیازهای خدمات شهری و در نظر گرفتن عوامل مختلف اقتصادی و اجتماعی در یک سیستم برنامه ریزی شهری جامع و پویا، مشخص کردن سیاست ها و برنامه های توسعه شهری، هماهنگ کردن آنها با سایر برنامه های عمرانی در سطح منطقه ، کشوری و تنظیم برنامه ها و طرح ها در دوره زمانی معین است” می داند (زیاری ، 1386، 54).
اسماعیل شیعه معتقد است” برنامه ریزی شهری با آینده نگری خاصی که در جهت توسعه آینده شهر دارد، بایستی با بهره گیری از آمار و اطلاعات و در دست داشتن نبض های اجتماعی ، اقتصادی و فیزیکی شهر به تجزیه و تحلیل مسائل شهر پرداخته و با بهره گیری از امکانات و یا به حداقل رسانیدن و یا کاهش محدودیت ها، با ارائه طرح جامع، دقیق و گویا، با برداشتن کلیه امکانات رفاهی، به پیشنهادات لازم بپردازد” (شیعه،1384، 103).
2-2-5- کالبد شهر
کالبد در شهرسازی، مجموعه فیزیک و هندسه ساخت و ساز را شامل می شود. منظور از فیزیک، جنس مصالح و منظور از هندسه، شکل ساختمان است. در واقع کالبد شهر در مرحله نخست با شرایط مکانی آن ارتباط دارد. کالبد شهرهای قدیمی در رابطه با چهار عامل اقلیمی ، اجتماعی، دفاعی، اقتصادی شکل می گرفته است که امروزه در درون کالبد شهر ، فعالیت های اجتماعی و اقتصادی جریان داشته و فرم و شکل کالبد را تعیین می کند (مجتهدزاده،1382، 73).
2-2-6- تقسیمات کالبدی شهر
سلسله مراتب کالبد شهر شامل موارد زیر می باشد:
1. منطقه
منطقه کالبد سکونت و اشتغال 18000- 13500 خانوار با دامنه نوسان شعاع دسترسی 1450- 1250متر است. عنصر شاخص منطقه واحد درمانی، بیمارستان است و گستره منطقه بر پایه چگونگی دسترسی به عنصر شاخص اش تعریف می شود.
2. ناحیه
ناحیه کالبد سکونت و اشتغال 5000-3500 خانوار با دامنه نوسان شعاع دسترسی 750-650 متر است که با عنصر شاخص واحد آموزشی دبیرستان مشخص و بر پایه چگونگی دسترسی به عنصر شاخص اش تعریف می شود. هر ناحیه بوسیله شبکه سواره روی شریانی درجه 2(دور ناحیه ای) از سایر نواحی جدا و مستقل می گردد.
3. برزن
برزن کالبد سکونت و اشتغال 3000-1800 خانوار با دامنه نوسان شعاع دسترسی 550-450 متر است که عنصر شاخص آن واحد آموزش راهنمایی است . سطح برزن برپایه چگونگی دسترسی به عنصر شاخص اش تعریف می شود. هر برزن بوسیله شبکه سواره جمع کننده دور برزن از سایر برزن های مجاور جدا و مستقل می گردد.
4. محله
محله کالبد سکونت و اشتغال 1250-700 خانوار با دامنه نوسان شعاع دسترسی پیاده 375-300 (5-4 دقیقه پیاده) است که با عنصر شاخص فرهنگی مسجد و آموزشی دبستان تعریف می شود. هر محله با شبکه سواره روی دور محله ای از سایر محلات مجاور جدا و مستقل می گردد.
5. کوی یا واحد همسایگی
کوی یا واحد همسایگی، کالبد سکونت و اشتغال 600-400 خانوار و با دامنه نوسان شعاع دسترسی 250-220 متر است که با عنصر شاخص بوستان کودک مشخص و بر پایه چگونگی دسترسی به عنصر شاخص اش متشکل می گردد. هر واحد همسایگی بوسیله راسته پیاده مرکزی و شبکه سواره درون محله ای از سایر واحدهای همسایگی مجاور جدا و مستقل می گردد.
6. کوچه یا گروه مسکونی
این رده کالبد سکونتی 200-90 خانوار و با دامنه نوسان شعاع دسترسی 150-100 متر است که با عنصر شاخص توقفگاه جمعی مشخص و بر پایه چگونگی دسترسی به عنصر شاخص اش متشکل می گردد. هر گروه مسکونی با راسته پیاده مسکونی و شبکه سواره درون محله ای از گروههای مسکونی مجاور جدا و مستقل می گردد.
7. واحد مسکونی
واحد مسکونی، کالبد سکونت یک خانوار مستقل می باشد که با عنصر شاخص خدمات بهداشتی مشخص و با دیوار مشترک و جداکننده از فضای آزاد و سایر واحدهای مسکونی مجاور جدا و مستقل می گردد(حبیبی و مسائلی، 1378 ، 30-8).
جدول (2-1) تقسیمات کالبدی پیشنهادی
ردیف
تقسیمات
واحد مسکونی
کوچه یا
گروه مسکونی
کوی یا واحد همسایگی
محله
برزن
ناحیه
1
واحد مسکونی *

2
کوچه یا گروه مسکونی
200-90

3
کوی یا واحد همسایگی
600-400
5-3

4
محله
1250-700
10-8
3-2

5
برزن
3000-1800
20-15
5-4
2

6
ناحیه
5000-3500
40-30
9-8
4
2

7
منطقه
18000-13500
160-120
32-24
16
8
4
ماخذ: حبیبی و مسائلی،سرانه های فضاهای شهری، نشر سازمان ملی زمین و مسکن، تهران،1378 ، 6.

*در این جدول هر واحد مسکونی برای یک خانوار با جمعیت متوسط 5-4 نفر پیش بینی شده است.
2-2-7- کاربری اراضی شهری
کاربری زمین که از آن با عنوان های دیگری همچون کاربرد زمین ، کاربری اراضی ، نحوه استفاده از زمین یا نحوه استفاده از اراضی یاد می شود، دارای تعاریف مختلفی است که کاربری زمین به طور کلی، عبارت است از الگوی توزیع فضایی- جغرافیایی عملکردهای مختلف شهر بر حسب نواحی مسکونی ، صنعتی، تجاری و فضاهای اختصاص یافته برای موارد استفاده اداری، موسسات و نهادهای اجتماعی و گذران اوقات فراغت (سعیدی، 1387 ، 640).
در ایران دسته بندی انواع فعالیت های مربوط به کاربری زمین به قرار زیر است:
مسکونی، تجاری ، آموزشی، آموزش حرفه ای و عالی، فرهنگی، مذهبی، درمانی ، بهداشتی، ورزشی، اداری، فضای سبز ، نظامی، صنعتی، تاسیسات و تجهیزات شهری، حمل و نقل و انبارها و سایر فعالیت های شهری( سعیدی ،1387 ،644).

2-2-8- برنامه ریزی کاربری اراضی شهری
برنامه ریزی کاربری زمین ، یکی از محورهای اصلی برنامه ریزی شهری است که همواره با برنامه ریزی شبکه فضای سبز، باز، تاسیسات و غیره استخوان بندی اصلی شهر و نحوه توسعه آتی را مشخص می کند. نحوه رویکرد و چگونگی برنامه ریزی کاربری نه تنها نقش اساسی در کیفیت و کارآیی برنامه جامع شهری خواهد داشت بلکه نظام توزیع فعالیت ها، خدمات و سهم سرانه ها را تعیین می کند(حبیبی و مسائلی،1378، 58).
سعیدنیا برنامه ریزی کاربری اراضی شهری را چنین تعریف می کند: ساماندهی مکانی و فضایی فعالیت ها و عملکردهای شهری براساس خواست ها و نیازهای جامعه شهری است و هسته اصلی برنامه ریزی شهری را تشکیل می دهد و انواع استفاده از زمین را طبقه بندی و مکان یابی می کند(سعیدنیا،1382، 13).
برنامه ریزی کاربری زمین به عنوان محور اصلی برنامه ریزی شهری با دو بعد اساسی روبرو است که عبارتند از:
الف- شناخت عوامل و عناصر عینی و واقعی موثر در شکل گیری نظام کاربری زمین
ب- تدوین الگوها، روش ها و ابزارهای برنامه ای برای هدایت و نظارت در استفاده از زمین(میره ای و کلانتری خلیل آباد ،1390، 18).
2-2-9- فضا
نخستین تعریف از فضا را “استرابون” ارائه داد و از آن به عنوان اکومن یاد کرده است، یعنی فضایی که انسان در آن زندگی می کند ولی گاتمن آن را محدودتر کرده است. وی آن را فضایی می داند که دستیابی به آن برای انسان میسر باشد.
حسین زاده دلیر، فضا را محصول تفکر بشری می داند و به عبارت دیگر فضا مکانی است که انسان در آن زندگی می کند و بدان چشم انداز خاصی می بخشد (حسین زاده دلیر،1391، 39).
2-2-10- فضای سبز شهری
گاری مول، فضای سبز را برای پوشش سبز شهرها بکار می برد.
دکتر سعید آشتیانی ، فضای سبز را نتطقه ای پوشیده از گیاهان در داخل و اطراف شهرها دانسته و برای آن دو کارکرد مهم را بیان کرده است: تعدیل و تلطیف هوا ، زیبایی

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع توسعه پاید، توسعه پایدار، توسعه پایدار شهری، توسعه شهر Next Entries منبع پایان نامه با موضوع زیست محیطی، محیط زیست، آلودگی هوا، اقتصاد کشور