منبع پایان نامه با موضوع امام حسین، استان هرمزگان، زنان و دختران

دانلود پایان نامه ارشد

میگذارد.

مراسم حنای تعزیه: این مراسم نیز مانند حنای سینی است با این تفاوت که در هنگام برگزاری تعزیه این مراسم اجرا میشود. در طول تعزیه زنان با سینی حنا در دست به محل تعزیه میآیند و به تماشای تعزیه مینشینند، و منتظر میمانند تا هنگام رضایت امام حسین (ع) به ازدواج قاسم با دخترش فرا میرسد، و امام حسین امر میکنند تا حنا را بیاورند، سپس زنان به طرف حجلهگاه قاسم میروند و و بر دستان قاسم حنا میگذارند، قاسم نیز از حنای سینی آنها برمیدارد و بر دستان کسانی که حاجت دارند میگذارد، و مراسم حنابندان را در کنار حجله قاسم برگزار میکنند. همچنین برای تبرک از دست خود و یا فاطمه بنت حسین به آنها شکلات ، میوه و…که در سینیهای حنا بودهاست، میدهد.(مصاحبه با هادی عرب و غلام محبوبی 1392)

عقیده اهالی بندرعبّاس بر آن است چون حضرت قاسم در روز عاشورا نوجوان و تازه داماد بوده است حاجتشان را بر آورده میکند و به آن حضرت متوسل میشوند و نذوراتشان را در شب عاشورا میدهند. آنها نذر سینی حنا میکنند، در سینی ظرف تزئین شده حنا، شمع، عود و یا اسفند و سرمه چشم و گاهی همراه با شکلات و آجیل و میوه و … همراه است . قاسم (و یا فاطمه بنت حسین ع)بر دستان افرادی که حاجت دارند حنا میگذارند، حاجتمندان نذر سینی حنا میکنند و به آن حضرت متوسل میشوند که تا سال بعد حاجتشان برآورده شود، و از سال بعد آنان نیز در مراسم حنابندان قاسم با سینی حنا شرکت میکنند. این نذر بیشتر برای دختر و پسران جوان بوده ولی دیگران نذر بیماران و یا حاجتهای دیگر نیز میکنند. شرکتکنندگان در این مراسم غالبا زنان هستند و زنان نیز نذر سینی حنا میکنند.
در این آیین تقدس “حنا” و “آیین حنابندان” بواسطه اجرای آن توسط افراد مقدس نشان داده میشود. به عقیده اهالی بندرعبّاس حنابندان قاسم در روز عاشورا به 2 دلیل اجرا شده است:
• حنابندان ازدواج. (حنا نماد دستمال به خون آغشتهشده از عروس باکره.)
• حنابندان قبل از شهادت. (لکه سرخ رنگ حنا نمادی از رنگ خون سرخ شهادت بود و شخص پاک و زیبا به دیدار خداوند میرود.)
آقای عرب بیان میکند: سنت حنابندان و حجلهگردانی49 در منبرها 700 سال قدمت دارد، در بندرعبّاس 5 حسینیه (در استان هرمزگان به حسنیهها “منبر” گفته میشود، مانند منبر گپ، منبر سه زیارتان، منبر پشت شهر و …)وجود دارد که به دست حیدر آبادیها ساخته شده است.(گفتگو با هادی عرب 1392) دکتر علی رضایی رئیس حوزه هنری استان هرمزگان عقیده دارد حیدرآبادیها، ایرانیهایی که برای تجارت به پاکستان و هند رفته بودند و فرزندانشان به ایران بازگشتهاند و آیین حنابندان شاهزاده قاسم را با خود به ایران آوردند. (مصاحبه با دکتر علی رضایی 1392) علی شیخ آبادی نیز این نکته را تایید کردهاند، و بیان میکنند: «تعزیه قاسم برای اولین بار با ورود حیدر آبادیهای هند به بندرعباس در این شهر معمول گشت. این گروه نخست تکیهی میان شهر را به نام منبر حیدرآبادیها و به منظور برگزاری مراسم تعزیه انتخاب کردند و این تکیه اولین مکان نمایشی بندرعباس و تعزیه نخستین آیین نمایشی این منطقه است.» ( شیخ آبادی ۱۳۹۳)
علما عقیده دارند چون تعزیه قاسم با تاریخ سنخیت ندارد این عقاید کاملا خرافهای، گمراهی و اشتباه است.(مصاحبه با دکتر علی رضایی1392) شهید آیت الله مرتضی مطهری در اینباره می‌گوید: «در همان گرماگرم روز عاشورا که می‌دانید مجال نماز خواندن هم نبود، امام نماز خوف خواند و با عجله هم خواند، حتی دو نفر از اصحاب آمدند و خودشان را سپر قرار دادند که امام بتواند این دو رکعت نماز خوف را بخواند؛ ولی گفته‌اند در همان وقت امام فرمود: حجله عروسی را بیندازید، من می‌خواهم عروسی قاسم با یکی از دخترهایم را این جا، لااقل شبیه آن هم که شده ببینم ! یکی از چیزهایی که از تعزیهخوان‌های ما هرگز جدا نمی‌شد عروسی قاسم نوکدخدا؛ یعنی نوداماد بود. در صورتی که این در هیچ کتابی از کتاب‌های تاریخی معتبر وجود ندارد»( نگاهی به تحریفات حادثه عاشورا 1392 ،10)
به گفته استاد رضایی حنابندان در تعزیه قاسم بن حسن هیچ سنخیت تاریخی ندارد، در هیچ کتب تاریخی و مذهبی ذکر نشده و امری ثبت شده در تاریخ نیست، بنابراین نه به تاریخ، بلکه مربوط به عقاید و باورهای مردم، و باورمندانه و اعتقادی است.(مصاحبه با دکتر علی رضایی 1392)

4-1-2-حنابندان در اعیاد
4-1-2-1-واژه عید
در تفسیر نمونه ذیل آیه ۱۱۴ سوره مائده(واژه عید در قرآن کریم تنها یکبار در آیه 114، سوره مائده آمده است.) آمده است: عید در لغت از ماده عود؛ به معناى بازگشت است؛ لذا به روزهایى که مشکلات از قوم و جمعیتى بر طرف مى‏شود و ‏به پیروزی‌ها و راحتى‏هاى نخستین بازگشت مى‏‌کنند، عید گفته مى‏شود. (مکارم شیرازی 1373، 131)
‏از آیه ” مائده ” استفاده میشود که حضرت عیسی مسیح (ع) روز نزول مائده را که سال ‌روز وقوع یک معجزه الهی در تاریخ است، برای همه انسان‌ها “عید” قرار داده است تا این روز، آیت و حجتی از جانب خداوند برای مردمان در تمامی اعصار بوده باشد و به میمنت این پدیده پربرکت همه ساله شادمانی و خجستگی آن روز تکرار شود .‏(نوروز در روایات اسلامی88،20)
از زمان‌های گذشته، برگزاری اعیاد و مناسبت‌های مختلف در میان اقوام ایران زمین، یادآور برپایی رسوم و آیین‌های خاصی در هر منطقه‌ای از این سرزمین بوده است، که ایرانیان در برگزاری مراسم‌های ملی، مذهبی و قومی خود توجه و اهتمام ویژه‌ای دارند. مراسم عید سعید فطر و قربان از جایگاه متعالی در بین مسلمانان جهان برخوردار است. (بزی 1391)
4-1-2-2-همراهی قربانی کردن و حنا در تاریخ
اگرچه عید قربان یک روز تعطیل مسلمانان است، قربانی فصل بهار سالانه حیوانات، برای تضمین برکت و رحمت خدا و پاککردن گناهان، در طول تاریخ برای حداقل 2200 سال پیش از میلاد و احتمالا زودتر از7000 پیش از میلاد با حنا همراه شدهاست. (Cartwright-Jones 2004a,2)
آثار مکشوفه و اسناد مکتوب که قدمت آن به عصر برنز در مدیترانه میرسد، ثابت میکند که زنان در جشن قربانی آیین بهار برای تضمین باروری و برکت برای زمین و جامعه دست خود را حنا میزدند. این جشنوارههای باروری – قربانی و سنتهای حنا در سه مذهب عمده و متفاوت، یهودیت، اسلام و مسیحیت گسترش یافته است. قربانی سالانه که برای حفظ منفعتهای یک خدا بود یک آیین نمادین ساده نبودهاست. قربانی جمعیّت گلههای اهلی در داخل اکوسیستم را نسبت به یک سطح مطلوب بهرهوری مدیریت میکرد، که با عملکرد این آیین هم مردم و هم طبیعت بهرهگیری میبردند.
(Cartwright-Jones 2002 b,1)
یکی از کلیدها برای زمان قربانیکردن افزایش نیروهای رشد بهاره حنا بود. زمانی که شاخهها و برگهای جدید حنا برای حنای قرمز خوشرنگ زیبا جوانه میزد، این زمانی برای قربانی، و برای قربانی کردن و جشن گرفتن بود و زنان حنا میزدند. زمانی که اسلام تقویم قمری را جایگزین تقویم خورشیدی کرد، عید دیگر با اعتدال بهاری همزمان نبود، اما هنوز حنا بخشی از این جشن است. (Cartwright-Jones 2004a,2)
4-1-2-3-عید قربان در میان مسلمانان
عید قربان، مقدسترین و بزرگترین جشنواره در تقویم اسلامی است. عید قربان نقطه اوج زیارت سالانه حج است. قربانی عید یادآور تمایل حضرت ابراهیم به قربانی کردن پسر مورد علاقه خود به فرمان خدا، و نشان دادن تقوا و ایمان یک مسلمان به خدا است. خدا در رحمت خود، قوچ را در لحظهای برای قربانی جایگزین ابراهیم کرد. حضرت محمد یک قوچ در بزرگداشت این واقعه قربانی کرده، و آن را به عنوان یک سنت برای اسلام تاسیس شده است. این جشنواره اسلامی همیشه با حنا جشن گرفتهمیشود. (Cartwright-Jones 2004a,1)
در این عیدمردم همه گوسفندان و قربانیهای خود را آراسته میکنند و همه شرکتکنندگان در جشن حنا میگذارند، مردم، گوسفند، قصاب، و همه شرکتکنندگان در جشن با حنا آراسته میشوند. (Cartwright-Jones 2002b,3)
در تقویم اسلامی مبتنی بر ماه قمری، عید قربان روز 10 ذیالحجه است و در تقویم میلادی هر سال متفاوت است و11 روز زودتر از سال قبل است. ]…[ در عید قربان، هر بزرگ مسلمان از خانواده که توان مالی برای انجام این کار را داشته باشد لازم است که یک حیوان را قربانی کند. بز، گوسفند، شتر، گاو و یا بوفالو نر یک ساله حیوانات ترجیح داده برای قربانی هستند. حیوان باید تا جای ممکن ایدآل باشد: عقیم نباشد، با دندانهای کامل و شاخها و نشانهگذاریهای زیبا (Cartwright-Jones 2004a,3)
یک قوچ برای قربانی بسیار مطلوب است، زیرا پیامبر قوچ را ترجیح میدادهاست، و مردم سعی میکنند قوچی را که دور چشمش حلقه سیاه داشته باشد خریداریکنند زیرا شبیه به عروس سرمه کشیده است. (Cartwright-Jones 2002b, 5)
در صبح روز اول عید قربان، مسلمانان در سراسر جهان در نماز صبح در مساجد محلی خود حضورپیدا میکنند. عید را به هم تبریک میگویند تبریک و هدیه میدهند. در برخی موارد، قربانی میکنند و گوشت آن در طول همان روز و یا مدت کوتاهی پس از آن توزیع میکنند. در برخی از جوامع نیز در جشن عید قربان حنا میزنند.(نویسنده)
مردم بخصوص سایر زنان، که ممکن است به جنها آسیبپذیر باشند در مناسبتها، حنا میگذارند. مردان در عید قربان حنا میزنند. خون ریخته شده در عید قربان خود چشم شیطان و جن را جذب میکند، و اگر شرکت کنندگان محافظت نمیشدند، آنها میتوانستند آسیب ببینند. مردم بز یا گوسفند را قبل از قربانی کردن حنا میزنند برای در امان نگهداشتن حیوانات از ارواح شیطانی که یک قربانی را آلوده نکند، زیرا قربانی آلوده غیر قابل قبول است.(Cartwright-Jones2003a,26) بنابراین، قوچ قربانی، و یا دیگر حیوانات، در الگوهای برای تقدیس، پالایش و محافظت فراطبیعی حنا زده میشدند. (Cartwright-Jones 2002b, 20)

الگوهای حنا عید قربان ترسیم شده توسط تریسی فیشر50 :

4-1-2-3-1- حنابندان عید قربان در بندرعبّاس
اهالی بندرعبّاس به عید قربان “عید گَپو” ، به معنی عید بزرگ میگفتند. عید قربان روز 10 ذیالحجه است، و اهالی بندرعبّاس روز 9 ذیالحجه حیوان قربانی خود را ذبح میکردند.
چندین هدف حاصل از قربانی کردن درعید قربان در بندرعبّاس وجود دارد؛
• برای تضمین نزول برکت خداوند و یا بارش باران51 کافی (درعید قربان، قربانی کردن با دعا برای بارش باران و برداشت خوب همراه بود.)
• رفع و جلوگیری از اتفاقات ناگوار ، بیماری و مرگ و …
• رها کردن برخی از نعمتهای دنیوی
• تقویت روابط دوستی و یاری نیازمندان (با این اعتقاد که همه نعمتها از جانب خدا آمده است، و باید با قلبی گشاده با دیگران قسمت کرد.)
• جلوگیری و رفع چشم زخم
• دادن کفاره گناهان (بدین معنا که توسط این قربانی کاستیها و گناهان بخشیده شود.)
• پیروی از ابراهیم خلیل و به نوعی اطاعت از خداوند
یکی از  آداب و رسوم رایج اهالی بندرعبّاس مراسم حنابندان در شب قبل از عید قربان بوده است. به طوری که در این شب، زنان و دختران بر دست و پای خود حنا میبستند، و معمولاً نقش‌های ایجاد شده طرح‌های اصیل زنان بندری بود، که این نقش‌ها سینه به سینه توسط آنان حفظ و منتقل شده، و امروزه رو به فراموشی است.
صله ارحام با دست و پای حنازده یکی از رسومات واجب در این روز بوده، گاهی نیز در مهمانیها به مناسبت این عید حناریزان را به خانه خود دعوت میکردند و در کنار هم همراه با قربانی کردن به حنازدن و جشن و پایکوبی و میپرداختند.
اهالی بندرعبّاس غالبا بره و در صورت وضع مالی بهتر گاو و یا گوساله و … قربانی میکردند، تمایل به تحمل هزینه خرید یک یا چند حیوان قربانی برای عیدقربان نشان میدهد که تهدید به مجازات خداوند از طریق بلایایی

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع امام حسین، امام حسن (ع)، متون تاریخی Next Entries منبع پایان نامه با موضوع آداب و رسوم، پیامبر (ص)، کشورهای اسلامی