منبع پایان نامه با موضوع استان گیلان، استان مازندران، محیط زیست، مدیریت برنامه ریزی

دانلود پایان نامه ارشد

محدود و مسدود مي کند اين ديوار بلند ارتفاعي از آستارا تا چابکسر تنها در يک محور به وسيله رودخانه پر آب سفيدرود که از کوههاي کردستان سرچشمه مي گيرد، به طور کامل بريده شده و راهي به درون جلگه گيلان گشوده مي شود.محور مذکور تنها ارتباط گيلان به پايتخت و فلات مرکزي ايران مي باشد.با توجه به مباحث طبيعي استان که شبکه ارتباط آن را با مناطق ديگر از جمله پايتخت شکل مي دهد. سهم هر يک از واحدهاي طبيعي استان (جلگه اي، کوهپايه اي و کوهستاني) به شرح جدول زير مي باشد.
جدول ‏31 : سهم واحدهاي طبيعي تشکيل دهنده استان گيلان
واحدهاي طبيعي
مساحت (کيلومتر مربع)
درصد
جلگه اي
375/5232
9/37
کوهپايه اي
018/1082
8/7
کوهستاني
11/7496
3/54
جمع
503/13810
100
منبع : اداره محیط زیست استان گیلان، 1394
استان گيلان در ضلع شمالي بوسيله درياي خزر احاطه گرديده است و چنانکه در مباحث قبلي بيان گرديده تنها راه خشکي در استان گيلان با مناطق همجوار مرز 48 کيلومتري (خشکي) استان گيلان در آستارا با کشور آذربايجان بعنوان يکي از کشورهاي تازه استقلال يافته از شوروي سابق است. در اين حاشيه خشک استان گيلان به لحاظ ويژگي هاي طبيعي از قبيل وضعيت اقليمي، پوشش گياهي و وضعيت توپوگرافي، يک واحد کاملاً همگن طبيعي در حوزه مرزي مي باشد.علاوه بر درياي خزر و مرز مشترک با کشور آذربايجان، استان گيلان چهار استان مازندران، قزوين، زنجان، اردبيل را در حوزه پيراموني خود دارد. اگر چه به لحاظ پاره اي از ويژگي هايي طبيعي در خط الراس کوهپايه اي البرز و کوههاي تالش استان گيلان ويژگي هاي طبيعي مشترکي با استان هاي زنجان، قزوين و اردبيل دارد و زيرحوزه هاي همگن طبيعي را تشکيل مي دهند ولي اين همگن طبيعي با کليت استان هماهنگي ندارد. مهمترين استان همگن طبيعي با استان گيلان استان مازندران مي باشد که به لحاظ شاخص هاي مختلف طبيعي- محيطي چون پوشش گياهي، منابع آبهاي سطحي و زير زميني، ويژگي هاي زمين شناسي، خاک و اقليمي يک واحد يکپارچه و واحدي را تشکيل مي دهند و علاوه بر مؤلفه هاي فوق ويژگي هاي توپوگرافي اين دو استان بخصوص در پيوستگي حوزه ساحلي و جلگه اي و جنگلي کاملاً همگن و در انطباق با يکديگر مي باشد. نگاهي به طرح هاي توسعه منطقه اي تهيه شده در ايران در سالهاي گذشته نيز چنين همگني را مبني بر اين اينکه گيلان و مازندران يک واحد طبيعي محسوب مي گردند مورد تاييد قرار مي دهد.
بررسي جايگاه استان گيلان در سطح ملي و در مقايسه با ساير استان‌هاي ايران به لحاظ مساحت و جمعيت بيانگر نكاتي به شرح زير مي‌باشد:
– استان گيلان به لحاظ مساحت ، از كل مساحت ايران سهمي معادل 86/0 درصد به خود اختصاص مي‌دهد و از نظر رتبه‌درصدي مساحت بيست‌وپنجمين استان ايران مي‌باشد.
– استان گيلان از كل جمعيت 60 ميليون نفري ايران در سال 1375 جمعيتي برابر با 2241896 نفر كه معادل 73/3 درصد كل جمعيت ايران مي‌باشد به خود اختصاص مي‌دهد رتبه درصدي ايران در مقايسه با 26 استان ، هشتمين استان ايران بعد از مازندران مي‌باشد .
– استان گيلان صرفاً 86/0 درصد مساحت ايران و 73/3 درصد جمعيت ايران را در سال 1375 به خود اختصاص داده است . بطوريكه تراكم جمعيت در سطح استان گيلان معادل 7/160 نفر در هر كيلومتر مربع بوده و يكي ازاستان‌هاي پرتراكم به لحاظ مساحت مي‌باشد . در اين راستا تعادل بخشي به عرضه فضايي استان گيلان (تعادل بين مساحت و جمعيت) با فراهم كردن فعاليت‌هاي اقتصادي ، زير ساختي و استفاده منطقي از زمين و فضا يكي از ضرورت‌هاي برنامه‌هاي توسعه مي‌باشد كه مي‌بايست مورد توجه جدي در طرح آمايش سرزمين قرار گيرد .
توپوگرافي در استان گيلان به دو واحد اصلي جلگه اي کوهستاني تقسيم مي شود. جلگه در اين منطقه زمين هاي كاملاً همواري است كه بين ساحل درياي خزر و كوهستاني كه به شكل هلالي آن را از جنوب و غرب در بر گرفته، واقع شده است. بين اين دو واحد اصلي توپوگرافي، به سختي مي توان نوار باريك كوهپايه اي را به عنوان واحدي مستقل كه پهنه قابل توجهي را اشتغال كرده باشد، در همه جا مشاهده كرد، فقدان پهنه وسيع كوهپايه اي در سرتاسر جنوب و غرب جلگه گيلان، حاصل تحولات تكتونيكي بوده است كه موجب فروافتادن جلگه گيلان در امتداد گسلهاي البرز و تالش شده است. اين فروافتادگي موجب شده تا زمين هايي هموار جلگه اي در ارتفاع حدود 200 متري از سطح درياي آزاد به ناگهان ارتفاع شدت يافته و ناحيه كوهستاني بدون گذار تدريجي از پهنه كوهپايه اي به سرعت پديدار گردد. در نتيجه چين گذار ارتفاع نا بهنگام در اطراف جلگه پست گيلان، ارتفاعات بلند و حصار مانندي ظاهر مي شوند كه آن را از غرب و جنوب به طور كامل با موانع ارتفاعي بلند، سخت محدود و مسدود مي كنند. اين ديوار بلند ارتفاعي از آستارا را تا چابكسر در يك محور به وسيله رودخانه پر آب سفيدرود كه از كوههاي كردستان سرچشمه مي گيرد. به طور كامل بريده شده و راهي به درون جلگه گيلان گشوده مي شود.
جلگه گيلان كه زمين هاي آن تقريباً در همه جا شيبي كمتر از يك درصد دارد. از نوار ساحلي تا ناحيه كوهپايه اي و كوهستاني داراي عوارضي است كه از برخي جهات از اهميت مهمي برخوردارند. تپه‌هاي شني- ماسه اي ساحلي يكي از اين عوارضي است كه در تمام طول ساحل استان از آستارا تا چابكسر بوجود آمده است. اين تپه ها حاصل توقف و عقب نشيني آب دريا به صورت نوار تپه اي باريكي به ارتفاع حداكثر 20 متر از سطح درياي خزر در سراسر ساحل قابل رديابي است. تپه هاي فوق در بسياري از نقاط ساحلي به وسيله انسان دستكاري شده و از بين رفته است. اين دستكاري بويژه در نواحي پرجمعيت و شهرهاي ساحلي، شديدتر بوده است، در پشت اين تپه ها اغلب به سبب موانعي كه اين تپه ها بر سر راه جريانهاي سطحي بوجود آورده اند، لاگونهايي تشكيل يافته كه مامن اصلي پرندگان مهاجر و دريايي در فصل زمستان است.
3-4-1: موقعیت جغرافیایی شهرستان ماسال
شهرستان ماسال با گستره 617.4 کيلومتر مربع از سه بخش جلگهاي، کوهپايهاي و کوهستاني تشکيل مي گردد. اين شهرستان داراي دو بخش به نام هاي مرکزي و شاندرمن و دو شهر به نام هاي شاندرمن و ماسال است که داراي چهار دهستان به نامهاي شاندرمن، شيخ نشين، حومه و ماسال و 989 پارچه آبادي است از آن ميان 12 آبادي خالي از سکنه ميباشد. شهرستان ماسال از شمال به شهرستان رضوانشهر، از شرق و جنوب به شهرستانهاي صومعه سرا و فومن و از سمت غرب و جنوب غربي به استان اردبيل محدود است.
3-4-2: جمعيت شهرستان ماسال
اين شهرستان در سال 1355 در محدوده شهرستان تالش قرار داشت ولي به دليل عدم وجود امكان بازسازي جمعيتي آنها جمعيت آن سال مجزا نگرديده است. براساس سرشماری آبان سال 1390 شهرستان ماسال دارای 14993 خانوار با جمعیت 52496 نفر بوده که 5637 خانوار آن با جمعیت 19182 نفر ساکن در نقاط شهری و 9356 خانوار با جمعیت 33314 نفر ساکن در نقاط روستایی می باشند. از کل جمعیت شهرستان ماسال تعداد 25843 نفر مرد و 26653 نفر زن می باشند.

نقشه ‏31 : عکس ماهواره ای شهرستان ماسال
منبع : نگارنده با استفاده از تصاویر هوایی
3-4-3: توپوگرافي شهرستان ماسال
نقشه توپوگرافی شهرستان ماسال براساس داده های توپوگرافی سازمان نقشه برداری در مقیاس 1:25000 بصورت زیر می باشد.

نقشه ‏32 : توپوگرافی شهرستان ماسال
منبع : نگارنده،1394
3-4-4: طبقات ارتفاعي
نقشه طبقات ارتفاعي از روي مدل رقومي ارتفاع2 (نقشه هاي 1:25000) شهرستان با استفاده از نرم افزار ArcGIS تهيه مي گردد. در اين شهرستان اراضي کوهستاني بيشترين مساحت را شامل ميگردد و اراضي جلگهاي و کوهپايهاي در رتبههاي بعدي قرار ميگيرند.

جدول ‏32 : مقادير و پراکنش اراضي در طبقات ارتفاعي شهرستان ماسال
نوع اراضي
طبقات ارتفاعي (متر)
مساحت (هكتار)
مساحت(%)
اراضي جلگه اي
100- 3
11150.5
18.1
اراضي کوهپايه اي
600-100
12081.6
19.6
اراضي کوهستاني
1200-600
15210.8
62.3

2200-1200
18915.7

2853-2200
4380.3

مجموع
61738.9
100
اداره محیط زیست استان گیلان، 1394

نقشه ‏33 : طبقات ارتفاعی شهرستان ماسال
منبع : نگارنده،1394
3-4-5: طبقات شيب شهرستان ماسال
نقشه طبقات شيب را از روي مدل رقومي ارتفاع شهرستان و براساس طبقه بندي آمايش سرزمين تهيه مي گردد. همانطور كه مشاهده مي شود طبقه 30 تا 65 درصد بالاترين سطح (جلگه به سمت كوهستان) را در شهرستان شامل مي گردد. قابل ذكر است كه شيب هاي پايين (كمتر از 5 درصد) بيشتر در محدوده شهري واقع مي باشد.
جدول ‏33 : طبقات شیب شهرستان ماسال
درصد
مساحت/هكتار
طبقات شيب/درصد
21.74
13421.4
0 – 5
0.7
433.5
5 – 8
0.55
337.8
8 – 12
0.46
285.6
12 – 15
1.53
946
15 – 20
6.38
3938.7
20 – 30
46.75
28864.18
30 – 65
21.88
13511.6
65

نقشه ‏34 : شيب شهرستان ماسال
3-4-6: اقليم شهرستان ماسال
بر اساس جدول زیر، اقليم هاي خيلي مرطوب سرد، خيلي مرطوب معتدل، خيلي مرطوب گرم و مرطوب سرد در اين شهرستان حاكم است. نزديك به 33 درصد شهرستان كه در ارتفاع بالاي 500 متري (منطقه كوهپايه) است، داراي اقليم خيلي مرطوب معتدل مي باشد و با پيشروي در ارتفاع، اقليم به سمت خيلي مرطوب سرد مي رود و اين تغيير اقليم از ارتفاع حدود 1000 متر به بالا آغاز ميشود(سازمان مدیریت برنامه ریزی استان گیلان).
جدول ‏34 : نوع و سهم اقاليم موجود در شهرستان ماسال
نوع اقلیم
مساحت (هكتار)
سهم اقليم (درصد)
خیلی مرطوب سرد
23198.3
37.6
خیلی مرطوب معتدل
36572.2
59.2
خیلی مرطوب گرم
692
1.1
مرطوب سرد
1276.5
2.1

نقشه ‏35 : اقلیم شهرستان ماسال
3-4-7: زمين شناسي
شهرستان ماسال داراي 13 واحد زمين شناسي بوده كه واحد زمين شناسي آهک هاي پالئوزوئيک زيرين با 31 درصد بيشترين سهم را در سطح شهرستان را شامل مي شود. گسل ها نيز بيشتر در جنگل ها قرار دارند.
جدول ‏35 : واحدهاي زمين شناسي شهرستان ماسال
واحد زمين شناسي
مشخصات
مساحت/هكتار
درصد
TJs
گلسنگ و فورش سنگ هاي خاکستري يا قهوه اي با لايه هاي کاسه سنگ و زغال
3945.9
6.39
TRe
بيشتر سنگ آهک دولوميتي توده اي
74.7
0.12
Qal
نهشته هاي آبرفتي و دشت سيلابي
1820
2.95
Pgc
توفهاي اسيدي و آندزيتي و کنگلومرا
441
0.71
ag
آگلومراهاي بازي و اسيدي
2569
4.16
K2v
سنگهاي آتشفشاني بازي
3981.3
6.45
K2ls
سنگ آهک ماسه اي خاکستري
10017.6
16.23
PZuc
آهک هاي پالئوزوئيک زيرين
18946.6
30.69
PZus
سنگهاي تخريبي اسپيليتي و فيليتي متداخل با سنگهاي آهکي همراه با مقداري تداخل هاي کوارتزيتي و کنگلومرايي
5160.1
8.36
Jsh
سنگ آهک و ماسه سنگ آهکي ماسه اي و سيلتي و غالباٌ گلوکونيتي با آمونيت
54.1
0.09
Q1da
نهشته هاي کوهپايه اي و آبرفتي
5974.8
9.68
Q1m
نهشته هاي دريايي
4348.2
7.04
MTa
شيست و گنيس با رخساره شيست سبز تا اپيدوت و آمفيبول همراه با فلس هاي تکتونيکي از سرپانتينيت اولترابازيک
4405.7
7.14
منبع : نقشه های سازمان زمین شناسی مقیاس 1:10000

نقشه ‏36 : زمين شناسي شهرستان ماسال
3-4-8: تيپ اراضي
همانطور که در جدول زیر ديده ميشود کوه، تپه، دشت هاي رسوبي و اراضي متفرقه در اين شهرستان ديده مي شود. کوه ها در شهرستان ماسال با 18/68 درصد بيشترين اراضي در جنوب غربي شهرستان شامل ميشود و دشتهاي رسوبي با 14507 هکتار 32/31 درصد اراضي شهرستان را پوشش ميدهند که از حاشيه مناطق کوهستاني شروع شده و تا مناطق ساحلي ادامه دارد.
جدول ‏36 : تيپ هاي اراضي در شهرستان ماسال
تيپ اراضي
شماره تيپ
مساحت (هکتار)
درصد

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع گردشگری روستایی، گردشگری فرهنگی، اصالت واقع، عوامل جذب Next Entries منبع پایان نامه با موضوع صومعه سرا، دختران روستایی، زنان و دختران، صنایع دستی