منبع پایان نامه با موضوع اختیار معامله، قرارداد آتی، بورس اوراق بهادار، دارایی ها

دانلود پایان نامه ارشد

سهام ایجاد می‌شود. هر شاخص سهام در بورس نمایانگر یک مجموعه سهام خاص است. بنابراین قرارداد اختیار معامله شاخص عبارت است از حق خرید یا فروش صد مرتبه شاخص، در قیمت معین شده و توافقی51.
3- اختیار معامله ارز52: مهم‌ترین معاملۀ ارز، بورس فیلادلفیا است که هر دو نوع اختیار معامله آمریکایی و اروپایی را برای ارزها، ارائه می‌دهد.
4- اختیار معامله قراردادهای آتی: در اختیار معامله آتی53، دارایی پایه یک قرارداد آتی است، تاریخ قرارداد آتی مذکور معمولاً اندکی پس از انقضاء تاریخ اختیار معامله، به پایان می‌رسد. در حال حاضر در خصوص اکثر دارایی‌هایی که موضوع قراردادهای آتی واقع می‌شوند، اختیار معامله قراردادهای آتی آن‌ها وجود دارد54.
صرف‌نظر از مزایای متعدد، علت اصلی اینکه معامله‌گرانی به جای خرید اختیار معامله نقدی به خریدار اختیار معامله قراردادهای آتی اقدام می‌کنند این است که اختیار معامله قراردادهای آتی، در مقایسه با اختیار معامله نقدی از قدرت نقدینگی بالاتر و هزینه معاملاتی کمتری برخوردار است. همچنین قیمت قراردادهای آتی در هر لحظه زماین، در بورس معاملات آتی معلوم و معین است. در حالی که قیمت نقدی دارایی پایه ممکن است در هر لحظه در دسترس نباشد55.

گفتار دوم ـ تعریف بازار بورس اوراق بهادارواوراق رایج در آن
الف ـ تعریف بازار بورس اوراق بهادار
بورس56: بازاری است که درآن اوراق بهادار مورد معامله قرار می گیرد. اوراق بهادار: منظور اوراقی است که دارای ارزش اقتصادی می باشند ومعرف میزان طلب و یا مالکیت بخشی از یک شرکت سهامی بوده و از طرف نهادهای مورد پذیرش بورس صادر شده اند. بر طبق ماده 2قانون تاسيس بوري اوراق بهادار مصوب ارديبهشت ماه1345تشكيلات وارگان بورس عبارتند از:شوراي بورس،هيات پذيرش اوراق بهادار،سازمان كارگزان بورس و هيات داوري بورس. با توجه به ماده 8قانون مذكور بورس بوسيله سازمان كارگزاران اداره مي شود.سازمان كارگزاران بورسي به وسيله هيات مديره بورس اداره مي شود كه مركب است از هفت نفر عضو كه براي مدت سه سال انتخاب مي شوند. براساس ماده 2اساسنامه سازمان كارگزاران بورس اوراق بهادار تهران موسسه اي است غير تجاري وغيرانتفاعي كه داراي شخصيت حقوقي بورده و براي مدت نامحدودي تاسيس مي گردد.
مركز اين سازمان نيز در تهران است. اهم وظايف سازمان كارگزاران بورس با توجه به ماده 10 قانون تاسيس بورس اوراق بهادار و ماده 4 اساسنامه سازمان مذكورعبارتند از:
1- اداره امور بورس
2- ايجاد تسهيلات جهت خريد و فروش انواع سهام،اوراق قرضه و ساير اوراق بهادار.
3- اعلام نرخهاي اوراق بهاداردر بورس تهران.
4- مراقبت در حسن جريان اموروروابط بين كارگزاران و مشتريان.
5- تنظيم رواط كارگزاران با يكديگرو تسهيل مبادله اطلاعات بين آنان با توجه به لزوم حفظ اسرار مشتريان.
6- نظارت برميزان حق العمل دريافتي كارگزاران از مشتريان درازاي خدماتي كه براي آنان انجام مي دهندوتوصيه هاي لازم نسبت به روش هاي ارزيابي و محاسبه حق العمل مزبور و تجديد نظر در ميزان آن.
7- محاسبه حق العمل مزبور و تجديد نظر در ميزان آن.
8- همانگونه كه ملاحظه مي شود كشور ايران روش دولتي بورس مورد پذيرش قرار گرفته است.

ب ـ انواع اوراق رایج در بازارهای بورس اوراق بهادار
اول ـ اوراق سهام
بخش مهمی از مبادلات در بورس، به خرید و فروش اوراق سهام اختصاص دارد اما قانون‌گذار در قانون تجارت تعریفی از آن به میان نیاورده است ولی برخی حقوقدانان57 اوارق سهام را این‌گونه تعریف کرده‌اند: «حق شریک در شرکت، سهم ورقه‌ای که بیانگر این حق است، «ورقه سهم»‌خوانده می‌شود».

دوم ـ اوراق قرضه
طبق ماده 52 لایه قانونی1347 ق.ت، «ورقه قرضه ورقه قابل معامله‌ای است که معرف مبلغی وام است با بهره معین که تمامی آن یا اجزای آن در موعد یا مواعد معینی باید مسترد گردد…..»‌ در واقع صاحب این ورقه، ارزش آن را به صادر کننده ورقه قرضه می‌دهد و در مدت معین، بهره‌ای به آن تعلق می‌گیرد.
سوم ـ اوراق(ابزارهای)مشتقه
علت نامگذاری ابزارهای مشتقه آن است که ارزش آنها مشتق از قیمت دارایی پایه آنها است. به طور کلی مشتقات را می توان به چهار گروه قراردادهای آتی خاص، قرارداد های آتی، قراردادهای اختیار معامله و قراردادهای معاوضه تقسیم کرد. تغییرات قیمت هر یک از مشتقات تابعی از تغییرات قیمت دارایی پایه آنهاست.
مشتقات نه تنها وسیله‌ای برای کنترل و مدیریت خطر است، بلکه به عنوان ابزاری برای رقابت در عرصه بازاریابی نیز استفاده می‌شود. بنابراین، فعالان بازار مشتقات می توانند قبل از انعقاد قرارداد به خوبی ماهیت و گستره خطر موجود در معاملات خود را بسنجند و در خصوص عملکرد آینده خود برنامه‌ریزی کنند.
در حقوق ایران، قانون جدید بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران، مصوب آذرماه 1384، اوراق مشتقه را به روشنی به عنوان ابزارهای مالی قابل معامله در بورس اوراق بهادار پیش بینی کرده است. بند 11 مادۀ 1 قانون مزبور بدون اینکه تعریفی از ابزارهای مشتقه ارائه نماید، با ذکر برخی از مصادیق ابزارهای مشتقه، قراردادهای آتی و اختیار معامله را به عنوان نهادی جدید وارد حقوق موضوعه ایران کرده است. این قانون در تعریف بازار مشتقه مقرر می دارد:
بازار مشتقه، بازاری است که در آن قراردادهای آتی و اختیار معامله مبتنی بر اوراق بهادار یا کالا داد و ستد می شود. قانون گذار، جز در ماده مذکور در هیچ یک از مواد دیگر این قانون از اوراق مشتقه، ماهیت و شرایط معامله آن ذکری به میان نیاورده است.
از آنجا که شناخت یکایک این ابزارها در تبیین مباحث آتی مؤثر است هر یک از ابزارهای (قراردادهای) مزبور به اختصار مورد بررسی قرار می گیرد.
1- قراردادهای آتی خاص
قرارداد آتی خاص58، نخستین و ساده ترین ابزار مشتقه مالی است59. قرارداد مزبور توافقی است که به موجب آن طرفین قرارداد به خرید یا فروش مالی معلوم ، در زمان معین در اینده به قیمتی مشخص متعهد می شند . به بیان دیگر ، فروشنده قرارداد آتی خاص متعهد می شود موضوع قرارداد اصلی، یعنی دارایی پایه را که ممکن است کالا، ارز یا اوراق بهادار باشد، در سر رسید قرارداد تهیه کند و خریدار قرارداد آتی خاص نیز تعهد می کند، ثمن مبیع را تهیه و آن را خریداری کند.
بازارهای آتی خاص قدمتی دیرینه دارد. هدف از ایجاد این بازارها برآورده ساختن نیازهای کشاورزان و تجار بوده است. برای مثال، فرض کنید هم اینک فروردین ماه است، کشاورزی که محصول خود را در تیرماه برداشت می کند، نسبت به قیمت دریافتی محصول خود نگران است زیرا ممکن است به دلیل عرضه زیاد محصول، قیمت ها کاهش یابد. متقابلا شرکتی را در نظر بگیرید که برای انجام فعالیت خود به محصول کشاورز مزبور نیازمند است. این شرکت نیز در معرض خطر تغییرات قیمت قرار دارد. زیرا ممکن است قیمت ها به دلیل عرضه کم محصول افزایش یابد. بنابراین هر دو طرف قرارداد با ریسک قیمت مواجه هستند ولی ریسک هریک در جهت مخالف دیگری است. کشاورز نگران کاهش قیمت محصول خود و شرکت نگران افزایش قیمت کالای مورد نیاز است. بنابراین راه حل منطقی آن است که کشاورز و شرکت مزبور با مذاکره با یکدیگر در خصوص فروش مقداری معین از محصول و با قیمت خاص در تیرماه توافق کنند . چنین توافقی قرارداد آتی خاص است. انجام این معامله موجب می شود، هریک از طرفین قرارداد خود را در مقابل تغییر نامطلوب قیمت ها مصون نگاه دارد. افزون بر این، هر دو طرف قرار داد، در وضعیتی مناسب می توانند فعالیت های خود را برای سه ماه آینده برنامه ریزی کنند. بنابراین مزیت قراردادهای آتی خاص از پوشش خطر فراتر است.
وجود ایرادهای عدیده از جمله فقدان بازار ثانویه ، قابلیت نقد شوندگی پایین و خطر نکول و ورشکستگی یکی از طرفین قرارداد، سبب شد تا ابزار مالی جدیدی با عنوان قراردادهای آتی پا به عرصه وجود گذارد.

2- قراردادهای آتی
قرارداد آتی60 یکی از مهم ترین مشتقات مالی است که بازار وسیعی را تحت عنوان «بازار آتی ها»، به خود اختصاص داده است. قرارداد آتی از نظر تعریف و ماهیت حقوقی تفاوتی با قراردادهای آتی خاص ندارد. کارکرد اصلی قراردادهای اتی ایجاد فرصت برای مقابله با حرکت نامطلوب قیمت، برای مشارکت کنندگان در بازار است. ویژگی اصلی قراردادهای آتی استاندارد و متحدالشکل بودن آن است. بدین معنا که کمیت ، کیفیت و خصوصیات فنی موضوع قرارداد و تاریخ و محل تحویل آن باید بر طبق ضوابط بورس استاندارد باشد61.
پیش از سال 1972 میلادی موضوع قراردادهای آتی عموما محصولات کشاورزی از قبیل گندم،حیوانات اهلی یا تولیدات صنعتی بود. با توسعه بازارهای مالی امریکا ، از نیمه دوم دهه هشتاد ، معامله قراردادهای اتی با موضوع دارایی های مالی نیز رواج یافت. امروزه موضوع قراردادهای اتی را دارایی های مختلفی همچون ذرت ، گندم ، جو ، سویا ، لوبیا ، روغن ، اوراق خزانه ، انواع مختلف ارزها شامل پوند انگلیس ، دلار کانادا، تشکیل می دهد.
قراردادهای آتی مربوط به کالاهای کشاورزی یا صنعتی را «قراردادهای آتی کالا»62 و پیمان های مربوط به دارایی های مالی را قراردادهای آتی مالی یا «قراردادهای آتی اوراق بهادار»63 می نامند.
قراردادهای آتی، صورت کامل شده قراردادهای آتی خاص است. در واقع بازار قراردادهای آتی به منظور رفع کاستی ها و کمبودهای موجود در بازار قراردادهای آتی خاص ابداع شده است.
به بیان دیگر از آنجا که قرارداد آتی خاص از ایجاد ارزش افزوده در بازارهای مالی ناتوان بوده است، جای خود را به قرارداد آتی داده است. مشکلات عمدۀ قراردادهای آتی خاص که در واقع بیانگر تفاوت میان این دو ابزار مالی نیز هست، به موارد زیر خلاصه می شود:
1- قراردادهای آتی فقط در بورس معامله می شوند و آتی های خاص در بازارهای فرابورس64. بنابراین بر خلاف آتی های خاص، بازار قراردادهای آتی کاملا سازمان یافته است و طرفین قرارداد مشکل یافتن یکدیگر را ندارند.
2- قراردادهای آتی خاص را برای هر کالایی و با هر مقداری و برای هر تاریخ تحویلی می توان منعقد کرد. به بیان دیگر، شرایط آتی مزبور از حیث سررسید، نوع و مقدار و موضوع قرارداد و مکان تسلیم آن با توافق طرفین تعیین می شود، در حالی که شرایط قراردادهای آتی، از جهات فوق به شکل استاندارد و یکنواخت از سوی بورس های ناشر تعیین می گردد و طرفین قرارداد نمی توانند مفاد آن را تغییر دهند.
3- قرارداد آتی، به دلیل ارائه در بورس، نقدینگی بالایی دارد و به راحتی می توان آن را به دیگری انتقال دهد. در صورتی که قراردادهای آتی خاص، به دلیل توافقی بودن شرایط آن، فاقد بازار ثانویه منسجمی است. یعنی طرفین نمی توانند قرارداد را قبل از سررسید آن از طریق بورس به شخص دیگری منتقل کنند. البته انتقال آن در بازارهای خارج از بورس امکان پذیر است. ولی به دلیل فقدان مشتری برای آن در عمل متعاملین قادر به انتقال آن نیستند65. در صورتی که در قراردادهای آتی به دلیل وجود بازار ثانویه، چنانچه معامله کننده ای بخواهد قرارداد آتی با سررسید طولانی را بفروشد و قرارداد آتی با سررسید نزدیک تر بخرد، این امکان وجود دارد.
4- قراردادهای آتی خاص وقت گیر و هزینه برند و همواره خطر نکول و اجرا نشدن آن یا ورشکستگی طرفین قرارداد وجود دارد در حالی که در قراردادهای آتی با وجود سپرده حسن انجام تعهد66 و نقشی که اتاق پایاپای بورس در این زمینه ایفا می کند، این مشکل برطرف شده است.

3- قراردادهای اختیار معامله
اختیار معامله قراردادی است میان خریدار و فروشنده که به موجب آن، خریدار با پرداخت وجهی به فروشنده حق خرید یا فروش دارایی مشخصی (مالی مشخص ) را با قیمت معین در آینده به دست می آورد. این قرارداد نیز نظیر هر قرارداد دیگری دارای عوضین است. خریدار به فروشنده وجهی پرداخت می کند که در واقع همان قیمت اختیار معامله است. فروشنده نیز حق خرید یا فروش دارایی مذکور را با قیمت معین به خریدار اعطا می کند.

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع اختیار معامله، قیمت سهام، قیمت بازار، بازارهای مالی Next Entries منبع پایان نامه با موضوع اختیار معامله، قانون مدنی، عقد وکالت، حقوق مدنی