منبع پایان نامه با موضوع اجتماعی و سیاسی، جنگ جهانی دوم، سیاست جهانی، حقوق بشر

دانلود پایان نامه ارشد

می افتند، فغان و فریاد بـرمی آورند و نهایتاً بی ارزش می شـوند. (دیوان : 31 )
خلق بی استخــوان و کم مـایه چـو دم کـارگاه حــدّادند
چو شدند از مقام خویش بلنـد پای تـا سر، منفّـح از بادند
چـو فـرود آورنـدشان ز فـراز از فــرومایگی بـه فریادند
کهنــه همیـان لاغرنـد و تهی چو به جای نخست افتادند
شاعر از چنین محیطی به ستوه می آید و با تمثیل ،نشان می دهد که حلقـه به گوش بـودن سبب آسیب می شود؛ مانند دف که از تسلیم محض بودن است که ضربه می خورد و رنج می بیند. علت رواج ظلم را در جامعه ظلم پذیری می داند. (دیوان : 27 )
مبــاش حلقه به گوش کسی کـه از ناکس
چو دف قفا خورد آن کس که بود حلقه به گوش
شاعر معتقد است اگر با افراد جانی و تبه کار که با حرص و طمع به غـارت اموال و جان مردم می پردازند،برخورد قاطع نشود ،فساد و تباهی تمام اجتماع را می گیرد.او استثمار را بدتر از دزدی می داند. (دیوان : 68 )
دزد از مــالــــدار مــی دزدد مالــدار از ضعیف تر از خویش
گرچه هر یک ز دیگری بتـرند هست انصــافشان کدامیـن بیش
اجتماعی که شاعر در آن زندگی می کند ،در اثر سوءِ تدبیر دولتمردان و گوشـه گیر شدن فرزانگان و خردمندان ،هنر و خرد متروک و کم رنگ می شود؛آثار غربزدگی و بی هویتی و بی بند و باری نمایان می شود.شاعـر از چنین وضعیّت اسفباری ،دل آزرده و نـومید از پویایی و بالندگی علم و هنر در لفافه ی طنز ،انتقاد خود را به جامعه عرضه می کند. نظیر: نقش عنکبوتی (ص93) ،‌رباعی(ص97)،فریب عنوان (ص44 )،عصر تکامل(ص48) ، هنرپیشه (ص68) ، هیپی(ص75) ،سفر به فضا(ص76) و دلقکی(ص182) .
نظر شاعر فقط منحصر به انتقاد از سیاست داخلی کشور نیست بلکه سیاست جهانی را نیز زیر نظر دارد و هرگونه تحمیق و تحقیر را ناشایست می داند.بقـایی برنمی تابد از این که ابرقـدرتی چـون آمریکا که حقّ بشر را مطرح می کنـد و با این عنـوان قصد مـداخله در کشورهای دیگر را دارد: (دیوان : 91 )
بـه زعم من ز مــردان سیـاست کسی از کارتــر مـکّارتر نیست
دلیل آن را خیلی واضح عنـوان می کند که اگر آمــریکا از حقوق بشر دفـاع می کند ،چرا پشتیبان اسرائیل است؟اسرائیلی که با اعراب می جنگد.مگر اعراب بشر نیستند؟
از ایـن حقّ بشـر را طـرح کـردن اگــر منظـور او تولیــد شـر نیست
چرا در بیــن اسرائیل و اعــراب یکی نوع بشر هست آن دگر نیست؟
شاعر، انتقاد سیاسی را حتّی در مـواردی که بین کشورهای اروپـایی حق کشی و تجـاوز اتّفاق می افتـد ، بازگو می کند و از نفس حقیقت و عـدالت گستری دفاع می کند.همه ی ابنای بشر را تمام و کمال و از روی انسانیت دوست دارد،حتّی اگر هیچ پیوندی از آب و خاک و ملیّت و منافع مطرح نباشد.چنان که به مناسبت محاکمه ی سران آلمان نازی ،پس از جنگ جهانی دوم می گوید : (دیوان : 18 )
رو قـوی شو زور پیـدا کن که در پایان جنگ
آنکه غالب گشته ،معصوم است در عرف فرنگ
حق به جانب می دهند آن را که زور افزون تر است
تــا بــرای زورگــویی تنگ بـربنـدنـد تنگ
در جنـایت، هیتـلر را نیسـت با چــرچیل، فــرق
کاین یکی درنده شیر است آن دگر غضبان پلنگ
آنگه اندر دادگاه شهر نورنبــرگ هم بـود جانی قاضی و قاضی جنایتکار جنگ
در انتقاد از آدم کشی و جنگ ،مضمون یابی و نکته گویی را به حد اعلا می رساند.شاعر انسان های ضعیف و بی سر و صدا و مظلوم را به آب روان و انسان های ظالم و ستیزه گر را به راه ناهموار تشبیه می کند که خواه ناخواه ایجاد کشمکش می کند.او معتقد است مقصر این جریان ناهموار،زیاده طلبی و زورگویی ظالمان است.ظلم هر جای دنیا که باشد در نظر شاعر ناپسند و غیر قابل تحمل است. (دیوان.80 )
نسوزد گر به ناحق از لهیب فقر و ناکامی ویتنامی چرا با قدرت اقوی درآویزد
بینی با همـه نرمی که اندر طبع خود دارد
خـروش از آب هم در راه نـاهمـوار می خیزد
شود معدوم کاش این خوی زشت و آز و خودکامی
که چون شیر و شکر ،این نوع انسان درهم آمیزد
در نظر بقـایی ،دردناک تـر از ایـن تجاوزها و جنگ هـا کـه کشـورهای اروپـایی مرتکب می شوند، وقتی است که با ظاهر مصلح نشـان دادن ،خـود را پایبند اصـول و عقایدی نیز معـرّفی می کنند.به نظر شاعـر، آن هـا فقط در پی منـافع خود هستند و هیچ تعهّـدی بـه گفتار و عقاید خود ندارند.آن ها جانوران دوزیستی هستند : (دیوان.78 )
از یک طرف مـدافع سرمایه داری اند از یک طـرف متــابع مــارکسیستی
در عرصه ی حیات توان کردشان حساب جــزء گـروه جـانـوران دوزیستی
بقایی سرمنشأ تمـام بدبختی های اجتماع را خود انسان ها می داند نه نیرو های غیبی و موقعیت سوق الجیشی و….؛ انسان است که با آفت اتم ،خلق جهان را دچار سرسام کرده و بهانـه ی اختلافات را سرخ و سیاه بـودن خدادای پوست عنوان می کنـد.شاعر،آفـت زندگی بشری را فتنه و تخریب و تزویر می داند .وی تمام حوادث شوم ازقبیل غائله ی کنگو و حوادث کشمیر و فتنه ی لائوس و نبرد ویتنام را از طمع و زیاده طلبی انسان ها می دانـد.روح شاعـر از این همه جنـایت و آدم کشی بـه ستوه می آید و با نفرت تمام می گوید : (دیوان.21)
ای بشر ،ای موجب مصائب و آلام ای بشـر،ای مـوجد نـوائب و اسقام
این مصیبت ها را که می بینـد، مـردم جهـان را دل مرده می یابد و جهان را محلّ زندگی مردگان متحرّک می دانـد و معتقد است : (دیوان.26 )
رحم و انصاف و مروت و شرف و غیرت و دین
واژه هــایی است که گـویی همـه آن ها مرده
دیگر از مردم دینـدار هم آوایــی نیست مسجد و صومعــه و دیر و کلیسا مرده
اکثر چپـاول هایی که در کشورهای مستضعف روی می دهد ،توسط نوکر صفتان و دست پروردگان قدرت های استعماری صورت می گیرد.این بی تدبیری سیاسی از بی کفایتی و عدم شایستگی دولتمردان و اغنیای جامعه است. (دیوان.14 )
تا ز خون رادمـردان ،خـوان خـود رنگین کنـد
گیرم اندر کشور ما نیست خائن،خان که هست
گر ز شرق و غرب،خیری نیست ما را آشکار مستشار ظاهر و جاسوسی پنهان که هست
بقایی می گـوید این دولتمردان بدون هیچ دلسـوزی و آینـده نگری،سرمایه های ملّی و میهنی کشور را به باد داده و مملکت فقیر و عـاری از هرگـونه ذخیـره و پس اندازی را تحویل آینـدگان می دهند.چه بسیار بیگانگانی کـه از این بی تـدبیری دولتمردان به نان و نوایی می رسند و غنی تر از قبل می شوند .
نفت اگر ازبهر ما تأمین آب و نـان نکرد ازبرای اجنبی تأمین آب و نان که هست
کشورهای اروپایی که اکنون استعمار و استثمار جهان سوم را پیشه ی خود ساخته اند، اگر به گذشته ی خود بنگرند خواهنـد دید که تاریخچه ای کوتاه و گمنام دارنـد.در حالی که ایران از تمدنی عظیم و باستانی و باشکوه برخوردار بـوده است.شاعر در شعر خود، ایران را مهد علم و تمدن می داند و این موضوع ،ریشه در وطن دوستی عمیق و خالصانه ی او دارد.به نظر شاعر عوامل مختلف باعث شده که در مهد علم و هنر ، خوشه چین دیگران باشیم. (دیوان.79)
همیشه کشور ما بــوده مهــد علم و هنــر
چه روی داده که آن بوده است و این شده است
به جــز دریغ و تأسف چــه حاصلی دارد
به دست صاحب خرمن که خوشه چین شده است
اگر اروپای امـروز ،مرکز پیشرفت هـای علمی و تکنولوژی مختلف شـده است،هیچ دلیل قانع کننـده ای وجود ندارد که جـوانان ما مجذوب این ترقّیــات محیّـرالعقول شـوند و کشورشان را ترک کنند و آن را فـراموش کنند.شاعر پیوسته جوانان را ترغیب می کند که قدر وطن پر از موهبت خود را بدانند و به کشور خود برگردند. (دیوان.80 )
گــر نیست پسنــده ات رســومش پــر سیم و زر است مرز و بومش
سخن شـاعر به جـوانان آن است که تا وقـتی که ما در خواب غفلت باشیم،اروپـا نیز به سرعت مدارج علمی و ترقی را طی می کند.آن وقت به اجبار محتاج مشورت های علمی و نتایج تحقیقی آن ها خواهیم بود.
تـا چنــد بـه نـام مستشـاران آینـــد ز ره سیــاهکــاران
در خـانـه ی تـو مقـام گیرند تـا از کف تــو زمـام گیرند
هـرجنـگلـی نــژاد نسنــاس هر گاو چران دشت تگزاس
هــر غــول سیـاه نیجـریّــه هر خرس سفیــد سیبریّــه
گــردن بکشـد که مستشارم از روی تخصّص است کارم
گناهی نابخشودنی است اگر جوان ایرانی به فکر وطن نباشد.
گر بـود جز این طـریق و راهت بخشــودنی است کی گناهت؟
بگـزینی اگـر رهی بـه جز ایـن شایستــه ی لعنتـیّ و نفــرین
شاعر تنها در پی آن نیست کـه با زبان طنز و هجو و هـزل و در لفـافه انتقـاد سیاسی کند. گاهی هم با صراحت،نظـر خود را می گـوید.معتقد است تظاهر ها و شعارها و مانـورهای سیاستمداران که قصـد فریب مـردم را دارند؛ مانند خیمه شب بازی عروسک ها است.این سیاستمداران مانند بازیگران و عوامل پشت پرده ای هستند که کلمات سیاست را به رجال دیکتـه می کنند.آن ها نقش سوفلر نمایش اجتماعی و سیاسی را ایفا می کنند.تظاهرات آن ها نیز مانند دکور سازی نمایش است. (دیوان.97 )
فریاد از این پشت هم انــدازی ها بــازیگر و سـوفلر و دکـورسـازی ها
ای کاش که با همت مردان،روزی پایان می یافت خیمه ی شب بازی ها
وقتی چنین سیاستی بر کشور حکفرما شود،قطعاً قـراردادهای ننگینی هم از طرف بیگانگان بر ما تحمیل می شود.این امـر تسلط ستمکار و فاجـر را در پی دارد.به نظـر شاعر همه ی این ها از نتایج بی تدبیری رجال مجلس نشین است. (دیوان.13 )
مجلس ما گر این بــود ثمرش که ملــوّث کنــد مجـالس را
کند از روی بــزدلی ،تصویب رل «گلشائیــان»،تــز«گس «را
می شــود قهــرمــان ملّــی گر ببنــدد به توپ،مجلس را
از دیــد شاعر،تقویت کننده ی چنین اقدامــات سیاسی کــه نتایج منفی برای ملّت دارد، تشکیلات و کمیسیون هایی است که به صورت فرمایشی اجـرا می شود. (دیوان.13)
در مجمع رجـال،پی اختنـاق خلـق صدها بلا و فتنه که زاد از کمیسیون
جز غاصبین حق عمومی دگر کسی بیـرون نرفته با دل شاد از کمیسیون
شاعر ،تنفّر خود را از جنگ و خونریزی در جای جای دیوان خود اعلام می کند.نظیر لکّه ی ننگ(ص9)،نامردم(ص11)،،خون بیگناه (ص36).این انزجار در قطعه ی پرنده ی جنگ با لطافت خاصی بیان شده است.وی از یک پدیـده ی طبیعی الهام می گیـرد و آن را هنرمنـدانه به مسأله ی جنگ پیوند می زند. چـه بسا هواپیمایی که در اوج آسمان هستند بـه واسطه ی پرندگان کوچک سقـوط می کنند.به این صـورت که پرنـدگان به طـور اتّفاقی و تصادفاً داخل محفظه ی چرخ و پـروانه می شوند و با ایجاد اختلال در پـرواز،سبب سقـوط آن می

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع اجتماعی و سیاسی، رادیو و تلویزیون، مجلس شورای ملی، آشفتگی اجتماعی Next Entries منبع پایان نامه با موضوع آزاد اندیشی، ادب فارسی